Muốn làm được điều đó thì đòi hỏi giáo viên chủ nhiệm phải có những biệnpháp giáo dục học sinh phù hợp, đúng đắn; nhất là trong các tiết sinh hoạt lớp,Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớ
Trang 1I Lý do chọn đề tài
Ngạn ngữ Palestine đã từng nói: “Người thầy giỏi giống như ngọn nến - nóđốt cháy chính mình để soi sáng đường cho người khác” Vâng, có thể ví giáoviên chủ nhiệm giống như người thầy trong câu nói ấy Bởi giáo viên chủ nhiệm
có vai trò vô cùng to lớn đối với học sinh Thầy cô chủ nhiệm là người vạch ra
kế hoạch, tổ chức cho lớp mình thực hiện các chủ đề theo kế hoạch và theo dõi,đánh giá việc thực hiện của học sinh Giáo viên chủ nhiệm phải là người tâmhuyết, nhiệt tình và hết lòng vì học sinh thân yêu Khi Làm công tác chủ nhiệm,giáo viên phải đảm nhiệm nhiều vai trò, khi là thầy cô, khi là cha mẹ, là anh chị,
là bạn bè gần gũi, thấu cảm và chia sẽ những niềm vui, nỗi buồn cùng học sinh
Từ đó hướng các em đến những điều thiện, dạy các em những điều hay lẽ phảigóp phần giáo dục đạo đức của học sinh
Muốn làm được điều đó thì đòi hỏi giáo viên chủ nhiệm phải có những biệnpháp giáo dục học sinh phù hợp, đúng đắn; nhất là trong các tiết sinh hoạt lớp,Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp (HĐGDNGLL) giáo viên phải sử dụngphương pháp, hình thức mới mẻ, gây hứng thú thì học sinh mới tích cực thamgia
Với kinh nghiệm nhiều năm chủ nhiệm lớp 8, qua tìm hiểu tôi nhận thấyHĐGDNGLL còn mắc phải một số hạn chế như các hoạt động đó chủ yếu được
tổ chức dựa trên các chủ đề đã được quy định trong chương trình với các hìnhthức còn chưa phong phú; học sinh thường được chỉ định, phân công tham giamột cách bị động, các em chưa chủ động trong tất cả các khâu trong tiến trìnhhoạt động Giáo viên tổ chức hoạt động cho học sinh nhưng chưa xác định rõhoạt động đó sẽ hướng tới hình thành những năng lực gì cho các em, giáo dụcđạo đức như thế nào Điều đó chưa phù hợp với một chương trình định hướngphát triển phẩm chất và năng lực học sinh nên cần phải thay đổi
Trang 2Trong chương trình giáo dục phổ thông 2018, các hoạt động tập thể, hoạtđộng ngoài giờ sẽ phong phú về nội dung, phương pháp và hình thức hoạt động,đặc biệt mỗi hoạt động phải phù hợp với mục tiêu phát triển những phẩm chất,năng lực nhất định của học sinh; nghĩa là học sinh được học từ trải nghiệmnhưng không đơn giản chỉ là “Trăm nghe không bằng một thấy” mà còn cao hơnnữa là “ Học đi đôi với hành” Riêng lớp 6, đã có bộ môn hoạt động trải nghiệm.Còn lớp 7,8,9 chưa có bộ môn này riêng biệt mà thay vào đó là các tiếtHĐGDNGLL.
Vậy làm sao để tổ chức các buổi sinh hoạt lớp, các tiết HĐGDNGLL có hiệuquả nhằm giáo dục đạo đức cho học sinh là điều tôi băn khoăn, trăn trở Làm sao
để giờ sinh hoạt lớp, tiết HĐGDNGLL không bị nặng nề, áp đặt? Bằng conđường nào để học sinh ham thích tiếp nhận những hoạt động giáo dục một cách
dễ dàng từ đó ứng dụng vào thực tiễn cuộc sống để trở thành công dân tốt Nắmbắt được điều này, trong suốt những năm tham gia chủ nhiệm, tôi đã khôngngừng tìm tòi, sáng tạo và xây dựng những biện pháp để góp phần giáo dục họcsinh đó là
“Tổ chức hoạt động học tập trải nghiệm nhằm giáo dục đạo đức cho học sinh lớp 8a3 trường THCS Lạc Xuân”.
