TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRÀ VINH CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO TRỰC TUYẾN ISO 9001 2008 Chương 1 Khái quát chung về quản trị TS Nguyễn Hải Quang GIỚI THIỆU Dẫn nhập: Trước khi nghiên cứu cụ thể công việc quản trị, cần có bức tranh tổng quát về quản trị.
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRÀ VINH CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO TRỰC TUYẾN
ISO 9001:2008
Chương 1 Khái quát chung về quản trị
TS Nguyễn Hải Quang
Trang 2GIỚI THIỆU
❖ Dẫn nhập: Trước khi nghiên cứu cụ thể công việc quản trị, cần
có bức tranh tổng quát về quản trị
❖ Mục tiêu:
Hiểu khái niệm về quản trị và sự cần thiết của quản trị trong các
tổ chức
Nhận biết được nhà quản trị, vai trò và kỹ năng cần có của họ
Thấy được quản trị không chỉ là khoa học mà còn là nghệ thuật
Trang 41 TỔNG QUAN VỀ QUẢN TRỊ
TỔNG QUAN
VỀ QUẢN TRỊ
Khái niệm về quản trị
Hiệu quả và hiệu suất
trong quản trị
Các chức năng của
quản trị Vai trò của quản trị
trong tổ chức
Trang 51.1 Khái niệm về quan trị
❖ Do tính chất rộng lớn nên có nhiều nhà nghiên cứu định nghĩa về
quản trị theo những quan điểm khác nhau Fayol (1916):
Quản trị là dự báo, lập kế hoạch, tổ chức, điều khiển và kiểm tra
Mary Parker Follett: Quản trị là nghệ thuật đạt được mục đích thông qua người khác
Trang 61.1 Khái niệm về quan trị
Robert Kreitner (1992): “Quản trị là tiến trình làm việc với con người và thông qua con người nhằm đạt được những mục tiêu chung của tổ chức trong một môi trường luôn thay đổi Trọng tâm của quá trình này là sử dụng có hiệu quả nguồn lực có giới hạn”
Harold Koontz (1999): “Quản trị là nhằm tạo lập và duy trì một môi trường nội bộ thuận lợi nhất, trong đó các cá nhân làm việc theo nhóm có thể đạt được một hiệu suất cao nhất nhằm hoàn thành các mục tiêu chung của tổ chức”
Trang 71.1 Khái niệm về quan trị
❖ Tổng quát: Quản trị là hoạt động cần thiết phải được thực hiện
khi con người kết hợp với nhau trong các tổ chức nhằm đạt
những mục tiêu chung
❖ Những điểm lưu ý
• Cần thiết khi con người kết hợp với nhau
• Hướng về và nhằm đạt mục tiêu
• Sử dụng hiệu quả nguồn lực
• Con người là hoạt động trung tâm
• Chịu sự biến đổi của môi trường
Trang 81.2 Hiệu quả và hiệu suất trong quản trị
Quản trị là nhằm đạt được hiệu quả và hiệu suất
(hoàn thành mục tiêu của tổ chức với chi phí thấp
nhất)
Trang 91.2 Hiệu quả và hiệu suất trong quản trị
❖ Làm thế nào để tăng hiệu suất quản trị
+ Giảm thiểu các nguồn lực đầu vào mà vẫn giữ nguyên được kết quả đầu ra
+ Giữ nguyên các nguồn lực đầu vào và tăng kết quả đầu ra+ Vừa giảm chi phí đầu vào vừa tăng kết quả đạt đầu ra
Trang 101.3 Các chức năng của quản trị
Hoạch định
Tổ chức
Điều khiển
Kiểm tra
• Xây dựng mục tiêu
• Đề ra chiến lược
• Kế hoạch và chương trình hành động
• Đào tạo nhân viên
• Động viên nhân viên
• Xây dựng các tiêu
chuẩn kiểm tra
• Lập lịch kiểm tra
• Tiến hành kiểm tra và
điều chỉnh nếu cần thiết
Trang 111.4 Vai trò của quản trị trong tổ chức
❖ Quản trị là một hiện tượng xã hội, xuất hiện và biểu hiện trong
mối quan hệ giữa con người với con người Nó là hoạt động cần thiết phải được thực hiện khi con người kết hợp với nhau Mục đích của quản trị là hướng tổ chức đạt mức tiêu với kết quả cao nhất và chi phí thấp nhất
❖ Trong bất kỳ tổ chức nào cũng cần làm công tác hoạch định, tổ
chức, phối hợp và kiểm tra nhằm đạt mục tiêu chung Thông qua hoạt động quản trị con người sẽ sử dụng nguồn lực một cách có hiệu quả để tiếp cận được mục tiêu nhanh hơn, hiệu quả hơn
Trang 122 NHÀ QUẢN TRỊ
NHÀ QUẢN
TRỊ
Khái niệm Nhà quản trị
Các cấp bậc của Nhà quản trị
Các vai trò của Nhà quản trị Các kỹ năng của Nhà quản trị
Trang 132.1 Khái niệm Nhà quản trị
❖ Nhà quản trị là người làm việc trong
