Giáo trình bóng chuyền

NHAØ XUAÁT BAÛN ÑAÏI HOÏC QUOÁC GIA TP HOÀ CHÍ MINH BÓNG CHUYỀN GIÁO TRÌNH NGUYỄN ĐỨC THÀNH (Chủ biên) NGUYỄN VĂN QUẬN PHẠM ĐỨC HẬU BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ[.]

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT

GIÁO TRÌNH BÓNG CHUYỀN

NGUYỄN ĐỨC THÀNH (Chủ biên), NGUYỄN VĂN QUẬN, PHẠM ĐỨC HẬU

Chịu trách nhiệm xuất bản và nội dung

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT TP HỒ CHÍ MINH

Đối tác liên kết – Tổ chức bản thảo và chịu trách nhiệm tác quyền

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT TP HỒ CHÍ MINH

Website: http://hcmute.edu.vn

NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Phòng 501, Nhà Điều hành ĐHQG-HCM, phường Linh Trung, quận Thủ Đức, TP Hồ Chí Minh

ĐT: 028 6272 6361 - 028 6272 6390 E-mail: vnuhp@vnuhcm.edu.vn

Website: www.vnuhcmpress.edu.vn VĂN PHÒNG NHÀ XUẤT BẢN PHÒNG QUẢN LÝ DỰ ÁN VÀ PHÁT HÀNH

Tòa nhà K-Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn, số 10-12 Đinh Tiên Hoàng, phường Bến Nghé,

quận 1, TP Hồ Chí Minh

ĐT: 028 66817058 - 028 62726390 - 028 62726351 Website: www.vnuhcmpress.edu.vn

Nhà xuất bản ĐHQG-HCM và tác giả/đối tác liên kết giữ bản quyền©

Copyright © by VNU-HCM Press and author/

co-partnership All rights reserved

BAN BIÊN SOẠN

Chương I Nguồn gốc, lịch sử phát triển và đặc điểm, tác dụng môn bóng chuyền

Chương VI Phương pháp tổ chức thi đấu và trọng tài bóng chuyền

ThS Nguyễn Văn Quận

Chương VII Chấn thương thường gặp trong tập luyện, thi đấu

NHẬN XÉT CỦA HỘI ĐỒNG THẨM ĐỊNH GIÁO TRÌNH

Giáo trình Bóng chuyền được nhóm tác giả biên soạn đầu tư công

phu, có hàm lượng phong phú, bao quát đầy đủ các phần cơ bản của môn học, đảm bảo tính chính xác, khoa học Nội dung giáo trình thỏa chuẩn kiến thức, kỹ năng, chuẩn đầu ra của môn học, góp phần đáp ứng tốt cho mục tiêu giảng dạy môn học Giáo dục thể chất (Bóng chuyền) cho sinh viên của Trường Đại học Sư phạm kỹ thuật TP HCM

Với nỗ lực đáng ghi nhận trong việc tổng hợp các tài liệu chuyên môn trong và ngoài nước, nhóm tác giả đã mang lại cho giáo trình nhiều nét mới như: Phân tích sâu về phần kỹ thuật; Phần chấn thương thường gặp trong tập luyện, thi đấu bóng chuyền và cách phòng ngừa, xử lý; Các phần phụ lục thuật ngữ tiếng Anh, khởi động…

Ngoài ra, Giáo trình bóng chuyền có cấu trúc sắp xếp hợp lý và đầy

đủ các phần theo quy định, văn phong mạch lạc, đặc biệt có rất nhiều hình ảnh minh họa rõ đẹp.

Đây còn là tài liệu tham khảo cần thiết, bổ ích cho giảng viên và sinh viên các trường không chuyên ngành TDTT

Thay mặt Hội đồng thẩm định Trưởng Ban chuyên môn Liên đoàn Bóng chuyền Việt Nam - VFV Trọng tài bóng chuyền quốc tế - FIVB

TS Nguyễn Văn Hùng

MỤC LỤC

Mở đầu 9

Chương I N guồn gốc, lịch sử phát triển và đặc điểm, tác dụng môn bóng chuyền 11

1.1 Sơ lược về lịch sử phát triển môn bóng chuyền trên thế giới 11

1.2 Sơ lược về lịch sử phát triển môn bóng chuyền ở Việt Nam 18

1.3 Đặc điểm, tác dụng của môn bóng chuyền 23

Chương II Kỹ thuật bóng chuyền 28

2.1 Tư thế chuẩn bị (Ready Position), di chuyển (Motion) 28

2.2 Đệm bóng (Passing) 34

2.3 Chuyền bóng cao tay (Setting) 44

2.4 Phát bóng (Serving) 58

2.5 Đập bóng (Spiking) 73

2.6 Chắn bóng (Blocking) 81

Chương III Chiến thuật bóng chuyền 90

3.1 Các vị trí trên sân 90

3.2 Chiến thuật và sơ đồ chiến thuật bóng chuyền 93

3.3 Chiến thuật tấn công 98

3.4 Chiến thuật phòng thủ 106

Chương IV Huấn luyện thể lực trong bóng chuyền 117

4.1 Thể lực và huấn luyện thể lực 117

4.2 Một số phương pháp huấn luyện thể lực trong thể thao 120

4.3 Đặc điểm hoạt động thể lực trong bóng chuyền 125

4.4 Xu hướng và các nguyên tắc huấn luyện các tố chất thể lực chuyên môn bóng chuyền 125

4.5 Mối quan hệ giữa các tố chất vận động và đặc điểm lứa tuổi trong huấn luyện thể lực bóng chuyền 126

4.6 Bài tập thể chất trong huấn luyện tố chất thể lực chuyên môn cho VĐV bóng chuyền 131

Chương V Một số điều luật cơ bản môn bóng chuyền 144

Chương VI Phương pháp tổ chức thi đấu và trọng tài bóng chuyền 160

6.1 Các bước tiến hành tổ chức giải bóng chuyền 160

6.2 Các hình thức tổ chức thi đấu bóng chuyền 162

6.3 Công tác chỉ đạo thi đấu .174

6.4 Công tác trọng tài bóng chuyền 179

Chương VII Chấn thương thường gặp trong tập luyện, thi đấu bóng chuyền và cách phòng ngừa, xử lý .183

7.1 Khái niệm chấn thương thể thao 183

7.2 Phân loại chấn thương thể thao 184

7.3 Chấn thương thường gặp trong tập luyện, thi đấu bóng chuyền 187

7.4 Các phương pháp thường dùng điều trị chấn thương thể thao và bóng chuyền 198

7.5 Cách phòng ngừa chấn thương trong bóng chuyền và các môn thể thao 200

Chương VIII Kiểm tra và đánh giá kết quả học tập bóng chuyền 204

8.1 Khái quát kiểm tra và đánh giá 204

8.2 Mục đích, yêu cầu của kiểm tra, đánh giá môn bóng chuyền 205

8.3 Hình thức, nội dung kiểm tra, đánh giá môn bóng chuyền 208

Phụ lục 1 Thuật ngữ bóng chuyền tiếng Anh 211

Phụ lục 2 Hướng dẫn một số bài tập khởi động (warm up) và hạ nhiệt cơ thể (cooling down) trong tập luyện bóng chuyền 219

