- Vận dụng kiến thức về sự kết hợp của các phương thức biểu đạt trong văn bản tự sự để phân tích tác phẩm tự sự viết theo khuynh hướng hiện thực ... c. Chuẩn bị của giáo viên và học sinh[r]
Trang 1Lớp dạy 8A Tiết (theo TKB) Ngày dạy: / / 2012 Tổng số: 30 Vắng:Lớp dạy 8B Tiêt (theo TKB) Ngày dạy: / /2012 Tổng số: 27 Vắng:
2 Chuẩn bị của giáo viên và học sinh:
a: chuẩn bị của giáo viên: Giáo án, SGK, SGV, TLTK
b: chuẩn bị của học sinh: Chuẩn bị bài
3 Tiến trình bài dạy:
a Kiểm tra bài cũ:
Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh.
b Bài mới:
*Hoạt động1: HD HS tìm hiểu tác giả, tác phẩm.
- YC HS đọc chú thích( *)
trong SGK
? Hãy cho biết vài nét về tác
giả ?
? Truyện ngăn "Tôi đi học"
được in và xuất bản năm nào ?
- đọc
- dựa vào SGk trả lời
- trả lời
I Tác giả, tác phẩm.
1 Tác giả.
- Thanh Tịnh (1911-1978) tên khai sinh là Trần Văn Ninh ở ngoại ô TP Huế từ năm 1933 dạy học, viêt văn, làm thơ
2 Tác phẩm.
- VB "Tôi đi học" được in trong tập "Quê mẹ" xuất bản năm 1941
1 Đọc.
Trang 2- KT việc tìm hiểu chú thích
của học sinh
- GV giải nghĩa 1 số từ khó
? văn bản thuộc thể loại nào ?
? Văn bản được chia làm mấy
- trao đổi trả lời
=> Khởi nguồn nỗi nhớ
- Đoạn 2: tiếp - > "ngọn núi"
=> Tâm trạng cảm giác nhân vật tôi trên đường cùng mẹ đến trường
- Đoạn 3: tiếp - > "các lớp"
=> Tâm trạng cảm giác của nhân vật tôi khi đứng giữa sân trường nhìn mọi người và các bạn
- Đoạn 4: tiếp -> "nào hết"
=> Tâm trạng tôi khi nghe gọi tên và rời mẹ vào lớp
- Đoạn 5: Phần còn lại
=> Tâm trạng tôi khi ngồi vào chỗ và đón nhận tiết học đầu tiên
*Hoạt động3: HD HS tìm hiểu văn bản.
? Những kỉ niệm gì gợi lên
trong lòng 'tôi" về buổi tựu
trường đầu tiên ?
? Ngoài những cảnh sắc thiên
nhiên, những hình ảnh nào gợi
lên trong lòng nhân vật "tôi' về
buổi tựu trường ?
- Sự chuyển biến của trời đất cuối thu (là rụng nhiêu)
- Hình ảnh; nhiều em nhỏ núp dưới nón mẹ ngôi trường ngày giảng mọi người
- Đó là những cảm giác nảy nở
Trang 3- sân trường dày đăc
- ngôi trường vừa xinh xắn
- mấy người học trò
- nv "tôi" đâm ra lo sợ vẩn vơ )
? Em có nhận xét gì về tâm
trạng của nhân vật "tôi" qua
các chi tiết trên ?
bỡ ngỡ của nhân vật Tôi
- Sự chuyển biến rất hợp lí với quy luật tâm lí
+ Từ háo hức -> lo sợ - > bỡ ngỡ - > thèm thuồng
- đại diện nhòm trình bày
IV Luyện tập.
c Củng cố, luyện tập
Hệ thống lại nội dung bài học
d hướng dẫn học sinh tự học ở nhà
Học bài, chuẩn bị phần tiếp
Lớp dạy 8A Tiết (theo TKB) Ngày dạy: / / 2012 Tổng số: 30 Vắng:Lớp dạy 8B Tiêt (theo TKB) Ngày dạy: / /2012 Tổng số: 27 Vắng:
Tiết 2 Bài 1
TÔI ĐI HỌC
(tiếp) Thanh Tịnh
Trang 41 Mục tiêu
a Kiến thức:
- Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích Tôi đi học
- Nghệ thuật miêu tả tâm lí trẻ nhơr tuổi đến trường trong một văn bản tự sự qua ngòi bút của Thanh Tịnh
b Kỹ năng:
- Đọc-hiểu đoạn trích tự sự có yếu tố miêu tả và biểu cảm
- Trỡnh bày những suy nghĩ, tỡnh cảm về một sự việc trong cuộc sống của bảnthân
c Thái độ
- Học sinh yêu thích học tập
2 Chuẩn bị của giáo viên và học sinh:
a Chuẩn bị của giáo viên: Giáo án, SGK, SGV, TLTK
b Chuẩn bị của học sinh: Chuẩn bị bài
3 Tiến trình bài dạy
a Kiểm tra bài cũ
? Trình tự cảm xúc của nhận vật tôi là gì ?
b Bài mới
*Hoạt động1: HD HS tìm hiểu văn bản
- GV nhắc lại nội dung bài cũ
? Hình ảnh các bậc đối với
các em bé ntn ?