II Mục đích và phương pháp nghiên cứu
2 Phương pháp nghiên cứu:
Thực hiện sáng kiến này, tôi đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:2.1 Phương pháp nghiên cứu tổng hợp lý luận:
Trang 3Tổng hợp các bài viết, các kế hoạch bài dạy có sử dụng hoạt động trảinghiệm nói chung, tiết HĐNGLL nói riêng.
2.2 Phương pháp phân tích số liệu
2.3 Thiết kế kế hoạch bài giảng các tiết Hoạt động ngoài giờ lên lớp 8 có
sử dụng hoạt động trải nghiệm và đưa vào giảng dạy
2.4 Phương pháp thực nghiệm
III Giới hạn của đề tài
Đề tài đưa ra một số giải pháp về công tác tổ chức, lồng ghép các hoạtđộng học tập trải nghiệm vào tiết HĐGDNGLL của lớp 8a3 Trường THCS LạcXuân năm học 2021-2022 nhằm giáo dục đạo đức, kĩ năng sống cho học sinh,
từ đó góp phần nâng cao hiệu quả công tác chủ nhiệm lớp
IV.Cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn
1 Cơ sở lý luận:
1.1 Vấn đề giáo dục đạo đức lối sống
Đạo đức được xem là khái niệm luân thường đạo lý của con người, nó thuộc
về vấn đề tốt xấu, hơn nữa xem như là đúng sai được sử dụng trong ba phạm vi:lương tâm con người, hệ thống phép tắc đạo đức và trừng phạt Lối sống hayphong cách sống, nếp sống là những nét điển hình được lặp đi lặp lại và địnhhình thành phong cách, thói quen trong đời sống của con người
Con người không phải tự nhiên mà có đạo đức, lối sống Phải qua quá trìnhrèn giũa, học tập, tiếp thu kiến thức, phải có kinh nghiệm sống nhất định mớibiết điều đúng, điều sai, điều tốt, điều xấu mới hình thành dần đạo đức, lối sống
cá nhân Đặc biệt đạo đức hay lối sống đều hoàn toàn có thể thay đổi theo lứatuổi, môi trường sống, địa vị xã hội…
Lứa tuổi vị thành niên chiếm số lượng khá lớn Đây là lứa tuổi đang hoànthiện nhân cách, đạo đức, là lứa tuổi thích tìm tòi, khám phá mọi thứ xung quanh
để hình thành đạo đức, lối sống riêng cho mình, không chịu lệ thuộc cách dạy dỗ
Trang 4của người lớn Đây là lứa tuổi không quá bé, không phải lớn rất dễ phát triển saihướng, lệch hướng Đồng thời xã hội ngày càng phát triển, hội nhập thì bên cạnhnhững điều tiến bộ, hiện đại nó kéo theo vô số những tệ nạn, mối đe dọa đối vớiđạo đức, lối sống của giới trẻ, trong đó có học sinh Trung học cơ sở (THCS).Bởi vậy giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh THCS là điều vô cùng cần thiếttrong nhà trường nói chung và đối với học sinh lớp chủ nhiệm nói riêng Điều đógiúp các em rèn luyện, điều chỉnh suy nghĩ, hành vi, tâm trạng của bản thân giúpcác em sống có trách nhiệm với bản thân, gia đình, xã hội, có khả năng đối phólinh hoạt với những đổi thay liên tục của cuộc sống và xây dựng cho mìnhnhững mối quan hệ tốt đẹp trong lớp, trong trường và ngoài xã hội; sống tíchcực và lành mạnh.