Phụ lục 3 Một số kỷ lục trong bóng chuyền 230

Phụ lục 4 Một số hình ảnh minh họa tín hiệu công tác trọng tài trong bóng chuyền 232

Tài liệu tham khảo 242

LỜI NÓI ĐẦU

Giáo trình Bóng chuyền là tài liệu phục vụ cho công tác giảng dạy

chính khóa của các học phần bóng chuyền thuộc chương trình môn học Giáo dục thể chất tại Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP HCM

Nội dung của giáo trình được biên soạn dựa trên sự tổng hợp các tài liệu, sách tham khảo có liên quan nhằm cung cấp cho sinh viên hệ thống kiến thức cơ bản như: Sơ lược lịch sử hình thành và phát triển môn Bóng chuyền trên thế giới cũng như việc du nhập và xu thế phát triển của Bóng chuyền Việt Nam; Tác dụng của việc tập luyện môn Bóng chuyền đối với đời sống thể chất và tinh thần của người tập, ảnh hưởng của nó đối với đời sống xã hội; Giáo trình gồm 7 chương; bao gồm các nội dung: các nguyên lý kỹ thuật cơ bản (Tư thế chuẩn bị và các bước di động trong bóng chuyền, các kỹ thuật cơ bản (chuyền bóng cao tay, đệm bóng, phát bóng, đập bóng, chắn bóng… và phương pháp tập luyện); Những đội hình chiến thuật cơ bản trong bóng chuyền (Chiến thuật tấn công 4 - 2, 5 - 1), phòng thủ 6 tiến, phòng thủ 6 lùi với 1 hay 2 người chắn bóng và vị trí, chức năng của từng cầu thủ trong từng trường hợp nhất định; Phương pháp tổ chức thi đấu (Trình tự các giai đoạn từ khâu tổ chức ban đầu cho đến khi kết thúc một giải đấu cũng như những hệ thống thi đấu thường được sử dụng trong Bóng chuyền Phương pháp trọng tài…).

Trong quá trình biên soạn sẽ khó tránh va vấp, thiếu sót, chúng tôi xin đón nhận và chân thành cảm ơn những ý kiến đóng góp xây dựng của quý độc giả, các chuyên gia, quý giảng viên, các đồng nghiệp và các bạn sinh viên để giáo trình này được hoàn thiện hơn

Xin chân thành cảm ơn!

Chủ biên: TS Nguyễn Đức Thành

CHƯƠNG I

NGUỒN GỐC, LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN

VÀ ĐẶC ĐIỂM, TÁC DỤNG MÔN BÓNG CHUYỀN

MỤC TIÊU Kiến thức: Trang bị cho người học những mốc thời gian quan trọng

về sự phát triển của bóng chuyền, các đặc điểm, tác dụng của bóng chuyền đối với sự phát triển thể chất và tinh thần của người tập

- Bóng chuyền được ghi nhận ra đời tại Mỹ vào năm 1895, với tên gọi ban đầu là “Mintonette” do ông William G Morgan, một giáo viên môn giáo dục thể chất sáng lập Đây là một môn thể thao đơn giản, dễ tập luyện, không đòi hỏi thiết bị đặc biệt, chi phí ít tốn kém và phù hợp với mọi lứa tuổi, giới tính

Lúc đầu, luật chơi đơn giản và được xem như trò chơi vận động cho học sinh Morgan dùng lưới cao khoảng 1,95m (6 feet 6 inch) và ruột quả bóng rổ để người ta chuyền qua lưới Hai đội đánh bóng qua lại cho đến khi một đội bỏ lỡ bóng Cuộc thi bóng chuyền đầu tiên diễn ra vào ngày 7 tháng 7 năm 1896 tại Springfield College

Trò chơi của Morgan nhanh chóng thay đổi Một trong những thay đổi đầu tiên là tên gọi Alfred Halstead được cho là người đã đổi tên môn thể thao này thành “volley ball” (bóng chuyền) Số lượng người chơi mỗi đội cũng được giới hạn Lúc mới đầu, một đội được phép có bao nhiêu cầu thủ cũng được, miễn là phù hợp với sân 50x25 feet (7,62×15,24m) Số lượng người chơi được xác định là 9 cho mỗi bên và sau đó giảm còn 6 Những người chơi có quyền luân phiên thay đổi vị trí cho nhau Theo quy

- Năm 1897 ở Mỹ, Luật bóng chuyền ra đời gồm có 10 điều

- Từ năm 1905 đến năm 1925, bóng chuyền được du nhập vào các nước khác và phát triển rộng rãi ở các châu (Cu Ba - 1905; Trung Quốc - 1906; Nhật - 1908; Puerto Rico - 1909; Peru và Philippines - 1910; Uruguay - 1912; Anh - 1914; Brazil - 1916; Mexico - 1917; Ý

- 1918; Tiệp Khắc - 1919; Ba Lan - 1920; Tây Ban Nha và Nam Tư - 1924; Hà Lan - 1925) Trong giai đoạn này luật bóng chuyền cũng thay đổi và hoàn thiện dần

- Năm 1900, một quả bóng đặc biệt được thiết kế cho môn bóng chuyền

- Năm 1912, các VĐV nghiệp dư thành lập hiệp hội và năm 1913 tổ chức giải bóng chuyền tại Paradiát

Hình 1.1 William G Morgan-Người sáng lập môn bóng chuyền

(Nguồn: https://www.wikiwand.com/vi/B%C3%B3ng_chuy%E1%BB%81n)

- Năm 1917, điểm kết thúc hiệp đấu được thay đổi từ 21 thành

15 điểm

- Năm 1920, quy định mỗi bên được phép 3 chạm và lỗi tấn công từ hàng sau

- Năm 1922, tại Brooklyn (Mỹ) chính thức tổ chức giải bóng chuyền

và quyết định đưa môn bóng chuyền vào chương trình Thế vận hội lần thứ VIII sẽ tổ chức vào năm 1924 tại Paris (Pháp)

- Năm 1928, tại Mátxcơva trong chương trình đại hội thể dục thể thao (TDTT) đã có bóng chuyền

Hình 1.2 Bóng chuyền Olympic cổ đại

(Nguồn:

https://rlv.zcache.com/ancient_olympian_volleyball_funny_pun_dark_t_shirt-r2b67f-899625e470c9dac4291c9d3b3c2_jg9r9_307.jpg?rvtype=content)

- Năm 1930, lần đầu tiên trình diễn trận đấu bóng chuyền bãi biển hai người

- Năm 1947, Liên đoàn Bóng chuyền Thế giới - FIVB (Federation

International de Volley Ball) được thành lập vào tại Paris - Pháp, do ông

Paul Libaud người Pháp làm Chủ tịch Việc thành lập LĐBC Thế giới là

sự kiện đánh dấu sự sự phát triển, tính phổ biến và vị trí của môn thể thao bóng chuyền trong hoạt động thể thao khắp thế giới

