Đức Phật ở tại Tỳ-xá-ly. Khi ấy, đức Thế Tôn dạy các Tỳ-kheo tu quán bất tịnh sẽ được quả lợi lớn.118 Lúc ấy, các Tỳ-kheo đều tu tập liền, thâm nhập (pháp quán này)*, nên ghê tởm, hổ thẹn thân này. Giống như thiếu niên tắm rửa sạch sẽ thích ý, thoa hương vào thân, mặc áo mới sạch, [7b01] bỗng đem ba xác chết, thân tươm máu mủ, dòi bò khắp người đem quấn vào cổ nó. Thiếu niên kia khổ sở ngoài mức tưởng tượng, chỉ còn
nghĩ làm thế nào để thoát khỏi sự sỉ nhục này! Các Tỳ-kheo nhờm tởm thân này cũng lại như vậy.
Trong đó, hoặc có vị tự sát, lần lượt giết hại nhau, hoặc cầu tìm đao, giây (để tự sát)*, hoặc uống thuốc độc. Có một Tỳ-kheo nhờm tởm thân ác rồi, bèn đến chỗ Chiên-đà-la Di-lân119 nói:
“Vì tôi đoạn mạng, y bát sẽ cho ông”.120 Lúc ấy, Chiên-đà-la vì y bát nên đã dùng dao đoạn mạng Tỳ-kheo. Máu làm nhơ dao, Di-lân đem đến sông Bà-cầu-mạt121 rửa, bỗng sanh tâm hối hận, nghĩ như vầy: “Nay ta không tốt, tại sao vì chút lợi, mà đoạn tính mạng Sa-môn trì giới, sẽ mắc vô lượng tội!” Khi ấy, Thiên ma122 trời Tự Tại (Tha hóa tự tại thiên) biết được tâm niệm kia, trong khoảnh khắc, như tráng sĩ co duỗi cánh tay, đến phía trước Di-lân, từ nước hiện lên, đứng trên mặt nước, khen rằng: “Lành thay!
Ông được lợi lớn, do đoạn mạng vị Sa-môn trì giới, độ người chưa được độ, phước đức vô lượng. Thiên thần đã ghi nhận, nên đến báo cho ông”.
Lúc ấy, Chiên-đà-la bèn sanh ác tà kiến, lòng rất vui mừng: “Nay ta sẽ lại độ người chưa độ”.
Chiên-đà-la kia khéo biết được tướng người nào đã nhờm tởm thân, người nào chưa nhờm tởm thân. Nếu Tỳ-kheo phàm phu nào chưa ly dục, thì khi đưa dao đến, tâm họ sợ hãi vì chưa nhờm tởm thân, nếu ta giết người này được phước rất ít, nay ta nên tìm những vị đã đắc đạo quả không sợ hãi. Lúc này, tay cầm dao dài từ phòng này đến phòng kia, từ chỗ kinh hành này đến chỗ kinh hành kia, lớn tiếng rao: “Ai muốn diệt độ, tôi sẽ độ cho”.
Lúc ấy, những vị Tỳ-kheo nhờm tởm thân xấu ác đều đến đó tìm cách đoạn mạng mình. Trong vòng một ngày, giết từ 10, 20, cho đến 60 vị. Do nhân duyên này nên Tăng số giảm thiểu, các Đại đức Thanh văn đều vắng bóng.
Bấy giờ, Đức Thế Tôn từ Tam-muội dậy, ngồi nơi đất trống, đại chúng vây quanh. Quan sát Tăng chúng, rồi hỏi tôn giả A-nan:
“Hôm nay Tăng chúng tại sao giảm sút?”
Tôn giả A-nan bạch Phật:
“Trước đây, Đức Thế Tôn vì các Tỳ-kheo dạy quán bất tịnh. Tỳ-kheo tu tập, vì nhờm tởm thân khổ xấu ác, nên lần lượt tàn sát nhau. Có lúc, trong một ngày Di-lân sát hại đến 60 vị Phạm hạnh, cho nên số Tăng chúng hôm nay giảm thiểu. Lành thay! Đức Thế Tôn, cúi xin Ngài dạy lại pháp thiện đạo khác, khiến các Tỳ-kheo sống được an lạc”.
Đức Phật bảo tôn giả A-nan:
“Nay ông nên thông báo các Tỳ-kheo hiện có mặt tại Tỳ-xá-ly, khiến tất cả đều đến tập hợp tại giảng đường”.
