Bài giảng tổ chức lao động

PowerPoint Template Bài giảng Định mức lao động Ths Nguyễn Thị Hồng Dành cho đối tượng Sinh viên Đại học Môn học cơ sở ngành Quản trị nhân lực TS BM TỔ CHỨC LAO ĐỘNG Trao đổi học thuật.lao động lao động Bài giảng tổ chức lao động

Bài giảng Định mức lao động

Dành cho đối tượng Sinh viên Đại học

Môn học cơ sở ngành Quản trị nhân lực

TS ĐINH THỊ TRÂM- BM TỔ CHỨC LAO ĐỘNG

Phân bổ thời gian:

- Lý thuyết (LT): 25

- Thực hành (ThH): 0

- Thảo luận (TL): 05

- Thực tập tại cơ sở (TTCS):Không

- Làm tiểu luận, bài tập lớn (BTL): không

- Tự học (TH): 60

Điều kiện tiên quyết: Luật lao động

Nhập môn Tổ chức lao động

 Mục tiêu:

Về kiến thức: SV hiểu được bản chất, vai trò và các nghiệp vụ cơ bản trong TCLĐ

trong một TC, PX và DN.

Kỹ năng: SV có thể phân tích, đánh giá hiện trạng công tác TCLĐ; có khả năng đưa

ra ý kiến tham mưu cho lãnh đạo cấp trên trong công tác xây dựng và hoàn thiện công tác TCLĐ; Thực hiện các nghiệp vụ trong chuyên ngành về công tác TCLĐ.

Thái độ: Ý thức được tầm quan trọng của công tác TCLĐ trong một tổ chức Từ đó

có ý thức chủ động trong việc tìm kiếm, học hỏi và đóng góp ý kiến tham mưu trong công tác QTNL nói chung và công tác TCLĐ nói riêng một cách có hiệu quả; Hình thành thái độ khách quan, vì lợi ích của từng cá nhân và của cả tập thể trong công tác TCLĐ; Tự tin ở năng lực chuyên môn của bản thân.

Nhập môn Tổ chức lao động

 Mô tả vắn tắt nội dung của học phần:

Cung cấp cho sinh viên những kiến thức cơ bản về tổ chức lao động trong từng tập thể lao động cụ thể, như: Mục đích, ý nghĩa, nhiệm vụ và nguyên tắc của tổ chức lao động, những cơ sở phương pháp của tổ chức lao động trong doanh nghiệp, các quan điểm, mô hình, các nội dung cơ bản trong công tác tổ chức lao động ; Cũng như trang bị những kỹ năng thực hành nghiệp vụ về tổ chức lao động trong một tổ chức.

 Nhiệm vụ của sinh viên

Đọc và nghiên cứu trước các tài liệu trong danh mục tài liệu học tập những phần được giảng viên giao - Xây dựng đề cương sơ lược trước khi đến lớp;

Có mặt và tham gia học tập 80% số giờ trên lớp trở lên theo thời khóa biểu học tập; Thực hiện đầy đủ nhiệm vụ của học phần theo hướng dẫn của giảng viên;

Tham gia tích cực các hoạt động học tập trên lớp, thảo luận, thực hành nhóm;

Thực hiện 01 bài kiểm tra giữa kỳ;

Hoàn thành bài thi kết thúc học phần.

 Học liệu tham khảo:

 Mô hình thời gian làm việc linh hoạt và ứng dụng, PGS.TS Nguyễn Tiệp NXB Lao động – xã hội, 2003.

 Bộ Luật Lao động nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2012)

 Giáo trình Tổ chức lao động, Trường ĐH Kinh tế quốc dân, 2008

Nhập môn Tổ chức lao động

Hình thức Tính chất của nội dung

kiểm tra Mục đích kiểm tra

Trọng số Bài kiểm tra

25%

Bài kiểm tra

giữa kỳ

Kết hợp lí luận và ứng dụng thực tiễn

Đánh giá khả năng nhớ, hiểu và khả năng phân tích, tổng hợp các vấn đề lý luận ứng dụng vào thực tiễn, kỹ năng giải quyết các bài tập tình huống.

15%

Bài thi hết

môn

Kết hợp lí luận và khả năng ứng dụng

Đánh giá khả năng vận dụng lý thuyết vào thực tiễn, kỹ năng giải bài tập và kỹ năng xử

lý tình huống trong định mức lao động.