- Năm 1948, Liên đoàn Bóng chuyền Thế giới đã tổ chức Giải vô địch Bóng chuyền nam châu Âu lần thứ Nhất tại Ý Có 6 đội tham gia và đội Tiệp Khắc (cũ) đã đoạt chức vô địch Giai đoạn từ năm 1948 - 1968 là giai đoạn phát triển mạnh mẽ của bóng chuyền thế giới Dưới sự điều hành của Liên đoàn Bóng chuyền Thế giới, các giải vô địch Châu Âu, thế giới cho nam và nữ đã được tổ chức thường xuyên Cùng năm này, giải đấu bãi biển hai người đầu tiên được tổ chức

- Tháng 10 năm 1949 tại Praha (Tiệp Khắc cũ) đã tổ chức Giải vô địch Bóng chuyền nam Thế giới lần thứ I và Vô địch Bóng chuyền nữ châu

Âu lần thứ I Đội Liên Xô (cũ) đoạt chức vô địch

- Năm 1952, Giải vô địch Bóng chuyền thế giới lần thứ Hai cho nam

và lần thứ Nhất cho nữ đã được tổ chức tại Matxcơva Các VĐV nam, nữ Liên Xô (cũ) đã giành chức vô địch và có đại diện của châu Á là Ấn Độ tham dự

- Năm 1956, tại Paris Giải vô địch Bóng chuyền Thế giới lần thứ 3 cho nam và lần thứ 2 cho nữ đã được tổ chức với 17 đội nữ và 24 đội nam tham

dự và đã có sự tham dự của các đội châu Á như: Trung Quốc, Cộng hòa dân chủ nhân dân Triều Tiên, Ấn Độ và các đội châu Mỹ như: Mỹ, Brazil, Cuba Đội nữ Liên Xô (cũ) và nam Tiệp Khắc (cũ) đã đoạt chức vô địch

- Năm 1960, Giải vô địch Bóng chuyền nữ Thế giới được tổ chức ở Brazil và đội nữ liên Xô (cũ) đã đoạt chức vô địch lần thứ ba liên tiếp, lần đầu tiên bóng chuyền nữ Nhật Bản tham gia giải này và đã đoạt huy chương bạc

- Năm 1962, Giải vô địch tiền Olympic Thế giới tại Liên Xô (cũ) và đội nữ bóng chuyền Nhật Bản đã giành chức vô địch

- Năm 1964, lần đầu tiên bóng chuyền được đưa vào chương trình

Thế vận hội Olympic tại Tokyo (Nhật Bản) Đội nam Liên Xô (cũ) và nữ Nhật Bản đã đoạt chức vô địch

- Từ năm 1964, đã có nhiều thay đổi về luật lệ nhằm làm tăng tính hấp dẫn cho bóng chuyền Cùng với sự hoàn chỉnh về luật lệ, kỹ - chiến thuật cũng không ngừng phát triển và chính những điều đó đã khích lệ

sự xuất hiện của nhiều VĐV ưu tú và các đội mạnh trên thế giới Ngoài các đội nam, nữ (Liên Xô), nữ Nhật Bản còn xuất hiện thêm một số đội mạnh, với các lối chơi rất độc đáo như nam Cộng Hòa dân chủ Đức (cũ) (vô địch thế giới năm 1970), nam Nhật Bản (vô địch thế vận hội Munich năm 1972), nam Ba Lan (vô địch thế giới năm 1974), nữ Cộng hòa dân chủ nhân dân Triều Tiên, các đội nam, nữ Cuba, đội nữ Brazil, Mỹ… Sự tiến

bộ rõ rệt của các đội bóng đã chứng tỏ sức vươn lên mạnh mẽ của phong trào bóng chuyền quốc tế

- Năm 1965, FIVB tổ chức Cúp Bóng chuyền Thế giới lần đầu tiên cho nam và đội Liên Xô (cũ) đoạt chức vô địch Bắt đầu từ năm 1965 đã xác định thứ tự tổ chức các giải quốc tế lớn về bóng chuyền: Cúp bóng chuyền nam thế giới, vào năm sau là Giải bóng chuyền nam vô địch thế giới FIVB, sau đó là Giải vô địch châu Âu, và cuối cùng là Thế vận hội Olympic Như vậy mỗi năm đều có 1 giải chính thức; Từ năm 1975 Giải

vô địch châu Âu tổ chức 2 năm 1 lần

Hình 1.3 Một trận bóng chuyền nữ thuở sơ khai

(Nguồn: http://projectovoleibol.blogspot.com/2011/11/historia-del-voleibol.html)

Xô (cũ) đoạt chức vô địch

- Năm 1974, Giải vô địch Thế giới ở Mexico đã được truyền hình tại Nhật Bản

- Năm 1983, Hiệp hội Bóng chuyền chuyên nghiệp (AVP) được thành lập

- Năm 1986: Hiệp hội Bóng chuyền Chuyên nghiệp Phụ nữ (WPVA) được thành lập

- Năm 1987 FIVB tổ chức Giải Bóng chuyền Bãi biển lần đầu tiên

- Năm 1989: Chương trình Hỗ trợ Thể thao FIVB (The FIVB Sports Aid Program) được thành lập

- Năm 1990, World League được thành lập

- Năm 1995, môn thể thao bóng chuyền tròn 100 tuổi Trang web Volleyball.Com đi vào hoạt động

- Năm 1996, bóng chuyền bãi biển 2 người được đưa vào Thế vận hội

- Năm 1998: Lần đầu tiên trong FIVB World Tour, các VĐV nam,

nữ đều được nhận thưởng ngang bằng với 170.000 đô la tổng tiền thưởng cho mỗi sự kiện mở

- Năm 2002: Kích thước sân bóng chuyền bãi biển giảm xuống 8m

x 8m mỗi bên

- Năm 2016: Nghiên cứu cho thấy bóng chuyền là một trong 3 môn thể thao phổ biến nhất dành cho nữ sinh trung học

Sau hơn 100 năm phát triển từ một hình thức chơi đơn giản, bóng chuyền đã trở thành

một môn thể thao hoàn chỉnh cả về nội dung và hình thức thi đấu

- Trong giai đoạn hiện nay dưới sự bảo trợ của FIVB đã tiến hành các giải chính thức sau:

+ Giải vô địch Thế giới, Thế vận Olympic và Cúp Thế giới

+ Các giải Grand - Prix…

- Theo số liệu của FIVB năm 2019:

+ FIVB là một trong ba liên đoàn thể thao lớn nhất toàn cầu (1,36 triệu người theo dõi trên Facebook; 800.000 người theo dõi trên Instar-gram; 800.000 người theo dõi trên Twitter)

+ 500 triệu người tham gia và 33 triệu VĐV được cấp phép

+ 220 quốc gia thành viên - 5 liên đoàn cấp châu lục (châu Phi, châu Á, châu Âu, Bắc và Trung Mỹ; và Nam Mỹ)

+ Hàng năm trung bình 5,4 tỷ người xem các giải thi đấu trên truyền hình

- Hiện nay có những hình thức thi đấu bóng chuyền: Bóng chuyền thi đấu (nam và nữ}; + Bóng chuyền thi đấu (bóng chuyền da, thi đấu trong nhà thi đấu, dành cho nam và nữ)

+ Bóng chuyền hơi (bóng bơm hơi, có trọng lượng nhẹ, dành cho nam, nữ, người cao tuổi)