(chuẩn bị chu đáo cho con,
trân trọng tham dự ngày lễ
quan trọng lo lắng cùng con
em mình )
? Hãy tìm những chi tiết miêu
tả cử chi của ông đốc với các
- trả lời
III.Tìm hiểu văn bản
1 Trình tự diễn tả kỉ niệm của nhà văn
2 Những chi tiết chứng tỏ tâm trạng hồi hộp cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật Tôi
3 Thái độ cử chỉ của người lớn đối với các em bé lần đầu tiên đihọc
* Hình ảnh các bậc phụ huynh
- Chuẩn bị chu đáo cho các con
em
*Ông đốc và thầy giáo trẻ.
- Là 1 người thầy, 1 người lãnh đạo rất từ tốn, bao dung
Trang 5- ghi vở
- suy nghĩ trả lời
- trả lời
- trả lời
- nhận xét, bổ sung
vì con và học trò vì thế hệ trẻ
4 Những hình ảnh so sánh được vận dụng trong truyện.
- H/ả so sánh xuất hiện ở các thời điểm khác nhau đều diễn tả tâm trạng, cảm xúc của nhân vật
"tôi", giàu hình ảnh , sức gợi cảm
5.Tổng kết.
- Nghệ thuật: Bố cục theo dòng hồi tưởng, theo thứ tự thời gian
Sự kết hợp hài hoà giữa kể - miêu tả , bộc lộ cảm xúc
- Nội dung: Chứa đựng cảm xúcthiết tha, tình cảm ấm áp, hình ảnh, từ ngữ giàu sức biểu cảm
Trang 6Lớp dạy 8A Tiết (theo TKB) Ngày dạy: / / 2012 Tổng số: 30 Vắng:Lớp dạy 8B Tiêt (theo TKB) Ngày dạy: / /2012 Tổng số: 27 Vắng:
- Giáo dục ý thức dùng từ ngữ đúng nghĩa khi viết
2 Chuẩn bị của giáo viên và học sinh:
a chuẩn bị của giáo viên: SGK,Giáo án, SGV, TLTK
b Chuẩn bị của học sinh: Chuẩn bị bài
3 Tiến trình bài dạy :
a Kiểm tra bài cũ : Kiểm tra trong khi luyện tập
b Bài mới:
*Hoạt động1: HD HS tìm hiểu từ nghĩa rộng, từ nghĩa hẹp.
hay hẹp hơn từ voi,hươu
?Từ chim có nghĩa rộng hơn
hay hẹp hơn từ tu hú,sáo
?Từ cá có nghĩa rộng hơn hay
hẹp hơn cá rô,cá thu
?Nghĩa của từ thú,chim,cá
rộng hơn nghĩa của từ nào?
Đồng thời hẹp hơn nghĩa của
1 Bài tập :
SGK
2 Nhận xét
- Từ động vật có nghĩa rộng hơn từ thú,chim,cá.Vì từ động vật có nghĩa bao hàm
thú,chim,cá
- Từ thú có nghĩa rộng hơn từ voi và hươu
- Từ chim có nghĩa rộng hơn từ
tu hú và sáo
- Từ cá có nghĩa rộng hơn bao quát hơn từ cá rô,cáthu
- Thú,chim,cá rộng hơn các từ voi,tu hú,cá rô, cá thu
- Hẹp hơn nghĩa từ động vật
Trang 7Hoạt đông2: Hướng dẫn HS luyện tập
- Gọi HS đọc y/c bài tập 1
?Lập sơ đồ thể hiện cấp độ
khái quát của nghĩa từ ngữ
trong mỗi nhóm từ sau
- Gọi HS đọc y/c bài tập 2
- GV gợi ý làm bài tập
- NX chữa bài tập HS
- Gọi đọc y/c bài tập 3
- Gọi 2 HS lên bảng mỗi em 2
b vũ khí
Súng Bomđại bác, bisúng trường ba càngBài tập 2/11
a Xe cộ: ô tô,xe máy,xe đạp
b Kim loại: sắt,đồng,nhômc.Hoa quả:
chanh,cam,chuối,xoàid.Họ hàng:nội,ngoại,bác,chú,gì
e Mang:xách,vác,khiêng,ghánhBài tập 4/11
a.Thuốc chữa bệnhb.Giáo viên
c.Bút để viếtd.Hoa thực vật
-Tiết 4 Bài 1
TÍNH THỐNG NHẤT VỀ CHỦ ĐỀ CỦA VĂN BẢN
1 Mục tiêu
a kiến thức:
Trang 8- Hs nắm được chủ đề của văn bản và tính thống nhất về chủ đề của văn bản.
