CHƯƠNG 2:THỰC TRẠNG CÁN CÂN THƯƠNG MẠI CỦA VIỆT NAM VỚI ASEAN-5 TRONG GIAI ĐOẠN 2005 – 2015
2.2. Thực trạng cán cân thương mại Việt Nam với ASEAN-5
2.2.2. Hoạt động nhập khẩu
2.2.2.1. Giá trị nhập khẩu
Biểu đồ 2.4. Kim ngạch nhập khẩu từ ASEAN-5 giai đoạn 2005 – 2014
Năm 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 Tổng 9,02 12,15 15,42 19,00 15,95 15,73 19,75 19,11 19,43 21,31 Tăng Chuẩn 35% 27% 23% -16% -1% 26% -3% 2% 10%
Nguồn: Tổng hợp từ Thống kê Hải quan[13]và Trung tâm Tư liệu và Dịch vụ Thống kê [14] từ 2005 - 2014
Giá trị nhập khẩu từ ASEAN-5 vẫn ở mức cao trong giai đoạn 2005 – 2014, nhưng cũng có điểm tích cực, tuy diễn biến có phần thiếu ổn định. Điểm tích cực nhất trong giai đoạn này đó là giá trị nhập khẩu không tăng đột biến và có tốc độ tăng trưởng có xu hướng giảm dần.
Giai đoạn 2005 – 2008, nhập khẩu từ ASEAN-5 tăng trưởng rất mạnh, kim ngạch năm 2006 tăng đến 35% và tiếp tục tăng trên 20% ở 2 năm tiếp theo, giá trị nhập khẩu từ năm quốc gia đạt 19 tỷ USD năm 2008. Đây là thời điểm suy thoái kinh tế toàn cầu bắt đầu bùng nổ, và chỉ một năm sau, giá trị nhập khẩu từ ASEAN-5 giảm mạnh hơn 3 tỷ USD, và tiếp tục giảm thêm 1% ở năm 2010, đạt 15.7 tỷ USD. Việt Nam đã thận trọng hơn trong hoạt động nhập khẩu từ ảnh hưởng của khủng hoảng kinh tế.
Ngược lại với xu hướng của xuất khẩu, sau năm 2008, tốc độ tăng trưởng nhập khẩu từ ASEAN-5 diễn biến không ổn định. Năm 2011 kim ngạch nhập khẩu tăng
-20%
-10%
0%
10%
20%
30%
40%
0 5 10 15 20 25
Năm 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014
Tốc độ tăng trưởng
Tỷ USD
Nhập khẩu Tốc độ tăng trưởng
vọt 26%, đạt 19,75 tỷ USD, cao hơn trước thời điểm suy thoái kinh tế. Sau đó, nhập khẩu giảm nhẹ ở năm 2012, sau đó tăng nhẹ ở hai năm tiếp theo, vượt 21 tỷ USD kim ngạch nhập khẩu hàng năm ở năm 2014.
Biểu đồ 2.5. Kim ngạch nhập khẩu Việt Nam – ASEAN-5 theo từng quốc gia
Nguồn: Tổng hợp từ Thống kê Hải quan[13]và Trung tâm Tư liệu và Dịch vụ Thống kê [14] từ 2005 - 2014
Singapore và Thái Lan là hai quốc gia mà Việt Nam nhập khẩu nhiều nhất trong 10 năm qua. Đối với các quốc gia khác, kim ngạch nhập khẩu có xu hướng tăng đề từ năm 2005 – 2014.
Giai đoạn 2005 – 2008 là thời gian mà giá trị nhập khẩu từ khu vực tăng trưởng khá cao. Trong đó, giá trị nhập khẩu từ Singapore và Thái Lan tăng mạnh nhất, khi mà ở năm 2008, nhập khẩu từ Singapore đạt trên 9 tỷ USD, cao nhất so với các quốc gia trong khu vực suốt 10 năm. Ngoài ra, giá trị nhập khẩu từ Thái Lan cũng đạt gần 5 tỷ USD vào năm 2008.
Đến năm 2009, ngoại trừ hoạt động nhập khẩu từ Philippines tăng khoảng 60 triệu USD, nhập khẩu từ các quốc gia ASEAN-5 khác đều suy giảm khá mạnh, trong đó, kim ngạch nhập khẩu từ Singapore giảm sâu nhất, hơn 2 tỷ USD. Nhập khẩu từ Thái Lan và Indonesia giảm lần lượt 434 triệu USD và 276 triệu USD trong khi kim ngạch nhập khẩu từ Malaysia giảm nhẹ khoảng 35 triệu USD.
0 1,000 2,000 3,000 4,000 5,000 6,000 7,000 8,000 9,000 10,000
2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014
Tỷ USD
Indonesia Malaysia Phillipines Singapore Thái Lan
Giai đoạn 2010 – 2014, kim ngạch nhập khẩu từ Singapore tiếp tục giảm sâu, chỉ còn hơn 4 tỷ USD năm 2010 và tăng trưởng không ổn định, đạt 6,8 tỷ USD năm 2014. Các quốc gia khác có đà tăng trưởng kim ngạch nhập khẩu ổn định, nổi bật là Thái Lan khi kim ngạch nhập khẩu đạt hơn 7 tỷ USD năm 2014, trở thành thị trường nhập khẩu lớn nhất của Việt Nam, vượt trên Singapore từ năm 2013.
Khi so sánh với tổng kim ngạch nhập khẩu từ ASEAN-5 với cả khu vực ASEAN, có thể thấy nhóm ASEAN-5 vẫn là thị trưởng chủ yếu trong hoạt động nhập khẩu của Việt Nam
Bảng 2.4. Tỷ trọng nhập khẩu từ ASEAN-5 so với ASEAN
Đơn vị tính: tỷ USD 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 ASEAN-5 9,0 12,1 15,4 19,0 16,0 15,7 19,7 19,1 19,4 21,3
ASEAN 9,3 12,5 15,9 19,6 16,5 16,4 20,9 20,8 21,3 23,0 Tỷ lệ (%) 96,7 96,8 96,9 97,1 96,9 95,9 94,4 91,8 91,1 92,8 Nguồn: Tổng hợp từ Trung tâm Tư liệu và Dịch vụ Thống kê [14] từ 2005 - 2014
Từ 2005 – 2014, nhập khẩu từ ASEAN-5 chiếm trên 90% tổng giá trị nhập khẩu của Việt Nam với ASEAN và trên 95% trong giai đoạn 2005 – 2010. Tuy trong các năm tiếp theo, tỷ lệ này giảm dần nhưng mức độ phụ thuộc vào hàng hóa nhập khẩu với các quốc gia ASEAN-5 của Việt Nam vẫn còn rất cao.
Về tổng quan, khi giá trị nhập khẩu từ ASEAN-5 luôn lớn hơn giá trị xuất khẩu, và mức độ phụ thuộc hàng hóa nhập khẩu với nhóm quốc gia có nền kinh tế phát triển hơn sẽ ngày càng giãn sự chênh lệch trong trình độ phát triển của Việt Nam so với nhóm quốc gia trên. Nhưng về diễn biến, nhập khẩu từ ASEAN-5 đang chậm lại, và đó là một điểm quan trọng góp phần cải thiện cán cân thương mại với khu vực.