60%

Kết cấu học phầnC1: ĐỐI TƯỢNG, NHIỆM VỤ, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

C3: XÂY DỰNG VÀ HOÀN THIỆN PHƯƠNG PHÁP LAO ĐỘNG

C5: ĐIỀU KIỆN LAO ĐỘNG VÀ CHẾ ĐỘ LÀM VIỆC NGHỈ NGƠI HỢP LÝ

C4: TỔ CHỨC VÀ PHỤC VỤ NƠI LÀM VIỆC

C6: TỔ CHỨC LAO ĐỘNG CỦA LAO ĐỘNG QUẢN LÝ DOANH NGHIỆP

C2: PHÂN CÔNG VÀ HIỆP TÁC LAO ĐỘNG TRONG DOANH NGHIỆP

Ph ương pháp giảng và học chương I

Đặt vấn đề Thuyết giảng Đàm thoại Hướng dẫn đọc tài liệu

Chú trọng làm rõ và khái niệm,

thuật ngữ cơ bản

Động não Nghe, phân tích Trao đổi đa chiều

Tự nghiên cứu theo

định hướng

Đảm bảo: Nhớ -> Hiểu ->

Phân tích -> Tổng hợp

 là hoạt động có mục đích, ý thức của con người,

 nhằm thoả mãn những nhu cầu về đời sống của bản thân và

MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN

 Nhiệm vụ: biểu thị từng phần việc riêng biệt với tính mục đích cụ thể mà mỗi NLĐ phải thực hiện;

 Công việc: là tất cả các nhiệm vụ được thực hiện bởi cùng một NLĐ hoặc một nhóm NLĐ

 Nghề: Là tập hợp các công việc tương tự về nội dung và có liên quan với nhau ở mức độ nhất định với những đặc tính vốn có, đòi hỏi NLĐ có những hiểu biết đồng bộ về chuyên môn nghiệp vụ, có những kỹ năng và kinh nghiệm cần thiết

để thực hiện

MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN

Quá trình lao động: là tổng thể những hành động của con người tác động lên đối tượng lao động để hoàn thành từng nhiệm vụ sản xuất nhất định

Về mặt vật chất: QTLĐ chính là sự kết hợp giữa 3 yếu tố: SLĐ, ĐTLĐ và CCLĐ để làm ra sản phẩm

Về mặt xã hội: QTLĐ làm nảy sinh các mối quan hệ giữa người với người trong lao động, gọi là quan hệ lao động, các mối quan hệ này làm hình thành tính chất tập thể, tính chất xã hội của lao động.

Quá trình sản xuất: Quá trình khai thác, chế biến ra một sản phẩm hoặc hoàn thành một công việc cần thiết nào đó cho xã hội.

QTSX bao gồm quá trình tự nhiên và quá trình lao động có mối liên hệ mật thiết với nhau Trong đó, quá trình lao động giữ một vị trí quan trọng chủ

MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN

 Tổ chức lao động:

Là hệ thống các biện pháp đảm bảo sự hoạt động của con người và sử dụng đầy đủ các tư liệu sản xuất hiện có để nâng cao NSLĐ

 Tổ chức sản xuất:

Là hoạt động của con người nhằm kết hợp một cách hợp lý đồng bộ các quá trình lao động, đảm bảo hoạt động nhịp nhàng, hiệu quả các khâu sản xuất để tạo ra sản phẩm, công việc phục vụ nhu cầu của xã hội

Các nghiệp vụ cơ bản của tổ chức lao động

 Phân công và hiệp tác lao động

 Xây dựng phương pháp lao động hợp lý

 Tổ chức và phục vụ nơi làm việc

 Xây dựng chế độ làm việc và nghỉ ngơi hợp lý

 Tổ chức lao động theo mô hình thời gian làm việc linh hoạt

 Cải thiện điều kiện lao động

Nguyên tắc Khoa học

 Phù hợp với điều kiện thực tiễn

 Dựa trên thành tựu khoa học và kinh nghiệm sản xuất tiên tiến

 Tuân thủ các quy luật khách quan

 Lường hết các nhân tố ảnh hưởng

 Tạo điều kiện thuận lợi cho NLĐ làm việc để nâng cao NSLĐ, thu nhập

Nguyên tắc về tính đồng bộ của các biện pháp

 Khi thực hiện các biện pháp phải triển khai giải quyết đồng bộ các vấn

đề có liên quan.

