giáo an ngữ văn 8 cực hay

Tuần 1 Tiết 1 Ngày soạn Ngày soạn 04 / 09 / 2017 Tiết 1 Tôi đi học Thanh Tịnh I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT 1 Kến thức Cảm nhận được tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật “tôi” ở buổi tựu trường đầu tiên[.]

Trang 1

- Sgk, Sgv, bài soạn, thiết kế…

- Sgk, vở ghi, soạn bài theo câu hỏi sgk

2 Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh:

Kiểm tra sgk, vở ghi, vở bài soạn

3 Dạy học bài mới:

*Giới thiệu bài:

Trong cuộc đời mỗi con người, những kỉ niệm tuổi học trò thường đượclưu giữ bền lâu trong trí nhớ , đặc biệt là những kỉ niệm về buổi tựu trường đầutiên:

Truyện ngắn “Tôi đi học” đã diễn tả những kỉ niệm mơn man, bâng khuâng

của một thời thơ ấu ấy

HOẠT ĐỘNG CỦA GV-HS NỘI DUNG CẦN ĐẠT

- Gv yêu cầu hs theo dõi sgk

? Nêu hiểu biết của em về tác giả Thanh

Tịnh?

- Tác phẩm của ông toát lên một tình

cảm êm dịu, trong trẻo, văn nhẹ nhàng

mà thấm sâu mang dư vị vừa man mác ,

buồn thương vừa ngọt ngào quyến luyến

I-Tìm hiểu chung:

Trang 2

.-Gv nêu yêu cầu đọc : giọng chậm, dịu,

hơi buồn, lắng sâu, chú ý ngữ điệu của

từng nhân vật, cố gắng thể hiện chất thơ

trong hình ảnh và nhịp điệu các câu văn

-Gv đọc mẫu một đoạn , gọi 3,4 hs đọc

? Nêu xuất xứ của tác phẩm?

? Văn bản có thể chia làm mấy phần?

-Gv yêu cầu hs đọc thầm 4 câu đầu

? Nỗi nhớ buổi tựu trường của tác giả

được khơi nguồn từ thời điểm nào?Vì

sao ? Cảnh vật ntn?

? Tâm trạng của nhân vật “tôi” khi nhớ

lại kỉ niệm cũ ntn? Tâm trạng ấy được

thể hiện qua những chi tiết nào?

? Những cảm giác ấy có mâu thuẫn

nhau không?

-Không mâu thuẫn mà bổ sung nhau, rút

ngắn khoảng cách thời gian giữa quá

khứ và hiện tại khiến cho câu chuyện

xảy ra bao năm rồi mà như mới vừa xảy

ra hôm qua, hôm kia thôi

2 Đọc và tìm hiểu chú thích:

- Đọc:

- Chú thích:2,3,4,5,7 “Ông đốc”: danh từ chung

3 Tác phẩm:

- In trong tập “Quê mẹ”, xuất bản năm1941

- Bố cục: 2 phần Phần 1: từ đầu -> “tưng bừng rộnrã” : Khơi nguồn nỗi nhớ

.Phần 2: còn lại: Tâm trạng của nhânvật “tôi” trong ngày đầu tiên đi học

II- Phân tích:

- Nhân vật “tôi”

1 Khơi nguồn kỉ niệm:

- Thời điểm: cuối thu (tháng 9) - thờiđiểm ngày khai trường

- Cảnh thiên nhiên: lá rụng nhiều, mâybành bạc

- Cảnh sinh hoạt: mấy em nhỏ rụt rècùng mẹ đến trường

-> Sự liên tưởng tương đồng, tự nhiêngiữa hiện tại và quá khứ

-Tâm trạng náo nức, mơn man, tưngbừng rộn rã (từ láy)->Cảm giác trongsáng nảy nở trong lòng, kỉ niệm đẹpkhắc sâu vào kí ức không thể quênđược

IV CỦNG CỐ- DẶN DÒ

- Đọc diễn cảm đoạn 1 truyện

V HƯỚNG DẪN HỌC BÀI

- Đọc diễn cảm toàn bộ truyện ngắn

-Tìm hiểu tâm trạng nhân vật ‘tôi” qua từng thời điểm, thời gian trong ngày đầutiên tới trường

Trang 3

- Sgk, Sgv, bài soạn, thiết kế…

- Sgk, vở ghi, soạn bài theo câu hỏi sgk

2 Kiểm tra bài cũ

? Tâm trạng nhân vật “tôi” khi nhớ lại những kỉ niệm cũ ntn?

- Hs trả lời, nhận xét, gv đánh giá

3 Dạy học bài mới

*Giới thiệu bài

Tâm trạng náo nức, mơn man, tưng bừng, rộn rã là những cảm giác trongsáng nảy nở trong lòng nhân vật “tôi” khi nhớ lại những kỉ niệm đẹp khó quêntrong đời khi được mẹ đưa tới trường Vậy từng khoảnh khắc, thời gian ấy in đậmtrong nhân vật ra sao, chúng ta cùng tìm hiểu tiếp truyện

? Tâm trạng đó của nhân vật được miêu

tả qua những thời điểm nào trong ngày

đầu tiên đến trường của nhân vật?

? Tâm trạng và cảm giác của nhân vật

khi cùng mẹ đến trường buổi đầu tiên?

(hành động, lời nói nào của nhân vật

khiến em chú ý, vì sao?)

? Nhận xét cách sử dụng từ ngữ của tác

II- Phân tích: (tiếp)

2 Tâm trạng nhân vật “tôi” trong ngày đầu tiên đi học

a Khi cùng mẹ đến trường

- Cảm thấy trang trọng và đứng đắn ,thèm được tự nhiên, nhí nhảnh…

- Cố bặm tay ghì chặt, phải xóc lên…

- Những động từ: thèm, bặm, ghì,xệch,

Trang 4

-Yêu cầu hs theo dõi sgk

? Khi đến trường nhân vật “tôi’ nhìn

? Vì sao lại có tâm trạng đó?

-Vì trường xinh xắn, oai nghiêm, người

đông, ai cũng vui tươi sáng sủa nhất là

mấy cậu học trò cũng mới như mình

-Yêu cầu hs theo dõi sgk

? Tâm trạng n/v khi nghe ông Đốc gọi

tên … ntn?

? Vì sao n/v bất giác giúi đầu vào lòng

mẹ nức nở khóc khi chuẩn bị rời mẹ vào

lớp?

? Khi bước vào lớp, nhvật thấy gì,có

cảm giác, tâm trạng gì?

? Hình ảnh “một con chim non liệng đến

bên cửa sổ hót mấy tiếng rụt rè rồi vỗ

cánh bay cao” có ý nghĩa gì?

? Có điểm gì thay đổi khi so với ở sân

trường?

? “Tôi đi học” kết thúc truyện có ý

nghĩa gì?

-Mở ra một thế giới mới, hồi nhớ lại kỉ

niệm cuộc đời của nhân vật

? Văn bản đem lại cho em những hiểu

cứ dềnh dàng

c Khi nghe ông đốc gọi tên và rời tay mẹ bước vào lớp:=

- Tâm trạng: lúng túng lại càng lúngtúng hơn…

- Òa khóc khi rời bàn tay mẹ-> Cảm giác nhất thời của đứa bé nôngthôn rụt rè khi tiếp xúc với đám đông ,

lạ lùng thấy xa mẹ, xa nhà

d Khi vào lớp:=

-Nhìn cái gì cũng mới lạ và hay hay,cảm giác lạm nhận chỗ ngồi là củariêng mình, nhìn bạn mới chưa quen

mà thấy quyến luyến

-Hình ảnh so sánh gợi nhớ tiếc nhữngngày trẻ thơ chuyển sang giai đoạnmới, giai đoạn tập làm người lớn

-> Hình ảnh có ý nghĩa tượng trưng-Từ chỗ lúng túng, rụt rè…-> Thấy tựtin, quyến luyến, chủ động (nhìn thầy

và chủ động đánh vần)

III- Tổng kết

1 Nghệ thuật

- Văn bản tự sự kết hợp các yếu tốmiêu tả và biểu cảm

- Truyện giàu chất thơ

2 Nội dung

- Văn bản “Tôi đi học” tô đậm nhữngcảm giác trong sáng nảy nở trong lòng

Trang 5

Hs thảo luận

? Phân tích tâm trạng nhân vật “tôi” trong ngày đầu tiên đi học?

