Đức Phật ở tại nước Câu-tát-la,609 cùng đông đủ một nghìn hai trăm năm mươi vị đại Tỳ-kheo Tăng. Bấy giờ, các Tỳ-kheo phân phối ngọa cụ, có người nghỉ trong phòng, có người nghỉ dưới bóng cây.
Nhóm sáu Tỳ-kheo610 đến giờ, đắp y mang bát vào thôn khất thực, sau khi ăn xong, ở nơi ngã tư đường cùng các cư sĩ ngoại đạo, Sa-môn, Bà-la- môn bàn luận việc vua, việc đấu chiến, việc lợi hại, những việc thế tục như vậy.
Những người ấy đều cơ hiềm nói:
“Chúng ta là người thế tục, vì nhân duyên việc nhà nên ở đây phải bàn luận về chúng, Sa-môn Thích tử ở đây cũng lại bàn luận việc đời, cùng ta có khác nào?”
Mãi đến chiều tối mới trở về trú xứ, lại tiếp tục nói chuyện với người giữ vườn, cùng các Sa-di, cho đến trời tối mới đến tìm phòng xá trong một thất, hỏi Tỳ-kheo ở trước:
“Các ông bao nhiêu tuổi?”
Trả lời: “Tôi... tuổi”.
Nhóm sáu Tỳ-kheo nói:
“Ông nhỏ tuổi, đi ra! Thượng tọa phải ở chỗ này”.
Các Tỳ-kheo nói:
“Trưởng lão đến tối là có ý gì?”
Nhóm sáu Tỳ-kheo nói:
“Tôi đi theo Phật đến đây”.
Các Tỳ-kheo nói:
“Tôi cũng đi theo Phật đến đây. Nếu tôi đến xin phòng khác thì làm phiền các Tỳ-kheo, cũng như bây giờ Trưởng lão đang gây phiền chúng tôi!”
Nhóm sáu Tỳ-kheo liền trải ngọa cụ giữa những vị ấy. Đầu đêm, cuối đêm cao tiếng tụng kinh, lại vấn nạn nhau, nửa đêm ngủ ngáy, trở ngại các Tỳ-kheo tọa thiền, hành đạo. Các Tỳ-kheo Trưởng lão nghe, bằng mọi cách quở trách nhóm sáu Tỳ-kheo:
“Các thầy gây não này đối các Tỳ-kheo, chẳng đau thương cho Phật pháp sao!?”
Rồi do vậy bạch lên Phật. Nhân việc này, đức Phật tập hợp Tỳ-kheo Tăng, hỏi nhóm sáu Tỳ-kheo:
“Các ngươi có thật vậy không?”
Thưa: “Thật vậy, bạch Thế Tôn”.
Đức Phật bằng mọi cách quở trách rồi bảo các Tỳ-kheo:
“Nay Ta vì các Tỳ-kheo kết giới. Từ nay giới này nên nói như vầy:611 Tỳ-kheo nào, các Tỳ-kheo trước đã trải ngọa cụ rồi, đến sau lại trải, Ba-dật- đề”.
Có các Tỳ-kheo trước trải ngọa cụ rồi, tạm thời ra ngoài, nhóm sáu Tỳ-kheo đến sau, sai bạch y trải ngọa cụ nữa. Các Tỳ-kheo thấy, hỏi:
“Thầy không nghe Phật cấm, người khác trải ngọa cụ rồi, không được trải nữa hay sao?”
Trả lời: “Tôi sai bạch y, không trái việc cấm này”.
Các Tỳ-kheo nói: “Tự trải, với sai người có gì khác đâu?”
(Các Tỳ-kheo)* do vậy bạch lên Phật. Nhân việc này, đức Phật tập hợp Tỳ- kheo Tăng, hỏi nhóm sáu Tỳ-kheo:
“Các ngươi, có thật vậy không?”
Thưa:
“Thật vậy, bạch Thế Tôn”.
Đức Phật bằng mọi cách quở trách rồi bảo các Tỳ-kheo:
“Từ nay giới này nên nói như vầy:
[44b01] Tỳ-kheo nào, các Tỳ-kheo trước trải ngọa cụ rồi, nếu đến sau, hoặc tự trải, hay sai người trải, Ba-dật-đề”.
