BÀI TẬP LỚN HỌC KỲ BỘ MÔN LUẬT HIẾN PHÁP Đề số 1 : Có quan điểm cho rằng “ Nếu hiến pháp không được bảo vệ thì quyền con người, quyền cơ bản của công dân cũng không được bảo vệ ”. Em có đồng tình với quan điểm trên không? Vì sao? Hãy viết một bài luận (paper) để trình bày quan điểm của mình.
Trang 1BÀI TẬP LỚN HỌC KỲ BỘ MÔN
LUẬT HIẾN PHÁP
Họ và tên : Nguyễn Thị Bích
Lớp : 4425 MSSV : 442513
Đề số 1 : Có quan điểm cho rằng “ Nếu hiến pháp không được bảo vệ thì quyền
con người, quyền cơ bản của công dân cũng không được bảo vệ ”
Em có đồng tình với quan điểm trên không? Vì sao? Hãy viết một bài luận
(paper) để trình bày quan điểm của mình
Trang 2MỤC LỤC
PHẦN MỞ ĐẦU 2
PHẦN NỘI DUNG 3
I Khái niệm 3
1 Hiến pháp 3
2 Quyền con người 4
3 Quyền cơ bản của công dân 6
II Bàn luận về ý kiến “ Nếu hiến pháp không được bảo vệ thì quyền con người, quyền cơ bản của công dân cũng không được bảo vệ ” 7
PHẦN KẾT LUẬN 10
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 11
Trang 3PHẦN MỞ ĐẦU
Quyền con người là vấn đề được tất cả các quốc gia trên thế giới hiện đại quan tâm, phấn đấu thực hiện Bởi lẽ quyền con người được coi “là những giá trị cao quý, là thành quả đấu tranh chung,là sự kết tinh của nền văn minh nhân loại” Để quyền con người được bảo đảm thực hiện trên thực tế, việc ghi nhận quyền con người trong Hiến pháp, trong hệ thống pháp luật quốc gia có thể coi
là điều kiện tiên quyết Tuyên ngôn thế giới về nhân quyền năm 1948 (Tuyên ngôn nhân quyền) cũng khẳng định : “Điều cốt yếu là các quyền con người phải được bảo vệ bằng nhà nước và pháp quyền”
Có quan điểm cho rằng “ Nếu hiến pháp không được bảo vệ thì quyền con người, quyền cơ bản của công dân cũng không được bảo vệ ” Quả thật, sống trên lãnh thổ của một quốc gia nhất định, việc bảo vệ Hiến pháp đóng vai trò rất quan trọng trong việc đảm bảo quyền con người, quyền cơ bản của công dân Nếu đến cả Hiến pháp - đạo luật cơ bản nhất, quan trọng nhất còn không thể bảo vệ được thì chúng ta làm sao dám đảm bảo nhân quyền, dân quyền trong một đất nước?
Trang 4PHẦN NỘI DUNG
1 Hiến pháp
Hiến pháp là một hệ thống quy định những nguyên tắc chính trị căn bản
và thiết lập kiến trúc, thủ tục, quyền hạn và trách nhiệm của một chính quyền Nhiều hiến pháp cũng bảo đảm các quyền nhất định của nhân dân Xét về mặt nội dung, Hiến pháp là đạo luật cơ bản quy định các quy tắc pháp lý quan trọng nhất của quốc gia, ấn định hình thể quốc gia, ấn định các cơ quan điều khiển quốc gia cùng thẩm quyền của các cơ quan ấy Hiến pháp là văn bản phản ánh
tổ chức chính trị của một quốc gia
Với tư cách là đạo luật cơ bản, tức là đặc biệt, có hiệu lực pháp lý tối cao nên việc thi hành và việc vi phạm cũng đặc biệt: Trước hết, chủ thể thi hành Hiến pháp là đặc biệt so với các chủ thể thi hành các đạo luật bình thường khác Điểm khác căn bản của Hiến pháp với các đạo luật khác ở chỗ: Chủ thể thi hành Hiến pháp là quan chức, mà không phải là công dân Đó là các cơ quan, tổ chức năm quyền lực nhà nước Cơ quan, tổ chức quyền lực nhà nước càng có nhiều quyền lực bao nhiêu, càng phải có trách nhiệm thi hành Hiến pháp bấy nhiêu