1.2 Hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong chương trình giáo dục phổ thông
a Khái niệm trải nghiệm sáng tạo
Hoạt động trải nghiệm sáng tạo là hoạt động giáo dục, trong đó, dưới sựhướng dẫn của nhà giáo dục, từng cá nhân học sinh được tham gia trực tiếp vàocác hoạt động khác nhau của đời sống nhà trường cũng như ngoài xã hội với tưcách là chủ thể của hoạt động, qua đó phát triển năng lực thực tiễn, phẩm chấtnhân cách và phát huy tiềm năng sáng tạo của cá nhân mình.” Trong đó, kháiniệm “trải nghiệm” dùng để chỉ phương thức giáo dục, còn “sáng tạo” chính làmục tiêu giáo dục
“Trải nghiệm” là thể nghiệm, thực nghiệm Khi trực tiếp tham gia các hoạtđộng trong thực tiễn với tư cách chủ thể hoạt động, người học sẽ phát triển vềkiến thức, kĩ năng, tình cảm và ý chí nhất định Còn “sáng tạo” được hiểu là cónăng lực vận dụng những kiến thức đã biết để ứng dụng trong tình huống mới,không theo chuẩn đã có Nghĩa là nhìn một vấn đề theo những cách khác vớithông thường, không bị hạn chế bởi thói quen, phong tục, tiêu chuẩn
Trong quá trình tham gia hoạt động trải nghiệm sáng tạo, để giải quyết cácnhiệm vụ thực tiễn, học sinh sẽ phải vận dụng kiến thức, kĩ năng đã có để giải
Trang 5quyết vấn đề, ứng dụng trong tình huống mới (không theo chuẩn đã có); hoặcnhận biết được vấn đề trong các tình huống tương tự; hoặc có khả năng độc lậpnhận ra chức năng mới của đối tượng; hoặc có năng lực tìm kiếm và phân tíchđược các yếu tố của đối tượng trong các mối tương quan của nó, hay có thể độclập tìm kiếm ra giải pháp thay thế và kết hợp được các phương pháp đã biết đểđưa ra hướng giải quyết mới cho một vấn đề Đó chính là sự sáng tạo của họcsinh, là mục tiêu giáo dục tích cực mà ta cần đạt được.
b Mục đích
Mục đích chính của việc tổ chức hoạt động trải nghiệm trong trường phổthông là nhằm hình thành và phát triển phẩm chất, tư tưởng, ý chí, tình cảm, giátrị, kĩ năng sống và những năng lực chung cần có ở con người trong xã hội hiệnđại Điều này thực hiện mục tiêu quan trọng của giáo dục đào tạo: giáo dụcnhững con người toàn diện
Hoạt động trải nghiệm sáng tạo còn là chiếc cầu nối giữa nhà trường, kiếnthức các môn học và thực tiễn cuộc sống một cách có tổ chức, có định hướngnhằm nuôi dưỡng và phát triển đời sống tình cảm, ý chí, tạo động lực hoạt động,tích cực hóa bản thân
2 Cơ sở thực tiễn
Trong chương trình giáo dục hiện hành cũng luôn đề cao những hoạt độngmang tính thực tế, vận dụng của học sinh Qua nghiên cứu lí thuyết cho thấy cáchoạt động ngoài giờ lên lớp, ngoại khóa, sáng tạo khoa học kĩ thuật… lâu nàycũng chính là những dạng hoạt động trải nghiệm sáng tạo Trong chương trình
giáo dục tổng thể năm 2018 đã có môn Hoạt động trải nghiệm sáng tạo riêng.