Có các Tỳ-kheo trước trải ngọa cụ rồi, tạm thời ra ngoài. Tỳ-kheo đến sau không biết, trải ngọa cụ nữa; Tỳ-kheo trải ngọa cụ trước trở về, Tỳ-kheo
trải ngọa cụ sau liền sanh nghi: “Ta sẽ không phạm Ba-dật-đề?!” Rồi do vậy bạch lên Phật. Nhân việc này đức Phật tập hợp Tỳ-kheo Tăng, bảo các Tỳ- kheo:
“Nếu không biết Tỳ-kheo trước đã trải ngọa cụ, mình đến sau trải nữa, mà phạm Ba-dật-đề là điều không thể có. Từ nay giới này nên nói như vầy:
Tỳ-kheo nào, biết người khác trước đã trải ngọa cụ, đến sau, hoặc tự trải hay sai người trải, Ba-dật-đề”.
Bấy giờ có đại hội, nhiều Tỳ-kheo tập hợp, phòng xá tuy lớn nhưng không đủ dùng, Tỳ-kheo đến sau không có chỗ ở, Tỳ-kheo đến trước trải ngọa cụ rồi, gọi vào cùng ở. Tỳ-kheo kia sợ phạm tội Ba-dật-đề không dám vào, do vậy bạch lên Phật. Nhân việc này đức Phật tập hợp Tỳ-kheo Tăng, bảo các Tỳ-kheo:
“Nếu không gây phiền não cho nhau mà phạm tội Ba-dật-đề là điều không thể có. Từ nay giới này nên nói như vầy:
B. GIỚI TƯỚNG
Tỳ-kheo nào, biết người khác trước đã trải ngọa cụ, đến sau cưỡng bức tự mình trải hay sai người trải, với ý nghĩ rằng: ‘Nếu người kia không thích, tự sẽ đi chỗ khác,’ Ba-dật-đề”.
Tỳ-kheo-ni cũng như vậy. Thức-xoa-ma-na, Sa-di, Sa-di-ni, Đột-kiết-la.
---o0o---
XVIII. GHẾ NGỒI KHÔNG VỮNG612 A. DUYÊN KHỞI
Đức Phật ở tại thành Xá-vệ.613 Lúc ấy, một trú xứ nọ có một nhà gác cao,614 một Tỳ-kheo ở trên đó xử dụng giường chân nhọn.615 Lúc nào cũng buộc niệm mình khi ngồi, nằm, hay khi lên, xuống, tuyệt đối không vội vả.
Bấy giờ, có một Tỳ-kheo khách đến, là bậc Thượng tọa nên nhường chỗ cho.
Tỳ-kheo này thân thể lớn nặng, thiếu sự cẩn thận, vội đặt thân xuống giường, chân giường rớt xuống trúng đầu vị Tỳ-kheo ở tầng dưới. Đầu bị thương la lớn, Tỳ-kheo trên gác liền xuống xin lỗi. Tỳ-kheo tầng dưới quở trách nói:
“Vị Tỳ-kheo ở trước, tôi tuyệt không hề nghe tiếng động khi đứng ngồi. Tại sao thầy mới đến liền xảy ra sự việc này? Thầy há không nghe đức Thế Tôn khen ngợi sự buộc niệm hay sao?”
Các Tỳ-kheo Trưởng lão nghe liền đến hỏi, vị kia kể rõ việc trên. Các Tỳ-kheo bằng mọi cách quở trách rồi do vậy bạch lên Phật. Đức Phật nhân việc này tập hợp Tỳ-kheo Tăng, hỏi Tỳ-kheo kia: “Ngươi, có thật vậy không?”
Thưa: “Thật vậy, bạch đức Thế Tôn”.
Đức Phật bằng mọi cách quở trách rồi bảo các Tỳ-kheo:
“Nay Ta vì các Tỳ-kheo kết giới. Từ nay giới này nên nói như vầy:
B. GIỚI TƯỚNG
Tỳ-kheo nào, trên tầng gác của Tăng, có giường chân nhọn, giường dây,616 giường cây,617 khi ngồi hay nằm dùng sức, Ba-dật-đề”.
Ở nhà gác, [44c01] nên dùng giường có chân nhọn để tầng dưới, giường chân không nhọn để tầng trên. Nếu chỉ có giường chân nhọn thì dùng vật lớn giữ lại, không có vật giữ thì nên cột ngang qua, nếu không cột ngang thì nên để trên đất lấp giữ. Nếu không như vậy mà ngồi, nằm, cho đến ngồi nằm nơi giường nhọn một chân đều Ba-dật-đề. Tỳ-kheo-ni cũng như vậy.
Thức-xoa-ma-na, Sa-di, Sa-di-ni, Đột-kiết-la. Nếu dùng ván lót trên gác hay có sàn gỗ, biết chắc không bị rớt xuống thì không phạm.
---o0o---