Chương III: SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN
BÀI 36 PHÁT TRIỂN Ở THỰC VẬT CÓ HOA
I. MỤC TIÊU BÀI HỌC:
- Hiểu được sự ra hoa chịu chi phối của chất điều hòa sinh trưởng, ngoại cảnh và di truyền
- Nắm được khái niệm về hoocmôn ra hoa FLORIGEN với sự hiện diện của phitôhoocmôn
- Thấy rõ sự ra hoa phụ thuộc vào thời gian chiếu sáng và bong tối( quang chu kì) với sự có mặt của một loại sắc tố emzim (phitôcrôm)
II. ĐỒ DÙNG VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC:
- Phóng to các hình 36.1 SGK; 36.2 SGK cho HS thấy vai trò quang chu kì đối với sự ra hoa
III. TIẾN TRÌNH BÀI GIẢNG:
-Phần mở bài:
Trong tự nhiên các loài hoa“ muôn hồng nghìn tía”. Liệu có bí mật nào về vẻ đẹp hương sắc này không
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
- HS sưu tầm hoa của 3 nhóm hoa có trong tự nhiên giúp HS tự xây dựng nội dung phần I của bài
NỘI DUNG
I. Cá nhân tố chi phối sự ra hoa
1.1. Tuổi cây
- Sự ra hoa có liên quan với tuối cây, lượng hoocmôn
- Cây non nhiều lá, ít rễ , nhiều gibêrelin→ 85- 90% hoa đực
- Cây nhiều rễ phụ, nhiều xitôkinin→ hoa cái
- Cây nhiều rễ và lá, tạo hoocmôn cân bằng→ tỷ lệ đực
- Phần II,III GV diễn giải kết hợp câu hỏi các loại cây với quang chu kì dưới hình thức cây nào ra hoa, tạo quả vào mùa hè( ngày dài), cây nào ra hoa tạo quả mùa đông( ngày ngắn), cây nào ra hoa tạo quả quanh năm( trung tính)
- H 36 SGK chỉ sự ra hoa ở cây ngày ngắn và ngày dài cho thấy khái quát sự ra hoa nhiều hay ít phụ thuộc vào quang chu kì ( độ dài ngày so với đêm tối)
- GV gợi ý cho HS giải thích H36 SGK.
cái bằng nhau
1.2. Vai trò ngoại cảnh - Ngày ngắn ,ánh sáng xanh, nhiệt độ thấp, hàm lượng CO2
cao, độ ẩm cao, nhiều nitơ→ hoa cái
- Ngày dài ,anh sang đỏ ,nhiệt độ cao , hàm lượng CO2
thấp, độ ẩm thấp, nhiều kani→
hoa đực
- Chế độ dinh dưỡng tốt, C/
N cân đối→ cây khỏe→ thúc đẩy ra hoa
* yếu tố môi trường→
phitôhoocmôn →bộ máy di truyền (AND) →giới tính đực cái 1.3. Hoocmôn ra hoa- Florigen
a. Bản chất florigen- hoocmôn kích thích ra hoa gồm:
gibêrilin và antezin ( kích thích sự sinh trưởng của đế hoa và mầm hoa)
b. Tác động của florigen - Lá là cơ quan tiếp nhận ánh sang và sản sinh florigen kích thích sự ra hoa của cây dài ngày, ngắn ,trung tính
1.4. Quang chu kì (QCK) a. Khái niệm
là thời gian chiếu sáng xen kẽ với bong tối( độ dài cùa ngày ,đêm) lien quan đến hiện tượng sinh trưởng, phát triển của cây
-QCK tác động đến hiện tượng ra hoa, rụng lá ,tạo củ, di chuyển các hợp chất QH
b. Phân loại cây ra hoa theo
- nêu rõ triển vọng của “nền nông nghiệp lazer” ( dung AS nhân tạo điều khiển sự ra hoa). Đó là hướng đi của nông nghiệp có QH nhân tạo trong các nhà trồng cây có mái che , ít phụ thuộc vào thiên nhiên
- GV tham khảo thêm ở mục II.1 SGK trang 117 và 118
QCK
- Cây trung tính : Ra hoa ở ngày dài và ngày ngắn( cà chua ,lạc ,đậu ,ngô..)
- Cây ngắn ngày: Ra hoa trong điều kiện chiếu sang ít hơn 12 giờ (hành, cà rốt, rau diếp, lúa mì…)
1.5 Phitôcrôm
- là sắc tố enzim ở chồi mầm và chop lá mầm
-Hấp thụ AS đỏ bước sóng 660 nm và 760 nm, có thể chuyển hóa lẫn nhau
Chiếu sáng, đỏ P660 ---> P730
<--- Tối, đỏ sẫm
- Phitôcrôm tác động đến sự ra hoa, nảy mầm, tổng hợp sắc tố, enzim, các vận động cảm ứng, đóng mở khí khổng
- Vai trò:
+ Có đặc tính kích thích của auxin
+ Tổng hợp acid nucleic + Vận động cảm ứng II. Ứng dụng:
Dùng gibêrelin tạo điều kiện cho sự ra hoa
Dinh dưỡng hợp (tỉ lệC/N) cây ra hoa dễ dàng
Dùng tia laser helium- neon có độ dài bước sóng 632nm
P660--->P730 sử dụng cho
cây
* Đó là hướng đi của nông nghiệp có QH nhân tạo trong các nhà trồng cây có mái che, ít phụ thuộc vào thiên nhiên
4. Củng cố
GV cho HS nhắc lại kiến thức tóm tắt trong khung và nhấn lại - Gây ra hoa có sự tham gia của florigen và các điều kiện canh tác
- Sự ra hoa của cây trồng phụ thuộc vào QCK. Phitôcrôm có ý nghĩa với sự ra hoa và chuyển hóa giữa P660 và P730 cần cho cây ngày dài và cây ngày ngắn
- Triển vọng của việc áp dụng khoa học kĩ thuật vào nền công nghiệp có năng suất cao
5 . Kiểm tra – đánh giá
Trả lời các câu hỏi trong SGK( SGK trang 118, 119) Câu 1: Sự ra hoa cần có các điều kiện
Chất dinh dưỡng ở đất: nước, phân bón Và ở trên mặt đất: Ánh sang, CO2, nhiệt độ
Các phitôhoocmôn có vai trò quan trọng trong quá trình hình thành hoa đực, cái
Câu 2:
- Florigen là hợp chất gồm: gibêrelin và antezin (chất giả định) - Florigen kích thích sự tạo nên các thành phần hoa của các loài cây Câu 3.Có 3 loại cây theo quang chu kỳ
V. RÚT KINH NGHIỆM