Đức Phật ở tại thành Xá-vệ.533 Bấy giờ, Bạt-nan-đà534 thường tới lui một nhà cư sĩ vì họ nói pháp, liệu lý các việc quan, cứu các bệnh khổ. Thời
gian sau, gia đình kia bị [38c01] suy tán kiệt quệ, chỉ còn hai người, mẹ chồng và nàng dâu mà thôi. Vì tình thân hậu, khi Bạt-nan-đà vì mẹ chồng nói pháp, nàng dâu đến thì lại dừng (không nói nữa)*; vì nàng dâu nói pháp, mẹ chồng đến thì cũng như vậy. khiến cả hai có ý nghi, là họ muốn làm hạnh bất tịnh. Cả hai mang rao truyền cho nhau khắp nơi đều nghe vậy. Những người không tin ưa Phật pháp bèn cơ hiềm nói:
“Sa-môn Thích tử làm việc phi pháp, còn hơn cả hạng người dâm đãng ở thế gian, không có hạnh Sa-môn, phá pháp Sa-môn”.
Các Tỳ-kheo Trưởng lão nghe, bằng mọi cách quở trách rồi đem sự việc bạch lên Phật. Nhân việc này, đức Phật tập hợp Tỳ-kheo Tăng, hỏi Bạt- nan-đà:
“Ngươi có thật vậy không?”
Thưa:
“Thật vậy, bạch đức Thế Tôn”.
Đức Phật bằng mọi cách quở trách rồi, bảo các Tỳ-kheo:
“Nay ta vì các Tỳ-kheo kết giới. Từ nay giới này nên nói như vầy:
Tỳ-kheo nào, nói pháp cho người nữ, Ba-dật-đề”.
Bấy giờ, có một Tỳ-kheo đại oai đức, đến giờ, khoát y mang bát vào thành khất thực, theo thứ tự đến một gia đình. Người phụ nữ ra trải tòa mời ngồi, cúng dường đồ ăn thức uống ngon bổ. Ăn xong, bà ta lấy một chiếc ghế nhỏ ngồi phía trước, bạch:
“Đại đức vì con nói pháp”.
Tỳ-kheo quan sát, biết người phụ nữ này chỉ trong chốc lát nữa sẽ bị trúng gió chết và đọa vào địa ngục. Nếu vì bà nói pháp thì, liền trên chỗ ngồi xa lìa trần cấu. Tuy thấy biết như vậy, nhưng lại nghĩ như vầy: “Đức Phật cấm không cho phép vì người nữ nói pháp, cho dù bỏ mạng cũng không được phạm”. Liền trả lời:
“Tỷ muội cứ an, không thể nói được!”
Nói xong bỏ đi. (Tỳ-kheo)* đi không lâu, quả thật người phụ nữ trúng gió mà chết. Tỳ-kheo xót thương, trở về lại Tăng phòng kể lại với các thầy.
Các Tỳ-kheo dẫn đến chỗ Phật, đem sự việc bạch lên Phật. Nhân việc này, đức Phật tập hợp Tỳ-kheo Tăng, hỏi Tỳ-kheo kia:
“Ngươi có thật vậy không?”
Thưa:
“Thật vậy, bạch đức Thế Tôn”.
Đức Phật lại hỏi Tỳ-kheo kia:
“Nếu ông vì phụ nữ đó nói pháp thì cần bao nhiêu lời họ hiểu được?”
Thưa:
“Bạch Thế Tôn, chừng năm, sáu lời”.
Khi ấy, đức Phật khen hạnh thiểu dục tri túc, khen giới, khen người trì giới rồi bảo các Tỳ-kheo:
“Từ nay cho phép các Tỳ-kheo vì người nữ nói pháp đến năm, sáu lời.
Từ nay giới này nên nói như vầy:
Tỳ-kheo nào, nói pháp cho người nữ quá năm, sáu lời, Ba-dật-đề”.
Bấy giờ, các Tỳ-kheo vào trong nhà người khác, người phụ nữ mời nói pháp, Tỳ-kheo nói năm, sáu lời rồi đứng im lặng. Các phụ nữ thưa:
“Chúng con chưa hiểu, xin thầy nói lại”.