 Đòi hỏi sự tham gia, phối hợp đồng bộ của các phân xưởng, bộ phận, phòng, ban có liên quan trong doanh nghiệp và tổ chức thống nhất các hoạt động phối hợp đó của cán bộ lãnh đạo các cấp.

Nguyên tắc về tính kế hoạch của công tác tổ chức lao động: Các biện pháp

tổ chức lao động phải được kế hoạch hoá trên cơ sở những nguyên tắc và phương pháp khoa học.

đặc trưng của mỗi bộ phận

Có thể cho ví dụ minh hoạ

Bước công việc

Bước công việc theo công nghệ

Giai đoạn chuyển tiếp: Giai đoạn chuyển tiếp là 1 bộ phận của BCV, được biểu thị bằng sự cố định của bề mặt gia công, dụng

Bước công việc theo lao động

Thao tác: Thao tác là tổng hợp hoạt động của NLĐ nhằm thực hiện 1 mục đích nhất định.

 Đặc trưng: tính mục đích Giới hạn 1 mục đích của hoạt

C2.I Quá trình sản xuất và các bộ phận hợp thành:

Lấy cờ lê

Xiết chặt mâm cặp vào phôi

Mở máy

Gá phôi vào mâm cặp

Đưa dao vào bề mặt

Co tay về

Gá phôi vào bàn in

Quay sang phải

Ngồi thẳng Quay sang trái

Cử động

CHƯƠNG II: PHÂN CÔNG VÀ HIỆP TÁC LAO ĐỘNG

Thuyết giảng

So sánh - đối chiếu Hướng dẫn thực hành Thảo luận

Chú trọng trang bị kỹ thuật, lưu ý

tính ứng dụng trong các chương sau

Nghe, phân tích Liên hệ - tổng hợp Làm toán

Tham gia, chia sẻ

Đảm bảo: Nhớ -> Hiểu -> Áp dụng -> Phân tích -> Tổng hợp -> Sáng

Phân công lao động

Khái niệm:

 Là việc phân chia QTLĐ hoàn chỉnh thành nhiều phần việc nhỏ

và giao mỗi phần việc cho một hoặc một nhóm NLĐ chịu trách nhiệm thực hiện

 Là sự phân chia công việc giữa những người tham gia lao động với nhau cho phù hợp với khả năng của từng người

Đặc điểm của phân công lao động

Gắn từng người lao động với nhiệm vụ phù hợp với khả năng của họ

Quy luật khách quan của mọi hình thái KTXH: Sự tất yếu phải tách biệt, cô lập các chức năng lao động riêng biệt và tạo nên quá trình lao động độc lập và gắn bó chúng với từng người lao động

PCLĐ sẽ giới hạn pham vi hoạt động của người lao động => phát huy được khả năng riêng của từng người.

⇒ Thực chất là chuyên môn hoá các hoạt động sản xuất công tác khác nhau để nâng cao năng suất lao động

Quy trình phân công lao động

- Rà soát đội ngũ để đánh giá khả năng của từng người

- So sánh đối chiếu giữa yêu cầu với khả năng của từng người

- Thực hiện, bố trí đúng với những yêu cầu của công việc

Phân công công việc

 Xác định công việc (khối lượng,cơ sở đánh giá, yêu cầu, lợi ích đối với người thực hiện)

 Xác định con người thực hiện

 Phân chia nhiệm vụ, trách nhiệm và quyền hạn

 Sắp xếp, bố trí con người vào công việc

 Kiểm tra, kiểm soát, chỉ dẫn

 Đánh giá, khen thưởng, rút kinh nghiệm

Lưu ý: phân công luôn đi với phân cấp và phân quyền đồng thời không quên phân chia lợi ích

Các hình thức phân công lao động

 Phân công lao động theo chức năng

Tạo ra bộ máy quản lý

 Phân công lao động theo tính chất công nghệ sản xuất (Nghề)

Phù hợp với chuyên môn nghề nghiệp được đào tạo

 Phân công lao động theo mức độ phức tạp của công việc (Bậc)

Phù hợp với trình độ lành nghề của người lao động

1 Phân công lao động theo chức năng

 Khái niệm: là hình thức phân công lao động tách riêng các công việc khác nhau thành những chức năng lao động nhất định, căn cứ vào vị trí và vai trò của NLĐ trong sản xuất

