Bài giảng Tổ chức và định mức lao động trong doanh nghiệp

ĐỀ TÀI THẢO LUẬN 1, Hoàn thiện tổ chức lao động tại một doanh nghiệp 2, Nghiên cứu định mức lao động tại một doanh nghiệp 3, Nghiên cứu tổ chức và định mức lao động đối với lao động quản

TỔ CHỨC VÀ ĐỊNH MỨC LAO ĐỘNG TRONG DOANH NGHIỆP

GIỚI THIỆU VỀ HỌC PHẦN

 Điều kiện học phần

 Mục tiêu của học phần

 Chuẩn đầu ra của học phần

 Đối tượng nghiên cứu

 Phương pháp nghiên cứu

 Mô tả vắn tắt nội dung học phần

Trong đó: Đ2: Điểm thực hành, chính xác đến 1 chữ số thập phân

Đkt: Điểm bài kiểm tra, chính xác đến 1 chữ số thập phân

Đđmpp: Điểm đổi mới pp học tập, chính xác đến 1 chữ số thập phân

Tài liệu tham khảo

[1] Phạm Công Đoàn (2019), Giáo trình Tổ chức và định mức lao động trong doanh

nghiệp, NXB Thống kê, Hà Nội

[2] Vũ Thị Mai, Vũ Thị Uyên (2016), Giáo trình Tổ chức và định mức lao động, NXB Đại

học Kinh tế quốc dân, Hà Nội

[3] Nguyễn Tiệp (2011), Tổ chức lao động, NXB Lao động - Xã hội, Hà Nội

[4] Nguyễn Tiệp (2011), Định mức lao động (Tập I và II), NXB Lao động – Xã hội, Hà

ĐỀ TÀI THẢO LUẬN

1, Hoàn thiện tổ chức lao động tại một doanh nghiệp

2, Nghiên cứu định mức lao động tại một doanh nghiệp

3, Nghiên cứu tổ chức và định mức lao động đối với lao động quản lý tại một doanh nghiệp

4, Nghiến cứu tổ chức và định mức lao động sản xuất tại một doanh nghiệp

5, Nghiên cứu tổ chức và định mức lao động thương mại tại một doanh nghiệp

Chương 1: Tổng quan về tổ chức và định mức lao động

1.1 TỔ CHỨC LAO ĐỘNG

1.1.1 KHÁI NIỆM 1.1.2 MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ 1.1.3 CÁC NGUYÊN TẮC

1.1.4 CÁC LOẠI HÌNH 1.1.5 NHỮNG NỘI DUNG CƠ BẢN 1.1.6 TỔ CHỨC BỘ MÁY QUẢN LÝ

1.1.1 Khái niệm

Tổ chức lao động là tổ chức quá

trình hoạt động của con người tác

động lên đối tượng lao động trong

sự kết hợp 3 yếu tố của quá trình

lao động

Đối tượng lao động

Người lao động Công cụ

lao động

1.1.2 Mục đích và nhiệm vụ

1.1.2.1 Mục đích tổ chức lao động

Đạt kết quả lao động cao

Đảm bảo tính khoa học, sự

an toàn, phát triển toàn diện người lao

động

Củng cố mối quan hệ lao động của con người trong lao động

1.1.2.2 Nhiệm vụ của tổ chức lao động

Về mặt kinh tế

Về mặt tâm sinh lý

Về mặt xã hội

1.1.4 Các loại hình tổ chức lao động

Chuyên môn

trình sản xuất Cá nhân hoá

1.1.4.2 Tổ chức lao động của những người kế tục

Taylor

1.1.4.3 Những hình thức mới của tổ chức lao động

1.1.5 Những nội dung cơ bản của tổ chức lao động

Phân công và hợp tác lao động

Tổ chức và phục vụ nơi làm việc

Tạo điều kiện lao động thuận lợi

1.2 Định mức lao động

1.2.1 Khái niệm định mức lao động

Định mức lao động là:

+ Lượng hao phí lao động

+ Được quy định để sản xuất một đơn vị sản phẩm hoặc hoàn thành một khối lượng công việc đúng tiêu chuẩn

