Tiểu luận môn quản trị học đề tài chương 3 văn hóa và môi trường

BỘ CÔNG THƯƠNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP TPHCM KHOA QUẢN TRỊ KINH DOANH  TIỂU LUẬN MÔN QUẢN TRỊ HỌC ĐỀ TÀI CHƯƠNG 3 VĂN HÓA VÀ MÔI TRƯỜNG Giảng viên hướng dẫn Nguyễn Văn Mạnh Hà Sinh viên thực hiệ[.]

BỘ CÔNG THƯƠNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP TPHCM

KHOA QUẢN TRỊ KINH DOANH

 TIỂU LUẬN MÔN : QUẢN TRỊ HỌC

ĐỀ TÀI

CHƯƠNG 3 : VĂN HÓA VÀ MÔI TRƯỜNG

Giảng viên hướng dẫn : Nguyễn Văn Mạnh Hà

Sinh viên thực hiện : Nhóm 1

Lớp : DHQT18FTT

Mã lớp : 422000357431

DANH SÁCH NHÓM 1

STT Họ và Tên MSSV Lớp Ghi chú

1 Lữ Thanh Phú 22693521 DHQT18FTT Nhóm Trưởng

2 Phạm Bảo Ngọc 22693241 DHQT18FTT

3 Nguyễn Ngọc Thu Trang 22695561 DHQT18FTT

4 Nguyễn Phước Ngọc Linh 22693101 DHQT18FTT

5 Nguyễn Thị Thúy Bạn 22686501 DHQT18FTT

6 Bùi Thị Thanh Trúc 22691971 DHQT18FTT

NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN

Nhận xét : ……….

………

……….

………

……….………

Điểm đánh giá : ………

………

……….

………

……….………

TP.Hồ Chí Minh, Ngày… tháng….năm 2

MỤC LỤC

I TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 4

1.Lý do chọn đề tài 4

2.Mục tiêu nghiên cứu 5

3.Đối tượng nghiên cứu 5

4.Phạm vi nghiên cứu 5

5.Phương pháp nghiên cứu 5

3.1 VĂN HÓA 6

3.2 VĂN HÓA DOANH NGHIỆP 6

3.2.1.Khái niệm: 7

3.2.2.Các đặc trưng cơ bản của văn hóa doanh nghiệp : 7

3.2.3.Các loại hình văn hóa doanh nghiệp 8

3.2.4 Các bộ phận cấu thành văn hóa doanh nghiệp 8

3.2.5 Xây dựng và duy trì văn hóa doanh nghiệp 9

3.3 Môi Trường kinh doanh của doanh nghiệp 10

3.3.1 Khái niệm 10

3.3.2 Phân loại và tác động của các yếu tố môi trường lên doanh nghiệp 10

3.3.3 Một số biện pháp giảm bớt bất chấp của môi trường 16

III KẾT LUẬN 18

IV TÀI LIỆU THAM KHẢO 19

I TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU

1.Lý do chọn đề tài

Toàn cầu hóa và xu thế hội nhập đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu Quan sát từ tình hình đó để hòa nhập và phát triển thành công thì các quốc gia nói chung, các doanh nghiệp nói riêng phải tìm cho mình những đường lối hội nhập đúng đắn

Để làm được điều đó thì việc quan trọng hàng đầu là cần nắm bắt được những yếu

tố cơ bản và quan trọng của một doanh nghiệp trong điều kiện cần thiết Không chỉ riêng những vấn đề về kinh tế, chính trị hay sự thay đổi công nghệ khoa học - kỹ thuật mà còn là vấn đề về nhận thức, quan điểm, phong cách sống, thái độ đối với công việc, chung quy lại đó là những vấn đề về văn hóa và môi trường trong hệ ý thức của toàn xã hội.Xu thế phát triển chung hiện nay của nền kinh tế thế giới là tiến dần đến tầm cao của nền kinh tế tri thức hiện đại, từ đó văn hóa được coi trọng hơn bao giờ hết

Văn hóa và môi trường là các yếu tố quan trọng để cấu tạo nên một doanh nghiệp và là toàn bộ các giá trị văn hoá được gây dựng nên trong suốt quá trình tồn tại và phát triển của một doanh nghiệp Tuy nhiên ở Việt Nam, khái niệm văn hóa doanh nghiệp và môi trường kinh doanh còn khá mới mẻ Trên thực tế, Việt Nam đang trên đường hội nhập với nền kinh tế thế giới vì vậy để giữ vững sự phát triển

và duy trì sự tồn tại thì mỗi doanh nghiệp cần phải xác định cho mình một nền văn hóa doanh nghiệp bền vững và môi trường kinh doanh lành mạnh, từ đó tạo được lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp của mình trên đà sánh vai với thế giới