b kỹ năng:
- Đọc hiểu và có khả năng bao quát toàn bộ văn bản
- Trình bày một văn bản nói viết thống nhất vê chủ đề
c thái độ:
- Giáo dục ý thức tạo lập văn bản, trình bày vấn đề phải có tính thống nhất
2 Chuẩn bị của giáo viên và học sinh:
a: Chuẩn bị của giáo viên: SGK,giáo án,bảng phụ
b: chuẩn bị của học sinh: Chuẩn bị bài
3 Tiến trình bài dạy:
a Kiểm tra bài cũ:
?Trong câu truyện 'tôi đi học' xoay quanh vấn đề gì?
b Bài mới:
Hoạt động 1: HD HS tìm hiểu chủ đề của văn bản
thời phong kiến
b đề tài :mùa xuân của tôi
chủ đề: cảnh sắc thiên nhiên
không khí mùa xuân Hà Nộị
và Miền Bắc,tái hiện trong nỗi
nhớcủa người đi xa
?Em hiểu thế nào là đề tài
- GV:Tất cả các tài liệu trong
I.Chủ đề của văn bản
*Đề tài:Là tài liệu cuộc sống
dung để xây dựng lên tác phẩm
*Chủ đề chính là nhân vật mà nhà văn cảm nhận nhận thức được từ đề tài trong cuộc sống
Trang 9Hoạt động2: HD HS tìm hiểu tính thống nhất về chủ đề của văn bản
- GV: cho HS thảo luận
- Treo bảng phụ :
Đáp án:
- Trên đường đi học:Con
đường quen đi lại -> thấy lạ ->
cảnh vật thay đổi -> lòng tôi
đang có sự thay đổi -> tôi đi
+ Xa lạ -> trường cao ráo,sạch
sẽ,xinh xắn,oai nghiêm
- Chuyển đổi cảm giác: Trước
đây đi chơi cả ngày không
1 Bài tập :
Tìm chi tiết diễn tả sự thay đổinhân vật tôi trong buổi tựu trường đầu tiên
2.Nhận xét:
+Các chi tiết trên được sắp xếp theo trình tự thời gian,không gian+Tất cả các chi tiết đều xoay
Trang 10=> tính thống nhất chủ đề trong văn bản
III Xây dựng chủ đề để hiểu
và viết văn bản
- Nhan đề, đề mục
- Các từ ngữ then chốt thường lặp đi lặp lại
- đại diện nhóm trình bày
IV.Luyện tập
1 Bài tập 1
VD: Rừng cọ quê tôi
a Đối tượng :Viết về rừng cọ,
tả cây cọ,tác dụng của cây cọ,tình cảm gắn bó với cây cọ
b Các ý phần thân bài được sắp xếp hợp ý không nên thay đổi
c Hai câu trực tiếp nói tới tìnhcảm gắn bó giữa người dân sông Thao với rừng cọ
2 Bài tập 2
Đáp án:
a,c,d phục vụ chủ đề b,c không phục vụ chủ đề
Trang 11(Nguyên Hồng)
1 Mục tiêu
a kiến thức:
- Khái niệm thể loại hồi kí
- Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích “ Trong lòng mẹ”
b Kỹ năng:
- Bước đầu biết đọc hiểu một văn bản hồi kí
c thái độ:
- Giáo dục tình mẫu tử, sự cảm thông với những số phận bất hạnh
2 Chuẩn bị của giáo viên và học sinh
a Chuẩn bị của giáo viên: SGK, giáo án, TLTK
b Chuẩn bị của học sinh: Chuẩn bị bài
3 Tiến trình bài dạy
a Kiểm tra bài cũ
?Văn bản ''tôi đi học'' viết theo thể loại nào ?Tác giả sử dụng thành công nhất biện pháp nghệ thuật gì ?Tìm vài chi tiết phân tích
b Bài mới:
*Hoạt đông1: HD HS đọc - tìm hiểu chú thích,bố cục
- Trong tâm trí mỗi chúng
ta,tình mẫu tử luôn là nhu cầu
chính đáng trong sáng và
thiêng liêng nhất,một lần
chúng ta được sống lại qua
hồi kí của nhà văn Nguyên
Hồng ở đó tâm hồn em bé cô
đơn hắt hủi vẫn luôn tha thiết
tình yêu quý dành cho người
-Nguyên Hồng(1918-1982) thành phố Nam Định là nhà vănnhà thơ lớn của văn học hiện đại
- Tác phẩm :
2 Đọc
3 Chú thích
Trang 12chú thích
? Đoạn trích trong lòng mẹ
được viết theo thể loại gì ?