Sơ đồ PCLĐ theo chức năng

2 Phân công lao động theo công nghệ (nghề)

 Khái niệm: Là hình thức PCLĐ trong đó tách riêng các loại công việc khác nhau theo tính chất của quy trình công nghệ thực hiện

 Ưu điểm:

Tạo điều kiện cho NLĐ nhanh chóng có được kỹ năng, kỹ xảo thực hiện CV Tạo điều kiện cơ khí hoá, tự động hoá sản xuất, sử dụng các loại dụng cụ chuyên dùng, có hiệu suất cao

Tiết kiệm tối đa lao động sống do áp dụng rộng rãi các trang thiết bị tổ chức

và công nghệ chuyên dùng

Cho phép nâng cao trình độ TCLĐ và sử dụng thời gian lao động hợp lý

 Nhược điểm:

Tính đơn điệu của CV do phân chia nhỏ QTSX -> dẫn đến nhàm chán, BNN

Tự động hoá cao nên thời gian nhàn rỗi của NLĐ trong quá trình làm việc xuất hiện và ngày càng chiêm tỷ trọng cao trong tổng thời gian ca làm việc

Giải pháp khắc phục tính đơn điệu của PCLĐ theo nghề

 Kiêm nhiệm nghề

 Đứng nhiều máy

 Sử dụng âm nhạc chức năng

 Thay đổi tốc độ của dây chuyền

 Luân phiên nhịp độ của dây chuyền

Giải pháp kiêm nhiệm nghề

khác nhau tại một nơi làm việc.

làm hơn 1 nghề -> ĐKLĐ phong phú hơn -> đỡ nhàm chán

Yêu cầu:

 Phải dựa vào đặc điểm của các nghề và nội dung lao động của các nghề để xét khả năng kiêm nhiệm nghề

 Phải xuất phát từ kết cấu nghề của từng cơ sở sx cụ thể;

 Phải dựa vào danh mục các nghề có thể kiêm nhiệm mà nhà nước hoặc các cấp quản lý ban hành

 Phải tính đến khả năng đảm nhiệm của người lao động;

Việc kiêm nhiệm nghề sẽ làm cho diện nghề nghiệp thay đổi, làm cho tên cũng như nội dung của nghề thay đổi, có những nghề cũ mất đi, nghề mới xuất hiện

Giải pháp đứng nhiều máy

Khái niệm: Đứng nhiều máy là hình thức PCLĐ mà trong đó 1 NLĐ phục vụ những máy khác trong thời gian chạy tự động của 1 máy.

Tác dụng:

 Khắc phục được tính đơn điệu trong lao động

 Tận dụng được thời gian nhàn rỗi của NLĐ khi máy chạy tự động -> Tiết kiệm được số NLĐ vận hành máy -> tăng hiệu quả

Điều kiện để có thể tổ chức đứng nhiều máy

Máy khác nhau: TCK = TBCVmax

Nếu các máy giống nhau thì TCK = TBCV

 Ttr : Thời gian trống là thời gian NLĐ không phải vận hành các máy do các máy đều đang chạy tự động Ttr = Tck - ∑Tt

 Tgđ: Thời gian gián đoạn là thời gian máy ngừng hoạt động chờ NLĐ vận hành lại do đang bận vận hành một máy khác: Tgđ = T CK

3 PCLĐ theo mức độ phức tạp của công việc (Bậc)

 Khái niệm:

Là hình thức PCLĐ trong đó tách riêng các công việc khác nhau tuỳ theo tính chất phức tạp của công việc và bố trí những NLĐ có trình độ lành nghề tương ứng để làm công việc đó.

 Cơ sở của Phân công lao động theo bậc:

căn cứ vào mức độ phức tạp của công việc

trình độ lành nghề của NLĐ

Các tiêu thức đánh giá

 Mức độ phức tạp của công việc (cấp bậc công việc)

 Mức độ phức tạp của công nghệ.

 Mức độ chính xác về kỹ thụât.

 Mức độ quan trọng của công việc.

 Trình độ lành nghề của NLĐ (cấp bậc công nhân)

 Sự hiểu biết của NLĐ về quá trình công nghệ và thiết bị.