+ Bóng chuyền bãi biển (được tổ chức và thi đấu trên bãi biển, nền cát)…

Hình 1.4 Sơ đồ tổ chức của Liên đoàn bóng chuyền quốc gia

(Nguồn: http://www.fivb.org/EN/Programmes/didactic/coaches_manual_i/)

1.2 Sơ lược về lịch sử phát triển môn bóng chuyền ở Việt Nam

Theo các chuyên gia với những kết quả nghiên cứu, bóng chuyền

du nhập vào nước ta bằng nhiều con đường khác nhau, ban đầu là các lái buôn người Ấn Độ, Trung Quốc, Pháp, sau đó là những thành viên của bộ máy cai trị của thực dân Pháp đưa qua xứ Đông Dương Vì vậy, nhiều yếu

tố chuyên môn như luật chơi và những quy định khác đã được định hình Thời kỳ đầu, môn bóng chuyền chỉ phổ biến trong giới học sinh người Hoa ở Hà Nội, Hải Phòng và ở một số thành phố khác

Ở nước ta, bóng chuyền là môn thể thao xuất hiện tương đối sớm từ năm 1922 Năm 1927, trận đấu bóng chuyền đầu tiên được tổ chức giữa người Hoa ở Hải Phòng và Hà Nội Năm 1928, trận đấu giao hữu giữa đội Việt Nam và Pháp được tổ chức tại Bắc Kỳ Riêng tại Hà Nội, thời kỳ Mặt trận bình dân, chính là thời kỳ bóng chuyền có thêm các sân chơi ở các trường Albert Saraut, Bưởi (Chu Văn An) và một số địa điểm khác như khu vực nhà máy rượu, sân Pasteur, sân Manzin (Cột Cờ)

Trong thời kỳ trước Cách mạng tháng 8 - 1945, bóng chuyền chưa được phát triển trong quần chúng nhân dân Trong kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, với sự quan tâm của Đảng và Chính phủ, bóng chuyền cũng như các môn thể thao khác đã bắt đầu được phát triển nhằm tăng cường sức khỏe để phục vụ sản xuất và chiến đấu

Ngày 27 tháng 3 năm 1946, Bác Hồ đã ra lời kêu gọi toàn dân tập thể dục và lời kêu gọi của Người đã được đông đảo các tầng lớp nhân dân trong cả nước hưởng ứng Từ đây, bóng chuyền được phổ cập rộng rãi hơn

và trở thành một môn thể thao chủ yếu được tập luyện của những đơn vị

bộ đội, cơ quan, trường học ở chiến khu Việt Bắc, Khu 4, Khu 5 và ngay

cả trong các vùng địch tạm chiếm Tuy nhiên bóng chuyền ở nước ta mới chỉ thực sự đi sâu vào quần chúng và được phát triển có kế hoạch kể từ sau khi hòa bình lập lại ở miền Bắc (năm 1954)

Năm 1956, Ủy Ban TDTT Trung ương ra đời, đồng thời Hội Bóng chuyền Việt Nam (tiền thân của Liên đoàn Bóng chuyền Việt Nam) cũng được thành lập - VFV (Vietnam Federation Volleyball) và hội đã ban hành điều lệ bóng chuyền Việt Nam

Hình 1.5 Chủ tịch Hồ Chí Minh tập luyện bóng chuyền

(Nguồn:

http://gdcttc.saodo.edu.vn/tin-tong-hop/bac-ho-voi-hoat-dong-the-duc-the-thao-huong-toi-ky-niem-ngay-the-thao-viet-nam-27-3-198.html)

Tháng 3/1957, giải bóng chuyền toàn miền Bắc lần thứ nhất được tổ chức dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Hội Bóng chuyền Việt Nam và Ủy ban TDTT Trung Ương

Tháng 10/1957, lần đầu tiên đội tuyển bóng chuyền nước ta tham dự giải 4 nước Việt, Trung, Triều, Mông và xếp thứ 4

Tháng 9/1958, đội tuyển bóng chuyền nước ta tham gia giải 4 nước

tổ chức lần thứ hai tại Bắc Kinh và xếp thứ 4

Năm 1962, giải bóng chuyền 4 nước được tổ chức tại Hà Nội, nhưng lần này chỉ có 3 đội tham gia Đội tuyển Việt Nam xếp thứ hai trên đội Mông Cổ Cũng trong năm này, một sự kiện khích lệ sự phát triển của nền bóng chuyền nước ta là việc Hội Bóng chuyền Việt Nam gia nhập Liên đoàn Bóng chuyền Quốc Tế

Giai đoạn từ 1954 - 1964, phong trào quần chúng tham gia tập luyện bóng chuyền đã được phát triển khá nhanh chóng và rộng khắp từ thành thị đến nông thôn (trong giai đoạn này giải nông thôn toàn miền Bắc cũng

đã được tổ chức) Phong trào còn được phát triển mạnh trong đội ngũ cán

bộ công nhân viên chức và học sinh đại học Tính cho đến năm 1964, toàn

và 13 đội hạng A nữ (trong đó có 2 đội bóng chuyền nam, nữ trường Đại học Bách khoa Hà Nội)

Năm 1955 Ủy ban Thể dục thể thao Trung ương được thành lập Tháng 3 năm 1957 Hội Bóng chuyền Việt Nam ra đời

Tháng 10 năm 1957 Đội tuyển bóng chuyền Việt Nam được thành lập dự giải 4 nước: Việt Nam - Trung Quốc - Triều Tiên - Mông Cổ tại Bình Nhưỡng (Triều Tiên) Tuy thành tích không cao nhưng qua giải đã học hỏi được nhiều kinh nghiệm và các kỹ thuật mới

Năm 1960 lần đầu tiên tổ chức Giải Bóng chuyền hạng A toàn miền Bắc gồm 8 đội nam và 8 đội nữ

Ngày 10 tháng 6 năm 1961: Hiệp hội Bóng chuyền Việt Nam được thành lập

Năm 1962 - 1964 phong trào bóng chuyền phát triển mạnh và vững chắc về chiều sâu và chiều rộng

Từ tháng 8 năm 1964, miền Bắc bước vào cuộc kháng chiến chống chiến tranh phá hoại của Mỹ Phong trào thể dục thể thao nói chung và bóng chuyền nói riêng tạm thời bị thu hẹp

Năm 1968, giải vô địch toàn miền Bắc có 14 đội hạng A nam và

13 đội hạng A nữ tham gia Tham gia giải lần này còn có đội tuyển của các trường: nam, nữ Trường Đại học Mỏ - Địa chất, nam trường Đại học Bách khoa Hà Nội, Trường Cán bộ TDTT Trung ương (nay là Đại học TDTT)… Đội nữ Đại học Mỏ - Địa chất được vào vòng chung kết

và xếp thứ 4

Năm 1968, Đại hội bóng chuyền ngành Đại học và Trung học chuyên nghiệp lần thứ nhất được tổ chức, có trên 100 đội nam, nữ tham gia Hai đội nam, nữ trường Đại học Mỏ - Địa chất đoạt giải nhất

Năm 1969, thành lập các đội đại biểu của ngành tham gia giải vô địch hạng A toàn miền Bắc bao gồm: nam, nữ Đại học Mỏ - Địa chất, nam,

nữ Đại học Bách khoa

Năm 1970, Chỉ thị 180 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về công tác