Khi đã tạo dựng được nền văn hóa doanh nghiệp và môi trường lành mạnh sẽ giúp cho tổ chức, doanh nghiệp giảm xung đột, điều phối và kiểm soát, tạo động lực làm việc, tạo lợi thế cạnh tranh Giúp gắn kết các thành viên của tổ chức, các thành viên thống nhất về cách hiểu, cách đánh giá, lựa chọn và định hướng hành động Khi tổ chức phải đối mặt với xu hướng xung đột lẫn nhau thì môi trường chính là yếu tố giúp mọi người hoà nhập thống nhất lại với nhau Văn hóa tạo ra sự khác biệt, giúp ta phân biệt tổ chức này với tổ chức khác là tài sản tinh thần, còn môi trường là một nguồn lực quan trọng thúc đẩy phát triển bền vững

Là một nhà quản trị khi đưa ra quyết định lên kế hoạch cho một doanh

nghiệp thì cần chú ý đến thước đo chuẩn mực đó là xác định được những yếu tố cấu

tạo nên doanh nghiệp của mình và cách để luôn duy trì sự phát triển đó trước sức

ép cạnh tranh từ thế giới bên ngoài và bên trong

2.Mục tiêu nghiên cứu

Phân tích được sự tác động của các yếu tố môi trường kinh doanh vào hoạt động của doanh nghiệp Từ đó xác định được điểm mạnh và điểm yếu cũng như thách thức và cơ hội của doanh nghiệp:

 Trình bày các khái niệm liên quan đến văn hóa và môi trường kinh doanh

 Xác định các yếu tố của môi trường của tổ chức và nhận biết được môi trường bên ngoài sẽ tác động như thế nào đến sự phát triển của tổ chức

 Giải thích được các chiến lược mà các nhà quản trị sử dụng để giúp tổ chức thích ứng với sự không chắc chắn của môi trường

 Định nghĩa được toàn cầu hóa và phân tích những ảnh hưởng của nó đến tổ chức

 Mô tả tư duy toàn cầu và lý do khiến nó chi phối các công ty kinh doanh quốc tế ngày nay

3.Đối tượng nghiên cứu

Các loại hình văn hóa doanh nghiệp ( văn hóa tổ chức )

Các yếu tố môi trường kinh doanh

4.Phạm vi nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu các doanh nghiệp trong và ngoài nước

5.Phương pháp nghiên cứu

Tìm, đọc các giáo trình, nghiên cứu và tổng hợp tài liệu từ nhiều nguồn khác nhau trên internet Quan sát thực tế và hiện tượng kinh tế bên ngoài đời thực từ đó rút ra nhận xét

II NỘI DUNG

3.1 VĂN HÓA

3.1.1 Các khái niệm

Một số khái niệm về văn hóa được rút ra từ quá trình tiếp cận và nghiên cứu của các nhà văn hóa:

 Theo ông Amadou M.Bow, nguyên Tổng giám đốc Unesco: “Văn hóa là yếu

tố cơ bản cho sức sống cơ bản của một dân tộc, nó tổng hợp những hoạt động sáng tạo của một dân tộc, những phương thức sản xuất và sở hữu, những của cải vật chất, những hình thái tổ chức , những tín ngưỡng, những đau thương, những sự nghiệp đang làm và những giải trí, những ước mơ và khát vọng.”

 Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Văn hóa là sự tổng hợp mọi phương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó mà loài người đã sản sinh ra nhằm tích ứng nhu cầu đời sống và đòi hỏi của sinh tồn.”

 Theo PGS.TS Trần Ngọc Thêm thì: “Văn hóa là một hệ thống hữu cơ các giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo ra, tích lũy qua quá trình hoạt động thực tiễn trong sự tương tác giữa con người với môi trường tự nhiên và

xã hội của mình”

 Theo PGS.TS Nguyễn Minh Tuấn : “Văn hóa là tổng hòa các giá trị vật chất

và tinh thần tốt đẹp mà con người có được thông qua sự tích lũy, chọn lọc và sáng tạo trong suốt quá trình đấu tranh sinh tồn của xã hội loài người”

3.2 VĂN HÓA DOANH NGHIỆP (VĂN HÓA TỔ CHỨC)

3.2.1.Khái niệm:

Văn hóa doanh nghiệp là toàn bộ các giá trị văn hóa được gây dựng nên trong suốt quá trình tồn tại và phát triển của doanh nghiệp Văn hóa doanh nghiệp

là tập hợp những giá trị chuẩn mực về niềm tin, hành vi, cách thức và phương pháp

tư duy của mọi thành viên trong doanh nghiệp nhằm theo đuổi và thực hiện mục đích doanh nghiệp