một tổ chức, có trách nhiệm hoạch
định, tổ chức, điều khiển và kiểm tra
công việc của những người khác
nhằm hoàn thành mục tiêu chung
❖ Có những người vừa là nhà quản trị
và bị quản trị
Cấp giữa
Cấp cơ sở
Những người thừa hành
Các cấp bậc quản trị
Cấp cao ⇨
Trang 14– Đưa ra nhiệm vụ, quyết định chiến lược
– Tổ chức thực hiện chiến lược, phát triển tổ chức
– Chịu trách nhiệm cuối cùng
Cấp trung
(Middle manager)
Hoạt động ở bậc trung
– Đưa ra nhiệm vụ, quyết định chiến thuật
– Phối hợp các hoạt động với các phòng ban
– Tư vấn cho nhà quản trị cao cấp
Cấp cơ sở
(First line manager)
Hoạt động ở bậc cuối cùng
– Tổ chức thực hiện các nhiệm vụ
– Đưa ra các quyết định tác nghiệp
– Theo dõi và điều hành nhân viên
Trang 152.2 Các cấp bậc nhà quản trị
❖ Tầm quan trọng của chức năng với vai trò quản trị
Bậc quản trị Hoạch định Tổ chức Điều khiển Kiểm tra
Trang 162.3 Các vai trò của Nhà quản trị
Vai trò của nhà quản trị
Trong quan hệ với con người
Trong hoạt động với thông tin
Trong quyết định
1 Người đại diện
Trang 172.4 Các kỹ năng của Nhà quản trị
Nhận thức hay tư duy
Nhân sự
Kỹ thuật hay chuyên môn
▪ Tầm nhìn
▪ Năng lực xét đoán
▪ Tư duy hệ thống
▪ Khái quát hóa
▪ Hiểu hành vi, động cơ, thái độ của nhân viên
▪ Nhạy cảm với quan hệ XH
▪ Khả năng giao tiếp, quan
Trang 182.4 Các kỹ năng của Nhà quản trị
❖ Bậc quản trị và yêu cầu về các kỹ năng
Trang 192.4 Các kỹ năng của Nhà quản trị
Trang 202.4 Các kỹ năng của Nhà quản trị
❖ Ảnh hưởng đến chức năng quản trị
• Hoạch định và đặc biệt là kế hoạch chiến lược và tổ chức thực hiện
Nhân sự
Trang 213 KHOA HỌC VÀ NGHỆ THUẬT QUẢN TRỊ
Trang 223.1 Quản trị là một khoa học
❖ Khoa học quản trị là những tri thức đã được tổng kết, khái quát
thành các lý thuyết, nguyên tắc để có thể áp dụng tổng quát trong mọi trường hợp
❖ Tính khoa học đòi hỏi nhà quản trị phải nắm các lý thuyết
(nguyên tắc, phương pháp, kỹ năng) một cách có hệ thống để vận dụng giải quyết các vấn đề thực tiễn trên cơ sở phân tích thông tin có liên quan
Trang 233.2 Quản trị là một nghệ thuật
❖ Nghệ thuật quản trị là sự vận dụng linh hoạt và sáng tạo các lý
thuyết quản trị vào thực tiễn đa dạng
❖ Nghệ thuật quản trị đòi hỏi nhà quản trị phải biết
Kết hợp giữa trực giác nhạy bén với hiểu biết về khoa học và kinh nghiệm
Nắm bắt thời cơ, tận dụng cơ hội và né tránh các nguy cơ
Phát huy các tiềm năng trong con người, máy móc thiết bị
Trang 243.2 Quản trị là một nghề
❖ Muốn có kỹ năng quản trị, nhà quản trị cần được đào tạo trang bị
kiến thức, kỹ năng và rèn luyện qua thực tiễn
❖ Nắm được nghề quản trị, nhà quản trị đỡ lúng túng trong vận
hành tổ chức, kinh doanh hiệu quả và bền vững
Trang 25TÓM LƯỢC
❖ Quản trị được hình thành khi con người tập hợp với nhau thành
một tập thể Trong bất kỳ tổ chức nào cũng cần làm công tác hoạch định, tổ chức, phối hợp và kiểm tra nhằm đạt mục tiêu chung Đó cũng là các chức năng của quản trị
❖ Nhà quản trị là người làm việc trong một tổ chức có nhiệm vụ
hoạch định, tổ chức, điều khiển và kiểm tra công việc của những người khác nhằm hoàn thành mục tiêu chung
Trang 26TÓM LƯỢC
❖ Nhà quản trị được chia làm 3 cấp: cao, trung và cơ sở Họ có 10
vai trò được tập hợp thành 3 nhóm trong quan hệ với con người, thông tin và làm quyết định
❖ Để thực hiện các vai trò của mình, nhà quản trị cần có kỹ năng tư
duy, nhân sự và kỹ thuật Mức độ đòi hỏi về các kỹ năng này thay đổi theo bậc của họ
❖ Để thành công nhà quản trị cần phải nắm vững lý thuyết, nguyên
tắc về quản trị và phải biết vận dụng linh hoạt, sáng tạo và nhạy bén vào tình huống thể Đây chính là khoa học và nghệ thuật quản trị
Trang 27CÂU HỎI ÔN TẬP
❖ 1 Tại sao nói quản trị là một hoạt động cần thiết trong tất cả
các tổ chức dù là hoạt động vì lợi nhuận hay phi lợi nhuận?