Điều đó cho thấy sự quan trọng và cần thiết của nó
Tuy nhiên hiện nay hoạt động ngoài giờ lên lớp còn mắc phải một số hạnchế như các hoạt động đó chủ yếu được tổ chức dựa trên các chủ đề đã được quyđịnh trong chương trình với các hình thức còn chưa phong phú; học sinh thườngđược chỉ định, phân công tham gia một cách bị động, các em chưa chủ độngtrong tất cả các khâu trong tiến trình hoạt động Giáo viên tổ chức hoạt động chohọc sinh nhưng chưa xác định rõ hoạt động đó sẽ hướng tới hình thành những
Trang 6năng lực gì cho các em Điều đó không phù hợp với một chương trình địnhhướng phát triển phẩm chất và năng lực học sinh nên cần phải thay đổi
Trong chương trình mới, các hoạt động tập thể, hoạt động ngoài giờ sẽphong phú về nội dung, phương pháp và hình thức hoạt động, đặc biệt mỗi hoạtđộng phải phù hợp với mục tiêu phát triển những phẩm chất, năng lực nhất địnhcủa học sinh; nghĩa là học sinh được học từ trải nghiệm nhưng không đơn giảnchỉ là “Trăm nghe không bằng một thấy” mà còn cao hơn nữa là “ Học đi đôivới hành”
Sáng kiến này còn được lựa chọn từ thực tiễn giáo dục học sinh chủ nhiệmkhối 8 ở trường THCS Lạc Xuân Cụ thể là tập thể lớp 8A3 Lớp tôi chủ nhiệm
có rất nhiều học sinh chưa ngoan nên đạo đức, lối sống của các em có phầnlệch lạc chưa vào khuôn khổ Ý thức tự giác, tinh thần đoàn kết chưa cao Đặcbiệt các em còn thiếu nhiều kĩ năng trong giao tiếp, ứng xử; ít tham gia vào cáchoạt động thi đua của trường, thành tích học tập chưa cao Nhưng tôi nhận ratrong lớp có nhiều em có những năng khiếu nổi trội như hát hay, đàn giỏi, vẽđẹp, kể chuyện truyền cảm… Vì vậy tôi quyết định sẽ lồng ghép các hoạt độngtrải nghiệm vào các tiết Hoạt động giáo dục, tiết sinh hoạt lớp để các em có cơhội thể hiện bản thân
Hơn nữa hiện nay, Bộ giáo dục yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học theohướng phát triển phẩm chất, năng lực của học sinh Nếu giáo viên chỉ sử dụngnhững hình thức hoạt động ngoài giờ cũ thì khó có thể giáo dục được nhâncách, đạo đức của học sinh một cách toàn diện Giáo viên phải hướng đếnnhững hoạt động trải nghiệm sáng tạo để rèn luyện đạo đức, kĩ năng cho họcsinh
Xuất phát từ lý do trên, tôi chọn sáng kiến: “Tổ chức hoạt động trải nghiệm
nhằm giáo dục đạo đức cho học sinh lớp 8a3 Trường THCS Lạc Xuân ”
Trang 7V Kế hoạch thực hiện
Thời gian thực hiện đề tài này bắt đầu từ năm học 2021 - 2022 cho đếncuối học kì II của năm học Thời gian nghiên cứu đề tài được chia làm 2 giaiđoạn cụ thể như sau:
Giai đoạn 1: Từ ngày 05/9/2021 đến 25/9/2021
→ Tiến hành chọn tên đề tài, sưu tầm tài liệu, xây dựng đề cương
Giai đoạn 2: Từ ngày 25/9/2021 đến 15/5/2022
→ Vận dụng các giải pháp, thống kê kết quả
B PHẦN NỘI DUNG
I Thực trạng và những mâu thuẫn