- Học bài, nắm chắc nội dung, nghệ thuật

- Viết bài văn ngắn ghi lại ấn tượng của em trong buổi đến trường đầu tiên?

- Chuẩn bị bài “Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ”

- Giáo dục hs thái độ nghiêm túc trong học tập

II PHƯƠNG TIỆN, PHƯƠNG PHÁP THỰC HIỆN

1 Phương tiện

- Sgk, giáo án, thiết kế ngữ văn 8, bài tập ngữ văn

- Vở ghi, sgk, trả lời câu hỏi theo nội dung sgk

? Phân tích dòng cảm xúc của nhân vật “tôi” ở buổi đầu tiên đến trường?

- Hs quan sát sơ đồ

? Nghĩa của từ “động vật” rộng hơn

I-Từ ngữ nghĩa rộng, từ ngữ nghĩa hẹp: 1.Xét ví dụ:

* Động vật: - Thú: voi, hươu…

-Chim:tu hú, sáo…

Trang 6

hay hẹp hơn nghĩa của các từ : thú,

chim, cá?

? Nghĩa của các từ : thú, chim, cá

rộng hơn hay hẹp hơn nghĩa của các

từ: voi, hươu, tu hú, sáo…?

? Vậy, thế nào là từ ngữ được coi là

có nghĩa rộng, ….có nghĩa hẹp? Một

từ ngữ vừa có nghĩa rộng, vừa có

nghĩa hẹp được không?

? Lập sơ đồ thể hiện cấp độ khái

quát của nghĩa từ ngữ ở mỗi nhóm?

? Tìm những từ ngữ có nghĩa rộng

hơn so với các từ ngữ trong mỗi

nhóm sau?

? Tìm các từ ngữ có nghĩa được bao

hàm trong phạm vi nghĩa của mỗi từ

BT2:

-Nhóm 1: a: chất đốt-Nhóm 2 : b: nghệ thuật-Nhóm 3: c: thức ăn-Nhóm 4: d: nhìn-Nhóm 5: e: đánh

BT3:

-Nhóm 1: a xe cộ : xe đạp, xe máy…-Nhóm 2: b kim loại : sắt, đồng, nhôm…-Nhóm 3: c.hoa quả: chanh, cam, bưởi…-Nhóm 4: d người họ hàng: họ nội, họngoại, cô, dì, chú, bác…

-Nhóm 5: mang: xách, khiêng, vác, gánh

BT4:

- Thế nào là từ ngữ có nghĩa rộng, …nghĩa hẹp?

- Một từ ngữ vừa có nghĩa rộng, vừa có nghĩa hẹp được không? VD?

- Nắm chắc nd bài học, làm tiếp bài tập

- Chuẩn bị bài “Tính thống nhất về chủ đề của văn bản”

Ngày soạn: 04 / 09 / 2017

Trang 7

- Giáo dục hs ý thức nghiêm túc trong học tập.

- Sgk, giáo án, thiết kế ngữ văn 8, bài tập ngữ văn

- Vở ghi, sgk, trả lời câu hỏi theo nội dung sgk

? Nêu và phân tích dòng tâm trạng của nhân vật “tôi” trong ngày đến trường đầutiên?

- Đọc lại văn bản “Tôi đi

học”

? Tgiả nhớ lại những kỉ niệm

sâu sắc nào trong thời thơ ấu

của mình? Sự hồi tưởng ấy

gợi lên những ấn tượng sâu

*Văn bản “Tôi đi học”:

- Nhớ lại những kỉ niệm trong sáng của buổi đầutiên đến trường Sự hồi tưởng ấy để phát biểu ýkiến và bộc lộ cảm xúc của tgiả về nnhững kỉniệm sâu sắc thuở thiếu thời

- “Tôi đi học” tô đậm những cảm giác trong sángnảy nở trong lòng nhân vật “tôi” trong buổi đầutựu trường

Trang 8

? Căn cứ vào đâu mà em biết

văn bản “Tôi đi học” tô đậm

những kỉ niệm của tgiả ở

ngày tựu trường đầu tiên?

- Văn bản “Tôi đi học” tập

trung hồi tưởng lại tâm trạng,

cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật

“tôi” trong buổi tựu trường

chủ đề của văn bản này?

- Văn bản viết về đối tượng

nào?

- Thứ tự trình bày của văn

bản?

*Căn cứ vào:

- Nhan đề của văn bản

- Các từ ngữ được lặp lại nhiều lần trong vănbản: kỉ niệm mơn man của buổi tựu trường, lầnđầu tiên đến trường đi học, 2 quyển vở mới,…Câu: Hàng năm cứ vào cuối thu…Hôm nay tôi đihọc

a Trên đường đi học:

- Con đường quen đi lại lắm lần nhưng lần nàybỗng đổi khác

- Cảm thấy trang trọng, đứng đắn trong bộ quần

áo mới,…-> Đi học thật thiêng liêng

b Trên sân trường:

- Ngôi trường cao ráo->Lo sợ vẩn vơ

III- Luyện tập BT1

a.Tính thống nhất về chủ đề của văn bản “Rừng

cọ quê tôi”:

- Đối tượng: Rừng cọ quê tôi

- Mạch lạc: Đoạn văn trình bày đối tượng và vấn

đề theo thứ tự:

.Giới thiệu rừng cọ .Tả cây cọ

.Tác dụng của cây cọ .Tình cảm gắn bó với cây cọ

- Các ý lớn ở phần thân bài được sắp xếp hợp lí,không nên thay đổi

b Chủ đề: Văn bản thể hiện tình cảm gắn bógiữa người dân sông Thao với rừng cọ

BT2:

Trang 9

? Theo em có thể thay đổi trật

tự sắp xếp này được không?

nhưng do cách diễn đạt chưa

tốt nên thiếu sự tập trung chủ

e.Cảm thấy gần gũi, thân thương đối với lớp học,với những người bạn mới

Trang 10

Trong lòng mẹ

Nguyên Hồng

-I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT

1 Kiến thức

- Giúp hs hiểu được tình cảnh đáng thương và nỗi đau tinh thần của nhân vật chú

bé Hồng, cảm nhận được tình thương yêu mãnh liệt của chú đối với mẹ Bước đầutiên hiểu được văn xuôi hồi kí và đặc sắc của thể văn này qua ngòi bút NguyênHồng thấm đượm chất trữ tình, lời văn tự truyện chân thành, giàu sức truyền cảm

- Sgk, giáo án, thiết kế ngữ văn 8

- Vở ghi, sgk, soạn bài theo câu hỏi sgk

? Thế nào là chủ đề của văn bản, tính thống nhất về chủ đề của văn bản? Làm thếnào để đảm bảo tính thống nhất về chủ đề của văn bản?

Mỗi chúng ta, ai mà chẳng có một tuổi thơ, một thời thơ ấu: tuổi thơ cay đắng,tuổi thơ ngọt ngào, tuổi thơ dữ dội, tuổi thơ êm đềm,…Tuổi thơ, thời thơ ấu ấy trôiqua và không bao giờ trở lại “Những ngày thơ ấu” của Nguyên Hồng đã được kể,

tả, nhớ lại với những “rung động cực điểm của một linh hồn thơ dại” (Thạch Lam)

mà thấm đẫm tình yêu- tình yêu đối với mẹ

? Tóm tắt tiểu sử tgiả? I- Đọc và tìm hiểu chung:

Trang 11

- Gv hd hs đọc: Chậm rãi, tình

cảm, chú ý các đoạn đối thoại

? Nêu những hiểu biết của em

? Nhân vật bà cô được mtả ntn

qua đoạn văn đầu?