Năm 1973, Giải bóng chuyền hạng A được tổ chức với sự tham gia của 24 đội nam, nữ

Năm 1974, Giải bóng chuyền hạng B được tổ chức từ cơ sở đã thu hút đông đảo quần chúng tham gia Giải hạng A được tổ chức theo định kỳ

và chọn được 12 đội A1 (nam, nữ) và 12 đội A2 (nam, nữ)

Đối với ngành giáo dục, bóng chuyền là một môn thể thao phổ cập

và nằm trong chương trình giảng dạy chính khóa của các trường Đại học

và Trung học chuyên nghiệp (nay là Bộ Giáo dục & Đào tạo) Ở hầu hết các trường đều có phong trào tập luyện, các đội đại biểu, có sân và các trang thiết bị cần thiết để tập luyện bóng chuyền Do có sự quan tâm của lãnh đạo Bộ và các trường, nên ngành giáo dục cũng là một trong số các ngành có truyền thống tốt về phong trào bóng chuyền

Năm 1976 - 1977 Bộ Đại học và Trung học chuyên nghiệp (nay là

Bộ Giáo dục & Đào tạo) chủ trương tổ chức Đại hội Bóng chuyền toàn ngành lần thứ Hai để chào mừng đất nước thống nhất và Đại hội Đảng lần thứ IV theo tinh thần điều lệ số 10- TDĐS ngày 17/8/1976 của Bộ Đại học

và Trung học chuyên nghiệp Đại hội đã lôi cuốn hàng vạn người tham gia luyện tập bóng chuyền và đã tạo ra một không khí phấn khởi chào mừng các sự kiện lịch sử của đất nước trong các trường Đại hội được chia thành

32 khu vực, 8 bảng từ Bắc tới Nam với 250 đội và gần 3000 VĐV nam,

nữ tham gia

Vòng chung kết của Đại hội được tổ chức tại TPHCM từ ngày 06 đến 08/05/1977, kết quả đoạt giải nhất là đội nữ Trường Trung học Lâm nghiệp Quảng Ninh và đội nam Trường Đại học Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh

Sau giải lần thứ hai chào mừng đất nước thống nhất, để duy trì và phát triển phong trào tập luyện bóng chuyền của ngành, Bộ Đại học, Trung học chuyên nghiệp và Dạy nghề (nay là Bộ Giáo dục và Đào tạo) đã cùng Hội Thể thao Đại học và Chuyên nghiệp Việt Nam phối hợp tổ chức định

kỳ giải bóng chuyền toàn ngành Giải đã lôi cuốn hàng trăm trường và hàng ngàn VĐV tham gia tập luyện thi đấu

Tháng 8 năm 1991: Tại Hà Nội, Đại hội Hiệp hội Bóng chuyền Việt Nam lần II đã quyết định đổi tên thành Liên đoàn Bóng chuyền Việt Nam (Volleyball Federatron of Vietnam - VFV) Liên đoàn Bóng chuyền Việt Nam là thành viên chính thức của FIVB và AVC (Liên đoàn Bóng chuyền châu Á).

Từ đó, bóng chuyền là môn thể thao được Đảng và Nhà Nước quan tâm tạo nhiều điều kiện thuận lợi về vật chất lẫn tinh thần, do đó phong trào bóng chuyền được phát triển rộng rãi trong mọi tầng lớp nhân dân Giải bóng chuyền cho các đối tượng khác nhau được tổ chức hàng năm: Giải vô địch các đội mạnh toàn quốc; giải A1, A2: giải bóng chuyền bãi biển… Bóng chuyền trở thành môn thi đấu chính thức của Đại hội Thể dục thể thao toàn quốc (4 năm một lần) hay trong chương trình Hội khỏe Phù Đổng (4 năm một lần)

Tại các giải thi đấu khu vực hay quốc tế, các đội tuyển bóng chuyền trong nhà hay bãi biển của Việt Nam đã giành được thứ hạng cao Đội tuyển bóng chuyền nữ Việt Nam luôn chiếm vị trí số 2 từ SEA games 20 (Đại hội Thể thao Đông Nam Á) cho đến nay

Năm 2012, Đội tuyển bóng chuyền nữ quốc gia Việt Nam tham gia Cúp Bóng chuyền nữ Vô địch châu Á tại Kazakhstan, một giải đấu tầm châu lục và lần đầu tiên lọt vào bán kết (giành vị trí thứ 4 chung cuộc)

Về thành tích Đại hội Thể thao Đông Nam Á, Đội tuyển bóng chuyền nam quốc gia Việt Nam đạt: Hạng nhì các năm 2003, 2007, 2015 và hạng

ba các năm 2005, 2013, 2017 Trong khi Đội tuyển bóng chuyền nữ quốc gia Việt Nam đạt: hạng 3 các năm 1997 và 2017, hạng nhì các năm 2003,

2005, 2007, 2009, 2011, 2013, 2015, 2019

Về thành tích giải bóng chuyền nữ quốc tế - VTV Cúp, Đội tuyển bóng chuyền nữ quốc gia Việt Nam đạt chức vô địch các năm 207, 2009,

2010, 2014, 2018

Năm 2019, Đội tuyển bóng chuyền nữ quốc gia Việt Nam HCĐ tại giải bóng chuyền nữ U23 vô địch châu Á

Những năm gần đây, môn bóng chuyền không ngừng phát triển và được coi là môn thể thao mũi nhọn, được đầu tư và phát triển nâng cao

thành tích thi đấu; đội bóng chuyền nước ta đã tham gia giải bóng chuyền Đông Nam Á cùng giải bóng chuyền Châu Á và đã đạt được thành tích đáng khích lệ Đặc biệt là chiếc huy chương đồng đầu tiên của đội bóng chuyền nữ nước ta tại Đại hội TDTT Đông Nam Á (SEA games) 19 tổ chức tại Indonesia

Trong các trường học đại học, bóng chuyền là môn thể thao phổ cập

và nằm trong chương trình giảng dạy chính khóa ở các trường Được sự quan tâm lãnh đạo của Bộ Giáo dục - Đào tạo và ban giám hiệu các trường nên phong trào phát triển mạnh Mỗi trường đều có đội đại biểu, có sân tập hoàn chỉnh và các trang thiết bị khác để tập luyện bóng chuyền

1.3 Đặc điểm, tác dụng của môn bóng chuyền

1.3.1 Đặc điểm của môn bóng chuyền

Bóng chuyền là môn thể thao thi đấu giữa hai đội chơi trên một sân

có lưới phân cách ở giữa Cách chơi là đánh bóng qua lưới sao cho bóng chạm sân đối phương và ngăn không cho đối phương làm tương tự như vậy với mình Mỗi đội được chạm bóng 3 lần để đưa bóng sang sân đối phương (không kể lần chắn bóng)

Bóng vào cuộc bằng phát bóng do cầu thủ phát bóng đánh bóng qua trên lưới sang sân của đối phương Một pha bóng chỉ kết thúc khi bóng chạm sân đấu, ra ngoài hoặc một đội bị phạm lỗi

