Chương 2: VỆ SINH LAO ĐỘNG TÀU CÁ
2.6. Thông gió trong sản xuất
Để tẩy sạch không khí bẩn ở những nơi sản xuất và cho vào không khí trong sạch, người ta ứng dụng hệ thống thông gió.
Trên tàu thủy các buồng ở thường chật hẹp, nếu không có thiết bị thông gió sẽ không bảo đảm lượng ôxy cần thiết ảnh hưởng tới sức khỏe, không an toàn cho người lao động và cho hàng hóa vận chuyển.
Tùy theo tính chất và phương pháp di chuyển không khí, trong công nghiệp người ta chia hệ thống thông gió thành hai dạng: thông gió tự nhiên và thông gió nhân tạo.
Tùy theo hướng của dòng không khí mà có phương pháp thông gió hút ra hay thông gió quạt vào.
Dựa vào vị trí tác dụng, người ta chia ra thành thông gió chung và thông gió bộ phận.
2.6.1. Thông gió tự nhiên
2.6.1.1. Phương pháp thông gió tự nhiên
Là trường hợp thông gió mà sự lưu thông không khí từ bên ngoài vào nhà và từ trong nhà thoát ra thực hiện được nhờ vào những yếu tố tự nhiên như nhiệt thừa và gió.
Dưới tác dụng của nhiệt tỏa ra, không khí phía trên nguồn nhiệt bị đốt nóng và trở nên nhẹ hơn không khí nguội xung quanh. Không khí nóng và nhẹ đó tạo thành luồng bốc lên cao và theo cửa bên trên thoát ra ngoài. Đồng thời không khí nguội xung quanh trong
phân xưởng và không khí mát ngoài trời theo các cửa bên dưới đi vào nhà thay thế cho phần không khí nóng đã bốc lên cao. Một phần không khí bốc lên cao hạ dần nhiệt độ và chìm dần xuống phiá dưới để rồi hòa lẫn với không khí mát từ bên ngoài vào tạo thành chuyển động tuần hoàn ở các góc phía trên của không gian nhà. Bởi vậy nhờ có nguồn nhiệt mà hình thành được sự trao đổi không khí giữa bên trong và bên ngoài nhà, do đó mà nhiệt thừa sản sinh ra trong nhà thoát ra ngoài nhà.
+ Thông gió tự nhiên vô tổ chức: Là trường hợp khi không khí xuyên qua các cửa để ngỏ hoặc các khe nứt, kẽ hở trên tường, trần, cửa nhà với lưu lượng và chiều hướng không thể khống chế được.
+ Thông gió do áp lực nhiệt độ: Khi nhiệt độ trong phòng tăng lên, tỷ trọng của không khí giảm đi, không khí nóng bốc lên phía trên, không khí lạnh ở ngoài sẽ lùa vào tạo nên sự tuần hoàn không khí dưới tác dụng của áp lực nhiệt.
Áp lực nhiệt được tính theo công thức:
P = h(n - tr) (kG/m2) Trong đó: P- áp lực nhiệt (kG/m2)
h - chiều cao từ mép trên của cửa đến miệng thông gió (m) n - tỷ trọng không khí ở bên ngoài phòng (kG/m3)
tr - tỷ trọng không khí ở bên trong phòng (kG/m3)
+ Thông gió do áp lực gió: Gió thổi vào phòng về phía có gió tạo ra một áp suất cao, về cuối hướng gió hình thành một khu vực áp suất thấp, kết quả là tạo nên sự chuyển động của không khí bên trong phòng.
2.6.1.2. Ưu điểm của thông gió tự nhiên
- Thông gió tốt trong các phân xưởng có khoảng không cao trong đó có nguồn tỏa nhiệt lớn.
- Cấu tạo đơn giản, rẻ tiền, dễ sử dụng, không cần công nhân chuyên nghiệp.
- Không tốn điện năng để di chuyển không khí.
Do đó, thông gió tự nhiên được sử dụng rộng rãi, có hiệu quả kinh tế lớn và tạo được không khí trong lành nơi làm việc.
2.6.1.3. Các hình thức thông gió tự nhiên ở trên tàu - Cửa bên:
Số lượng và kích thức cửa bên của các buồng ở trên tàu được cấu tạo dựa vào yêu cầu tự thông gió, thể tích của buồng và độ dày của thành tàu..
Không khí nóng thoát ra ở phía trên, không khí lạnh lùa vào ở phía dưới tạo nên sự luân chuyển không khí trong buồng.
Hình dạng cửa bên ở trên tàu có dạng tròn.
- Cửa trời:
Những buồng và gian ở giữa tàu thường được mở cử trời nếu phía trên không có thượng tầng kiến trúc. Không khí nóng thoát ra phía trên hay xung quanh, không khí lạnh hút vào ở giữa. Do đó, không khí được trao đổi trong và ngoài phòng.
Ngoài ra, trên tàu người ta còn làm một số cửa chớp và cửa cầu thang nhằm tăng khả năng trao đổi không khí.
- Loa thông gió:
Loa thông gió trên tàu có nhiều dạng:
+ Loa dạng tẫu: Kích thước của loa phụ thuộc kích thước của buồng và số lần không khí trao đổi cần thiết của phòng trong một giờ.
+ Loa dạng phễu: có tác dụng hút không khí lên phía trên hình chóp cụt, hướng của phễu bao giờ cũng được hướng về phía gió.
- Cửa tròn thông gió:
Là loại loa thông gió nhỏ khi phía trên của buồng đó không mở được cửa trời. Loại cửa này có thể đóng mở được để tránh nước tràn vào tàu.
2.6.2. Thông gió nhân tạo
Thông gió nhân tạo là đưa không khí vào hoặc hút không khí ra khỏi các buồng, phòng, gian sản xuất… theo đường ống thông gió và sử dụng các thiết bị tăng áp hoặc máy móc đặc biệt.
Người ta chia thông gió nhân tạo ra làm ba loại:
2.6.2.1. Thông gió bằng bơm vào
Trong hệ thống thông gió này, quạt gió lùa không khí vào phòng tạo nên một áp lực cao hơn áp lực khí quyển (thường 2 KG/m2) gọi là áp lực thông gió, không khí bẩn sẽ được thoát ra ngoài bằng cửa sổ và khe hở.
Ở dạng thông gió này, không khí đưa vào được xử lý theo tiêu chuẩn vệ sinh quy định tạo ra một áp lực dương, áp lực này không cho độc tố tiết ra ở các phòng bên cạnh lọt vào nơi làm việc và có thể hút không khí sạch ở một vị trí thuận lợi nhất.
2.6.2.2. Thông gió hút ra
Cách thông gió này có thể hút độc tố ở nơi chúng phát sinh và đưa ra xa nơi làm việc, nếu bố trí hợp lý sẽ mang lại hiệu quả cao và rẻ tiền.
Tuy nhiên, do việc không khí vào phòng vô tổ chức, không được xử lý trước nên không phù hợp với các tiêu chuẩn vệ sinh quy định.
2.6.2.3. Thông gió vừa bơm vào vừa hút ra
Cách thông gió này được tiến hàng bằng quạt. Dùng hẹ thống này ta có thể khống chế được nhiệt độ, độ ẩm và áp suất không khí trong phòng, nhưng cách thông gió bằng quạt rất đắt tiền.