1. Xin y từ phi thân lý
Đức Phật ở tại thành Xá-vệ.374 Khi ấy, trong thành có gia chủ375 mặc áo tốt, tin ưa Phật Pháp, thường đến nghe pháp. Một hôm, gia chủ kia mặc áo tốt hai lớp, cùng với các vị khách đi ra khỏi thành, viếng thăm đức Thế Tôn và các Tỳ-kheo. Đức Phật vì họ nói pháp, chỉ dạy những điều lợi ích, khiến họ vui mừng, rồi đảnh lễ từ biệt ra về, gặp Bạt-nan-đà.376 Bạt-nan- đà [27b01] lại vì họ nói pháp. Đến lúc từ biệt, họ nói:
“Ngày mai, mời trưởng lão hạ cố dùng bữa cơm đạm bạc”.
Trả lời:
“Tôi không thiếu ăn, mà khổ vì thiếu mặc. Ông có thể cho tôi chiếc áo đang mặc không?”
Gia chủ nói:
“Sẽ cho, về nhà tính lại, không tiện cho liền được”.
Bạt-nan-đà nói:
“Tôi nghe gia chủ ưa thích bố thí, vì sao đối với tôi chỉ có thờ ơ thôi!”
Lại nói:
“Tôi nói pháp là giúp mọi người có thể xa lìa sanh, lão, bệnh, tử, ưu bi khổ não, nên phế bỏ việc mưu sinh cho chính mình. Tại sao nay ông lại tiếc lẫn một chiếc áo ấy?”
Lúc này gia chủ liền cởi áo cho rồi đi đến cửa thành, người giữ cửa hỏi:
“Vừa rồi ông mặc hai lớp áo đi ra, mà bây giờ mặc áo mỏng trở về; vì cho người nữ hay là vì gặp giặc cướp đoạt?”
Ông trưởng giả nói:
“Tôi không cho người nữ, cũng không gặp giặc cướp, mà bị Sa-môn Thích tử cưỡng bức xin”.
Người giữ cửa nói:
“Ông đừng nói như vậy! Tôi nghe Sa-môn Thích tử ít muốn, biết đủ.
Nếu ai cúng dường còn không bằng lòng nhận, tại sao hôm nay lại cưỡng xin vật người?”
Gia chủ kể lại sự việc như trên. Những người không tin ưa Phật pháp, nghe liền lên tiếng tuyên bố: “Gần đúng như cướp đoạt. Nếu ông gần gũi cũng sẽ lại quá quắt (như vậy)*. Sa-môn Thích tử này thường khen sự bố thí, chê không cho mà lấy, nhưng nay cưỡng đoạt y vật của người thì đâu khác gì bọn cướp?”
Gia chủ về nhà, người trong nhà hỏi, cũng trả lời như trên.
Các Tỳ-kheo trưởng lão nghe, bằng mọi cách quở trách rồi dẫn đến chỗ đức Phật, đem sự việc bạch lên đức Phật. Nhân việc này, đức Phật tập hợp Tỳ-kheo Tăng, hỏi Bạt-nan-đà:
“Ngươi có thật vậy không?”
Thưa: “Thật vậy, bạch đức Thế Tôn”.
Đức Phật bằng mọi cách quở trách, rồi bảo các Tỳ-kheo:
“Vì mười điều lợi, nên Ta vì các Tỳ-kheo kết giới. Từ nay giới này nên nói như vầy:
Tỳ-kheo nào, xin y từ cư sĩ hay vợ cư sĩ, Ni-tát-kỳ ba-dật-đề”.
Bấy giờ, các Tỳ-kheo mặc y thô rách, các thân quyến thấy, nói:
“Tại sao mặc y rách này, mà không đến con lấy?”
Đáp:
“Đức Phật không cho phép chúng tôi đến cư sĩ hay vợ cư sĩ xin y. Nếu đem y cúng cho Tăng, tôi sẽ nhận từ Tăng”.
Các thân quyến nói:
Chính con muốn cúng cho thầy, không muốn cúng cho Tăng, để người khác nhận”.