? Bà cô là người chủ động hay

bị động trong cuộc gặp gỡ với

chú bé Hồng? Trong cuộc gặp

gỡ này, tính cách của bà cô

được bộc lộ ntn, qua những chi

phó thông minh: cúi đầu không

đáp, trả lời “Không, cuối năm

+ Phần 2: Còn lại: Cuộc gặp gỡ bất ngờ với

mẹ và cảm giác sung sướng cực điểm của chú

- Hoàn cảnh nhân vật bà cô xuất hiện trongcuọc gặp gỡ đối thoại với Hồng là chủ động

- Cử chỉ “cười hỏi” không chút tình cảm

- “Cười rất kịch”: dối trá như đóng kịch(hoàn cảnh của Hồng lúc này rất đáng thương:

bố mới chết, mẹ lại bỏ nhà đi tha hương cầuthực…lẽ ra bà cô phải có thái độ cảm thông,chia sẻ nhưng đằng này lại “cười hỏi”)

- Hồng vốn nhạy cảm và nặng tình yêu thươngquý mến mẹ -> Em nhận ra ý nghĩ cay độctrong giọng nói và nụ cười của cô -> Cúi đầukhông đáp

Trang 12

không? Bà đã hỏi gì? Nét mặt

và thái độ thay đổi ra sao? Chi

tiết đó chứng tỏ điều gì? Hãy

khi XD cuộc đối thoại?

? Bà cô đại diện cho lớp người

nào trong XH?

- Khi chú bé đã cúi đầu, khóe mắt cay cay, bàvẫn tiếp tục tấn công: Cử chỉ: vỗ vai cười nói:

“Mày dại quá…chứ”

=> Giả dối, độc ác, sự châm chọc, nhục mạkhông gì cay đắng bằng khi vết thương lòng

do chinhý người cô của mình săm soi, hành hạ

*Bước 3:

Đối lập tâm trạng đau đớn, xót xa như bị gaicào, muối xát >< sự vô cảm, sắc lạnh đến ghêsợ

- Lời nói: Cô tôi vẫn tươi cười kể các chuyệncho tôi nghe

- Cử chỉ:

Đổi giọng, vỗ vào vai, nhìn vào mặtnghiêm nghị

.Hạ giọng tỏ vẻ ngậm ngùi thương xót

=> Bản chất giả dối thâm hiểmNT: Kịch tính, tăng cấp

- Nhân vật là người lạnh lùng, độc ác, thâmhiểm

- Ý nghĩa tố cáo hạng người sống tàn nhẫn,khô héo cả tình máu mủ ruột rà

- Bà cô đại diện cho những hủ tục của XHTDPKVN giai đoạn 1930-1945

Trang 13

2 Rèn luyện kĩ năng

- Cảm thụ, phân tích những đoạn văn xuôi giàu chất trữ tình, giàu cảm xúc mạnhmẽ

3.Thái độ

- Gd lòng biết ơn và yêu thương sâu sắc công ơn sinh thành

? Phân tích hình ảnh bà cô qua cuộc đối thoại với chú bé Hồng?

Tiết trước chúng ta đã tìm hiểu nhân vật bà cô quái ác qua cuộc gặp gỡ như tròđùa độc ác do chính bà dàn dựng Vậy, tâm trạng của chú bé Hồng ra sao? Tìnhcảm của chú đối với mẹ ntn? Đó chính là nd của tiết học

? Hoàn cảnh sống hiện tại của

bé Hồng ntn?

- Gọi hs đọc 4 câu đầu

? Diễn biến tâm trạng của bé

Hồng khi lần lượt nghe những

câu hỏi và trước thái độ, cử chỉ

của bà cô ntn?

? vì sao trước câu hỏi lần đầu

II- Phân tích( tiếp)

2 Nhân vật bé Hồng với những rung động cực điểm của một linh hồn trẻ dại:

* Hoàn cảnh: Đáng thương:

- Bố chơi bời nghiện ngập, mất sớm

- Mẹ phải xa con nhỏ đi tha hương cầu thựcgần một năm không có tin tức gì

* Tâm trạng của bé Hồng qua cuộc đối thoạivới bà cô:

- Diễn biến tâm trạng rất hồn nhiên, tự nhiên,

kì lạ nhưng cũng rất hợp lí, hợp tình

Tâm trạng ấy được thể hiện qua 3 giai đoạnnhỏ:

Trang 14

của bà cô, Hồng toan trả lời là

“có” nhưng rồi lại “cúi đầu

không đáp”?

? Hồng còn thấy gì ở bà cô và

em đã ứng xử ntn?

? Trước những câu hỏi , lời

khuyên như xát muối vào lòng,

nnhư châm nnhư chích mà chứa

đầy sự mai mỉa sâu cay thì tâm

trạng Hồng ra sao?

? Chi tiết “Hồng cười dài trong

tiếng khóc” có ý nghĩa gì?

? Đoạn văn “Cô tôi chưa nói

dứt câu…mới thôi” thể hiện

điều gì ở tâm trạng của bé

Hồng?

- Gọi hs đọc: “Chiều hôm đó…

sa mạc”

? Khi thoáng nhìn thấy một

người giống mẹ, Hồng có tâm

thấy được khả năng mtả tâm lí

nhân vật tinh tế của tgiả?

? Qua việc phân tích trên em

thấy Hồng là một chú bé ntn?

? Nghệ thuật đặc sắc cuẩ

+ Bước 1:

- Nghe cô hỏi lần 1-> Kí ức sống lại hình ảnh

về vẻ mặt rầu rầu và sự hiền từ ở mẹ-> Em rấtmuốn gần mẹ nhưng em nhận ra sự giả dối của

bà cô-> “cúi đầu không đáp” ->Từ chối dứtkhoát “Không, cháu không đi, cuối năm thếnào mợ cháu cũng về”: phản ứng thông minhxuất phát từ sự nhạy cảm và lòng tin yêu mẹ,nhận ra ý nghĩ cay độc của bà cô

* Bước 2:

- Lòng bé Hồng càng thắt lại vì đau đớn, tủinhục, xúc động vì thương mẹ-> khóe mắt emcay cay

- Chi tiết “Hồng cười dài trong tiếng khóc” thểhiện phong cách viết văn của Nguyên Hồng vì

nó thể hiện một cách nồng nhiệt và mạnh mẽcường độ, trường độ của cảm xúc, tâm trạngnhân vật => Hồng nhỏ bé, yếu ớt mà kiêncường, tự hào đấu tranh, tin yêu người mẹ củamình nên chọn cách “cười dài trong tiếngkhóc”

+Bước 3:

- Nỗi uất hận càng nặng, càng sâu…-> Bậtthành những so sánh liên tiếp + Động từ mạnh-> Tâm trạng đau đớn, phẫn uất đến cực điểm

* Tâm trạng của bé Hồng khi gặp mẹ:

- Gọi: “Mợ ơi! Mợ ơi”cuống quýt, mừng tủi,xót xa, đau đớn và hi vọng-> Sự khát khao tình

mẹ, gặp mẹ đang cháy sôi

NT : so sánh: 1 giả định + 1 so sánh

- Khi gặp mẹ, chú “thở hồng hộc, trán đẫm mồhôi” chạy ríu cả chân -> hồi hộp, sung sướngkhi được mẹ kéo tay xoa đầu -> òa khóc nứcnở-> bao sầu khổ bị dồn nén, vỡ òa Hồng cảmthấy ngây ngất, sung sướng vô bờ khi đượcnằm trong lòng mẹ

- Tôi ngồi trên đệm xe…lạ thường…không nhớ

là mẹ đã hỏi những gì (đó là những giây phúthiếm hoi, đẹp đẽ nhất của con người…TKNV8T36)

=> Hồng là một chú bé giàu tình cảm (tình yêuthương mẹ), giàu lòng tự trọng

III- Tổng kết

1 NT

- Hồi kí: ghi lại, tự thuật lại chuyện xảy ra mà

Trang 15

chương hồi kí?

? Em hiểu thế nào là hồi kí?

? ND ý nghĩa chính của văn

bản?

mình chứng kiến

- Tập hồi kí + mtả + so sánh với cảm xúc trữtình sôi nổi, tha thiết

2 Rèn luyện kĩ năng: sử dụng từ Tiếng Việt

3 Thái độ: Giáo dục hs thái độ nghiêm túc trong học tập.

? Thế nào là từ ngữ có nghĩa rộng, nghĩa hẹp? Cho ví dụ?