1 Thực trạng:
1.1 Đối với giáo viên
Giáo viên được sự quan tâm, chỉ đạo kịp thời của cấp trên, của nhà trường vàđược hỗ trợ từ Tổ chuyên môn
Bản thân giáo viên cũng luôn cố gắng tìm tòi để xây dựng những tiết sinhhoạt lớp, tiết HĐGDNGLL đổi mới theo hướng phát triển phẩm chất năng lựchọc sinh
1.2 Đối với học sinh
Đa số học sinh thích khám phá; chủ động, tích cực hợp tác tốt với giáo viênchủ nhiệm trong các tiết học trải nghiệm
Học sinh có ý thức trong việc tìm hiểu các tư liệu liên quan đến các chủ đềcủa tháng
Trong lớp nhiều em có những năng khiếu nổi trội như hát hay, đàn giỏi, vẽđẹp, kể chuyện truyền cảm… đây là thế mạnh để các em tham gia hoạt độngtrải nghiệm
2 Mâu thuẫn:
2.1 Đối với giáo viên:
Trang 8Để chuẩn bị cho việc dạy học theo trải nghiệm sáng tạo, nhà trường đã tạođiều kiện cho giáo viên chủ nhiệm tham gia tập huấn về trải nghiệm Tuy nhiên,khi bắt tay vào trực tiếp vận dụng trong lớp chủ nhiệm khối 8 theo chương trìnhđổi mới đối với giáo viên vẫn còn bộc lộ những tồn tại như sau:
- Một số giáo viên chưa chú trọng trong việc xây dựng kế hoạch và chủ độngđổi mới tiết HĐGDNGLL dẫn đến việc thực hiện tiết hoạt động giáo dục chưađúng nghĩa, làm cho học sinh chán nản, thiếu hứng thú, các em tham gia mộtcách hời hợt
- Việc giáo dục trải nghiệm sáng tạo cũng cần kinh phí thực hiện và hơn hết
là đảm bảo sự an toàn cho học sinh, tạo niềm tin cho phụ huynh cùng đồng hànhvới nhà trường trong việc giáo dục con em mình Vì vậy, đòi hỏi giáo viên phảicân nhắc kĩ càng khi lựa chọn hoạt động trải nghiệm cho học sinh tham gia
2.2 Đối với học sinh:
Khái niệm học tập trải nghiệm đối với học sinh hiện nay khá mới bởi lâu naychúng ta vẫn chú trọng những tiết học trên lớp, qua kênh sách giáo khoa và kênhhình bằng các phương tiện hỗ trợ Vì vậy, nếu tổ chức các hoạt động trải nghiệm
mà không có sự chuẩn bị về tâm lý và phương pháp, chắc chắn học sinh sẽ bị rơivào trạng thái thụ động khi tiếp cận đối tượng trải nghiệm
Bản thân lớp chủ nhiệm có rất nhiều học sinh chưa ngoan nên đạo đức, lốisống của các em có phần lệch lạc chưa vào khuôn khổ Ý thức tự giác, tinh thầnđoàn kết chưa cao Đặc biệt các em còn thiếu nhiều kĩ năng trong giao tiếp, ứngxử; ít tham gia vào các hoạt động thi đua của trường, thành tích học tập chưatốt
Năm học 2021-2022 do tình hình dịch bệnh covid-19 diễn biến phức tạp,
có thời điểm học sinh phải học trực tuyến nên việc tổ chức các hoạt độnghọc tập trải nghiệm sẽ gặp khó khăn
II Các biện pháp giải quyết vấn đề
1 Tổ chức trải nghiệm qua hình thức câu lạc bộ
Trang 9Câu lạc bộ là hình thức hoạt động ngoại khóa của những nhóm học sinh cócùng sở thích hoặc nhu cầu, dưới sự định hướng của nhà giáo dục nhằm tạo môitrường giao lưu giữa các học sinh với nhau, giữa học sinh và giáo viên, giữa họcsinh với môi trường xung quanh Hoạt động câu lạc bộ là cơ hội để các em chia