( Hồi kí là thể văn dùng để ghi
lại những chuyện có thật đã
xảy ra trong cuộc đời con
người,thường là tác giả.Vb
''Trong lòng mẹ'' là đoạn trích
của tác phẩm hồi kí về tuổi
thơ cay đắng của nhà văn
Nguyên Hồng nhân vật kể
chuyện xưng tôi - ngôi thứ
nhất,chính là tác giả kể
chuyện về mình)
? Văn bản được chia làm mấy
đoạn ? Hãy nêu nội dung của
từng đoạn ?
? Truyện bé Hồng được kể
theo mấy sự việc chính ?
? Theo dõi cuộc đối thoại
giữa người cô với bé Hồng,?
? Nhân vật người cô có quan
hệ ntn với bé Hồng ?
? Hình ảnh người cô hiện lên
qua cử chỉ,lời nói với Hồng
qua chi tiết nào?
? NX về cử chỉ người cô qua
chi tiết trên ?
( Cử chỉ đầu tiên của người cô
hỏi cháu có vẻ quan tâm,
thương cháu, đánh vào tính
thích đi chơi xa của trẻ
- ?Bé Hồng đã cảm nhận lời
nói của bà cô ntn)
? Sau lời từ chối của Hồng nét
- Đoạn 2 : còn lại Cuộc gặp gỡ giữa mẹ con bé Hồng
III.Tìm hiểu nội dung văn bản
1.Nhân vật người cô trong cuộc đối thoại với bé Hồng
''Mày muốn vào mày không''
- Cười hỏi
- Lời nói giả dối,cười hỏi ngọt ngào,dịu dàng,không hề có ý định tốt đẹp gì với cháu
- Mắt long lanh nhìn cháu chằmchặp
Trang 13mặt, thái độ bà cô thay đổi ntn
?
(''Sao lại không vào em chứ''
lời nói cử chỉ đó càng chứng
tỏ sự giả dối,độc ác của bà cô
tiếp tục trêu cợt cháu,đưa
cháu vào trò chơi tai quái của
mình.Khi chú bé im lặng cúi
đầu bà ta vẫn tiếp tục tấn
công,cử chỉ vỗ vai
cười,nói''Mày dại tiền tàu''
thăm em bé Hai tiếng em bé
cố ngân dài biểu hiện cham
chọc,nhục mạ đứa bé -> xoáy
vào nỗi đau của nó)
? Khi thấy bé Hồng im lặng
cúi đầu xuống muốn khóc bà
cô lại có thái độ ntn ?
? Qua cử chỉ lời nói,thái độ
em hiểu gì về p/c người cô ?
(Khi kể về cuộc đối thoại giữa
nhân vật người cô với bé
=> Người đàn bà lạnh lùng độc
ác thâm hiểm Hình ảnh bà cô mang ý nghĩa tố cáo hạng ngườisống tàn nhẫn khô héo cả tình máu mủ ruột rà trong xã hội thực dân phong kiến lúc bấy giờ
Trang 14Lớp dạy 8A Tiết (theo TKB) Ngày dạy: / / 2012 Tổng số: 30 Vắng:Lớp dạy 8B Tiêt (theo TKB) Ngày dạy: / /2012 Tổng số: 27 Vắng:
- Giáo dục tình mẫu tử, sự cảm thông với những số phận bất hạnh
2 Chuẩn bị của giáo viên và học sinh:
a Chuẩn bị của giáo viên: SGV,SGK, giáo án, TLTK
b Chuẩn bị của học sinh: Chuẩn bị bài
3 Tiến trình bài dạy
a Kiểm tra bài cũ:
?Thông qua những cử chỉ,hành động,lời nói em hiểu gì p/c bà cô ?
b Bài mới:
*Hoạt động 1 : HD HS tìm hiểu văn bản
- GVnhắc lại nội dung bài cũ
bé khi trả lời bà cô
- Khi bà cô hỏi, trong kí ức Hồng sống dậy h/ả vẻ mặt của
mẹ -> tin yêu mẹ
- Lòng bé càng thắt lại khóc mắt cay cay
- Nước mắt dòng dòng
Trang 15? Em có nhận xét gì về tâm
trạng của bé Hồng ?
? Bé Hồng có phản ứng ntn
khi mới nhìn thấy bóng một
người trên xe giống mẹ ?