- Làm bài tập 4,5

Trang 16

- Yêu cầu hs đọc kĩ đoạn văn, chú ý

các từ in đậm

? Các từ in đậm dùng để chỉ đối

tượng nào? Nét chung về nghĩa của

nhóm từ trên? Vì sao em biết được

không? Tại sao?

? Cách chuyển trường từ vựng trong

văn thơ và trong cs hàng ngày có td

gì?

? Tìm những từ thuộc trường từ

vựng “người ruột thịt”?

? Hãy đặt tên trường từ vựng cho

mỗi dãy từ dưới đây?

- Một trường từ vựng có thể tập hợpnhững từ có từ loại khác nhau: DT, ĐT,TT,…

- Một từ có nhiều nghĩa có thể thuộc nhiềutrường từ vựng khác nhau

VD: Ngọt: - Trường mùi vị

- Trường âm thanh

- Trường thời tiết (rét ngọt)-> Tăng sức gợi cảm

Trang 17

- Thế nào là trường từ vựng?

- So sánh với cấp độ khái quát của từ?

- Học thuộc ghi nhớ, làm tiếp bài tập

- Chuẩn bị bài: “Bố cục của văn bản”

2 Rèn luyện kĩ năng: xây dựng bố cục của văn bản

3.Thái độ: Giáo dục hs thái độ nghiêm túc trong học tập.

? Thế nào là chủ đề, tính thống nhất về chủ đề của văn bản?

? Tìm sự thống nhất về chủ đề của văn bản “Tôi đi học”?

Trang 18

- Đọc văn bản Sgk

? Văn bản có thể chia làm mấy

phần? Chỉ ra các phần đó?

? Cho biết nhiệm vụ của từng

phần trong văn bản trên?

? Phân tích mqhệ giữa các phần

trong văn bản trên?

? Từ việc phân tích trên, hãy cho

biết 1 cách khái quát: Bố cục của

văn bản gồm mấy phần? Nhiệm

vụ của từng phần? Các phần ấy

có mqhệ với nhau không?

? Phần TB của văn bản “Tôi đi

học” kể về những sự kiện nào?

Các sự kiện ấy được sắp xếp

theo trình tự ntn?

? Văn bản “Trong lòng mẹ” của

Nguyên Hồng chủ yếu trình bày

diễn biến tâm trạng của chú bé

Hồng, hãy chỉ ra diễn biến tâm

* Nhiệm vụ:

.P1: Giới thiệu Chu Văn An.P2: Công lao, uy tín và tình cảm của ChuVăn An

.P3: Tình cảm của mọi người với Chu Văn An

=>Các phần trong văn bản trên luôn gắn bóchặt chẽ với nhau , phần trước là tiền đề chophần sau, phần sau là sự tiếp nối của phầntrước

- Các phần đều tập trung làm rõ chủ đề củavăn bản là “người thầy đạo cao đức trọng”

=> Kết luận chung: Bố cục của văn bản gồm

3 phần MB, TB, KB, 3 phần này có quan hệchặt chẽ với nhau để tập trung làm rõ chủ đềcủa văn bản

II- Cách bố trí và sắp xếp phần TB của VB:

1 Cách sắp xếp:

- Hồi tưởng, đồng hiện.Kỉ niệm trước khi đi học Đồng hiện những cảm xúc trước, trong khiđến trường, bước vào lớp

Bằng: liên tưởng, so sánh, đối chiếu nhữngsuy nghĩ, cảm xúc trong hồi ức và hiện tại

2 Diễn biến tâm lí:

a Tình cảm, thái độ:

- Tình cảm: thương mẹ sâu sắc

- Thái độ: căm ghét những kẻ nói xấu mẹb.Niềm vui hồn nhiên khi được ở trong lòngmẹ:

3 Trình tự mtả:

Trang 19

trình tự thường gặp mà em biết?

? Phần TB của văn bản “người

thầy đạo cao đức trọng” nêu các

sự việc để thực hiện chủ đề

“người thầy đạo cao đức

trọng”.Hãy cho biết cách sắp xếp

- Theo thời gian: quá khứ, hiện tại, đồng hiện

- Từ ngoại hình-> quan hệ cảm xúc hoặcngược lại

4 Cách sắp xếp các sự việc trong phần TB:

*Ghi nhớ: SgkT25 III- Luyện tập:

BT1: Phân tích cách trình bày ý trong các

đoạn văn

a Theo không gian

- Giới thiệu đàn chim từ xa-> gần

- Mtả đàn chim bằng những quan sát mắt thấytai nghe, xen mtả là những cảm xúc, liêntưởng, so sánh

- Ấn tượng về đàn chim từ xa-> gần

b Theo không gian hẹp: Mtả trực tiếp Ba Vì

- Theo không gian rộng: mtả Ba Vì trongmqhệ hài hòa với các sự việc xung quanh nó

c Bàn về mqhệ giữa sự thật lịch sử và cáctruyền thuyết mang đậm màu sắc huyền thoạidân gian về những đoạn kết bi tráng của một

số anh hùng+ Luận chứng về lời bàn trên+ Phát triển lời bàn + luận chứng

Trang 20

- Phân tích diễn biến tâm lí nhân vật, kĩ năng đánh giá thái độ của tác giả qua mtả

3.Thái độ

- Giáo dục tinh thần căm ghét những kẻ tàn ác vô lương tâm chà đạp con người

- Giáo dục tình cảm yêu mến, kính trọng những người dám đứng lên chống lại

những áp bức bất công

? Nêu cảm nhận của em về nhân vật chú bé Hồng trong đoạn trích “Trong lòngmẹ”?

*Giới thiệu bài

“Tức nước vỡ bờ”- câu tục ngữ nêu lên một quy luật của tự nhiên mà có ýnghĩa thâm thúy vô cùng Tgiả sgk đã vận dụng cách nói dân gian ngắn gọn, rấtthông minh ấy để đặt tên cho chương 18 của tiểu thuyết “ Tắt đèn”- một tiểu thuyếtnỏi tiếng của nhà văn Ngô Tất Tố

? Nêu những nét khái quát về tiểu

Trang 21

- Gv hd hs đọc: Làm rõ không khí

truyện hồi hộp, khẩn trương, căng

thẳng ở đoạn đầu, bi hài, sảng

khoái ở đoạn cuối, chú ý ngôn ngữ

? Phần đầu đoạn trích cho ta thấy

tình cảnh của gia đình chị Dậu ntn?

1 Tình thế của gia đình chị Dậu

- Món nợ sưu chưa có cách gì trả được

- Anh Dậu đang ốm vẫn có thể bị bắt, bịđánh đập bất cứ lúc nào

- Gđ nghèo xác xơ + 3 đứa con lít nhít đóikhát

-> Tình thế thê thảm, đáng thương, nguycấp

- Mục đích duy nhất của chị Dậu lúc này làtìm mọi cách để thoát khỏi tình cảnh này

và trước mắt là làm thế nào để bảo vệ chongười chồng đang ốm nặng

=> Thương yêu, lo lắng cho chồng(Chính tình thương yêu đó đã quyết địnhphần lớn thái độ và hành vi của chị trongđoạn tiếp theo)

- Tóm tắt đoạn trích

- Nắm chắc nội dung đã học ở tiết 1

- Chuẩn bị bài: Đọc tóm tắt và tìm hiểu nhân vật Cai Lệ, nhân vật Chị Dậuchuẩn bị cho tiết 2

Ngày soạn: 12 / 9 / 2017

Tiết 10

Trang 22

- Phân tích diễn biến tâm lí nhân vật, kĩ năng đánh giá thái độ của tác giả qua mtả

3.Thái độ

- Giáo dục tinh thần căm ghét những kẻ tàn ác vô lương tâm chà đạp con người

- Giáo dục tình cảm yêu mến, kính trọng những người dám đứng lên chống lại

những áp bức bất công

2 Phương pháp

- Thuyết trình, đàm thoại, vấn đáp, trực quan

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1 Ổn định tổ chức

? Tóm tắt đoạn trích “ tức nước vỡ bờ” - của Ngô Tất Tố?

đối với anh Dậu, chị Dậu khi đến

thúc sưu được tác giả mtả ntn?

