II. Những dieãn bieán cô
2. Kieồm tra bài cũ
*Câu h ỏi kiểm tra:
Nêu những điểm giống nhau và khác nhau cơ bản giữa giảm phân và nguyeân phaân.? (10đ)
* D ự kiến phương án trả lời của HS:
Gioáng nhau: (3đ)
- Trong mỗi lần phân bào đều diễn ra các kì là: kì trung gian, kì đầu , kì giữa , kì sau , kì cuối
- NST đều xảy ra các hoạt động như duỗi , xoắn , tự nhân đôi , đóng xoắn , xếp trên mặt phẳng xích đạo của thoi phân bào và phân li về cực của tế bào
- Các hoạt động củat màng nhân , nhân con , thoi vô sắc , màng tế bào ,trung thể trong từng kì tương ứng trong cả 2 quá trình tương tự nhau Khác nhau: (7đ )
Nguyên phân Giảm phân
- Xảy ra ở tế bào sinh dưỡng.
- Gồm 1 lần phân bào.
- Kết quả từ 1 tế bào mẹ tạo ra 2 tế bào con.
- Số nhiễm sắc thể (2n) ởmỗi tế bào con bằng số nhiễm sắc thể ở tế bào mẹ.
- Không xảy ra tiếp hợp
- NST có 1 lần xếp trên mặt phẳng xích đạo của thoi phân bào
- Xảy ra ở tế bào sinh dục.
- Gồm 2 lần phân bào.
- Kết quả từ 1 tế bào mẹ tạo ra 4 tế bào con.
- Số nhiễm sắc thể (n) ở mỗi tế bào con bằng ẵ số nhiễm sắc thể ở tế bào con.
- Xảy ra tiếp hợp
- NST có 2 lần xếp trên mặt phẳng xích đạo của thoi phân bào
3. Giảng bài mới :(37’)
* Giới thiệu bài : (1’) Kết quả của quá trình giảm phân là tạo ra 4 tế bào con đều có n NST . Các tế bào con này là cơ sở để hình thành giao tử. Vậy quá trình tạo giao tử diễn ra như thế nào?
*Tiến trình bài dạy :(36’) T
G Hoạt động của Giáo
viên Hoạt động của học
sinh Nội dung
*Hoạt động 1 : Tìm hiểu sự phát sinh giao tử
Giáo án Sinh học 9 Trang 65
10
’ 1. Sự phát
sinh giao tử
*Giao t ử đực
Qua giảm phân ở động vật , mỗi tinh bào bậc 1 cho ra 4 tinh truứng .
*Giao t ử cái Còn mỗi
noãn bào bậc 1 chổ cho ra 1 trứng.
( HS học bảng so sánh)
- Yêu cầu HS quan sát hình11/34, nghiên cứu thoâng tin SGK
+ Trình bày quá trình phát sinh giao tử đực và cái? ( HS khá – giỏi) - Yêu cầu HS thảo luận nhóm:
+ Nêu những điểm giống nhau và khác nhau cơ bản của hai quá trình phát sinh giao tử đực và giao tử cái? ( HS Tb – khá – giỏi) - Gọi đại diện nhóm trả lời
- Khaỳng ủũnh
- Quan sát hình 11/34, đọc thông tin và trình bày sự phát sinh giao tử đực và cái .
- Dựa vào sơ đồ trình bày quá trình phát sinh giao tử
- Thảo luận nhóm và so sánh sự phát sinh giao tử đực và cái.
- Đại diện các nhóm trả lời . Các nhóm khác nhận xét , bổ sung
* Giống nhau: các tế bào mầm (noãn
nguyên bào, tinh nguyên bào) đều thực hiện quá trình
guyeân phaân lieân tieáp nhieàu laàn.
+ Noãn bào bậc 1 và tinh bào bậc 1 đều thực hiện giảm phân để tạo ra giao
Giáo án Sinh học 9 Trang 66
Phát sinh giao tử cái Phát sinh giao tử cái
- Noãn bào bậc 1 qua giảm phân I cho thể cực thứ nhất (cĩ kích thước nhỏ) và noãn bào bâc 2 (kích thước lớn).
-Noãn bào bậc 2 qua giảm phân II cho thể cực thứ 2 (kích thước nhỏ) và 1 tế bào trứng (kích thước lớn).
- Từ mỗi noãn bào bậc 1 qua giảm phân cho 2 thể cực và một tế bào trứng, trong đó chỉ có 1 trứng trực tiếp thụ tinh.
- Tinh bào bậc 1 qua giảm phân I tạo thành 2 tinh bào bậc 2.
- Mỗi tinh bào bậc 2 qua giảm phân II cho 2 tinh tử, các tinh tử phát triển thành các tinh truứng.
- Từ mỗi tinh bào bậc I qua giảm phân cho 4 tinh tử phát sinh thành tinh trùng, các tinh trùng này đều tham gia vào thụ tinh
*Hoạt động 2 : Tìm hiểu sự thụ tinh 2. Thụ tinh:
Giáo án Sinh học 9 Trang 67
10
’ Thụ tinh là sự
kết hợp ngẫu
nhiên giữa
một giao tử đực và một giao tử cái.
* Bản chất : là sự kết hợp của hai bộ nhân đơn bội (nNST ) tạo ra bộ nhân lưỡng bội (2n NST ) ở hợp tử.
-Yêu cầu HS quan sát tranh hình 11/34 , đọc thông tin mục 2 thảo luận nhóm trả lời câu hỏi + Thế nào là quá trỡnh thuù tinh ?