Xây dựng văn hóa doanh nghiêp là điều cần thiết vì văn hóa doanh nghiệp giúp ta giảm xung đột; điều phối và kiểm soát được quá trình lao động kinh doanh; tạo động lực cho người lao động, tạo được lợi thế cạnh tranh trên thị trường

Ngoài ra văn hóa doanh nghiệp còn tạo nên sự khác biệt của một doanh nghiệp so với tất cả các doanh nghiệp khác Để tạo ra được sự khác biệt này doanh nghiệp phải xây dựng văn hóa dựa trên hai yếu tố:

 Định hướng và chiến lược của công ty

 Những giá trị mà công ty đang có

3.2.2.Các đặc trưng cơ bản của văn hóa doanh nghiệp :

Văn hóa doanh nghiệp có ba nét đặc trưng là:

 VHDN mang “tính nhân sinh”, tức là gắn với con người Tập hợp một nhóm người cùng làm việc với nhau trong tổ chức sẽ hình thành nên những thói quen, đặc trưng của đơn vị đó Do đó, VHDN có thể hình thành một cách “tự phát” hay “tự giác” Theo thời gian, những thói quen này sẽ dần càng rõ ràng hơn và hình thành ra “cá tính” của đơn vị Nên, một doanh nghiệp, dù muốn hay không, đều sẽ dần hình thành văn hoá của tổ chức mình VHDN khi hình thành một cách tự phát có thể phù hợp với mong muốn và mục tiêu phát triển của tổ chức hoặc không Chủ động tạo ra những giá trị văn hoá mong muốn

là điều cần thiết nếu doanh nghiệp muốn văn hóa thực sự phục vụ cho định hướng phát triển chung, góp phần tạo nên sức mạnh cạnh tranh của mình

 VHDN có “tính giá trị” Không có VHDN “tốt” và “xấu” (cũng như cá tính, không có cá tính tốt và cá tính xấu), chỉ có văn hoá phù hợp hay không phù hợp (so với định hướng phát triển của doanh nghiệp) Giá trị là kết quả thẩm định của chủ thể đối với đối tượng theo một hoặc một số thang độ nhất định;

và những nhận định này được thể hiện ra thành “đúng-sai”, “tốt-xấu”, “đẹp-xấu”…, nhưng hàm ý của “sai” của “xấu”, về bản chất, chỉ là “không phù hợp” Giá trị cũng là khái niệm có tính tương đối, phụ thuộc vào chủ thể, không gian và thời gian Trong thực tế, người ta hay áp đặt giá trị của mình, của tổ chức mình cho người khác, đơn vị khác, nên dễ có những nhận định

“đúng-sai” về văn hoá của một doanh nghiệp nào đó

 Văn hóa doanh nghiệp có “tính ổn định” Cũng như cá tính của mỗi con người, văn hoá doanh nghiệp khi đã được định hình thì “khó thay đổi” Qua thời gian, các hoạt động khác nhau của các thành viên doanh nghiệp sẽ giúp các niềm tin, giá trị được tích lũy và tạo thành văn hoá Sự tích lũy các giá trị tạo nên tính ổn định của văn hoá

3.2.3.Các loại hình văn hóa doanh nghiệp

Các yếu tố hình thành nên văn hóa tổ chức có thể nhận biết dưới 3 dạng:

 Thứ nhất là dạng văn hóa doanh nghiệp hướng vào cá tính nhà lãnh đạo hay tập thể nhà lãnh đạo.Tất cả hoạt động của doanh nghiệp được thể hiện qua vai trò nhà lãnh đạo đó

VD: Cà phê Trung Nguyên được gắn liền với tên tuổi của ông Đặng Lê Nguyên Vũ

 Thứ hai là dạng văn hóa tổ chức hướng vào một hoạt động hay một nghề nghiệp

VD: Tập đoàn APPLE với hình ảnh trái táo bị cắn; Sữa hộp cô gái Hà Lan với hình ảnh người con gái đến từ Hà Lan,…

 Thứ ba là loại văn hóa tập trung vào cung cách ứng xử mang tính chất cộng đồng,mang tính chất gia đình