Trước khi là một đạo luật cơ bản, Hiến pháp phải là một đạo luật Với tư cách là đạo luật, Hiến pháp phải được tổ chức, thực thi, mà đã là thực thi thì bên cạnh những hành vi thực hiện đúng, cũng có hành vi thực thi sai, không khác với việc thực thi các đạo luật bình thường khác
Tóm lại, là đạo luật cơ bản của nhà nước, Hiến pháp có hiệu lực pháp lý tối cao của mỗi quốc gia, điều chỉnh những quan hệ xã hội quan trọng, điển hình nhất, Hiến pháp ngày càng có vị trí vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh đời sống chính trị của mỗi quốc gia
Trang 52 Quyền con người
Quyền con người là phạm trù chính trị - pháp lý, sự ra đời của khái niệm quyền con người gắn liền với các cuộc cách mạng dân chủ tư sản lật đổ chế độ phong kiến, xã hội thần dân thế kỷ XVII, XVIII Ở Anh, khái niệm đó nằm trong Luật về các quyền (1689); Ở Mỹ, nằm trong tuyên ngôn độc lập 1776 và Hiến pháp (bổ sung, 1789); Ở Pháp nằm trong tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền (1789); và về sau khái niệm này được ghi nhận trong các văn kiện quốc
tế do Liên hợp quốc khởi xướng
Theo như Hiến pháp nước CHXHCN Việt Nam năm 2013, quyền con người là những quyền tự nhiên, vốn có và khách quan của con người được ghi nhận và bảo vệ trong pháp luật quốc gia và các thỏa thuận pháp lý quốc tế Nói cách khác quyền con người là những quyền tự nhiên của con người và không bị tước bỏ bởi bất cứ ai và bất cứ chính thể nào
Trong khoa học pháp lý, các quyền con người được hiểu đó là những quyền mà pháp luật cần phải thừa nhận đối với tất cả các thể nhân Đó là quyền tối thiểu mà các cá nhân phải có, những quyền mà các nhà lập pháp không được xâm hại Nhằm mục đích bảo vệ những quyền tự nhiên này của con người những sự xâm phạm của bất kể chủ thể nào, nên xã hội loài người đã phải tạo ra cho mình một thiết chế có trách nhiệm đảm bảo những quyền này Thiết chế được sau này gọi là nhà nước Đúng như những điều được ghi nhận trong Bản
“Tuyên ngôn độc lập” của Mỹ năm 1776:
"Chúng tôi khẳng định một chân lý hiển nhiên rằng, mọi người đều sinh
ra có quyền bình đẳng Tạo hóa đã ban cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được, trong những quyền đó có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc.
Rằng để đảm bảo những quyền lợi này, các chính phủ được thành lập ra trong nhân dân và có được những quyền lợi chính đáng trên cơ sở sự nhất trí của nhân dân, rằng bất cứ khi nào một thể chế chính quyền nào đó phá vỡ những mục tiêu này, thì nhân dân có quyền thay đổi hoặc loại bỏ chính quyền
Trang 6đó và lập nên một chính quyền mới, đặt trên nền tảng những nguyên tắc cũng như tổ chức thực thi quyền hành theo một thể chế sao cho có hiệu quả tốt nhất đối với an ninh và hạnh phúc của họ".