sẻ kiến thức, hiểu biết, thể hiện mình, đồng thời cũng giúp các em tích lũy thêmđược hiểu biết, các kĩ năng, thái độ, năng lực cần thiết Các câu lạc bộ cần phảiđược thành lập dưa trên các nguyên tắc: tự nguyện, bình đẳng; không phân biệtđối xử; phát huy tính sáng tạo; tôn trọng ý kiến của học sinh và học sinh là chủthể của mọi vấn đề trong câu lạc bộ Để tổ chức hình thức hoạt động này mộtcách có hiệu quả, cần có sự tham gia đồng bộ của các lực lượng giáo dục trong
và ngoài nhà trường, có chương trình giáo dục cụ thể được thẩm định, giám sátviệc giảng dạy và học tập của giáo viên và học sinh, có cơ sở vật chất và bố tríthời gian hợp lí, gắn kết nội dung học tập trong câu lạc bộ với nội dung giáo dụccủa nhà trường Giáo viên có thể tổ chức theo quy mô lớp nhằm giúp các emphát huy năng lực, phẩm chất Các câu lạc bộ có thể tổ chức theo năng khiếu củahọc sinh như đàn, hát, khéo tay hay làm hoặc theo các chủ đề như Sử dụngnăng lượng tiết kiệm và hiệu quả; Bảo vệ môi trường xung quanh, …
Trang 10Hình ảnh họp mặt câu lạc bộ với chủ đề “your beautiful”
2 Tổ chức trải nghiệm qua hình thức các trò chơi của các chủ đề
Trò chơi là một hình thức hoạt động trải nghiệm sáng tạo tích cực, có hiệuquả cao đối với quá trình giáo dục học sinh Hơn nữa, nếu tổ chức trò chơi mộtcách tích cực sẽ giúp học sinh hình thành được kiến thức, kĩ năng, năng lực mộtcách tự nhiên, đầy hứng thú, có tác dụng giáo dục “học mà chơi, chơi mà học”.Trò chơi có thể được tổ chức trong nhiều giai đoạn khác nhau của 01 hoạt độngtrải nghiệm như khởi động, dẫn nhập vào nội dung học tập, cung cấp tri thức,
đánh giá kết quả hay củng cố kiến thức đã học Với những chủ đề như: học sinh với game online, Tình mẹ (nhân dịp 20/10), Biết ơn thầy cô (nhân dịp 20/11), Tự hào Việt Nam (nhân dịp 22/12) giáo viên chủ nhiệm có thể sử dụng các trò chơi
để thực hiện Giáo viên sử dụng trò chơi ô chữ, hái hoa dân chủ, rung chuôngvàng, cứu hộ nạn lụt… để tạo hứng thú cho học sinh tham gia Cuối buổi sinh
Trang 11hoạt giáo viên chủ nhiệm nhận xét ý thức chuẩn bị, tổ chức của các tổ, rút ra bàihọc đạo đức, lối sống qua từng nội dung sinh hoạt Cụ thể: Không để gameonline điều khiển bản thân, hãy biến nó thành công cụ cho ta giải trí, trở thànhngười chơi thông minh, tỉnh táo Hay cha mẹ là người sinh ra ta, nuôi dưỡng tanên người Công lao ấy không gì có thể so sánh được Phận làm con chúng tacần kính trọng, biết ơn, hiếu thảo với bậc sinh thành Còn thầy cô là nhữngngười cha, người mẹ thứ hai, là người cho ta kiến thức, đạo đức Bởi vậy phảiluôn “Tôn sư trọng đạo”, luôn nhớ ơn thầy cô.