- Với những người dân cùng thì hắn tha hồđánh trói, bắt bớ, tha hồ tác oai, tác quái,làm mưa, làm gió

- Là tên tay sai đắc lực của quan phủhuyện, về đến làng Đông Xá hắn tha hồ tácoai tác quái, hắn hung dữ, độc ác, tàn nhẫn,táng tận lương tâm, chỉ biết làm theo lệnhquan thầy

- Ngôn ngữ cửa miệng của hắn là : quát,thét, chửi mắng, hầm hè,…

Trang 23

(NT: Sử dụng liên tiếp các động từ

mạnh)

- Hắn như một công cụ bằng sắt, vô

tri vô giác chỉ có một mục đích duy

nhất phải thực hiện bằng bất cứ giá

nào là bắt trói anh Dậu, giải ra đình

theo lệnh quan

? Chi tiết tên cai lệ bị chị Dậu ấn

giúi ra cửa, ngã chỏng quèo trên

người dan cùng đối với các ông

người nhà quan đại diện cho nhà

nước Chị luôn xem mình là hàng

con sâu cái kiến, nghèo khổ vào

bậc nhất nhì trong làng Chị và anh

cùng những người dân trong cái

làng này vẫn quen chịu đựng, nhẫn

nhịn

? Khi tên cai lệ được thể vừa đến

chỗ anh dậu định hành hung anh thì

chị có thái độ và cử chỉ gì?

? Khi hắn được thể vừa đánh chị

vừa nhảy đến chỗ anh Dậu thì ở chị

có sự chuyển đổi từ cách xưng hô

- Bỏ ngoài tai những lời van xin thảm thiếtcủa chị Dậu, tiếng khóc của những đứa trẻ,không thèm để ý đến tình cảnh của anhDậu (gọi chị Dậu là “mày”, xưng “cha”,

“ông”)-> Bản chất hung ác, đểu cáng, phũ phàngđến cùng của tên đại diện ưu tú của chínhquyền thực dân phong kiến mạt hạng-những kẻ chỉ quen bắt nạt, đe dọa, áp bứcnhững người nhút nhát, cam chịu còn thựclực thì thật yếu ớt, hèn kém và đáng cười

- Gọi “ông” xưng “tôi”

- “Tức quá không thể chịu được”…cự lại

“Chồng tôi đau ốm, ông không được phéphành hạ”

- Đứng thẳng, nghiến hai hàm răng, ngăncấm, thách thức kẻ thù: “Mày trói ngaychồng bà đi, bà cho mày xem”

- Túm cổ cai lệ, ấn giúi ra cửa, bắt gậy củangười nhà Lí trưởng, du dẩy nnhau với hắn

Trang 24

(Chị Dậu nđến phút này đã thay đổi

căn bản: từ van xin lễ phép, nhẫn

nhục chịu đựng chị trở thành con

người quyết liệt, liều lĩnh, muốn

chống đối lại và quật ngã tất cả)

? Vì sao chị có đủ dũng khí để quật

ngã hai tên đàn ông ấy?

? Việc hai tên tay sai thất bại trước

chị Dậu có ý nghĩa gì và chứng tỏ

điều gì?

(Chị Dậu là một điển hình văn học

đẹp, khỏe, hiếm hoi trong văn học

Việt Nam trước cách mạng tháng

tám mà NTT đã xây dựng được

bằng vốn hiểu biết sâu rộng của

ông và lòng đồng cảm của ông đối

với những người nông dân nghèo)

- Vì quá giận giữ, vì bị khinh bỉ, bị dồn đếncon đường cùng, vì tình thương yêu chồngcòn hơn bản thân mình

->Chứng minh quy luật “tức nước vỡ bờ”,

- Thể hiện chính xác quá trình tâm lí nhânvật, có thái độ rõ ràng với nhân vật

2 ND:

* Ghi nhớ: SgkT33 IV- Luyện tập:

- Nắm chắc nội dung bài học

- Chuẩn bị bài: “Xây dựng đoạn văn trong văn bản”

Ngày soạn: 12 / 9 / 2017

Tiết 11

Xây dựng đoạn văn trong văn bản

Trang 25

I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT

1 Kiến thức

- Giúp hs hiểu được khái niệm đoạn văn, câu chủ đề, quan hệ giữa các câu trongđoạn văn và cách trình bày nd đoạn văn Tích hợp với văn bản “Tức nước vỡ bờ”,với tiếng Việt qua bài “Trường từ vựng”

2 Kĩ năng

- Rèn luyện kỹ năng viết đoạn văn hoàn chỉnh theo yêu cầu về cấu trúc và ngữnghĩa

3 Thái độ

- Giáo dục hs ý thức nghiêm túc trong học tập

- Sgk,sgv, giáo án, thiết kế ngữ văn 8

- Vở ghi, sgk, chuẩn bị bài theo nd câu hỏi sgk

? Nêu bố cục phần thân bài của văn bản?

- Gọi hs đọc văn bản: NTT và tác

phẩm “Tắt đèn”

? Văn bản này gồm mấy ý? Mỗi ý

được viết thành mấy đoạn văn?

? Em dựa vào dấu hiệu hình thức

nào để nhận biết đoạn văn?

? Vậy, theo em thế nào là đoạn

văn?

- Gv chốt: đoạn văn là đơn vị trên

câu, có vai trò trong việc tạo lập

(ý nghĩa của cả đoạn văn: Đoạn

văn đánh giá những thannhf công

I- Thế nào là đoạn văn

- Đơn vị trực tiếp cấu tạo nên văn bản

- Về hình thức: viết hoa lùi vào đầu dòng và

có dấu chấm xuống dòng

- Dấu hiệu nd: thường biểu đạt một ý tươngđối hoàn chỉnh

II- Từ ngữ và câu trong đoạn văn

1 Từ ngữ chủ đề và câu chủ đề của đoạn văn

* Các từ ngữ chủ đề:

- Đoạn 1: Ngô Tất Tố (ông, nhà văn)

- Đoạn 2: “Tắt đèn” là tác phẩm tiêu biểunhất của NTT

Vai trò: mang ý nghĩa khái quát của cả đoạnvăn, lời lẽ ngắn gọn, có đủ 2 thành phần

Trang 26

xuát sắc của NTT trong việc tái

hiện thực trạng nông thôn VN

? Đoạn văn nào có câu chủ đề,

đoạn văn nào không có câu chủ

đề? Xác định vị trí của câu chủ đề

trong mỗi đoạn văn?

? Cho biết cách trình bày ý ở mỗi

đoạn văn:

- Đ1.I: Đoạn văn song hành

- Đ2.I: Đoạn văn diễn dịch

- Đoạn 2.II: Đoạn văn quy nạp

- Gọi 2 hs đọc ghi nhớ

? Văn bản sau được chia làm mấy

ý ? Mỗi ý được diễn đạt bằng mấy

2 Cách trình bày nd đoạn văn:

- Đoạn 1 mục I không có câu chủ đề

- Đoạn 2 mục I và đoạn ở mục II có câu chủđề

+ Vị trí của câu chủ đề:

- Đ2.I: đầu đoạn văn

- Đoạn văn mục II: cuối đoạn văn+ Cách trình bày ý:

- Đ1.I: các ý được lần lượt trình bày trongcác câu bình đẳng với nhau

- Đ2.I: ý chính nằm trong câu chủ đề ở đầuđoạn văn, các câu tiếp theo cụ thể hóa ýchính

- Đ2.II: ý chính nằm trong câu chủ đềủơcuối đoạn văn, các câu phía trước cụ thể hóa

ý chính

* Ghi nhớ: SgkT36 III- Luyện tập BT1

Văn bản gồm 2 ý, mỗi ý được diễn đạtthành một đoạn văn

- Thế nào là đoạn văn?

- Thế nào là từ ngữ chủ đề và câu chủ đề của đoạn văn?

- Nêu cách trình bày nd đoạn văn?

- Học thuộc ghi nhớ, làm bài tập 3,4

- Chuẩn bị tiết sau làm bài viết số 1, văn tự sự

Ngày soạn: 12 / 09 / 2017

Tiết 12

Lão Hạc

Trang 27

-Vở ghi, sgk, soạn bài theo nd câu hỏi sgk

? Từ các nhân vật chị Dậu, anh Dậu và bà lão hàng xóm, em có thể khái quát điều

gì về số phận và phẩm chất của người nd VN trước CM tháng tám?