1.2.2 Vai trò của định mức lao động

Nâng cao NSLĐ, chất lượng sản phẩm và hạ

giá thành sp

Cơ sở

để tổ chức lao động

Cơ sở cho các chiến lược, kế hoạch của doanh nghiệp

Cơ sở

để đánh giá, đãi ngộ

1.2.3 Nội dung cơ bản của định mức lao động

1.2.4.1 Các loại mức lao động

a Theo phương pháp định mức

Mức phân tích khảo sát

Mức phân tích tính toán Mức thống kê kinh nghiệm Mức thống kê phân tích

Mức so sánh điển hình

b Theo đối tượng định mức

c Theo hình thức tổ chức lao động

d Theo phạm vi áp dụng

Mức lao động thống nhất

Lao động thống nhất ngành Mức lao động thống nhất liên ngành Mức lao động cơ sở

Mức mẫu

e Theo hình thức phản ánh chi phí lao động

Mức thời gian

Mức thời gian phục vụ Mức sản lượng

Mức phục vụ Mức biên chế

CÂU HỎI ÔN TẬP

1 Thế nào là tổ chức lao động và định mức lao động trong doanh

nghiệp?

2 Vai trò của định mức lao động đối với tổ chức lao động, hoạch định, tuyển dụng, đào tạo, phát triển, đánh giá, đãi ngộ nhân lực?

3 Mục đích, nhiệm vụ của tổ chức lao động?

4 Các nguyên tắc tổ chức lao động, định mức lao động?

5 Các hình thức và nội dung cơ bản của tổ chức lao động?

6 Mức lao động, các loại mức lao động; bước công việc; thao tác?

Chương 2: Tổ chức lao động trong doanh nghiệp

2.1 Phân công lao động

nghiệp

• 2.2.2 Phục vụ nơi làm việc trong doanh nghiệp

• 2.2.1 Tổ chức nơi làm việc trong doanh nghiệp

2.3 Tạo điều kiện lao động

thuận lợi

• 2.3.1 Các yếu tố cơ bản thuộc về̀ điều kiện lao động

• 2.3.2 Một số chỉ tiêu đánh giá điều kiện lao động trong doanh nghiệp

• 2.3.3 Hoạt động chủ yếu nhằm tạo điều kiện lao động thuận lợi cho người lao động

2.1 Phân công lao động và hợp tác lao động trong doanh nghiệp

2.1.1 Phân công lao động trong doanh nghiệp

2.1.1.1 Khái niệm

Phân công lao động trong doanh nghiệp là:

+ Sự chia nhỏ các công việc

+ Giao cho từng người hay nhóm người lao động trong doanh nghiệp

+ Thực hiện phù hợp với khả năng

Yêu cầu của phân công lao động trong DN

2.1.1.2.Phân loại phân công lao động trong doanh nghiệp

Theo chức năng

Theo công nghệ

Theo mức độ phức tạp của công việc

2.1.1.3 Chỉ tiêu đánh giá trình độ phân công

2.1.1 Hợp tác lao động trong doanh nghiệp

2.1.2.1 Khái niệm

+ Hình thức liên kết, phối hợp các hoạt động riêng lẻ, độc lập + Một quá trình thống nhất,

+ Đảm bảo sƣ̣ nhịp nhàng ,đồng bộ

2.1.2.2 Các hình thức hợp tác lao động trong doanh nghiệp

2.2 Tổ chức và phục vụ nơi làm việc trong doanh nghiệp

2.2.1.1 Khái niệm tổ chức nơi làm việc

+ Hệ thống các biện pháp nhằm thiết kế nơi làm việc, trang bị cho nơi làm việc những thiết bị dụng cụ cần thiết

+ Sắp xếp bố trí theo một trật tƣ̣ nhất định

2.2.1.2 Nhiệm vụ của tổ chức nơi làm việc

trong doanh nghiệp

hiện các động tác lao động

2.2.1.3 Nội dung của tổ chức nơi làm việc trong doanh nghiệp

2.2.1.3 Các chỉ tiêu đánh giá trình độ tổ chức nơi làm việc

- Đối với nhóm/ bộ phận:

+ NLV : là tổng số nơi làm việc của nhóm/ bộ phận

+ NLVK Tổng số nơi làm việc không đạt yêu cầu của nhóm/ bộ phận

2.2.1.3 Các chỉ tiêu đánh giá trình độ tổ chức nơi làm việc

- Đối với toàn bộ tổ chức, doanh nghiệp:

2.2.2 Phục vụ nơi làm việc trong doanh nghiệp

2.2.2.2 Các chức năng phục vụ chính của nơi

làm việc trong doanh nghiệp

cậy cao

Phải mang tính

kinh tế

2.2.2.4 Các hình thức phục vụ nơi làm việc trong doanh nghiệp

Tập trung

Phân

hợp

2.2.2.5 Các chế độ phục vụ trong doanh nghiệp

2.3 Tạo điều kiện lao động thuận lợi

2.3.1 Các yếu tố cơ bản thuộc về điều kiện lao động

Về tâm sinh lý

Về vệ sinh phòng bệnh

Tâm lý xã hội Thẩm mỹ

Chế độ làm việc nghỉ ngơi hợp lý

2.3.2 Một số chỉ tiêu đánh giá điều kiện lao

động trọng doanh nghiệp

● Tỉ lệ người lao động mắc bệnh nghề nghiệp

KBNN = (LĐBNN / LĐ)* 100

- KBNN: Tỉ lệ người lao động mắc bệnh nghề nghiệp

- LĐBNN: Số người lao động mắc bệnh nghề nghiệp

- LĐ: Tổng số lao động trong doanh nghiệp

2.3.2 Một số chỉ tiêu đánh giá điều kiện lao

2.3.2 Một số chỉ tiêu đánh giá điều kiện lao

động trọng doanh nghiệp

● Tỉ lệ tai nạn lao động

KTNLĐ = (LĐTN / LĐ)

- KTNLĐ: Tỉ lệ người lao động bị tai nạn lao động

- LĐTN: Số người lao động bị tai nạn lao động

2.3.2 Một số chỉ tiêu đánh giá điều kiện lao

Câu hỏi ôn tập

1 Thế nào là phân công và hợp tác lao động?

2 Các loại phân công lao động và đánh giá mức độ chuyên môn hóa lao động?

3 Các loại hợp tác lao động và đánh giá hợp tác lao động?

4 Tổ chức nơi làm việc và nội dung cơ bản của tổ chức nơi làm việc?

5 Chức năng, nguyên tắc và chế độ phục vụ nơi làm việc?

6 Tạo điều kiện lao động, các yếu tố điều kiện lao động và cải thiện điều kiện lao động và chế độ làm việc, nghỉ ngơi hợp lý?

Chương 3: Định mức lao động trong doanh nghiệp

3.3 Quy

trình xây dựng định mức lao động trong doanh nghiệp

3.4 Định mức lao động đối với lao động nhân viên trong doanh nghiệp

3.5 Định mức lao động với vấn đề định biên trong tổ chức lao động của doanh nghiệp

3.1 Khái niệm và nguyên tắc xây dựng định mức lao

động trong doanh nghiệp

3.1.1 Khái niệm định mức lao động trong doanh nghiệp

+ Xác định số lượng công việc hay số sản phẩm làm ra của một hay

một số người lao động

+ Trong một đơn vị thời gian nhất định hoặc quy định lượng thời gian cần thiết để hoàn thành một đơn vị công việc hay sản phẩm

3.1.2 Nguyên tắc xây dựng định mức lao động trong

3.2 Phương pháp định mức lao động trong

doanh nghiệp

Phương pháp định mức lao động chi tiết

Phương pháp thống kê

kinh nghiệm Phương pháp thống kê

phân tích Phương pháp phân tích

3.3 Quy trình xây dựng định mức lao động trong

doanh nghiệp

3.4 Định mức lao động đối với lao động nhân viên

trong doanh nghiệp

Định mức lao động đối với lao động nhân viên là:

+ Xác định hao phí lao động của từng loại công việc do lao động nhân viên thực hiện