Tôn giả A-nan vâng lời, liền cho gọi tập hợp xong, đến bạch Phật: [7c01]
“Cúi xin Ngài biết thời”.
Đức Thế Tôn từ chỗ ngồi đứng dậy, đến chỗ ngồi nơi giảng đường an tọa, rồi hỏi các Tỳ-kheo:
“Thật có sự việc như trên không?”
Thưa:
“Thật vậy, bạch đức Thế Tôn”.
Đức Phật bằng mọi cách quở trách:
“Các ông thật ngu si, làm việc phi pháp. (Các ông)* đâu không nghe những gì Ta đã từng dạy về từ nhẫn hộ niệm chúng sanh, mà nay tại sao không nhớ điều này?”
Quở trách rồi, bảo các Tỳ-kheo:
“Nếu tự sát mình, phạm tội Thâu-lan-giá”.
Lại bảo:
“Từ nay về sau nên tu niệm An-ban,123 quán lạc tịnh, quán lạc hỷ. Quán ác đã sanh rồi thì có thể trừ diệt bất thiện pháp.
Vì mười điều lợi, nên Ta vì các Tỳ-kheo kết giới, từ nay về sau, giới này nên nói như vầy:
Tỳ-kheo nào, tự tay giết người, mạng kia bị đoạn, Tỳ-kheo ấy mắc Ba-la-di tội, không được sống chung”.
2. Nhân duyên kết giới lần thứ hai
Bấy giờ, số đông Tỳ-kheo mắc trọng bệnh, có các Tỳ-kheo đến thăm hỏi:
“Bệnh tình của Đại đức có bớt đau, có thể chịu nổi không?”
Tỳ-kheo bệnh nói:
“Bệnh vẫn chưa bớt đau, không chịu nổi!”
Liền nói với các Tỳ-kheo:
“Cho tôi con dao hay sợi dây, cho tôi thuốc độc, cho tôi thức ăn tăng bệnh, đem tôi đến bờ sông cao!”
Bấy giờ, các Tỳ-kheo tùy thuận bệnh nhân. Tỳ-kheo bệnh hoặc dùng dao tự sát, hoặc dùng dây tự vẫn, hoặc uống thuốc độc, hoặc ăn thức ăn tăng bệnh, hoặc gieo mình từ bờ cao tự đoạn mạng mình. Các Tỳ-kheo chứng kiến những cái chết kia, liền sanh lòng hối hận, thưa với tôn giả A-nan.
Tôn giả A-nan dẫn đến chỗ đức Phật, trình bày sự việc lên Phật. Vì nhân duyên này đức Phật tập hợp các Tỳ-kheo Tăng, hỏi các Tỳ-kheo:
“Thật sự các thầy có vậy không?”
Thưa:
“Thật vậy, bạch đức Thế Tôn”.
Đức Phật bằng mọi cách quở trách:
“Các thầy (thật)* là ngu si, tự đoạn mạng người và đưa dao khiến (người)*chết thì có gì khác nhau? Từ nay giới này được nói như vầy:
Tỳ-kheo nào, tự đoạn mạng người, cầm dao trao cho (người)*, mắc tội Ba- la-di, không được sống chung”.
3. Nhân duyên kết giới lần thứ ba124
Lại có Tỳ-kheo mắc trọng bệnh, các Tỳ-kheo đến thăm hỏi như trên.
(Tỳ-kheo mắc trọng bệnh) bảo các Tỳ-kheo đưa dao, dây, thuốc độc cho mình.
Các Tỳ-kheo nói:
“Đức Phật không cho chúng tôi đưa dụng cụ cho người tự sát, nhưng chúng tôi có thợ săn quen biết, sẽ vì thầy, gọi và nhờ (họ)* đoạn mạng thầy”.
Tỳ-kheo bệnh nói: “Vì tôi mà gọi nhanh lên!”
Tỳ-kheo kia chạy nói với thợ săn:
“Bên ấy, có Tỳ-kheo bị bệnh nặng, không thích sống nữa, bạn vì ông đoạn mạng sẽ được phước lớn”.
Người thợ săn nói:
“Nếu sát sinh mà được phước lớn thì, người mổ thái thịt sẽ được phước lớn chăng? Tỳ-kheo, các thầy tự nói mình có lòng từ bi, nay dạy người giết. Vậy, dạy người giết cùng tự giết có gì khác nhau?”