? Từ các nhân vật cai lệ và người nhà Lí trưởng, có thể khái quát diều gì về bảnchất của chế độ TDPK VN trước đây?

Cũng như NTTố, Nam Cao viết về đề tài nd chủ yếu với cảm hứng tố cáo nỗi khổ và bênh vực quyền sống, ca ngợi phẩm chất tốt đẹp của họ người nd dưới ngòi bút của Nam Cao nhiều khi bị đặt trước tình thế phải lựa chọn: hoặc là phải từ bỏ nhân phẩm để tồn tại như nv Chí Phèo, hoặc

là phải từ bỏ sự sống vì muốn giữ bản tính lương thiện, giữ phẩm chất tốt đẹp- như nhân vật lão Hạc trong truyện ngắn cùng tên Bài học hôm nay chúng ta dành để tìm hiểu kĩ truyện ngắn này.

? Nêu những nét chính về tác giả?

- Gv hd hs đọc: chú ý giọng đọc của

I- Đọc và tìm hiểu chung

1 Tgiả

- Tên thật là Trần Hữu Tri

- Là một nhà văn hiện thực xuất sắc vớinhững truyện ngắn, truyện dài chân thựcviết về đề tài người nd nghèo đói bị vùidập và người trí thức nghèo sống mònmỏi, bế tắc trong xã hội

Trang 28

các nhân vật:

Ông giáo: giọng chậm, buồn, cảm

thông

.Lão Hạc: đau đớn, ân hận, dằn vặt +

năn nỉ, giãi bày + chua chát

.Vợ ông giáo: lạnh lùng, khô khan

? Vị trí của tác phẩm trong sự nghiệp

sáng tác của NC?

? Nếu tách đoạn văn bản này làm 2

phần theo cách đánh dấu tách đoạn thì

có thể khái quát nd chính của mỗi

phần ntn?

? Câu chuyện được kể bằng lời kể của

ai? Thuộc ngôi kể nào?

? Trong chuỗi những sự việc nêu trên

luôn có mặt những nhân vật nào? Ai

là nhân vật trung tâm? Vì sao?

- Gv yêu cầu hs kể tóm tắt đoạn 1 từ

trang 38-> 41

? Vì sao lão Hạc rất yêu thương con

chó của mình và lão gọi nó là cậu

Vàng?

? Vì sao lão rất thương yêu cậu Vàng

mà vẫn phải đành lòng bán cậu?

(Nuôi cậu Vàng, Lão Hạc không

muốn nó gầy , đói Bán là cách duy

.P2: cái chết của lão Hạc

- Kể bằng lời kể của ông giáo- ngôi 1 sốít

- Vì lão quá nghèo, vợ chết, lão lại yếumệt sau trận ốm nặng vừa mới khỏi,không có việc làm, không ai giúp đỡ, lão

cứ hàng ngày ăn vào mấy đồng tiền dànhdụm bấy lâu nay Hơn nữa, lão lại phảinuôi thêm cậu Vàng ăn rất khỏe-> báncậu Vàng đi

=> Là một người nd nghèo, giàu tìnhcảm, giàu danh dự

Trang 29

1 Kiến thức

- Thấy được tình cảnh khốn cùng và nhân cách cao quý của nhân vật Lão Hạc, qua

đó hiểu thêm về số phận đáng thương và vẻ đ ẹp tâm hồn đáng trọng của ngườinông dân VN trước CM tháng tám Thấy được lòng nhân đạo sâu sắc của Nam Cao(thể hiện chủ yếu qua nhân vật ông giáo) , thương cảm đến xót xa và sự trân trọngđối với người nd nghèo khổ Bước đầu hiểu được đặc sắc nghệ thuật của truyệnngắn Ncao: khắc họa nhân vật tài tình, cách dẫn truyện tự nhiên, hấp dẫn, sự kếthợp giữa tự sự, triết lí với trữ tình

- Vở ghi, sgk, soạn bài theo nd câu hỏi sgk

- Bán chó vì thương con nhưng lão

Hạc lại ăn năn, day dứt-> Lão sang

nhà ông giáo tâm sự giãi bày

? Tìm nnhững từ ngữ, hình ảnh mtả

thái độ, tâm trạng của lão Hạc khi

lão kể chuyện bán cậu Vàng với ông

giáo? (giải thích từ “ầng ậng” sgk)

? Cái hay của những từ ngữ được

tác giả sử dụng để mtả thái độ, taam

trạng của lão Hạc là gì?

? Trong những lời kể lể, phân trần,

than vãn với ông giáo trước đó ta

II- Phân tích: (tiếp)

-> Lột tả được sự đau đớn, ân hận, xót xa,thương tiếc đang dâng trào, đang òa vỡkhi có người hỏi đến vết thương lòng dochính mình gây ra

- Phù hợp với tâm lí, hình dáng và cáchbiểu hiện của người già

- Những câu nói: “Kiếp chó là kiếp khổ…

Trang 30

thấy rõ hơn tâm trạng, tâm hồn và

tính cách của lão Hạc ntn? Câu

chuyện hóa kiếp, làm kiếp người

sướng hơn …nói lên điều gì?

? Theo dõi đoạn truyện kể việc lão

Hạc nhờ cậy ông giáo và cho biết:

mảnh vườn và món tiền gửi ông

giáo có ý nghĩa gì với lão Hạc?

(Lão là nười coi trọng bổn phận làm

cha và coi trọng danh giá làm

người)

? Em nghĩ gì về việc lão Hạc từ chối

mọi sự giúp đỡ trong cảnh ngộ gần

như không kiếm được gì để ăn? Từ

đó, phẩm chất nào được bộc lộ?

? Qua việc lão Hạc nhờ vả ông giáo,

em có nhận xét gì về nguyên nhân

và mục đích của việc làm này?

? Có ý kiến cho rằng, lão Hạc làm

như thế là gàn dở, lại có ý kiến cho

? Ý nghĩa cái chết của lão Hạc?

kiếp người cũng khổ nốt thì ta nên làmkiếp gì cho thật sướng”: đượm màu sắctriết lí dân gian dung dị của những người

nd nghèo khổ, thất học nhưng đã bao nămtháng trải nghiệm và suy ngẫm về số phậncủa con người qua số phận của bản thân.-> Nỗi buồn, nỗi bất lực trước hiện tại vàtương lai đều mịt mù, vô vọng

- Mảnh vườn là tài sản duy nhất lão có thẻdành cho con, mảnh vườn ấy gắn với danh

*Cái chết của lão Hạc:

- Lão Hạc trình bày câu chuyện nhờ vảmột cách vòng vo, dài dòng vì lão khó nói,

vì câu chuyện quá hệ trọng, vì trình độ nóinăng của lão hạn chế nhưng đây là ý định

đã nung nấu từ lâu

- Cách xử sự ấy thể hiện lòng thương con

và lòng tự trọng rất cao của lão Lão đã

âm thầm và quyết liệt chuẩn bị cho cáichết của mình theo cách nghĩ và cách làmcủa một người nd nghèo

- Lão đang vật vã ở trên giường, đầu tóc

rũ rượi…khắp người chốc chốc lại bị giậtmạnh một cái, nảy lên

-> Lão chết thật bất ngờ, dữ dội và kinhhoàng, lão chết trong đau đớn, vật vã ghêgớm, cùng cực về thể xác nhưng chắcchắn là lão lại thanh thản về tâm hồn vìlão đã hoàn thành nốt công việc cuối cùngvới con trai lão, với hàng xóm láng giềng

về tang ma của mình

- Lão không thể tìm con đường nào khác

để tiếp tục sống mà không ăn vào tiền củacon hoặc bán mảnh vườn-> Lão chọn cáichết để tự giải thoát và còn để đảm bảocho tương lai của con trai mình

Trang 31

? Cái chết của LH giúp cho những

người xung quanh hiểu hơn về lão

? Em hiểu thêm điều gì về con

người ông giáo từ ý nghĩ sau: “Chao

ôi! Đối với những người ở quanh

ta…không bao giờ ta thương”?