+ Xác định số lƣợng lao động nhân viên cần thiết

Các loại mức lao động đối với nhân viên

3.4.2 Một số phương pháp định mức lao động đối với lao động nhân viên

Sử dụng tiêu chuẩn thời gian

Lập các bảng cân đối hợp lý tiêu hao

thời gian làm việc của nhân viên Theo các tiêu chuẩn biên chế, phục

vụ và quản lý

3.5 Định mức lao động với vấn đề định biên trong tổ

chức lao động của doanh nghiệp

Các phương pháp định biên lao động

Theo tiêu chuẩn định

biên

Ước lượng trung bình

Hồi quy tuyến tính

Câu hỏi ôn tập

1 Trình bày khái niệm định mức lao động trong doanh nghiệp?

2 Trình bày các nguyên tắc xây dựng định mức lao động trong doanh nghiệp? 3 Trình bày nội dung các phương pháp định mức lao động chi tiết?

4 Trình bày nội dung các phương pháp định mức lao động tổng hợp?

5 Trình bày nội dung của quy trình xây dựng định mức lao động?

6 Trình bày định mức lao động đối với lao động nhân viên?

7 Trình bày các phương pháp định biên lao động?

Chương 4: Tổ chức và định mức lao động đối với lao động

quản lý trong doanh nghiệp

4.1 Mục đích, nhiệm

vụ và ý nghĩa của tổ chức lao động đối với lao động quản lý trong doanh nghiệp

4.2 Nội dung chu ̉ yếu của

tô ̉ chức lao động đối với lao động quản lý trong doanh nghiệp

4.3 Định mức lao động đối với lao động quản lý trong doanh nghiệp

4.1 Mục đích, nhiệm vụ và ý nghĩa của tổ chức lao động đối với lao động quản lý trong doanh nghiệp

4.1.1 Đặc điểm và vai trò của lao động quản lý trong doanh nghiệp

Theo Lưu Đan Thọ (2014) lao động quản lý là:

+Lao động lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm soát con người và các nguồn lực khác

4.1.1.2 Đặc điểm của lao động quản lý trong doanh

nghiệp

Lao động gián tiếp

Lao động đặc biệt Năng lực quản lý

Các quyết định Lao động trí óc, có tính đa dạng, phức tạp

4.1.1.3 Phân loại lao động quản lý trong

Theo chức năng

Theo vai trò thực hiện chức năng

Ý nghĩa của tổ chức lao động quản lý đối với hoạt

động quản lý trong doanh nghiệp

Nâng cao hiệu quả, hiệu lực của quản lý

Giảm thiểu các mâu thuẫn, xung đột trong

quản lý

Đảm bảo sự hợp tác giữa các cá nhân, bộ phận

4.2 Nội dung chủ yếu của tổ chức lao động đối với

lao động quản lý trong doanh nghiệp

4.2.1 Phân công, hợp tác lao động quản lý trong

doanh nghiệp

Theo chức năng quản lý

Theo công nghệ quản lý

Theo mức độ phức tạp của công việc quản lý

Thời gian làm việc của lao động quản lý trong doanh

nghiệp

Thời gian chuẩn bị

Thời gian tác nghiệp

Thời gian phục vụ nơi làm việc

Thời gian kết thúc công việc

4.2.2 Tô ̉ chức và phục vụ nơi làm việc của lao động

quản lý trong doanh nghiệp

4.2.2.1 Tô ̉ chức nơi làm việc của lao động quản lý trong

doanh nghiệp

• Các hoạt động, công việc nhằm tạo ra một không gian với trang bị đầy đủ và sắp xếp một cách khoa học các trang thiết