Bản Tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền nổi tiếng của Pháp năm 1789 cũng khẳng định một nội dung tương tự :
Những người đại diện của nhân dân Pháp, tổ chức thành Quốc hội cho rằng, sự không hiểu biết, sự lãng quên hay sự coi thường quyền con người, là những nguyên nhân duy nhất của những nỗi bất hạnh công cộng, của tệ hủ bại chính phủ đã quyết định nêu trong một bản Tuyên ngôn long trọng về những quyền tự nhiên, không thể tước đoạt và thiêng liêng của con người; nhằm để cho bản Tuyên ngôn này luôn nằm trong ý thức của mỗi thành viên xã hội và luôn luôn nhắc nhở họ về những quyền và nghĩa vụ của bản thân; nhằm để cho mọi hành động của quyền lực lập pháp và quyền lực hành pháp có thể bất cứ lúc nào có thể đối chiếu với mục đích của mỗi thể chế chính trị đó và được tôn trọng hơn; nhằm để cho các yêu cầu của mọi công dân nay được dựa trên những nguyên tắc đơn giản không thể chối cãi, sẽ luôn luôn hướng vào sự giữ gìn hiến pháp và vào hạnh phúc của mọi con người
Từ những quyền con người của các nhà nước phát triển đã trở thành quyền con người của Liên hợp quốc Quyền con người được luật pháp quốc tế bảo vệ Ngày 19-12-1966 Đại hội đồng Liên Hiệp quốc đã thông qua hai công ước quốc tế về các quyền con người Công ước thứ nhất có hiệu lực từ ngày 23-3-1976 bảo vệ các quyền dân sự và chính trị Công ước thứ hai có hiệu lực từ ngày 3-1-1976 bảo vệ các quyền kinh tế, văn hóa, xã hội
Quyền con người như những điều đã được phân tích ở phần trên đã trở thành đối tượng điều chỉnh quan trọng của Hiến pháp Một nội dung quan trọng của Hiến pháp Mục đích của quy định này như là một bản cam kết của nhà nước phải thực hiện an toàn và sự phát triển của con người
Trang 73 Quyền cơ bản của công dân
Đi cùng với quyền con người, quyền công dân cũng là một khái niệm thiết yếu khi muốn đi sâu vào vấn đề chúng ta đang nói tới này Quyền công dân
là khả năng tự do lựa chọn hành vi của công dân mà nhà nước phải đảm bảo khi công dân yêu cầu Quyền cơ bản của công dân là những quyền được Nhà nước quy định trong Hiến pháp Những quyền này được hiến pháp quy định cho tất cả mọi công dân không quy định cho từng người trong từng điều kiện hoàn cảnh
cụ thể
Quyền cơ bản của công dân luôn luôn gắn liền với vấn đề quốc tịch là nội dung biểu hiện của vấn đề quốc tịch Có quốc tịch thì mới có quyền cơ bản của công dân; không có điều ngược lại Quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân là hạt nhân cơ bản của quy chế công dân
Những quyền và nghĩa vụ được quy định trong văn bản có hiệu lực pháp
lý cao nhất trong mỗi một Nhà nước được gọi là quyền và nghĩa vụ cơ bản Việc quy định như vậy vì những quyền và nghĩa vụ này xuất phát từ nhân quyền; việc thành lập ra Nhà nước tiến bộ để bảo vệ chúng và không được xâm phạm trong khi thực hiện quyền lực của mình
Quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân, là những quyền, nghĩa vụ được Nhà nước quy định trong Hiến pháp Những quyền và nghĩa vụ này được hiến pháp quy định cho tất cả mọi công dân, hoặc cho cả một tầng lớp, một giai cấp, không quy định cho từng người trong từng điều kiện hoàn cảnh cụ thể Những quyền này thường được xuất phát từ quyền con người: "Được sống, được tự do, được mưu cầu hạnh phúc, không ai có thể xâm phạm" Quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân là cơ sở chủ yếu xác định địa vị pháp lý của công dân, là cơ
sở cho mọi quyền và nghĩa vụ cụ thể của mỗi một công dân
Trang 8II Bàn luận về ý kiến “ Nếu hiến pháp không được bảo vệ thì quyền
con người, quyền cơ bản của công dân cũng không được bảo vệ ”.