Trong bóng chuyền, thắng trong mỗi pha bóng được tính một điểm (tính điểm trực tiếp) Khi đội đỡ phát bóng thắng một pha bóng, đội đó ghi được một điểm đồng thời giành được quyền phát bóng và các cầu thủ của đội đó thực hiện di chuyển xoay vòng theo chiều kim đồng hồ một vị trí

1.3.2 Tác dụng của môn bóng chuyền

Trong chương trình giáo dục thể chất do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành, bóng chuyền được xem là một trong những nội dung chính và có một

số đặc điểm nổi bật sau đây:

1.3.2.1 Môn hấp dẫn, dễ tập luyện

- Bóng chuyền là một môn thể thao hấp dẫn, với trang thiết bị đơn giản và dễ tổ chức luyện tập, thi đấu Không cần phải đầu tư quá nhiều chi

- Bóng chuyền có tính đối kháng cao, nhất là ở khâu đập bóng và chắn bóng mang lại nhiều kịch tính và lôi cuốn Đối kháng trong bóng chuyền là đối kháng ở tầm tập thể và có sự phân tuyến Mỗi đội cần có sự kết hợp thật khéo léo, nhịp nhàng giữa các thành viên để có thể giành chiến thắng Sự đối đầu quyết liệt giữa hai đội tạo nên nhiều miếng đánh khó lường, phòng ngự, phản công đầy linh hoạt với nhiều “thủ thuật” tạo nên trận đấu kịch tính, hấp dẫn từ đầu đến cuối cho khán giả

- Bóng chuyền còn là môn dễ phổ cập, cho các đối tượng có trình độ

kỹ thuật, giới tính và lứa tuổi khác nhau

Những ảnh hưởng và tác dụng của môn bóng chuyền đã phản ánh lý

do mà môn thể thao này lại có sức hấp dẫn với quần chúng và phong trào luyện tập bóng chuyền lại ngày càng phát triển

1.3.2.2 Nội dung kỹ thuật phong phú, tính thẩm mỹ cao

Bóng chuyền có nội dung kỹ thuật phong phú với sự phối hợp biến hóa sinh động và đẹp mắt Tác dụng thẩm mỹ của bóng chuyền với con người là rất lớn, thông qua quá trình tập luyện, sự phối hợp hành động khi thực hiện các chiến thuật, sức truyền cảm của động tác, con người sẽ đạt được sự phát triển hài hòa về cơ thể, vẻ đẹp lành mạnh của thể chất

Bản thân cuộc đua tranh trong thi đấu và niềm vui chiến thắng sẽ mang tới sự sảng khoái sâu sắc, mặt khác kỹ chiến thuật trong bóng chuyền luôn thay đổi, biến hóa đa dạng nhưng vẫn mang tính liên hoàn, nhịp điệu, tính sôi nổi, hấp dẫn, sinh động

1.3.2.3 Phát triển thể chất và phòng chống bệnh tật

Các bài tập bóng chuyền còn được coi là phương tiện để củng cố

và phát triển thể lực, đặc biệt là ở nước ta, nơi có điều kiện tập luyện quanh năm ở ngoài trời Luyện tập các bài tập bóng chuyền sẽ có tác dụng củng cố hệ thống cơ xương, tăng cường sự trao đổi chất và hoàn thiện các chức năng khác của cơ thể Chính vì vậy mà nhiều quốc gia khác trên thế giới đã sử dụng bóng chuyền như là một phương tiện

Hiện nay với trình độ phát triển cao, bóng chuyền hiện đại đã trở thành một trong những phương tiện huấn luyện thể lực có hiệu quả nhất Tập luyện và thi đấu bóng chuyền đã được xếp vào loại hoạt động có cường độ vận động lớn, đòi hỏi mức độ hoàn thiện rất cao của các chức năng và các tố chất vận động trong cơ thể con người

Mỗi kỹ thuật bóng chuyền, dù đơn giản nhất như: chuyền bóng, phát bóng… đòi hỏi người tập vận động tay, chân và toàn thân một cách hợp

lý và kịp thời Khi tập luyện và thực hiện các động tác yêu cầu người tập phải tập trung chú ý cao, lặp lại nhiều lần, mặt khác hoạt động bóng chuyền là hoạt động không chu kỳ, trong thi đấu thường xuyên có những tình huống khác nhau xảy ra và diễn biến liên tục Vị trí thi đấu của VĐV luôn thay đổi trên sân sau mỗi khi giành quyền phát bóng và

vị trí cầu thủ luân chuyển theo chiều kim đồng hồ… qua đó, giúp cho người tập tăng cường sức mạnh tay, chân và toàn thân, hình thành khả năng xử lý nhanh nhẹn, tháo vát, khéo léo, tạo điều kiện thích ứng với những hoạt động phức tạp trong lao động sản xuất, trong chiến đấu cũng như trong sinh hoạt hàng ngày

Sự đa dạng của các kỹ năng - kỹ xảo vận động và hành động thi đấu khác nhau không chỉ vì cường độ dùng sức mà cả về cấu trúc phối hợp sẽ tạo điều kiện phát triển các tố chất thể lực của con người như: sứa mạnh, sức nhanh, sức bền, mềm dẻo và tính khéo léo trong những phối hợp hài hòa

Luyện tập bóng chuyền giúp người tập có thể tăng chiều cao rõ rệt Những kỹ thuật bật nhảy trong bóng chuyển giúp kéo giãn được xương khớp ở vùng lưng, hông và chân Ngoài ra tập luyện thường xuyên sẽ giúp phòng chống một số bệnh tật sau:

- Giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch

- Giúp xương khớp vận động linh hoạt hơn

- Giảm cân, giảm lượng mỡ thừa trên cơ thể một cách hiệu quả

- Giảm căng thẳng và stress

1.3.2.4 Rèn luyện phẩm chất nhân cách

Ngoài ra, qua tập luyện và thi đấu bóng chuyền còn là một quá trình rèn luyện, bồi dưỡng con người một cách toàn diện về phẩm chất ý chí - tâm lý, ý thức và tinh thần tập thể, tính kiên trì và dũng cảm…Qua bóng chuyền người tập sẽ được rèn luyện những đức tính quý báu như: gan dạ, kiên trì, cương quyết, ngoan cường, óc sáng tạo, tinh thần tập thể và ý thức

tổ chức kỷ luật…

Tập luyện và thi đấu bóng chuyền có tác động tích cực tới việc phát triển, hoàn thiện khả năng thích ứng và định hướng nhanh cho người tập, bởi vì: tập luyện và thi đấu bóng chuyền đòi hỏi xử lý nhanh những tình huống thường xuyên thay đổi, biết lựa chọn kỹ thuật hợp lý, biết nhanh chóng chuyển từ một hành động này đến hành động khác, giúp họ đạt được tính linh hoạt cao của các quá trình thần kinh

Lòng khao khát đạt được mục tiêu chung, trong thi đấu sẽ dạy cho người tập biết hành động tập thể, thường xuyên hợp tác và hỗ trợ lẫn nhau, điều đó sẽ góp phần giáo dục ý thức trách nhiệm trước tập thể, tình cảm bạn bè, tính tập thể… cho người tập

Rèn luyện bóng chuyền giúp tình bạn bè được gắn kết với nhau hơn Rèn luyện được tinh thần đồng đội có thể tương trợ nhau những lúc khó khăn