Các Tỳ-kheo nói:
“Này Tỷ muội, đức Phật không cho phép chúng tôi nói pháp cho người nữ quá năm, sáu lời”.
Các phụ nữ thưa:
“Có thể vì các Tỳ-kheo khác thuyết, nhân đó chúng con được hiểu”.
Các Tỳ-kheo nói:
“Đức Phật chưa cho phép chúng tôi [39a01] nhân có Tỳ-kheo khác mà vì người nữ nói pháp”.
Rồi do vậy bạch lên Phật. Nhân việc này, đức Phật tập hợp Tỳ-kheo Tăng, bảo các Tỳ-kheo:
“Từ nay cho phép, nhân có Tỳ-kheo mà vì người nữ thuyết pháp”.
Bấy giờ, có một Tỳ-kheo vào nhà đại thần, không có Tỳ-kheo bạn, các phụ nữ mời thuyết pháp, Tỳ-kheo nói:
“Đức Phật không cho phép tôi nói pháp quá năm, sáu lời, cho người nữ”.
Các phụ nữ liền kêu tiểu nhi đến trước mặt rồi thưa:
“Bạch Đại đức, có thể vì thiếu nhi này nói pháp, nhân đó, chúng con được hiểu”.
Trả lời:
“Đức Phật chưa cho phép chúng tôi nhân có thiếu nhi vì phụ nữ thuyết pháp”.
Rồi do vậy bạch lên Phật. Nhân việc này, đức Phật tập hợp Tỳ-kheo Tăng, bảo các Tỳ-kheo:
“Từ nay nếu có người nam hiểu biết, thì cho phép nói pháp cho người nữ”.
Khi ấy, các Tỳ-kheo nghĩ như vầy: “Tuy đức Phật cho phép ta nhân có người nam hiểu biết, thì được vì người nữ nói pháp; tuy biết người nam hiểu biết nhưng khó gặp, nên không vì họ mà nói”. Rồi do vậy bạch lên Phật.
Nhân việc này, đức Phật tập hợp Tỳ-kheo Tăng, bảo các Tỳ-kheo:
“Từ nay, nhân có người nam biết phân biệt được những lời thiện, ác, thì cho phép vì người nữ thuyết pháp. Từ nay giới này nên nói như vầy:
B. GIỚI TƯỚNG
Tỳ-kheo nào, nói pháp cho người nữ quá năm, sáu lời, trừ có người nam biết phân biệt lời thiện ác, Ba-dật-đề”.
Bấy giờ, có người Ưu-bà-tắc cưới người nữ nhà không tín ngưỡng535 làm vợ, thưa với các Tỳ-kheo:
“Đại đức (có thể)* vì vợ con nói pháp, giúp cho cô ấy tin ưa Tam bảo, thọ trì Tam quy, ngũ giới và bát phần giới;536 nói cho cô ấy mười điều thiện và mười điều bất thiện”.
Các Tỳ-kheo đều không vì cô nói pháp, rồi do vậy bạch lên Phật.
Nhân việc này, đức Phật tập hợp Tỳ-kheo Tăng, bảo các Tỳ-kheo:
“Từ nay cho phép nói mười điều thiện và mười điều bất thiện cho người nữ thọ trì Tam quy, ngũ giới, bát phần giới”.
Tỳ-kheo-ni cũng như vậy. Thức-xoa-ma-na, Sa-di, Sa-di-ni, Đột-kiết-la.
C. THÍCH TỪ
Năm lời: Sắc vô thường, thọ, tưởng, hành, thức vô thường.
Sáu lời: Nhãn vô ngã, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, tâm vô ngã.537
Nếu Tỳ-kheo vì người nữ nói năm, sáu lời, rồi nói: “Này Tỷ muôi!
Chánh pháp ngang chừng ấy thôi”. Rồi từ chỗ ngồi đứng dậy đi, sau có nhân duyên trở lại ngồi vì họ nói nữa, không phạm. Nếu nói năm, sáu lời rồi, lại có người nữ (khác)* đến, vì người nữ đến sau mà nói, như vậy tiếp tục vì vô lượng người nữ mà nói cũng không phạm. Nếu tự mình tụng kinh, người nữ đến nghe, hay người nữ hỏi nghĩa, cần giúp cho họ hiểu, nói quá năm, sáu lời đều không phạm.
---o0o---