Gợi ý:
Phân tích để thấy được trong bất kỳ tổ chức nào cho dù là hoạt động vì lợi nhuận hay phi lợi nhuận cũng đều có nhiều người
cùng làm việc với nhau theo một mục tiêu chung Do đó cần có
sự phối hợp giữa những con người này nhằm đạt mục tiêu chung một cách tốt nhất nên đều cần phải có hoạt động quản trị
Trang 28CÂU HỎI ÔN TẬP
❖ 2 Trình bày các chức năng cơ bản của quản trị Tầm quan
trọng của các chức năng này thay đổi theo bậc nhà quản trị như thế nào?
Trang 29CÂU HỎI ÔN TẬP
❖ 3 Phân tích vị trí, nhiệm vụ các bậc quản trị trong một tổ
chức.
❖ Gợi ý:
• Nhà quản trị cấp cao là những người hoạt động ở bậc cao nhất trong tổ
chức với nhiệm vụ: (1) Đưa ra nhiệm vụ, quyết định mang tính chiến lược (2) Tổ chức thực hiện chiến lược, phát triển tổ chức (3 chịu trách nhiệm cuối cùng về sự thành bại của tổ chức
• Nhà quản trị cấp trung là những nhà quản trị nằm giữa nhà quả trị cấp cao
và cấp cơ sở với nhiệm vụ: (1) Đưa ra nhiệm vụ, quyết định chiến thuật (2) Phối hợp các hoạt động với các phòng ban (3) Tư vấn cho nhà quản trị cao cấp
• Nhà quản trị cấp cơ sở là những nhà quản trị nằm ở bậc cuối cùng trong tổ chức với nhiệm vụ (1) Tổ chức thực hiện các nhiệm vụ của nhà quản trị cấp cao và cấp trung (2) Đưa ra quyết định tác nghiệp hàng ngày (3) Trực tiếp theo dõi và điều hành nhân viên
Trang 30CÂU HỎI ÔN TẬP
kỹ năng này thay đổi như thế nào đối với các bậc nhà quản trị?
•Ý 1: Nhà quản trị cần có kỹ năng tư duy, nhân sự và kỹ thuật.
- Kỹ năng tư duy: thể hiện tầm nhìn xa, trông rộng
- Kỹ năng nhân sự: thể hiện khả năng hiểu hành vi, thái độ, động cơ nhân viên
- Kỹ năng kỹ thuật: thể hiện khả năng về công tác chuyên môn đầm nhiệm.
•Ý 2: Trình bày sự các yêu cầu về các kỹ năng Đó là nhà quản trị cấp càng cao thì càng cần nhiều kỹ năng về tư duy hay nhận thức Trong khi đó nhà quản trị cấp càng thấp thì lại càng cần nhiều kỹ năng về chuyên môn hay kỹ thuật Còn kỹ năng nhân sự là điều cần thiết như nhau đối với tất cả các bậc quản trị
Trang 31CÂU HỎI ÔN TẬP
❖ 5 Tại sao nói quản trị vừa là một khoa học vừa là một nghệ
thuật?
❖ Gợi ý:
Quản trị là một khoa học vì nó đòi hỏi nhà quản trị phải nắm các lý thuyết một cách có hệ thống để vận dụng giải quyết các vấn đề thực tiễn trên cơ sở phân tích thông tin có liên quan chứ không phải dựa theo ý trí chủ quan Tuy nhiên, nhà quản trị cần nâng nên thành nghệ thuật Đó là sự vận dụng linh hoạt và sáng tạo các lý thuyết quản trị vào thực tiễn đa dạng
Trang 32CÂU HỎI ÔN TẬP
❖ 6 Hãy bình luận câu ghi trên bia mộ của một tỉ phú người
Mỹ: “Nơi đây an nghỉ một người biết sử dụng những người giỏi hơn mình”.
❖ Gợi ý:
Các bạn hãy sử dụng khái niệm quản trị của Mary Parker Follett
“Quản trị là nghệ thuật đạt được mục đích thông qua người
khác” để bình luận cho vấn đề này