? Khi ngồi trên xe cùng mẹ ?
? Giọt nước mắt lần này có
khác lần trước khi trả lời bà
? Câu nói của bà cô hiện về
lại quên ngay vì sao ?
? Em cảm nhận được gì qua
đoạn trích ?
( nỗi tủi cực và tình yêu
thương cháy bỏng đối với
người mẹ tội nghiệp của bé
Hồng)
? Theo em chất trữ tình được
thể hiện trong hồi kí ntn ?
- Yêu cầu HS thảo luận
- đại diện nhóm trình bày
=> Tâm trạng đau đớn uất ức lòng căm tức tột cùng
b Cảm giác sung sướng cực
độ khi được ở trong lòng mẹ
- Thoáng nhìn, đuổi theo gọi bối rối
- òa khóc rồi cứ thế nức nở
- Giọt nước mắt dỗi hờn mà hạnh phúc, tức tưởi mà mãn nguyện
- Ngồi trong lòng mẹ: cảm giác
ấm áp dịu dàng ''êm dịu vô cùng '' -> giác quan đều thức dậy và mở ra để cảm nhận tận cùng những cảm giác rạo rực, sung sướng đến cực điểm
3 Chất trữ tình thấm đượm ở chương trong lòng mẹ
- Thể hiện ở nội dung, các tình huống (hoàn cảnh đáng thương của chú bé Hồng)
- Dòng cảm xúc phong phú (căm giận,xót xa,yêu thương)+ Kể bộc lộ cảm xúc kết hợp
Trang 16- ? Qua đoạn trích giúp em
hiểu rõ thế nào về hồi kí ?
c Bằng tình mẫu tử con người
có thể vượt lên tủi cực cay
đắng của cuộc đời
d Đó là thân phận đau khổ
nhưng không bất hạnh
- thảo luận nhóm
- đại diện trình bày
Trang 17c thái độ:
- Giáo dục ý thức dùng từ đúng nghĩa tạo tính nghệ thuật cho văn bản
2 Chuẩn bị của giáo viên và học sinh
a Chuẩn bị của giáo viên: SGK, giáo án , bảng phụ
b Chuẩn bị của học sinh: Chuẩn bị bài
3 Tiến trình bài dạy
a Kiểm tra bài cũ:
?Thế nào là cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ ?Lấy VD ?
b B i m i:ài mới: ới:
*Hoạt động1: HD HS tìm hiểu khái niệm trường từ vựng
GV: Trong tiếng việt 1 tập
Trang 18+ Đặc điểm của mắt: sắc, lờ đờ,tinh anh, toét, mù, lòa
=> một trường từ vựng có thể gồm nhiều trường từ vựng nhỏ hơn
b Một trường từ vựng có thể gồm từ khác biệt nhau về từ loại
c Do hiện tượng nhiều nghĩa, một từ nhiều nghĩa có thể thuộcnhiều trường từ vựng khác nhau
d Suy nghĩ của con người: tưởng, ngỡ, nghỉ
+ Tâm trạng: Mừng+ Cách xưng hô: Cậu
Trang 19vựng trong văn thơ và trong
- nhận xét
- chú ý nghe
- suy nghĩ trả lời
* Ghi nhớ: SGK *Hoạt đông 2: HD HS Luyện tập
- Gọi hs đọc yêu cầu bài tập và
nêu yêu cầu bài tập
- Nhận xét - sửa chữa
- Gọi đọc yêu cầu bài tập
- Cho 2 học sinh làm bài tập
- Trường từ vựng người ruột thịt: Thầy, mợ, cô
Bài tập 2/23
a Dụng cụ bắt thủy sản
b Dụng cụ để đựng( đồ dùng gia đình, cá nhân)
c Hoạt động chân tay
d Trạng thái tâm lý con người
Trang 20- Đọc yêu cầu bài tập 3
Bài tập 3/23
- Các từ: hoài nghi, khinh miệt, ruồng rẫy, thương yêu, kính mến, rắp tâm, thuộc trường từ vựng thái độ
Bài tập 4/23
Khứu giác Thính giácMũi, miệng,
thơm, điếc, thính
Tai, nghe, điếc, rõ, thính
Trang 21- Sắp xếp các đoạn văn trong bài theo một bố cục nhất định.