1.3.2.5 Gắn kết tập thể

Một điều quan trọng nữa mà môn bóng chuyền mang lại cho người tập đó là sự gắn kết Bóng chuyền là môn thể thao mang tính đồng đội rất cao giúp rèn luyện tinh thần đội, nhóm, biết hy sinh vì mục tiêu chung, biết chấp nhận thất bại và cách chiến thắng bằng sự nỗ lực

Khi chơi bóng chuyền người tập phải tuân thủ theo chiến thuật của huấn luyện viên (HLV) và luật thi đấu của môn bóng chuyền Nhờ đó rèn luyện được tinh thần đoàn kết và tính kỷ luật Điều này rất hữu ích cho những công việc sau khi sinh viên tốt nghiệp ra trường

Vì là môn thể thao không phân biệt lứa tuổi, giới tính, điều kiện kinh tế… nên bóng chuyền xem là “sợi dây” gắn kết các thế hệ lại với nhau

* Câu hỏi hướng dẫn ôn tập

Câu 1 Anh (chị) hãy trình bày khái quát lịch sử phát triển môn bóng chuyền trên thế giới.Câu 2 Sơ lược về lịch sử phát triển môn bóng chuyền ở Việt Nam

volleyball.vn/xem-choi/anh-huong-va-tac-dung-cua-tap-luyen-mon-tap-bong-chuyen.html

2 http://iuhers.com/news/loi-ich-mang-lai-cho-sinh-vien-khi-luyen-3 https://www.fivb.com/images/yearbook/index.html#p=10

4 https://www.volleyball.com/volleyball-101/history-of-volleyball/

CHƯƠNG II

KỸ THUẬT BÓNG CHUYỀN

MỤC TIÊU Kiến thức: Người học có thể lĩnh hội các kỹ thuật cơ bản trong bóng

chuyền

Kỹ năng: Trang bị cho sinh viên kỹ năng và phương pháp tập luyện

các kỹ thuật di chuyển, đệm bóng, chuyền bóng, phát bóng, đập bóng, chắn bóng…

NỘI DUNG

Bóng chuyền là môn thể thao thi đấu tập thể, vì vậy để có thể tạo nên chiến thắng chung của đội phải có đầy đủ phẩm chất và kỹ thuật cơ bản tốt nhất Kỹ thuật bóng chuyền là tổng hợp các động tác chuyên môn cần thiết để tiến hành thi đấu Muốn đạt được thành tích cao trong thi đấu bóng chuyền trước hết phải hoàn chỉnh kỹ thuật Trong thực tế, mức độ tiếp thu

kỹ thuật càng hoàn chỉnh bao nhiêu thì VĐV càng chủ động phát huy được tính sáng tạo trong vận dụng chiến thuật bấy nhiêu

2.1 Tư thế chuẩn bị, di chuyển

Hình 2.1 Tư thế chuẩn bị (Ready Position)

(Nguồn: http://blog.daum.net/_blog/photoImage.do?blogid=05Scs&imgurl=http://cfs4.blog.daum.

net/original/20/blog/2007/06/10/03/38/466af39525fc8)

2.1.1 Tư thế chuẩn bị (Ready Position)

2.1.1.1 Ý nghĩa

Tư thế chuẩn bị đúng, hợp lý và di chuyển kịp thời là điều kiện cơ bản để thực hiện tốt động tác kỹ thuật nhằm đạt được ý đồ chiến thuật mà không phạm luật

2.1.1.2 Phân loại

Trong bóng chuyền thường có 3 tư thế chuẩn bị chính, đó là: Tư thế thấp, tư thế trung bình và tư thế cao Các tư thế khác nhau chủ yếu ở mức

độ khuỵu gối

a Tư thế chuẩn bị thấp

Tư thế thấp được sử dụng trong phòng thủ ở hàng sau hoặc lúc yểm

hộ cho các đồng đội và đỡ những đường bóng thấp Đứng chân trước chân sau 2 gối khuỵu thấp, góc giữa đùi và cẳng chân nhỏ hơn 900 (tư thế ngồi xổm) trọng tâm cơ thể dồn phần lớn ở chân sau

b Tư thế chuẩn bị trung bình

Được sử dụng khi đỡ phát bóng đây là tư thế cơ bản, được sử dụng nhiều nhất trong tập luyện và thi đấu Vì ở tư thế này VĐV di chuyển nhanh nhất, 2 chân đứng rộng bằng vai, chân trước cách chân sau 1 bàn chân, trọng tâm dồn đều vào 2 chân gối hơi khuỵu góc giữa đùi và cẳng chân khoảng 90 - 1350, thân trên hơi ngả về trước mắt nhìn ra trước, 2 tay

co khuỷu tự nhiên

c Tư thế chuẩn bị cao

Được sử dụng khi VĐV đứng gần lưới để chuẩn bị chuyền hoặc chắn bóng, giống như ở tư thế trung bình nhưng 2 gối khuỵu ít hơn, góc giữa đùi

- Đứng tại chỗ, cầm bóng hoặc chuyền bóng ở các tư thế chuẩn bị khác nhau

* Những sai phạm thường gặp khi tập tư thế chuẩn bị

- Đứng không vững do trọng tâm dồn vào một chân

- Thân người cúi quá thấp về phía trước làm cho đầu cúi thấp, làm giảm tầm quan sát bóng

- Không hạ thấp trọng tâm (không khuỵu gối)

- Hai chân mở quá rộng hay quá hẹp, gây khó khăn khi di chuyển

- Khuỷu tay mở quá rộng, bàn tay khép chặt, các ngón tay cứng làm ảnh hưởng động tác

2.1.2 Di chuyển (Motion/Mobility)

2.1.2.1 Yêu cầu, tác dụng

Yêu cầu của di chuyển là đảm bảo được tốc độ di chuyển nhanh đến vị trí cần thiết nhưng tư thế luôn ổn định Di chuyển giúp cho cầu thủ chiếm được vị trí thuận lợi nhất để thực hiện bất kỳ một động tác kỹ thuật nào Trong bóng chuyền có nhiều cách di chuyển: Di chuyển bước thường, bước lướt, bước chéo, bước chạy, bước nhảy…, nhưng thường được sử dụng nhiều nhất là bước lướt, bước

(gỏ, đánh bóng cầu vòng) rơi về phía sau lưng Người chơi cần quan sát và khẩn trương di chuyển từ 2 - 3 bước lùi sau đó xử lý tình huống (chuyền, đánh, đỡ, cứu bóng).

c Bước lướt

Hình 2.3 Bước lướt ngang (áp dụng chắn bóng)

(Nguồn: http://www.fivb.org/EN/Programmes/didactic/coaches_manual_i/)

Bước lướt được áp dụng khi bóng rơi nhanh khoảng cách gần từ 1 - 2 bước Khi thực hiện, chân trước lướt 1 bước theo hướng cần thiết (trước, sau, trái, phải hoặc 45o) sau đó chân sau theo đà lướt theo, vị trí 2 bàn chân tịnh tiến theo hướng di chuyển

d Bước chéo

Bước chéo thường được sử dụng khi bóng ở xa từ 2 - 3 bước bên trái hoặc bên phải Nếu muốn di chuyển sang trái thì chân phải bước chéo