Các Tỳ-kheo nói:
“Nếu đức Phật cho phép chúng tôi xin y từ cư sĩ hay vợ cư sĩ thân quyến thì cũng sẽ không mặc xấu rách thế này!”
Các thân quyến thưa:
“Chỉ có thân quyến với nhau mới biết (những gì)* có thể cho và biết (những gì) có thể nhận. Mong đem việc này bạch lên đức Phật”.
Các Tỳ-kheo liền đem sự việc bạch lên Phật. Nhân việc này, đức Phật tập hợp Tỳ-kheo Tăng, bảo các Tỳ-kheo:
“Từ nay giới này nên nói như vầy:
Tỳ-kheo nào, xin y từ cư sĩ hay vợ cư sĩ không phải thân quyến, Ni- tát-kỳ ba-dật-đề”.
2. Tỳ-kheo bị cướp y
[27c01] Bấy giờ có số đông Tỳ-kheo đi theo đoàn khách buôn, lạc đường gặp bọn cướp trấn lột hết y, để thân trần truồng mà đến thành Xá-vệ.
Người đi đường thấy, hỏi:
“Ông là người nào?”
Trả lời:
“Tôi là Sa-môn Thích tử”.
Lại hỏi:
“Y bát của ông đâu?”
Trả lời:
“Bị bọn cướp cướp hết cả rồi”.
Khi đến Kỳ-hoàn, các Tỳ-kheo hỏi, cũng đáp như vậy.
Lại hỏi:
“Nếu ông là Tỳ-kheo thì thọ giới, Bố-tát, Tự tứ như thế nào?”
Đáp:
“Thọ giới, Bố-tát, Tự tứ như vậy!”
Các Tỳ-kheo (hỏi)* rồi vẫn không đưa y cho,377 liền đến chỗ Phật. Đức Phật quở trách:
“Tại sao các ông đem thân trần truồng diện kiến Như Lai! Há không thể dùng lá cây hay cỏ để che thân được ư!?”
Rồi bảo các Tỳ-kheo:
“Từ nay thân trần truồng đến trước Như Lai, Đột-kiết-la”.
Các Tỳ-kheo bạch Phật:
“Ngài không cho phép chúng con xin y từ cư sĩ hay vợ cư sĩ chẳng phải thân quyến; (trong khi)* thân quyến của chúng con ở cách đây rất xa thì làm sao có y được?”
Đức Phật hỏi:
“Các ông đã đến nơi chỗ Tỳ-kheo cựu trú chưa?”
Thưa:
“Chúng con đến rồi”.
Lại hỏi:
“Tại sao họ không đưa y cho các ông?”
Thưa:
“Các thầy ấy vừa thấy chúng con, liền hỏi: Thọ giới, Bố-tát, Tự tứ thế nào? Tuy (chúng con)* trả lời như pháp, nhưng không thấy đưa y cho”.
Đức Phật chuyển lời quở trách các cựu trú Tỳ-kheo:
“Tại sao chính mắt trông thấy Tỳ-kheo thân trần truồng mà không xót thương!”
Đối với Tỳ-kheo mất y, Ngài khen hạnh ít ham muốn, biết đủ, khen giới, khen người trì giới, rồi bảo các Tỳ-kheo:
“Từ nay giới này nên nói như vầy:
B. GIỚI TƯỚNG
Tỳ-kheo nào, xin y từ cư sĩ hay vợ cư sĩ không phải thân quyến, trừ nhân duyên,378 Ni-tát-kỳ ba-dật-đề”.
C. THÍCH TỪ
Nhân duyên: Y bị cướp, y bị mất, y bị cháy, y bị nước cuốn trôi, y bị rách. Đó gọi là nhân duyên.
Nếu y bị đoạt cho đến y bị hư hoại; vốn có y khác và có y để chỗ khác thì đều không được xin. Tỳ-kheo-ni cũng như vậy. Thức-xoa-ma-na, Sa-di, Sa-di-ni Đột-kiết-la.
---o0o---