- Vận dụng kiến thức về bố cục trong việc đọc – hiểu văn bản
c Thái độ:
- Yêu thích bộ môn
2 Chuẩn bị của giáo viên và học sinh
a Chuẩn bị của giáo viên: SGV, SGK, giáo án, TLTK
b Chuẩn bị vcuar học sinh: Chuẩn bị bài
3 Tiến trình bài dạy
a Kiểm tra bài cũ:
?Thế nào là tính thống nhất về chủ đề của văn bản ?Xác định chủ đề văn bản''trong
lòng mẹ''
b Bài mới:
Hoạt động của GV HĐ của HS Nội dung bài học
Hoạt động1: HD HS tìm hiểu bố cục của văn bản
- Gọi hs đọc vb ''người thầy
3 Mối quan hệ giữa các phần
- Luôn gắn bó chặt chẽ với nhau, phần trước là tiền đề cho phần sau còn phần sau là sự tiếp nối của phần trước các phần đều tập hợp làm rõchủ đề của văn bản
Trang 22- GV: Văn bản thường gồm
có 3 phần: Mở bài, thận bài,
kết bài, mỗi phần có chức
năng, nhiệm vụ riêng, nhưng
phải phù hợp với nhau
thái độ căm ghét cổ tục đầy
đọa mẹ mình của bé Hồng, khi
nghe bà cô cố tình nói xấu mẹ
Niềm vui sướng cực độ của bé
Hồng khi được ở trong lòng
mẹ
? Khi miêu tả người, vật, con
vật em sẽ lần lượt miêu tả theo
trình tự nào ?
? Khi miêu tả về phong cảnh
em lần lượt miêu tả theo trình
tự nào ?
? Từ các vb trên em hãy cho
biết cách sắp xếp nội dung
phần thân bài của văn bản ?
b Tả phong cảnh
- Theo không gian rộng - hẹp, gần
- xa, cao - thấp
- Ngoại cảnh -> cảm xúc hoặc ngược lại
=> Nội dung phần thân bài được sắp xếp mạch lạc theo kiểu bài và
ý đồ giao tiếp của người viết
* Ghi nhớ: sgk
Trang 23a Trình bày theo thứ tự không gian: nhìn xa - đến gần - đến tận nơi - đi xa dần.
b Thứ tự thời gian: về chiều - lúc hoàng hôn
c Hai luận cứ được sắp xếp theo tầm quan trọng của chúng đối với luận điểm cần chứng minh
c Củng cố, luyện tập: HT nội dung bài
d Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà: Học bài, chuẩn bị bài.
- Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích Tức nước vỡ bờ
- Giá trị hiện thực và nhân đạo qua một đoạn trích trong tác phẩm Tắt đèn
- Thành công của nhà văn trong việc tạo tình huống truyện, miêu tả, kể chuyện
và xây dựng nhân vật
b Kỹ năng :
- Tóm tắt văn bản truyện
- Vận dụng kiến thức về sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong văn bản tự
sự để phân tích tác phẩm từ sự viết theo khuynh hướng hiện thực
c Thái độ:
- Trân trọng vẻ đẹp của người phụ nữ nông thôn dưới chế độ phong kiến
2 Chuẩn bị của giáo viên và học sinh:
a Chuẩn bị của giáo viên: SGK, giáo án, TLTK
b Chuẩn bị của học sinh: Chuẩn bị bài
3 Tiến trình bài dạy
a Kiểm tra bài cũ
? Nêu diễn biến tâm trạng bé Hồng khi gặp mẹ
b Bài mới:
Trang 24Hoạt động 1: HD HS tìm hiểu tác giả, tác phẩm
1934) Quê Từ Sơn-Bắc Ninh
- Nhà văn suất sắc nhất của trào lưu văn học hiện thực
2 Tác phẩm
- Tắt đèn là tác phẩm tiêu biểu nhất của Ngô Tất Tố
- Văn bản trích trong chương XVIII của tác phẩm
Hoạt động 2: HD HS Đọc - tìm hiểu nội dung văn bản
- HD đọc: Không khí hồi hộp
khẩn trương, căng thẳng, đoạn
cuối chú ý sự tương phản đối
lập giữa các nhân vật - ngôn
ngữ đối thoại
- Kiểm tra một số từ khó sgk
? Tình cảnh gia đình chị Dậu
ntn
* Vụ thuế đang trong thời
điểm gay gắt Quan lại và tay
sai xông vào nhà những người
chưa nộp thuế đánh trói đem
ra đình
? Khi bọn quan lại tay sai
xông vào nhà chị Dậu, tình thế
của chị như thế nào ?
- Anh Dậu mới được chúng thả
về đêm trước, đang ốm dề dề
=> làm sao bảo vệ được chồng
- Chị Dậu phải bán con, bán chó, bán gánh khoai để lấy tiền nộp sưu cho chồng và em chồng
=> Gia đình chị Dậu đang trongtình thế nguy kịch
Trang 25? Nhân vật cai lệ được miêu tả
ntn ? tìm chi tiết miêu tả cụ thể
? Trước tình thế nguy ngập ấy
chị Dậu đã đối phó với bọn tay
sai như thế nào ?