Hình ảnh trò chơi ô chữ trong chủ điểm “Uống nước nhớ nguồn”
3 Tổ chức trải nghiệm qua hình thức diễn đàn
Diễn đàn là hình thức tổ chức hoạt động được sử dụng nhằm thúc đẩy sựtham gia của học sinh thông qua việc các em được trực tiếp bày tỏ suy nghĩ, ýkiến của mình Thông qua diễn đàn, học sinh được đưa ra quan điểm, trình bày ýkiến, các câu hỏi, đề xuất ý kiến về một vấn đề nào đó có liên quan đến nhu cầu,hứng thú, sự quan tâm của chính các em Đây cũng là dịp để các em học cáchlắng nghe, đóng góp ý kiến, phát triển tư duy phản biện Thêm nữa, qua diễnđàn, thầy cô giáo, bố mẹ hiểu thêm được những suy nghĩ, băn khoăn, nhu cầu
Trang 12của con em mình Diễn đàn có thể được tổ chức ở quy mô cấp lớp, cấp khối, cấptrường, huyện hay cao hơn nữa Chủ đề của diễn đàn phải thân thiết, gần gũi,thiết thực với học sinh Và nhằm phát huy tính tích cực của học sinh, chính các
em được chuẩn bị, xây dựng chủ đề, dẫn dắt và điều khiển diễn đàn Để tổ chứccác diễn đàn cho học sinh một cách hiệu quả, cần có sự hướng dẫn các em thiếtlập các nguyên tắc khi tham gia diễn đàn, khuyến khích các em cách thức traođổi, trình bày quan điểm một cách tích cực, biết lắng nghe và chia sẻ, biết chấpnhận sự khác biệt trong quan điểm Đối với học sinh THCS, cần có sự tham gia,quản lí của nhà trường và cha mẹ học sinh một cách phù hợp, kịp thời hỗ trợ vàgiải quyết các phát sinh khi cần thiết
Hình ảnh trong buổi diễn đàn “ Viết thư gửi bố mẹ” của lớp chủ nhiệm
Trang 13Sản phẩm của học sinh
4 Tổ chức trải nghiệm qua hình thức hội thi, cuộc thi
Hội thi, cuộc thi là một trong những hình thức tổ chức hoạt động hấp dẫn,thú vị và đạt hiệu quả cao trong việc giáo dục, rèn luyện học sinh Hội thi mangtính chất thi đua giữa các cá nhân, các nhóm hoặc tập thể khiến cho người thamgia luôn hoạt động tích cực để vươn lên nhằm đạt được thành tích tốt, thực hiệnđược mục tiêu mong muốn Hội thi có thể được tổ chức dưới nhiều hình thứckhác nhau tùy theo tính chất và phạm vi sử dụng, chẳng hạn như thi vẽ, thi viết,thi tìm hiểu, thi giải đố, thi khéo tay Nội dung của hội thi cũng rất phong phú,thể hiện tính sáng tạo và năng động của người thiết kế Đối với học sinh THCS,hội thi có thể được tổ chức trong thời gian diễn ra các chủ điểm giáo dục củanăm học, sau một đơn vị kiến thức, một giai đoạn học tập nào đó của một môn
Trang 14học, một kì học hay dành cho một nhóm đối tượng học sinh trong độ tuổi nhấtđịnh Hiện có nhiều hội thi được tổ chức cho học sinh THCS như thi cắm hoa,làm lồng đèn, vẽ tranh, nhảy dân vũ, thi văn nghệ, thi về an toàn giao thông, thigói bánh chưng đón Tết cổ truyền, tham gia ngày hội thể thao… Tùy theo phạm
vi tổ chức, cần chú ý xác định rõ mục tiêu, nội dung, yêu cầu của hội thi, đốitượng tham gia, công tác tổ chức, tuyên truyền, phân công công việc, chuẩn bị
cơ sở vật chất cho hội thi, cơ cấu giải thưởng, cách thức tổ chức Ngoài ra, cũngcần có những phương án dự phòng, dự kiến giải quyết các tình huống phát sinh
để tránh những sơ suất, ảnh hưởng đến chất lượng hội thi Giáo viên chủ nhiệmchủ động giao việc cho học sinh trước khi tham gia để các em có báo cáo saukhi kết thúc các hoạt động Các báo cáo ấy nhằm mục tiêu hướng tới đầu ra lànhững bài học về đạo đức, lối sống