1 bước lên trước sang trái, sau đó chân trái bước tiếp 1 bước dài đến vị trí đánh bóng Sau khi di chuyển đến thì cần ổn định vị trí trước khi thực hiện chuyền hoặc đệm bóng (Bên phải thì thực hiện ngược lại)

Hình 2.4 Di chuyển bước chéo (chuẩn bị đệm bóng)

(Nguồn: http://www.fivb.org/EN/Programmes/didactic/coaches_manual_i/)

Hình 2.5 Di chuyển bước chéo (chuẩn bị chuyền bóng)

(Nguồn: http://www.fivb.org/EN/Programmes/didactic/coaches_manual_i/)

e Bước xoạc

Người chơi luôn ở tư thế sẵn sàng để xử lý bóng Khi thực hiện bước xoạc, chân bước theo hướng có bóng, chân nào bước trước chạm đất thì khuỵu gối nhiều, chân sau bước theo duỗi tự nhiên hoặc hơi gập một chút ở khớp gối Bước xoạc được vận dụng để cứu bóng ở tầm thấp và có thể thực hiện theo mọi phía, song chủ yếu là sang ngang hay về phía trước

Để giậm nhảy cao hơn, người chơi cần chọn vị trí cơ thể tốt nhất trước khi bay trên không Nếu uốn cong thân người quá ít hay quá nhiều thì người chơi đều khó đạt được độ cao tối ưu khi giậm nhảy Một cú giậm nhảy tốt đòi hỏi phải có sự phối hợp tốt giữa các nhóm cơ trong cơ thể

* Những sai phạm thường gặp khi di chuyển

- Chân bước quá cao làm giảm tốc độ di chuyển

- Sau khi di chuyển không ổn định tư thế chuẩn bị trước khi thực hiện động tác đánh bóng

- Vừa di chuyển vừa thực hiện kỹ thuật động tác

2.1.2.3 Phương pháp tổ chức tập luyện các bài tập di chuyển

- Đứng thành hàng ngang ở tư thế chuẩn bị, nghe hiệu lệnh còi của

GV, thực hiện di chuyển một bước lên trước lùi sau  sang phải  sang trái  chéo 45o

- Đứng thành hàng ngang nghe lệnh hô di chuyển sang phải  đứng lại ở tư thế chuyền bóng

- Hai người đứng quay mặt vào nhau, cùng di chuyển theo các hướng tương ứng

2.2 Đệm bóng (Passing)

Đệm (chuyền bóng thấp tay) là kỹ thuật sử dụng cẳng tay, bàn tay để chuyền bóng đi, diện tiếp xúc giữa tay với bóng rộng nhưng điểm tiếp xúc lại ít hơn chuyền bóng cao tay, do đó hạn chế được phạm lỗi kỹ thuật như dính bóng, lỗi hai tiếng… Đệm bóng là kỹ thuật phòng thủ dùng chủ yếu

để đỡ phát bóng, đỡ đập bóng và cứu bóng

2.2.1 Tác dụng

- Đỡ được những đường bóng nhanh, mạnh, thấp và khó khi đối phương tấn công sang

- Phạm vi khống chế rộng, đỡ được những đường bóng ở xa thân người

- Cấu trúc kỹ thuật đơn giản, dễ tiếp thu và thực hiện thuận lợi hơn

kỹ thuật chuyền bóng cao tay

2.2.2 Ý nghĩa trong thi đấu

Mỗi lỗi kỹ thuật bất kỳ khi đỡ phát bóng đều dẫn đến mất quyền phát bóng hoặc thua điểm Hơn nữa thực thế cho thấy chất lượng đỡ phát bóng còn ảnh hưởng trực tiếp tới việc tổ chức tấn công của đội

Sự phát triển về kỹ thuật đỡ phát bóng trong những năm gần đây cho thấy hầu hết các đội sử dụng đệm bóng như một phương pháp thuận lợi nhất để đỡ phát bóng Trong giai đoạn hiện nay sử dụng đệm bóng để đỡ phát bóng đã trở thành một kỹ thuật khá hoàn thiện Hiệu quả của nó tương đối cao, chỉ còn 2 - 4% lỗi kỹ thuật đối với nam và 4 - 6% lỗi kỹ thuật đối với nữ trong các đội có trình độ quốc tế Độ chính xác cũng không ngừng được tăng lên trong chuyền một đã đạt tới 50 - 70% đối với cả nam và nữ Nhờ vậy mà hiện tại đã mở ra một khả năng mới trong việc tổ chức phối hợp tấn công Đỡ phát bóng so với tổng số các phương tiện kỹ thuật sử dụng trong thi đấu chiếm tới 12%

Hình 2.8 Hình tay khi đệm bóng

(Nguồn: Nguyễn Viết Minh [chủ biên], Hồ Đắc Sơn (2010), Giáo trình bóng chuyền, NXB Đại học Sư Phạm;

https://www.123rf.com/photo_3984040_Female_anatomic_body_-_volleyball.html)

2.2.3.1 Động tác trước khi chạm bóng

Hình 2.10 Động tác trước khi chạm bóng

(Nguồn: https://www.partnersforhealthykids.com/VBall/Digging.html)

- Ổn định tư thế chuẩn bị thoải mái, vận động viên chuyền một tập trung chú ý vào vận động viên phát bóng và sau đó là bóng Tư thế chuẩn

bị chân đứng rộng hơn vai, hai tay hơi gập và để trước ngực, thân hơi lao

về trước

- Nhanh chóng di chuyển tới bóng, vận động viên phải kết thúc bước chạy trước khi đỡ bóng Hai tay vươn thẳng về phía trước và song song với nhau, đồng thời quay phần trong của hai cánh tay ra trước, lên cao Bàn tay cong xuống dưới (như vậy sẽ làm tăng độ căng của tay) Trọng tâm cơ thể hạ thấp

- Khi đỡ phát bóng ở nửa sân bên trái thì đưa chân trái lên trước, quay mặt về hướng bóng đến

2.2.3.2 Động tác trong khi chạm bóng

- Thân người nhịp nhàng vươn thẳng - đỡ bóng bằng cẳng tay (cạnh

trong của tay), không được giật tay lên đột ngột mà thực hiện động tác đưa vai nhịp nhàng về trước và chuyền bóng về hướng đã định Thân người vươn theo bóng.

2.2.3.3 Động tác sau khi chạm bóng

Vươn thẳng người theo hướng chuyền bóng và nhanh chóng chuyển sang hoạt động thi đấu khác

Hình 2.11 Động tác trong và sau khi chạm bóng

(Nguồn: https://www.partnersforhealthykids.com/VBall/Digging.html)

Bóng chuyền là môn thể thao không chu kỳ nên quỹ đạo và hướng bóng thay đổi liên tục, khó đoán Do đó người chơi phải luôn tập trung quan sát để ứng phó với những đường bóng đi lệch xa vị trí đứng và kiểm soát Đối với kỹ thuật đệm bóng thấp tay dễ thấy nhất là khi bóng lệch sang trái, phải hay phía trước, lúc này cần di chuyển và khuỵu gối hợp lý

để đỡ bóng