Từ những gì đã được học, được nghe, chúng ta có thể hiểu rằng việc bảo
vệ Hiến pháp - văn bản quy phạm pháp luật có hiệu lực pháp lý tối cao của một quốc gia, nghĩa là đã đảm bảo mọi điều được quy định trong đó được tuân thủ, thực hiện một cách đầy đủ, đồng thời có biện pháp ngăn chặn, răn đe, trừng phạt những hành động vi hiến Đi cùng với việc bảo vệ Hiến pháp chính là việc bảo
vệ quyền con người, quyền cơ bản của công dân
Hiến pháp là nguồn của các văn bản quy phạm pháp luật, là cơ sở để xây dựng hệ thống pháp luật của một quốc gia, từ đó đảm bảo an toàn trật tự xã hội,
an ninh quốc phòng, v v… cũng như đảm bảo quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân
Về mối quan hệ giữa quyền con người, quyền cơ bản của công dân với Hiến pháp, chúng ta có thể nhận định: Chính vai trò, giá trị của quyền con người, quyền công dân mà trong tư duy chính trị của nhân loại, vấn đề quyền con người quyền công dân trở thành nội dung chính của lịch sử lập hiến Hiến pháp của tất cả các nước, dù ở bất cứ một chế độ xã hội nào (tư bản, xã hội chủ nghĩa, các nước đang phát triển) đều có chế định quyền con người, quyền công dân Đó là nội dung cơ bản nhất của mỗi Hiến pháp, nội dung đó quan trọng đến mức nếu không có chế định quyền con người, quyền công dân thì cũng không thể có bản thân Hiến pháp, nội dung đó chi phối kết cấu của bản Hiến pháp, chế định quyền công dân thường được đặt lên hàng đầu trong Hiến pháp của nhiều nước
Trong các điều kiện đảm bảo thực hiện quyền con người, quyền công dân như: chính trị, kinh tế, văn hóa, giáo dục và pháp luật… thì pháp luật có vị trí, vai trò quan trọng hàng đầu bởi vì: pháp luật là công cụ chính thức hóa giá trị xã hội của quyền con người; là công cụ sắc bén của nhà nước trong việc thực hiện bảo vệ quyền con người, quyền cơ bản của công dân; pháp luật là cơ sở pháp lý
Trang 9để công dân đấu tranh bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình; vai trò của pháp luật còn thể hiện trong mối quan hệ giữa pháp luật và các điều kiện đảm bảo khác như: chính trị, kinh tế, văn hóa, giáo dục, các điều kiện này phải thể hiện dưới hình thức pháp luật mới trở thành giá trị xã hội ổn định và được hiện thực hóa Hiến pháp là đạo luật tối cao trong hệ thống văn bản pháp luật, vì lẽ
đó “Việc ghi nhận quyền con người trong Hiến pháp là để bảo vệ các quyền này
bằng sức mạnh pháp lý cao nhất của một quốc gia”, cũng như bảo vệ Hiến pháp
là yêu cầu cần thiết nếu muốn bảo vệ được quyền con người, quyền cơ bản của công dân
Với vấn đề Hiến pháp với quyền con người, quyền công dân ở riêng nước Việt Nam ta, ngay sau khi nước Việt Nam dân chủ cộng hòa ra đời, trong phiên họp đầu tiên của Chính phủ, ngày 3 tháng 9, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đề nghị một trong sáu nhiệm vụ cấp bách là xây dựng Hiến pháp, Người chỉ ra rằng:
“Nước ta đã bị chế độ quân chủ cai trị rồi đến chế độ thực dân không kém phần
chuyên chế nên nước ta không có Hiến pháp, nhân dân ta không được hưởng quyền tự do dân chủ Chúng ra phải có Hiến pháp dân chủ” Như vậy, trong
quan niệm của người, quyền con người luôn gắn liền với Hiến pháp, Hiến pháp không những là văn bản quy định việc tổ chức nhà nước, mà còn bảo đảm việc thực hiện quyền con người, quyền cơ bản của công dân Tư tưởng về một nền lập pháp gắn liền với quyền con người đã nảy sinh rất sớm ở người Ngay trong bức thư thứ 8 gửi tới Hội nghị Versailles (Pháp) năm 1919 với bút danh Nguyễn