Ví dụ: Giáo viên chủ nhiệm tổ chức cuộc thi “Em yêu lịch sử Việt Nam”nhân kỉ niệm ngày giải phóng miền Nam 30/04 Qua đó sẽ giáo dục học sinhsống có trách nhiệm, biết tự hào về lịch sử của dân tộc, từ đó biết trân trọng, giữgìn và phát huy những truyền thống quý báu của ông cha để lại Qua hoạt độngnày học sinh có thể bước đầu hình thành năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tựnhận thức và tích cực hóa bản thân Giáo viên chủ nhiệm khuyến khích 100%học sinh trong lớp tham gia Học sinh tự nghiên cứu tài liệu để trả lời những nộidung liên quan đến bài dự thi một cách độc lập
Sau hội thi giáo viên cần kiểm tra đánh giá hiệu quả của hoạt động Vào tiếtsinh hoạt lớp gần nhất, giáo viên chủ nhiệm tổ chức một buổi chia sẻ kinhnghiệm, hiểu biết sau khi trải qua cuộc thi Trong buổi sinh hoạt đó, học sinh sẽnói lên tiếng nói chủ quan của bản thân, sau đó thảo luận và rút ra bài học kinhnghiệm
Hoặc giáo viên tổ chức cuộc thi tìm hiểu về “An toàn giao thông” nhằm giáodục học sinh sống yêu thương, sống có trách nhiệm Cụ thể qua cuộc thi họcsinh biết tuân thủ pháp luật, kỉ cương của xã hội, biết tham gia giao thông vănminh để giữ an toàn cho bản thân và không làm ảnh hưởng đến người xung
Trang 15quanh Hiệu quả mà cuộc thi đưa lại là học sinh đã có ý thức tự giác đội mũ bảohiểm khi ngồi sau xe máy hay khi đi xe đạp điện Số học sinh gửi xe ngoài nhàtrường hay đi xe máy đến trường giảm đáng kể.
Giáo viên cũng có thể tổ chức các hoạt động thi văn nghệ, tham gia ngày hội thểthao để giáo dục học sinh sống tự chủ, sống trách nhiệm, luôn biết cố gắng vượtqua khó khăn, thử thách, hết mình vì màu cờ sắc áo Từ đó học sinh hình thành
và phát triển được các năng lực thể chất, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo,năng lực hợp tác, năng lực thẩm mĩ Sau cuộc thi học sinh sẽ biết bảo ban nhau,giúp đỡ nhau, biết thu xếp công việc hợp lí, hợp tình Đặc biệt tinh thần đồngđội của các em thay đổi thấy rõ
Sản phẩm thi vẽ tranh của nhóm 1
Trang 16Sản phẩm thi vẽ tranh của nhóm 2
Sản phẩm thi vẽ tranh của nhóm 3
Trang 17Sản phẩm tham gia cuộc thi “ Cắm hoa nghệ thuật” cấp trường.
Hình ảnh lớp tham gia ngày hội thể thao của trường
Trang 18Hình ảnh lớp tham gia cuộc thi trực tuyến “An toàn giao thông cho nụ
cười ngày mai”
5 Tổ chức trải nghiệm qua hoạt động nhân đạo, thiện nguyện
Hoạt động nhân đạo, thiện nguyện là những hoạt động có nội dung tác độngđến tình cảm, sự đồng cảm của học sinh trước những người có hoàn cảnh khókhăn Thông qua hoạt động nhân đạo, thiện nguyện, học sinh có những hiểu biếtthêm về hoàn cảnh của những thành phần khác nhau trong xã hội, hình thành vàgiáo dục các em xúc cảm xã hội, sự thông cảm, lòng khoan dung, nhân ái đồngthời tạo cơ hội để các em thực hành và vận dụng những kĩ năng mà mình cóđược trong quá trình học tập Đối với học sinh THCS, hoạt động nhân đạo, thiệnnguyện có thể được thực hiện dưới nhiều hình thức khác nhau như xây dựng quỹủng hộ, quyên góp đồ dùng học tập, tổ chức Tết trung thu, Tết vì bạn nghèo,chăm sóc người già neo đơn, chăm sóc nghĩa trang liệt sĩ… Tùy vào điều kiệncủa địa phương, trường học mà lựa chọn hình thức tổ chức hoạt động nhân đạosao cho hợp lí Để nâng cao tính hiệu quả của hình thức này, cần tuyên truyềnvận động cho học sinh lớp chủ nhiệm về ý nghĩa và mục đích của hoạt động,huy động sự tham gia của các tổ chức cơ quan, đoàn thể, địa phương, hội cha mẹ