VD: Swing for life đã gây quỹ được 350.000 USD cho những mục đích xứng đáng gồm xe lăn cho người khuyết tật, phẫu thuật đục thủy tinh thể cho trẻ

em nghèo thông qua hội bảo trợ bệnh nhân nghèo TP HCM

3.2.4 Các bộ phận cấu thành văn hóa doanh nghiệp

3.2.4.1 Triết lý hoạt động của doanh nghiệp

Triết lý hoạt động của doanh nghiệp là triết lý kinh doanh chung của tất cả thành viên của một doanh nghiệp cụ thể, là những tư tưởng được khái quát sâu sắc, chắt lọc từ tư tưởng triết học về kinh doanh, cơ cấu tổ chức quản lý, đúc kết từ thực tiễn kinh doanh nhằm giúp doanh nghiệp đạt hiệu quả cao hơn trong kinh doanh

Trong đó, mục tiêu tổ chức hướng đến sự lâu dài và bền vững; định hướng hoạt động của tổ chức phải hướng vào việc phục vụ lợi ích xã hội thông qua việc phục vụ khách hàng và đề cao giá trị con người, tổ chức phải đặt con người vào vị trí trung tâm trong toàn bộ mối quan hệ ứng xử trong tổ chức Theo thực tế, khi một doanh nghiệp xác định được triết lý hoạt động đúng đắn sẽ giúp tạo động lực cho đội ngũ nhân viên, đông thời để lại ấn tượng tích cực cho những khách hàng

Triết lý hoạt động của doanh nghiệp phải xác định được rõ các ý như:

 Mục tiêu, định hướng hoạt động của tổ chức: bao gồm các mục tiêu xuyên suốt trong quá trình hoạt động và mục tiêu cụ thể theo từng giai đoạn

 Mục tiêu phải hướng đến sự lâu dài bền vững

 Định hướng phải hướng vào phục vụ lợi ích xã hội, cộng đồng

Đặt con người vào vị trí trung tâm trong toàn bộ mối quan hệ ứng xử của tổ chức Triết lý kinh doanh mà Tập đoàn Trung Nguyên Legend luôn theo đuổi chính

là “tinh thần Phụng Sự”, “kinh bang tế thế”, “kinh doanh không chỉ vì lợi nhuận thuần túy, lợi nhuận chỉ là hệ quả của quá trình phụng sự cộng đồng” Hay Tập đoàn Microsoft với triết lý kinh doanh “khách hàng là đầu tiên, lợi nhuận thứ hai” Hai tập đoàn này luôn đặt khách hàng vào vị trí đầu tiên rồi sau đó mới đến lợi

nhuận

3.2.4.2 Đạo đức kinh doanh

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy: “Có tài mà không có đức là người vô dụng, có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó” Vậy nên ngoài việc cần có một triết

lý kinh doanh đúng đắn thì cũng cần đặt cho doanh nghiệp, tổ chức đạo đức trong kinh doanh Đạo đức kinh doanh là một tập hợp các quy tắc, chuẩn mực có tác dụng điều chỉnh, đánh giá, hướng dẫn và kiểm soát hành vi của các chủ thể kinh doanh Các quy tắc, chuẩn mực ấy được dựa trên hoạt động mang lại lợi ích cho doanh nghiệp, cho người khác, cho cộng đồng và cho đất nước

Để thực hiện đạo đức kinh doanh, doanh nghiệp cần:

 Xác định rõ mục tiêu kinh doanh (Business Objective)

 Xác định rõ quan hệ giữa lợi ích doanh nghiệp với lợi ích khách hàng

 Thực hiện nghĩa vụ đối với Nhà nước theo luật định

 Quan tâm đến lợi ích của những người làm việc trong tổ chức

 Giải quyết vấn đề môi trường

 Quan tâm đến các vấn đề xã hội- nhân đạo

 Xây dựng phong cách giao tiếp ứng xử có văn hóa

3.2.5 Xây dựng và duy trì văn hóa doanh nghiệp

Văn hóa doanh nghiệp bao gồm phần cốt lõi là một bộ phận văn hóa của dân tộc và phần văn hóa mà các thành viên của tổ chức đã tạo lập nên trong quá trình tồn tại và phát triển của nó Được duy trì thông qua quá trình xã hội hóa

Các bước của quá trình bao gồm:

 Tiếp nhận thành viên mới Nhằm tuyển người trẻ tuổi, cập nhật những xu thế

hiện đại, tư duy sáng tạo, năng động hơn

 Tiếp nhận những chuẩn mực của tổ chức

 Nắm các quy tắc cốt lõi của tổ chức

 Các thành viên điều chỉnh cái riêng, tiếp nhận cái chung của doanh nghiệp

 Giai đoạn củng cố niềm tin, tập quán

 Ghi nhận, khích lệ những cá nhân thực hiện tốt

3.3 MÔI TRƯỜNG KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP

3.3.1 Khái niệm

Môi trường kinh doanh là toàn bộ những yếu tố, lực lượng và thể chế tác động, ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp Trong đó, các yêu tố bao gồm khách hàng, cạnh tranh, sản phẩm thay thế, cung cấp, lực lượng là sức mạnh mang tính quy định