? Khi nghe Binh Tư nói về LH, ông

giáo thấy cuộc đời thật đáng buồn

Nhưng khi được chứng kiến cái chết

của LH , ông lại nghĩ “Không! Cuộc

đời chưa hẳn đã đáng buồn hay lại

đáng buồn nhưng lại đáng buồn theo

một nghĩa khác” Em hiểu ý nghĩa

câu nói đó ntn?

? Những ý nghĩ đó nói thêm với ta

điều cao quý nào trong tâm hồn ông

- Tố cáo hiện thực XHTDPK tăm tối, nô lệ

- Hiểu rõ về con người lão Hạc, quý trọng

và thương tiếc lão hơn

2 Nhân vật ông giáo(người kể chuyện)

- Là một hình bóng gần gũi của chínhNam Cao, vừa như người chứng kiến, vừađóng vai trò dẫn dắt câu chuyện, vừa trựctiếp bày tỏ thái độ

- Tỏ ra thông cảm, thương xót cho hoàncảnh của lão Hạc, tìm nhiều cách an ủi vàgiúp đỡ lão Hạc

- Là người hiểu đời, hiểu người, có lòng vịtha cao cả

-“Cuộc đời thật đáng buồn” vì cái nghèo

có thể đổi trắng thay đen, biến ngườilương thiện như lão Hạcthành kẻ trộm cắpnhư Binh Tư

-“Cái nghĩa khác” của cuộc đời đáng buồn

đó là một người lương thiện như lão Hạcđành phải chết vì không thể tìm ra miếng

ăn tối thiểu hàng ngày-“Cuộc đời chưa hẳn đã đáng buồn” vìkhông gì có thể hủy hoại được nhân phẩmngười lương thiện như lão Hạc, để ta cóthể hi vọng và tin tưởng ở con người.-> Là người trọng nhân cách, không mấtlòng tin vào những điều tốt đẹp ở conngười

- Số phận đau thương của người nd trong

xã hội cũ và những phẩm chất cao quýtiềm tàng trong con người họ

- Tấm lòng yêu thương, trân trọng đối với

Trang 32

? Theo em, ai có lỗi trong cái chết

của LH? Bi kịch của LH là bi kịch

lạc quan hay bi quan? Vì sao?

người nd của Nam Cao

*Ghi nhớ: Sgk

*Luyện tập:

Hs thảo luận

- Phân tích diễn biến tâm trạng của LH xung quanh việc bán chó? Qua đó

em thấy lão là con người ntn?

- Truyện chứa đầy tính nhân đạo và hiện thực Điều đó được thể hiện ntnqua 2 nhân vật ông giáo và LH?

- Sử dụng từ tượng hình, từ tượng thanh trong việc viết văn bản tự sự, mtả, biểucảm

3 Thái độ

- Giáo dục hs sinh thái độ nghiêm túc trong học tập

? Vị trí của câu chủ đề trong đoạn quy nạp, diễn dịch?

Trang 33

- Gv yêu cầu hs đọc các đoạn trích trong

truyện “Lão Hạc” của NC, chú ý các từ

in đậm và trả lời câu hỏi

? Vậy, thế nào là từ tượng hình, từ

tượng thanh? Td của chúng trong đoạn

văn mtả, tự sự?

? Tìm những từ tượng hình, tượng thanh

trong những câu sau? (Đoạn trích trong

“Tắt đèn”-NTT)

? Tìm ít nhất 5 từ tượng hình tả dáng đi

của con người?

? Phân biệt ý nghĩa các từ tượng thanh

tả tiếng cười: ha hả, hì hì, hô hố, hơ hớ?

I- Đặc điểm, công dụng

* Xét ví dụ

- Từ ngữ gợi tả dáng vẻ, hình ảnh,trạng thái: móm mém, xồng xộc, vật

- Sòa soạt, rón rén, bịch, bốp, lẻokhuẻo, chỏng quèo

BT2

- Lò dò, ngất ngưởng, khật khưỡng,lom khom, dò dẫm, liêu xiêu,…

- Cười hô hố: cười to, thô, vô ý

- Cười hơ hớ: cười to, hơi vô duyên

Trang 34

1 Kiến thức

- Ôn lại kiểu bài tự sự đã học ở lớp 6 có kết hợp với kiều bài biểu cảm đã học ở

lớp 7

2 Kỹ năng

- Luyện viết bài văn và đoạn văn

- Giáo viên: Chuẩn bị đề bài

- Học sinh: Chuẩn bị giấy làm bài

2 Phương pháp:

- Nêu vấn đề, vấn đáp

1 Đề bài: GV ghi đề lên bảng

Kể lại những kỉ niệm ngày đầu tiên đi học

2 Đáp án – thang điểm

* Mở bài: 2 điểm

- Trình bầy khái quát lý do nhớ tới kỷ niệm ngày đầu tiên đến trường của bảnthân

* Thân bài: 6 điểm

* Kể được các nội dung sau

- Đêm trước ngày khai trường đầu tiên

- Trên đường tới trường

- Dự lễ khai giảng

- Học buổi học đầu tiên

* Kết bài: 2 điểm

- Cảm xúc của bản thân về ngày đàu tiên đi học

IV THU BÀI - HƯỚNG DẪN HỌC BÀI

- Gv: Nhận xét tiến trình lam bài của HS

- Giáo viên: thu bài chấm trả bài theo quy định

- Học sinh: Đọc trước bài – Liên kết đoạn văn trong văn bản

Trang 35

- Giúp hs hiểu cách sử dụng các phương tiện để liên kết các đoạn văn khiến chúng

liền ý, liền mạch Viết được các đoạn văn liên kết mạch lạc, chặt chẽ

- Dùng phương tiện liên kết để tạo liên kết hình thức và liên kết nd giữa các đoạntrong văn bản

3 Thái độ

- Giáo dục hs sinh có ý thức nghiêm túc trong việc rèn kĩ năng diễn đạt mạch lạc

? Nêu cách bố trí, sắp xếp phần thân bài trong văn bản?

- Đọc 2 đoạn văn ở mục I.1

? Hai đoạn văn có liên hệ gì

không? Tại sao?

- Đọc đoạn văn ở mục I.2

? Cụm từ “trước đó mấy hôm”

được thêm vào đầu đoạn văn có ý

nghĩa gì?

? Theo em, với cụm từ trên, hai

đoạn văn đã liên hệ với nhau ntn?

? Td của việc liên kết hai đoạn văn

I.2?

? Vậy, em hãy nêu td của việc liên

kết đoạn trong văn bản?

- Ycầu hs đọc 2 đoạn văn mục a

? 2 đoạn văn trên liệt kê 2 khâu

của quá trình lĩnh hội và cảm thụ

I- Tác dụng của việc liên kết các đoạn văn trong văn bản

1 Hai đoạn văn cùng viết về 1 ngôi trường (

tả và phát biểu cảm nghĩ) nhưng thời điểm

tả và phát biểu cảm nghĩ không hợp lí (đánhđồng thời gian giữa hiện tại và quá khứ) nên

sự liên kết giữa hai đoạn còn lỏng lẻo->Người đọc cảm thấy bị hụt hẫng

2. Ý nghĩa của cụm từ “trước đó mấy hôm”:

- Bổ sung ý nghĩa về thời gian phát biểucảm nghĩ cho đoạn văn

- Tạo sự liên kết về hình thức và nd vớiđoạn văn thứ nhất-> Hai đoạn văn gắn bóchặt chẽ với nhau (phân định rõ thời gianhiện tại và quá khứ)

=> Hai đoạn văn liền mạch, có dấu hiệu về

ý nghĩa xác định thời gian quá khứ của sựviệc và cảm nghĩ

=>Là phương tiện ngôn ngữ tường minhliên kết hai đoạn văn về mặt hình thức, gópphần làm nên tính hoàn chỉnh cho văn bản

II- Cách liên kết các đoạn văn trong văn bản

1 Dùng từ ngữ để lliên kết các đoạn văn:

Trang 36

văn học, đó là những khâu gì?

? Tìm các từ ngữ liên kết 2 đoạn

văn trên?

? Để liên kết các đoạn có quan hệ

liệt kê, ta thường dùng các từ ngữ

có quan hệ liệt kê Hãy kể tiếp các

từ ngữ có quan hệ liệt kê?