Khi ấy, các Tỳ-kheo đều sanh tâm hối hận, đến nói với tôn giả A- nan. [8a01] Tôn giả A-nan dẫn đến chỗ đức Phật và trình bày sự việc lên Ngài. Nhân việc này, đức Phật tập hợp Tỳ-kheo Tăng, hỏi các Tỳ-kheo:
“Các thầy,125 có thật vậy không?”
Thưa:
“Thật vậy, bạch đức Thế Tôn”.
Đức Phật bằng mọi cách quở trách rồi bảo với các Tỳ-kheo:
“Tự mình giết và dạy người giết có gì khác nhau! Từ nay giới này nên nói như vầy:
Tỳ-kheo tự mình giết, dạy người giết, phạm Ba-la-di không được sống chung”.
Lại có Tỳ-kheo mắc bệnh nặng, các Tỳ-kheo đến thăm hỏi như trên, rồi nói với người bệnh rằng:
“Giới hạnh của thầy126 đầy đủ đáng hưởng phước trời. Nếu thầy tự sát chắc được sanh Thiên, việc chi phải chịu khổ lâu như vậy làm gì?”
Tỳ-kheo bệnh nói:
“Vâng, sẽ như vậy, tuy có khổ đấy, nhưng không thể tự sát. Tại sao vậy? Vì nếu người tự sát sẽ phạm tội Thâu-lan-giá, hơn nữa không rộng tu Phạm hạnh được”.
Lại trách rằng:
“Tự tay giết người, cùng dạy người tự sát, có gì khác nhau, mà Tỳ kheo các thầy127 lại tạo ra ác nghiệp này!?”
Các Tỳ-kheo Trưởng lão nghe, bằng mọi cách quở trách, rồi dẫn đến chỗ đức Phật, trình bày sự việc lên Ngài. Nhân việc này đức Phật tập hợp Tỳ-kheo Tăng, hỏi các Tỳ-kheo:
“Các thầy,128 có thật vậy không?”
Thưa:
“Thật vậy, bạch đức Thế Tôn”.
Đức Phật bằng mọi cách quở trách:
“Các thầy (thật)* là ngu si, tự tay giết người, cùng dạy người tự giết, có gì khác nhau! Từ nay giới này nên nói như vầy:
Tỳ-kheo nào, tự tay giết người, dạy người tự sát, phạm Ba-la-di, không được sống chung”.
Lại có Tỳ-kheo mắc bệnh nặng, các Tỳ-kheo đến thăm hỏi như trên, cũng nói với người bệnh: “Phạm hạnh của thầy129 đã lập, chết chắc sẽ hưởng vui cõi trời, việc gì phải chịu bệnh khổ như vậy mà không tự sát?”
Tỳ-kheo bệnh nói:
“Tuy vậy, tôi130 cũng không thể tự sát. Tại sao? Vì đức Phật cấm tự sát, (nếu tự sát)* phạm Thâu-lan-giá. Lại nữa, khi tôi lành bệnh sẽ tu Phạm hạnh được”.
Bấy giờ, nước kia lại có nạn giặc, cốt nhục các cư sĩ phân ly, đầy dẫy khổ não. Tỳ-kheo nói:
“Các người đã tu phước báo sanh thiên, việc gì phải chịu cái khổ của buồn thương do cốt nhục sanh ly này mà không tự sát?”
Trả lời:
“Chúng tôi131 tuy buồn thương, nhưng không thể tự sát. Tại sao vậy?
Vì ở đời có gặp khổ mới biết tu đạo nghiệp”.
Lại quở trách:
“Đạo của Sa-môn là từ nhẫn chúng sanh, tại sao khen ngợi sự chết, muốn người tự sát! Tự sát cùng khen ngợi sự chết có gì là khác nhau!?”.
Các Tỳ-kheo Trưởng lão nghe, bằng mọi cách quở trách, rồi dẫn đến chỗ đức Phật, trình bày sự việc lên Ngài. Nhân sự việc này đức Phật tập hợp các Tỳ-kheo Tăng, hỏi các Tỳ-kheo:
“Các thầy132 có thật vậy không?”
Thưa: [8b01] “Thật vậy, bạch đức Thế Tôn”.
Đức Phật bằng mọi cách quở trách:
“Việc của các thầy133 làm là phi pháp, tự sát cùng khen ngợi sự chết, có gì khác nhau! Từ nay giới này nên nói như vầy:
B. GIỚI VĂN
Tỳ-kheo nào, hoặc người, hoặc tương tợ người, hoặc tự sát, hoặc đưa dao hay thuốc độc để giết; hoặc dạy người giết, hoặc dạy tự sát, khen ngợi sự chết, khích lệ cho chết, nói: ‘Người, dụng làm gì với sự sống xấu ác này, chết hơn là sống’, tác tâm như vậy và tùy theo tâm mà sát, dùng mọi cách như thế, người kia do vậy mà chết; Tỳ-kheo ấy là kẻ Ba-la-di, không được sống chung”.