bị, phương tiện

• Phục vụ cho hoạt động quản lý có tính đến đặc điểm của

từng nơi làm việc, từng chức danh công việc mà họ đảm

nhận

4.2.2.2 Phục vụ nơi làm việc của lao động quản lý

trong doanh nghiệp

Tổ chức phục

vụ kỹ thuật

Tổ chức phục vụ dịch vụ

4.3 Định mức lao động đối với lao động quản lý

trong doanh nghiệp

4.3.1 Khái niệm định mức lao động đối với lao động quản lý và mức quản lý trong doanh nghiệp

+ Lƣợng hao phí lao động quản lý đƣợc quy định

+ Sản xuất một đơn vị sản phẩm hay hoàn thành một khối lƣợng công việc

+ Đúng tiêu chuẩn chất lƣợng

Nhiệm vụ định mức lao động quản lý trong doanh

nghiệp

4.3.2 Các phương pháp định mức lao động đối với lao

động quản lý trong doanh nghiệp

Phương pháp phân tích

Phương pháp tổng hợp

Câu hỏi ôn tập

1 Thế nào là lao động quản lý, các loại lao động quản lý?

2 Đặc điểm và vai trò của lao động quản lý và ảnh hưởng của những đặc điểm này đến tổ chức lao động quản lý?

3 Mục đích, nhiệm vụ và ý nghĩa của tổ chức lao động quản lý?

4 Nội dung cơ bản của phân công lao động tổ chức lao động quản lý?

5 Tổ chức điều kiện làm việc của lao động quản lý?

6 Tổ chức phục vụ lao động quản lý?

7 Xác định định mức lao động đối với lao động quản lý?

Chương 5: Tổ chức và định mức lao động sản xuất trong

doanh nghiệp

5.1 Tổ chức lao động

sản xuất trong doanh nghiệp

5.2 Định mức lao động sản xuất trong

doanh nghiệp

5.1 Tổ chức lao động sản xuất trong doanh

Lao động sản xuất: lao động tham gia vào quá trình sản xuất,

bao gồm lao động quản lý sản xuất, lao động chính, lao động phụ, lao động phụ trợ

Đặc điểm lao động sản xuất trong doanh nghiệp

Các nguyên tắc tổ chức lao động sản xuất

trong doanh nghiệp

Đảm bảo cho việc chuyên môn hóa sản

phẩm

Đảm bảo sự cân đối lao động

Đảm bảo sự cân đối của lao động giữa các

khâu

Đảm bảo một tỉ

lệ hợp lý

5.1.3 Nội dung tổ chức lao động sản xuất

trong doanh nghiệp

5.1.3.1 Hình thành cơ cấu tổ chức lao động sản

xuất hợp lý

Hình thức tổ chức lao

động sản xuất:

Tổ chức lao động sản xuất chuyên môn hóa cao theo sản phẩm hay đối tượng lao động

Tổ chức lao động sản xuất chuyên môn hóa theo công nghệ

Cơ cấu các bộ phận sản xuất

Bộ phận sản xuất chính

Bộ phận sản xuất phụ

Bộ phận phụ trợ sản xuất

5.1.3.2 Tô ̉ chức lao động sản xuất theo không gian

và thời gian

Tổ chức lao động sản xuất

• Gắn với chuyên môn hóa công nghệ

• Gắn với chuyên môn hóa sản xuất

• Theo kiểu hỗn hợp

5.1.3.2 Tô ̉ chức lao động sản xuất theo không gian

và thời gian

Tô ̉ chức lao động sản xuất theo thời gian

• Thời gian hoàn thành các biểu của quá trình công

nghệ

• Thời gian kiểm tra kỹ thuật

• Thời gian gián đoạn trong quá trình sản xuất

• Thời gian vận chuyển

• Thời gian các bộ phận tác động đối tượng lao động

5.1.3.3 Tô ̉ chức lao động sản xuất theo các loại

hình và phương pháp sản xuất

Tổ chức lao động sản xuất theo dây chuyền

Tổ chức lao động sản xuất đơn chiếc

Tổ chức lao động sản xuất theo JIT

5.2 Định mức lao động sản xuất trong doanh

Phân loại định mức lao động sản xuất trong

lao động

5.2.2 Yêu cầu của định mức lao động sản xuất

trong doanh nghiệp

Máy móc thiết bị và dụng cụ

Nơi làm việc điều kiện về phục vụ nơi làm việc

Sức khoẻ thể lực, trạng thái tâm sinh lý

Định mức có tính tiên tiến