( HS yeáu – TB)
- Bổ sung :Thụ tinh là sự kết hợp 2 bộ nhân đơn bội (tổ hợp 2 bộ NST đơn bội n ) của giao tử đực và giao tử cái tạo thành bộ NST lưỡng bội ở hợp tử (2n )
+ Tại sao sự kết hợp ngẫu nhiên giữa các giao tử đực và giao tử cái lại tạo được các hợp tử chứa các tổ hợp NST khác nhau về nguoàn goác?
( HS khá – giỏi)
+ Thoâng qua hình vẽ em hãy nhận xét : Bản chất của quá trình thụ tinh ? ( HS khá – giỏi)
- Boồ sung :
- Ở vùng chín , mỗi tế bào sinh dục sơ khai ( tế bào sinh trứng ) qua giảm phân chỉ cho 1 tế bào trứng gồm 1 loại X , tế bào kia là thể định hướng ( về sau sẽ bị tiêu biến ).
Số trứng hình thành = số tế bào trứng x 1
Số thể định hướng = số tế bào sinh trứng x 3
- Mỗi tế bào trứng chỉ kết hợp với 1 tinh trùng tạo thành 1 hợp tử
Số hợp tử tạo thành = số tinh trùng thụ tinh = số trứng thụ tinh - Một tinh trùng loại X kết hợp với trứng tạo thành 1 hợp tử XX , còn 1 tinh trùng loại Y kết hợp với trứng tạo thành hợp tử XY
Số hợp tử XX = số tinh trùng X thụ tinh
- Tiếp tục quan sát hình và trình bày về quá trình thụ tinh
+ Là sự kết hợp giữa trứng và tinh trùng.
- Trong quá trình phát sinh giao tử , các NST trong cặp NST tương đồng PLĐL với nhau ( về các giao tử ) và trong quá trình thụ tinh , các giao tử lại kết hợp 1 cách ngẫu
nhiên , tổ hợp lại các NST vốn có nguồn gốc từ bố hoặc mẹ.
+ Bản chất là sự kết hợp 2 bộ NST đơn bội thành lưỡng bội.
Giáo án Sinh học 9 Trang 68
10
’ *Hoạt động 3 : Ý nghĩa của giảm phân và
thuù tinh 3/.YÙ nghúa
của giảm
phân và thụ tinh :
+ Duy trỡ oồn định bộ NST đặc trưng của các loài sinh sản hữu tính qua các thế heọ cụ theồ. Đồng thời còn taọ ra nguoàn bieán dò tổ hợp cho chọn giống và tiến hoá .
- Yêu cầu HS đọc thông tin SGK , trả lời câu hỏi.
+ Neâu yù nghóa cuûa giảm phân và thụ tinh về các mặt di truyền, biến dị và thực tiễn ? ( HS khá – giỏi)
- Nhận xết bổ sung
- Đọc thông tin và trả lời câu hỏi : + Giảm phân: tạo bộ NST đơn bội
+ Thuù tinh khoõi phuùc bộ NST lưỡng bội + Tạo ra các hợp tử mang những tổ hợp NST khác nhau (biến dị tổ hợp)
+ Tạo nguồn nguyên liệu cho chọn giống và tiến hoá.
6’ *Hoạt động 4 : Củng cố
Giáo án Sinh học 9 Trang 69
- Đáp án : c
- Các tổ hợp NST trong các giao tử : AB , Ab , aB, ab
; trong các hợp tử : AABB, AaBB, AaBb
AABb, AAbb, Aabb, aaBB , aaBb, aabb - Bài tập :
+ Vì sao bộ NST đặc trưng của những lòai sinh sản hữu tính lại được duy trì ổn định qua các thế hệ ? a. Qua giảm phân , bộ NST đặc trưng của loài ( 2n ) được phân chia liên tiếp 2 lần tạo ra các bộ NST đơn bội ( n) ở các giao tử
b. Trong thụ tinh , các giao tử mangbộ NST đơn bội ( n ) kết hợp với nhau tạo ra hợp tử có bộ NST lưỡng bội ( 2n ) đặc trưng của loài
c. Nhờ quá trình giảm phân và thụ tinh mà bộ NST đặc trưng của những loài sinh sản hữu tính được duy trì ổn định qua các thế hệ
d. Sự nguyên phân liên tiếp đã làm cho bộ NST của loài được duy trì ổn định từ thế hệ này sáng thế hệ khác 1.a,b,c 2.b,c,d 3.a,b,d 4.a,c,d - Khi giảm phân và thụ tinh trong tế bào của một loài giao phối , 2 cặp NST tương đồng kí hiệu là Aa và Bb sẽ cho ra các tổ hợp nào trong các giao tử và các hợp tử ?
- Trả lời nội dung bài tập
4. Dặn dò HS chu ẩn bị cho tiết học tiếp theo: (2’) - Học bài và trả lời câu hỏi SGK
- Đọc mục : “ Em có biết “
- Tìm hiểu bài 12 : Cơ chế xác định giới tính “
+ Tìm hiểu vì sao tỉ lệ con trai và con gái sơ sinh là xấp xỉ 1 : 1
Giáo án Sinh học 9 Trang 70
+ Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phân hóa giới tính.
IV/Ruựt kinh nghieọm , boồ sung:
--- ---
Giáo án Sinh học 9 Trang 71
Ngày soạn:13/09/2015
Tieát:12 Bài 12