3.3.2 Phân loại và tác động của các yếu tố môi trường lên doanh nghiệp

 Môi trường vĩ mô

Khái niệm: Môi trường vĩ mô (Macro Environment) là tập hợp của các yếu tố và điều kiện bên ngoài, không thể kiểm soát và không thể đoán trước được (kinh tế, nhân khẩu học, công nghệ, tự nhiên, xã hội và văn hóa, luật pháp và chính trị) có khả năng tác động, ảnh hưởng tích cực hoặc tiêu cực đến việc ra quyết định và các hoạt động của doanh nghiệp các hoạt động của doanh nghiệp

Đặc điểm:

 Các yếu tố nằm bên ngoài có mối quan hệ tương tác, hỗ trợ và bỗ trợ cùng tác động đến các hoạt động

 Các yếu tố bên trong như môi trường tự nhiên, công nghệ… hay có tác động gián tiếp đến hoạt động và kết quả hoạt động chính của doanh nghiệp

 Các yếu tố thuộc môi trường vĩ mô có sức ảnh hưởng đến tất cả mọi ngành

 Môi trường vĩ mô ảnh hưởng phần lớn đến hành vi của người tiêu dùng liên quan đến chi tiêu và đầu tư

Các yếu tố thuộc môi trường vĩ mô:

a) Đặc điểm nhân khẩu học/dân số học

Đặc điểm nhân khẩu học bao gồm dân số, độ độ tuổi, giới tính, mật độ phân

bổ dân cư, nghề nghiệp, trình độ học vấn, tình trạng hôn nhân, tôn giáo, mức thu nhập hàng tháng, chủng tộc

Ví dụ: Hiện nay, tình trạng bùng nổ dân số được xem là vấn nạn gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến các doanh nghiệp đang hoạt động

Nền kinh tế

Môi trường kinh tế bao gồm các cơ chế của thị trường, sự phát triển của các ngành nghề kinh doanh, cán cân xuất nhập khẩu, thu nhập của các doanh nghiệp, cá nhân tồn tại trong môi trường đó

Ví dụ: Lạm phát sẽ phản ánh mức độ tăng trưởng kinh tế, được đo lường thông qua các chỉ số tiêu dùng CPI Đây là một trong những ảnh hưởng xấu, tác động tiêu cực đến hoạt động xoay đồng vốn hoặc định giá sản phẩm, trả công cho nhân viên của doanh nghiệp

b) Tự nhiên

Môi trường tự nhiên bao gồm môi trường thể chất (đất đai, không khí, biển, núi, sông ngòi, động thực vật ) và các tài nguyên thiên nhiên cần thiết để làm nguyên liệu đầu vào cho quá trình sản xuất tại các doanh nghiệp

Ví dụ: Hiện nay, nguồn năng lượng sạch nhận được sự quan tâm của rất nhiều tổ chức, doanh nghiệp Họ tận dụng nguồn năng lượng này để đầu khai thác, đầu tư nhằm đáp ứng nhu cầu của thị trường, đem lại lợi nhuận cao

c) Công nghệ

Môi trường công nghệ bao gồm các mô hình ứng dụng để hỗ trợ con người trong các hoạt động thường ngày, bao gồm sinh hoạt, lao dộng và sản xuất Những

mô hình ứng dụng này có thể là những công cụ, thiết bị máy móc, phần mềm, nguồn năng lượng

Ví dụ: Nếu như trước kia Kodak là một trong những nhà sản xuất máy ảnh chụp bằng phim hàng đầu thế giới Nhưng với sự ra đời của máy ảnh kỹ thuật số, Kodak đã không thấy được tiềm năng của sản phầm mới, mà vẫn tiếp tục sản xuất máy ảnh chụp bằng phim, chính vì vậy mà đã mất một thị phần rất lớn bởi các đối thủ cạnh tranh như Fuji, Canon,…

d) Chính trị - pháp luật

Môi trường chính trị - xã hội bao gồm: luật pháp, thể chế ban hành bởi chính phủ quốc gia và các quy tắc về đạo đức được xây dựng bởi xã hội

Luật pháp đóng vai trò là định hình khuôn mẫu đối với hoạt động kinh doanh

và sản xuất của doanh nghiệp tại quốc gia, địa phương đó Hầu hết các quốc gia đều áp dụng một mức thuế thu nhập đối với mỗi doanh nghiệp, tùy theo ngành nghề hoạt động