Ái Quốc, chủ tịch Hồ Chí Minh đã đòi quyền tự do dân chủ - quyền cơ bản nhất của con người cho nhân dân Việt Nam Người đồng thời cũng nêu rõ, nếu Việt Nam được độc lập thì sẽ: “ xếp đặt Hiến pháp theo tư tưởng dân quyền”, tức
là Hiến pháp gắn liền với quyền con người, quyền công dân, hay nói cách khác quyền con người, quyền cơ bản của công dân là một nội dung cốt lõi trong Hiến pháp của một nước Việt Nam mới
Cả bốn bản Hiến pháp Việt Nam ta (Hiến pháp 1946, 1956, 1980, 1992) đều khẳng định nguyên tắc: tất cả quyền lực Nhà nước thuộc về nhân dân, xác
Trang 10định bản chất Nhà nước là Nhà nước của dân, do dân vì dân mà nền tảng là liên minh giữa các giai cấp công nhân, nông dân và tầng lớp trí thức Bên cạnh đó, bốn bản Hiến pháp là bốn nấc thang về việc ghi nhận và phát triển các quyền cũng như cơ chế bảo vệ các quyền con người, quyền công dân ở Việt Nam
Ngày 28/12/2013 Quốc hội đã thông qua Hiến pháp sửa đổi Bản Hiến pháp nước CHXHCN Việt Nam có hiệu lực từ ngày 01/01/2014 Hiến pháp sửa đổi lần này có nhiều đổi mới về nội dung và cách thức thể hiện Trong đó có những điểm mới, những điểm đã được sửa đổi, bổ sung trong chế định quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân trong Hiến pháp sửa đổi Có thể nói lần đầu tiên trong lịch sử lập hiến nước ta, Hiến pháp trực tiếp quy định nhiệm vụ của Chính phủ, Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân về bảo vệ quyền con người, quyền công dân - một nhiệm vụ hiến định Từ đây, xã hội, nhân dân, mọi người có quyền đặt ra yêu cầu ngày càng cao hơn đối với Chính phủ, Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân trong việc thực hiện nhiệm vụ hiến định để bảo quyền con người, quyền cơ bản của công dân
Từ những điều trên, tôi đưa ra kết luận rằng: Quyền con người luôn gắn liền với Hiến pháp Hiến pháp không những chỉ là văn bản quy định việc tổ chức nhà nước, mà còn là văn bản có hiệu lực pháp lý tối cao đảm bảo việc thực hiện bảo vệ quyền con người, quyền cơ bản của công dân Vì lẽ đó, bảo vệ và thực thi Hiến pháp cũng chính là bảo đảm thực thi quyền con người
Trang 11PHẦN KẾT LUẬN
Quyền con người là những quyền cơ bản nhất của con người, được có một cách tự nhiên gắn bó mật thiết với con người - một động vật cấp cao khác hoàn toàn với những loài vật khác nhờ vào việc con người có lý trí, có tình cảm,
mà nhà nước thành lập với một trong những nhiệm vụ quan trọng bậc nhất của mình là phải bảo vệ những quyền ấy Cũng vì lẽ tự nhiên đó, bảo vệ quyền con người vẫn luôn là mục tiêu hướng tới của Hiến pháp mỗi Quốc gia Quyền con người luôn gắn liền với Hiến pháp Do vậy việc thực thi Hiến pháp cũng chính
là bảo đảm thực thi quyền con người, quyền công dân
Cơ chế bảo vệ Hiến pháp cũng chính là cơ chế bảo vệ quyền con người vì Hiến pháp là văn bản tôn vinh con người, công nhận, bảo đảm, bảo vệ và thúc đẩy quyền con người ở nước ta Một cơ chế bảo hiến hiện đại, phù hợp với nguyện vọng nhân dân phải là cơ chế bảo vệ quyền con người đã được công nhận trong Hiến pháp
Còn rất nhiều ý kiến được đưa ra về vấn đề đảm bảo quyền con người trong Hiến pháp, nhưng cho dù có bao nhiêu ý kiến đi chăng nữa thì chúng ta cũng không thể phủ nhận được vai trò quan trọng của Hiến pháp mỗi quốc gia trong việc bảo vệ quyền con người, quyền cơ bản của công dân
Cũng chính vì vậy, tôi hoàn toàn đồng ý với quan điểm cho rằng “ Nếu hiến pháp không được bảo vệ thì quyền con người, quyền cơ bản của công dân cũng không được bảo vệ ”