C. THÍCH TỪ
Người:134 Từ khi vào thai mẹ cho đến 49 ngày gọi là tương tợ người, sau 49 ngày thì gọi là người.
Tự giết: Tự mình dùng tay chân, cầm dao, gậy, thuốc độc cùng các vật để giết.
Cho dao, thuốc độc: Người kia muốn tự sát, tìm cầu phương tiện được cho để giết.
Dạy người giết: Sai khiến người giết.
Dạy tự sát: Bảo người chịu lấy chết.
Khen ngợi sự chết, khích lệ sự chết: Bảo nên chết tốt hơn là sống.
Tác tâm như vậy và tùy theo tâm mà sát: Là tùy vào tâm ý mình mà sai các quỷ thần giết.
D. PHẠM TƯỚNG Phạm ở đây:
Tự mình giết, sai khiến, lần lượt sai, sai lại, chỉ bày, lời lẽ; nói khi ngủ, hướng đến người ngủ nói; nói khi say, hướng đến người say nói; nói khi cuồng, hướng đến người cuồng nói; nói khi loạn tâm, hướng đến người loạn tâm nói; nói lúc bệnh hoại tâm, hướng đến người bệnh hoại tâm nói;
khiến viết thư, ra dấu, nói bằng tay, nói tương tợ; một mình, tưởng là một mình; không một mình, tưởng là một mình; một mình, tưởng là không một mình; nói giỡn, sắc, thanh, hương, vị, xúc, ưu-ba-đầu, ưu-ba-xà, ưu-ba-hại.
- Tự giết: Tự tay mình cầm dao, gậy, các thứ để giết, người kia chết, Ba-la- di.
- Sai sứ:135 Sai sứ giả giết người kia, người kia chết, Ba-la-di.
- Lần lượt sai:136 Khiến ông A giết, ông A không tự giết, rồi sai ông B giết, người kia chết, Ba-la-di.
- Sai lại:137 Người đầu nhận, không giết được, về báo Tỳ-kheo. Tỳ-kheo sai lại (người khác)* giết, người kia chết, Ba-la-di.
- Chỉ bày: Chỉ mặt trời, mặt trăng, tinh tú, nói với người: “Phước của ngươi nên sinh chỗ kia, ngươi nên tự sát”. Vì vậy mà họ chết, phạm Ba-la-di.
- Nói năng:138 Nói sự sống là tội lỗi, khen ngợi sự chết. Do vậy, người kia chết, phạm Ba-la-di.
- Nói khi ngủ: Lúc ngủ Tỳ-kheo nói những ý nghĩ trước đó rằng, “Công đức của ngươi đã thành, nên đáng tự sát”. Người kia nghe rồi, đợi (Tỳ-kheo)*
thức dậy hỏi: “Tại sao thầy nói vậy?”
Đáp: “Trong khi ngủ tôi muốn lợi ích cho ngươi, nên nói những lời này. Nay tôi đã thức cũng nói như vậy. Ngươi có thể chết theo lời nói của tôi”. Người kia nhân đó mà chết, Tỳ-kheo phạm Ba-la-di.
- Hướng đến người ngủ nói: Hướng đến người ngủ nói như vầy, [8c01] “Công đức ông đã thành, có thể dùng dao, hay các thứ, tự sát”.
Quỷ thần khiến (người)* trong lúc ngủ nghe, liền thức dậy hỏi:
“Tại sao thầy nói vậy?”
Đáp: “Khi ngươi ngủ, tôi muốn lợi ích cho ngươi nên nói những lời này. Nay ngươi thức (tôi)*cũng nói những lời như vậy. Ngươi có thể chết theo lời nói của tôi”. Nhân đó người kia chết, Tỳ-kheo phạm Ba-la-di.
- Nói khi say: Khi say (Tỳ-kheo)* nói những ý nghĩ trước đó rằng: “Công đức ngươi đã thành, nên dùng dao hay các thứ tự sát”. Người kia nghe rồi, đợi (Tỳ-kheo)* tỉnh, hỏi:
“Tại sao thầy nói vậy?”