-Ycầu hs đọc 2 đoạn văn ở mục b

? Tìm quan hệ ý nghĩa giữa hai

đoạn văn?

? Tìm từ ngữ liên kết giữa hai

đoạn văn?

? Để liên kết các đoạn văn có quan

hệ đối lập, người ta thường dùng

các từ ngữ có quan hệ đối lập Hãy

tìm thêm các phương tiện liên kết

đoạn có ý nghĩa đối lập?

- Yêu cầu hs đọc đvănở mục

I.2(50, 51) và cho biết “đó”thuộc

từ loại nào?

? Trước “đó” là khi nào?

? Td của từ “đó”?

? Đọc 2 đoạn văn II.1.d, phân tích

mối quan hệ ý nghĩa giữa hai đoạn

văn?

? Tìm từ ngữ liên kết hai đoạn văn

đó? Kể tiếp các phương tiện liên

kết mang ý nghĩa tổng kết khái

quát?

-Ycầu hs đọc 2 đoạn văn

? Xác định câu nối để liên kết giữa

hai đoạn văn?

? Tại sao câu đó lại có td liên kết?

? Từ những ví dụ trên, em hãy kể

các phương tiện liên kết để thể

hiện quan hệ liên kết giữa các

đoạn văn?

*Ghi nhớ: SgkT53

? Tìm các từ ngữ có td liên kết

đoạn văn trong những đoạn trích

sau và cho biết chúng chỉ mqhệ ý

a.2 khâu:

.Khâu tìm hiểu:

.Khâu cảm thụ

- Từ ngữ liên kết: “Sau khâu tìm hiểu”

- Từ ngữ liên kết có quan hệ liệt kê: trướchết, đầu tiên, cuối cùng, sau hết, mặt khác,một là, hai là, thêm vào đó, ngoài ra,…

b Quan hệ tương phản, đối lập:

2 Dùng câu nối để liên kết các đoạn văn:

- Câu “Ái dà! lại có chuyện đi học nữa cơđấy”

- Vì nó nối tiếp và phát triển ý ở cụm từ “bốđóng sách cho mà đi học” trong đoạn văntrên

=> Có thể sử dụng các phương tiện liên kếtsau để thể hiện quan hệ giữa các đoạn văn:

- Dùng những từ ngữ có quan hệ liên kết:qhtừ, đại từ, chỉ từ, các cụm từ chỉ ý liệt kê,

so sánh, đối lập, tổng kết khái quát

Trang 37

nghĩa gì?

? Chọn các từ ngữ hoặc câu thích

hợp điền vào chỗ trống để làm

phương tiện liên kết đoạn văn?

c “cũng” : qhệ nối tiếp, liệt kê

“tuy nhiên” : qhệ tương phản

BT2:

a.Từ đó b.Nói tóm lại c.Tuy nhiên d.Thật khó trả lời

- Td của việc liên kết các đoạn văn trong văn bản?

- Các cách liên kết các đoạn văn trong văn bản?

2 Phương pháp

- Thuyết trình, đàm thoại, vấn đáp

1 Ổn định tổ chức

? Nêu td của việc liên kết các đoạn văn trong văn bản? Kể tên các cách liênkết các đoạn văn trong văn bản?

-Quan sát các từ in đậm trong các

ví dụ

? Hai từ “bắp”, “bẹ” đều có nghĩa

là ngô Vậy, trong 3 từ đó, từ nào

được dùng phổ biến hơn cả? Từ

I- Từ ngữ địa phương

* Xét ví dụ

- Bắp, bẹ, ngô: từ “ngô” được dùng phổbiến hơn cả vì nó nằm trong vốn từ của toàndân, có chuẩn mực văn hóa cao

Trang 38

nào là từ địa phương?

? Vậy, thế nào là từ địa phương?

-Yêu cầu hs đọc các ví dụ trong

sgk

? Tại sao tác giả dùng 2 từ “mẹ” và

“mợ” để chỉ cùng một đối tượng?

? Trước CMT8 năm 1945, trong

tầng lớp XH nào của nước ta,

“mẹ” được gọi là “mợ”, “cha” là

cách tùy tiện không? Tại sao?

? Tìm một số từ địa phương nơi

em ở hoặc ở vùng khác mà em

biết Nêu các từ ngữ toàn dân

tương ứng?

- Bắp, bẹ: là những từ địa phương vì nó chỉđược dùng trong 1 phạm vi hẹp, chưa cótính chuẩn mực văn hóa

* Ghi nhớ: SgkT56.

II- Biệt ngữ xã hội

* Xét ví dụ

a Dùng từ “mẹ” để mtả những suy nghĩ củanhân vật

- Dùng từ “mợ” để nhân vật xưng hô đúngđối tượng và hoàn cảnh giao tiếp

- Tầng lớp xã hội trung lưu thường dùng từnày

b “Ngỗng”: điểm 2 “Trúng tủ”: trúng vào phần đã học thuộclòng

- Trong các tác phẩm văn thơ, các tác giả cóthể sử dụng các từ này để tô đậm sắc tháiđịa phương hoặc tầng lớp xuất thân, tínhcách nhân vật

- Không nên lạm dụng vì nó dễ gây ra sự tốinghĩa, khó hiểu

* Ghi nhớ 3: Sgk T58 IV-Luyện tập

Trang 39

? Tìm một số từ ngữ của tầng lớp

hs hoặc của tầng lớp XH khác mà

em biết và giải thích nghĩa của các

từ ngữ đó?

? Trường hợp nào nên dùng từ ngữ

địa phương <+>, trường hợp nào

- Sgk, sgv, giáo án, thiết kế ngữ văn 8

- Cho hs làm bài kiểm tra 15 phút

* Đề bài

Câu 1: Có các phương tiện nào để liên kết đoạn văn trong văn bản?

Trang 40

A.Dùng từ ngữ và đoạn văn.

B.Dùng câu nối và đoạn văn

C.Dùng từ ngữ và câu nối

D.Dùng lí lẽ và dẫn chứng

Câu 2: Viết 1 đoạn văn ngắn theo cách diễn dịch với câu chủ đề “Lão Hạc có mộttình thương rất đặc biệt”

-Yêu cầu hs tìm hiểu mục 2.I trong sgk

? Nd đoạn văn nói về văn bản nào?

? Tại sao em biết được điều đó?

? So sánh đoạn văn trên với nguyên văn

của văn bản?

? Viết như đoạn văn trên người ta gọi là

tóm tắt văn bản tự sự, vâyj, theo em thế

nào là tóm tắt văn bản tự sự?

? Yêu cầu của việc tóm tắt văn bản tự sự

là gì?

? Muốn viết được một văn bản tóm tắt,

theo em phải làm những việc gì? những

việc ấy phải theo trình tự nào?

I- Thế nào là tóm tắt văn bản tự sự:

- Văn bản “Sơn Tinh, thủy Tinh”

- Nhờ vào các nhân vật chính và sựviệc chính của văn bản

* So sánh với nguyên văn:

- Nguyên văn truyện dài hơn

- Số lượng các chi tiết, nhân vật trongtruyện dài hơn

- Lời văn trong truyện khách quan hơn

=> Tóm tắt văn bản tự sự là dùng lờivăn của mình trình bày một cách ngắngọn nd chính của văn bản đó

+ Yêu cầu:

- Đáp ứng đúng mục đích và yêu cầucần tóm tắt

- Trung thành với văn bản được tómtắt, không thêm bớt các chi tiết, chọncác ý kiến được bình luận

- Đảm bảo tính hoàn chỉnh giúp ngườiđọc hình dung được toàn bộ câuchuyện

- Đảm bảo tính cân đối, số dòng tómtắt dành cho các sự việc, nhân vậtchính phù hợp

* Ghi nhớ 1: SgkT61 II- Cách tóm tắt văn bản tự sự

<4>-Viết văn bản tóm tắt theo mộttrình tự hợp lí

*Ghi nhớ 2: SgkT61

Tiêu đề	Tôi đi học
Chuyên ngành	Ngữ văn 8
Thể loại	Giáo án
Năm xuất bản	2017

Định dạng
Số trang	158
Dung lượng	1,31 MB