 Kỹ năng lao động và kinh nghiệm sản xuất.

Trong cùng 1 nghề, số bậc công việc phải tương ứng (=) với số bậc công nhân

Ý nghĩa, yêu cầu của PCLĐ theo bậc

 Ý nghĩa:

 Sử dụng đúng đắn trình độ lành nghề của NLĐ, phát huy được năng lực, trí sáng tạo của họ trong lao động, từ đó nâng cao NSLĐ, đảm bảo chất lượng sản phẩm, giảm giá thành SP.

 Là cơ sở để thực hiện trả lương theo chất lượng lao động thông qua chế

độ tiền lương cấp bậc (do hình thức này dựa vào chất lượng lao động)

 Là cơ sở cho việc đào tạo, bố trí NLĐ theo yêu cầu của SX

 Yêu cầu:

 Đảm bảo CBCN = CBCV

Tuy nhiên, có thể bố trí cho NLĐ làm công việc có cấp bậc cao hơn so với

cấp bậc của NLĐ đó 1 bậc, với điều kiện NLĐ đó đang hoàn thành tốt

nhiệm vụ được giao

 Khi thực hiện PCLĐ theo bậc phải quan tâm chú ý tới chất lượng lao động trong từng nghề và giữa các nghề

Hiệp tác lao động

 Khái niệm:

Là sự phối hợp công tác giữa những người tham gia LĐ và giữa các bộ phận sản xuất, công tác với nhau về không gian và thời gian

 Đặc điểm:

- Sự phối hợp công tác giữa các dạng LĐ đã được chia nhỏ do phân công.

- Là một quy luật khách quan của tổ chức LĐ: đó là chuyển từ LĐ

cá nhân sang LĐ kết hợp của nhiều người trong cùng 1 quá trình hoặc các quá trình LĐ khác nhau.

Ý nghĩa của hiệp tác lao động

 HTLĐ là phương tiện mạnh mẽ nhất để tăng NSLĐ

Quy trình tổ chức hiệp tác LĐ

- Phân công LĐ hợp lý

- Quy định rõ mối quan hệ hiệp tác

Quy định quản lý Quy định về báo cáo Quy định về trao đổi thông tin Quy định trách nhiệm trong hiệp tác

- Quán triệt tinh thần chủ động hiệp tác

Các hình thức hiệp tác

 Hiệp tác về mặt không gian

 Hiệp tác về mặt thời gian

Tổ chức ca làm việc (Bố trí ca kíp)

Căn cứ • Tổ chức sản xuấtTheo thời gian • Tổ sản xuất theo ca

• Tổ sản xuất theo máy

Theo tính chất công nghệ o Tổ sx chuyên môn hoá (một nghề)

o Tổ sx tổng hợp (nhiều nghề)

Theo số máy đảm nhiệm Tổ sản xuất theo máy

Theo số NLĐ trong tổ  Tổ sản xuất lớn (>14 người)

 Tổ sản xuất trung bình

 Tổ sản xuất nhỏ (3-5 người)

Yêu cầu và tác dụng của tổ chức ca làm việc

 Yêu cầu:

 Phải căn cứ vào đặc điểm của QTSX để bố trí ca làm việc

 Sử dụng có hiệu quả MMTB và thời gian lao động

 Đảm bảo sức khoẻ và các chế độ cho NLĐ

 Đảm bảo tiết kiệm diện tích sản xuất, tăng vòng quay của vốn

 Tác dụng:

Đảm bảo quá trình SX được liên tục

Nội dung của tổ chức ca làm việc

 B1: Xác định số ca làm việc trong 1 ngày đêm

 B2: Bố trí thời gian ca

 B3: Chế độ đổi ca

 B4: Tổ chức làm ca 3

 B5: Tổ chức bàn giao ca

1 Xác định số ca làm việc trong 1 ngày đêm

K =

Q q

Q =

M N

K: Số ca làm việc trong 1 ngày đêm Q: Nhiệm vụ của bộ phận SX được giao cho 1 ngày đêm q: Khả năng tối đa mà bộ phận SX có thể SX được trong 1 ca

M: Tổng khối lượng công việc được giao cho bộ phận SX phải hoàn

thành trong 1 thời gian nhất định

N: Số ngày cần thiết để hoàn thành khối lượng công việc được giao

q = W h x T ca x n Hoặc: q = M SL x n