? Khi tên cai lệ đánh chồng
chị hành động ra sao ?
( dùng lí lẽ: ''chồng tôi đau ốm,
ông không được phép hành hạ)
? Khi cai lệ tát vào mặt chị rồi
hắn nhảy vào chói anh Dậu chị
lại thể hiện thái độ ntn
- Gọi HS đọc đoạn: ''Rồi chị
túm ra thềm''
? Ấn tượng của em khi đọc
đoạn văn miêu tả cảnh chị Dậu
quật ngã Lí trưởng và tên cai
khuyên của anh Dậu
* Lời khuyên ấy có phần đúng
- Lời nói: Quát, thét, chửi, mắng
- Tàn ác, đểu giả, hành động phũ phàng không có tính người
3 Diễn biến tâm lý của chị Dậu
- Lần đầu: van xin tha thiết
- Lần hai: không chịu được nữa chị liều mạng cự lại
+ Dùng lí lẽ hiểu biết để bảo vệ chồng
- Căm giận: xưng hô mày - bà thể hiện sự khinh bỉ cao độ khẳng định tư thế đấu tranh với
kẻ thù
=> Hành động bột phát
=> Người nông dân mộc mạc hiền dịu, đầy vị tha, sống khiêmnhường, yêu thương chồng con,tinh thần phản kháng tiềm tàng
Trang 26với sự thật đương nhiên phổ
biến trong xã hội bấy giờ Chị
Dậu không chấp nhận cái vô lí
đó, chị không muốn cứ sống
cúi đầu mãi
? Em hiểu thế nào về nhan đề
? Cho biết vài nét về nghệ
thuật của đoạn trích?
+ Ngôn ngữ kể, miêu tả đối thoại đặc sắc
- Nội dung:
+ Vạch trần bộ mặt tàn ác, bất nhân của xã hội thực dân phongkiến đương thời
+ Vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ giầu tình yêu thương có sức sống tiềm tàng
* Ghi nhớ: sgk/33 Hoạt động 3: HD HS luyện tập
Trang 27XÂY DỰNG ĐOẠN VĂN TRONG VĂN BẢN
2 Chuẩn bị của giáo viên và học sinh:
a Chuẩn bị của giáo viên: SGV, SGK, giáo án, TLTK
b Chuẩn bị của học sinh: Chuẩn bị bài
3 Tiến trình bài dạy
a Kiểm tra bài cũ
? Thế nào là bố cục của văn bản
? Nêu cách sắp xếp nội dung phần thân bài của văn bản
b Bài mới:
Hoạt động 1: HD HS tìm hiểu thế nào là đoạn văn
? Dựa vào dấu hiệu hình thức
nào để biết đoạn văn ?
? Vậy em hiểu thế nào là
- Gồm 2 ý -> mỗi ý được viết thành 1đoạn văn
- Dấu chấm xuống dòng, dấu ba chấm viết hoa lùi đầu dòng
=> Đơn vị trực tiếp tạo nên văn bản bắt đầu từ chữ cái viết hoa lùi đầu dòng, kết thúc bằng dấu chấm xuống dòng biểu đạt một
ý tương đối hoàn chỉnh
Trang 28Hoạt động 2: HD HS tìm hiểu từ ngữ và câu trong đoạn văn
- Gọi HS đọc đoạn 1 văn bản
? Các câu tiếp theo bổ sung ý
nghĩa cho câu chủ đề ta gọi là
gì
? Câu chủ đề và câu khai triển
có quan hệ với nhau ntn
( chính - phụ)
? Câu khai triển - câu khai
triển có quan hệ ntn
( đẳng lập)
? Các câu trong đoạn có mối
quan hệ với nhau ntn
? Đoạn 1 có câu chủ đề không
? yếu tố nào duy trì đối tượng
trong đoạn văn
? ý nghĩa các câu trong đoạn
có quan hệ ntn
? Câu chủ đề đặt ở vị trí nào
( đầu đoạn văn )
? Nội dung đoạn văn được
2 Cách trình bày nội dung đoạn văn
Đoạn 1: Quan hệ ý nghĩa giữa
các câu trong đoạn văn có quan
hệ bình đẳng -> phép song hành
Đoạn 2: +Câu chủ đề đặt ở đầu
đoạn văn+ ý của đoạn văn triển khai theo
Trang 29- ? Phân tích cách trình bày nội
dung trong các đoạn văn sau
- HD HS làm bài tập 3,4 ở nhà
- Trả lời
- Trả lời
III Luyện tập Bài tập 1/36
- Văn bản được chia làm 2 ý, mỗi ý được diễn đạt thành 1 đoạn văn
Bài tập 2/36
a Trình bày theo kiểu diễn dịch
b Song hành
c Song hành
c Củng cố, luyện tập: Hệ thống nội dung bài.
d Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà: Học bài, chuẩn bị bài
- Tu dưỡng, rèn luyện có thái độ tình cảm để viết bài văn hay giầu cảm xúc
2 Chuẩn bị của giáo viên và học sinh:
a Chuẩn bị của giáo viên: Đề, đáp, biểu điểm
b Chuẩn bị của học sinh: Giấy kiểm tra
3 Tiến trình bài dạy
Trang 30a Kiểm tra bài cũ: Không
Câu1: Nộidung của
phần thân bài được
trình bày theo thứ
tự như thế nào ?
- Nghe, ghi đầu bài
Nội dung của phần thân bài thường được trình bày theo thứ tự tuỳ thuộc vào kiểu văn bản, chủ đề, ý đồ giao tiếp của người viết Nhìn chung nội dung ấy thường được xắp xếp theo trình tự thời gian, không gian, theo sự phát triển của
sự việc hay theo mạch suy luận, sao cho phù hợp với sự triển khai của chủ đề và
sự tiếp nhận của người đọc
Câu2: (5 điểm)
Trang 31Câu2: Người ấy
B Thân bài: (4 điểm)
+ Miêu tả khái quát+ Miêu tả, kể chi tiết( hình dáng, tính cách, phẩm chất, việc làm của người thân), lồng với cảm xúc
+ Kỷ niệm và cảm xúc về người thân
- Các kỉ niệm, việc làm được sắp xếp theo trình tự hợp lí
- Sự thể hiện tinh thần nhân đạo của nhà văn
- Tài năng nghệ thuật xuất sắc của nhà văn Nam Cao trong việc xây dựng tìnhhuống truyện, miêu tả, kể chuyện, khắc họa hình tượng nhân vật
b Kỹ năng :
Trang 32- Đọc diễn cảm, hiểu, tóm tắt được tác phầm truyện viết theo khuynh hướng hiệnthực
- Vận dụng kiến thức về sự kết hợp của các phương thức biểu đạt trong văn bản
tự sự để phân tích tác phẩm tự sự viết theo khuynh hướng hiện thực
c Thái độ
- cảm thông với nhân vật
2 Chuẩn bị của giáo viên và học sinh:
a Chuẩn bị của giáo viên: Giáo án, sgk, SGV, TLTK
b Chuẩn bị của học sinh: Chuẩn bị bài
3 Tiến trình bài dạy
a Kiểm tra bài cũ
? Nêu nội dung nghệ thuật văn bản''Tức nước vỡ bờ''
? Nêu cảm xúc của em đối với nhân vật chị Dậu
b Bài mới:
Hoạt động 1: HD HS tìm hiểu tác giả, tác phẩm
- YC HS đọc phần chú thích
đấu *
- ? Hãy nêu những sơ lược về
nhà văn Nam Cao ?
? Nêu hiểu biết của em về tác
2 Tác phẩm: Là một trong
những truyện ngắn xuất sắc về người nông dân
Hoạt động 3 : HD HS tìm hiểu văn bản
? Tình cảm của Lão Hạc với
cậu Vàng ntn
- Trả lời
III Tìm hiểu văn bản
1 Tâm trạng của Lão Hạc về việc bán 'cậu Vàng'
- Cậu Vàng: như người bạn,
Trang 33? Cậu Vàng được Lão đối xử
như thế nào?
( -bắt giận, đem ra ao tắm,
cho ăn cơm vào một cái bát,
có gì ngon chia cho nó ăn
- Nói chuyện với nó như 1 con
người)
? Yêu thương ''cậu Vàng''
nhưng vì lí do gì đã khiến cho
Lão Hạc phải bán cậu Vàng ?
? Tâm trạng của Lão Hạc khi
bán cậu Vàng như thế nào ?
? Sau khi bán tâm trạng của
Lão như thấ nào( cử chỉ, nét
mặt, bộ dạng) ?
? Tâm trạng Lão Hạc ra sao ?
? Xung quanh việc bán cậu
Vàng em thấy Lão Hạc là
người như thế nào?
? Qua nhân vật Lão Hạc em
hiểu thêm gì về tình cảnh và
phẩm chất của người nông dân
trước cách mạng như thế nào ?
? Nhà văn Nam Cao đã sử
- Sau khi bán: day dứt, ăn năn
=> Cõi lòng đau đớn, xót xa ân hận
- Lão Hạc là người sống rất tìnhnghĩa thuỷ chung, chung thực đặc biệt có lòng yêu thương consâu sắc