Đáp:
“Khi say tôi muốn lợi ích cho ngươi nên nói những lời này. Nay tôi tỉnh cũng nói như vậy. Ngươi có thể chết theo lời nói của tôi”. Nhân đó người kia chết, Tỳ-kheo phạm Ba-la-di.
- Hướng về người say nói: Nói như vầy, “Công đức của ngươi đã thành, ngươi có thể dùng dao hay các thứ tự sát”. Khi tỉnh say rồi hỏi:
“Tại sao thầy nói vậy?”
Đáp:
“Tôi muốn lợi ích cho ngươi vậy. Khi ngươi say, (tôi)* nói như vậy.
Nay ngươi tỉnh, (tôi)* cũng nói như vậy. Ngươi có thể chết theo lời nói của tôi”.
Nhân đó người kia chết, Tỳ-kheo phạm Ba-la-di.
- Nói khi cuồng, hướng về người cuồng nói; nói khi tâm loạn, hướng về người tâm loạn nói; nói lúc bệnh hoạn tâm, hướng về người bệnh hoại tâm nói cũng như vậy.
- Viết thư:139 Tỳ-kheo viết thư khiến (người kia)* chết, Tỳ-kheo viết thư, mỗi chữ phạm một Thâu-lan-giá. Thư đến kia, nhân đó người kia bị giết, nếu người chết, phạm Ba-la-di.
- Ra dấu: Tỳ-kheo nói với người rằng:
“Ngươi xem ta ngồi, đứng, đưa tay lên, hạ tay xuống, miệng nói, khi lạnh, nóng, liền giết người kia”.
Người ấy thấy tướng (ra dấu)* bèn giết, nếu người chết, phạm Ba-la-di.
- Nói bằng tay: Tạo lời nói qua tay để dạy người giết, người kia theo đó mà giết, nếu người chết, phạm Ba-la-di.
- Nói tương tợ: Tỳ-kheo tạo lời nói tương tợ dạy người giết. Người kia theo đó mà sát, nếu người chết, phạm Ba-la-di.
Một mình, tưởng là một mình, Đột-kiết-la. Không một mình, tưởng là một mình; một mình, tưởng là không một mình, phạm Thâu-lan-giá.
- Nói giỡn: Tỳ-kheo nói vui chơi rằng:
“Công đức của ngươi đã thành, nên cần tự sát”. Người kia hỏi:
“Tại sao nói lời vậy?”
Tỳ-kheo trả lời:
“Trước đây, tuy đó là lời giỡn của tôi, nhưng nay có ý thật vậy, ngươi có thể tự sát”. Nhân đó người chết, phạm Ba-la-di.
- Sắc: Nếu Tỳ-kheo làm chú thuật triệu quỷ thần tướng ác, khiến người sợ hãi, nhân đó người chết, phạm Ba-la-di.
- Thinh: Nếu Tỳ-kheo nói như vầy, “Cha mẹ con cái của ngươi đã chết, tài sản bị phá tán”. Những lời như vậy là muốn khiến lo rầu tự sát, nhân đó họ chết, phạm Ba-la-di.
- Hương: (Tỳ-kheo)* dùng chất độc hòa với các loại hương, khiến cho ngửi, liền chết, nhân đó người chết, phạm Ba-la-di.
- Vị: (Tỳ-kheo)* dùng chất độc trộn chung trong thức ăn, khiến ăn, nhân đó người chết, phạm Ba-la-di.
- Xúc:140 (Tỳ-kheo)* dùng độc dược ca-tỳ (?) [9a01] xoa nơi thân khiến sát, nhân đó người chết, phạm Ba-la-di.
- Ưu-ba-đầu:141 (Tỳ-kheo)* đào hầm gài bẫy bắt giết tất cả chúng sanh. Nếu người rớt xuống chết, phạm Ba-la-di; phi nhân rớt xuống chết, phạm Thâu- lan-giá; súc sanh rớt chết, phạm Ba-dật-đề.
- Ưu-ba-xa:142 (Tỳ-kheo)* làm giường yếu, phủ lớp mỏng lên nó, trên dưới đặt dụng cụ giết, khiến người ngồi lên, nhân đó người chết, phạm Ba-la-di.
- Ưu-ba-hại:143 (Tỳ-kheo)* dùng nọc độc của trùng để giết, nhân đó người chết, phạm Ba-la-di.
Nếu Tỳ-kheo nghĩ như vầy, “Ta sẽ giết người kia”, khi móng tâm phạm Đột-kiết-la, khi tạo phương tiện phạm Thâu-lan-giá, nếu người chết, phạm Ba-la-di.