- Giúp HS hiểu được dưới thờ Lê sơ giáo dục và thi cử rất được coi trọng. Một số thành tựu tiêu biểu về văn học, khoa học và nghệ thuật thời Lê sơ.
- Bồi dưỡng ý thức dân tộc và tự hào về một thời lịch sử có nền văn hóa riêng đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc. Có ý thức gìn gữ và phát huy truyền thống văn hóa của dân tộc.
- Nhận xét, đánh giá các thành tựu văn hóa. So sánh sự phát triển giữa thời Lê sơ với thời Lý và thời Trần. Quan sát và phân tích nét đặc sắc của một số công trình nghệ thụât.
II. Chuẩn bị của GV và HS : 1 . GV :
- Các tranh ảnh các thành tựu văn hóa - Tư liệu về các thành tựu văn hóa - Phiếu học tập + giáo án + SGK 2. HS :
- Bảng phụ + Bút lông - SGK + đồ dùng học tập III/ Tiến trình dạy học 1/ Dạy bài mới
Hoạt động của GV Hoạt động của HSứ Nội dung ghi bảng Hoạt động 1
CH : Nhà nước quan tâm phát triển giáo dục như thế nào ?
Giáo viên khái quát những việc làm của nhà Lê.
Ki
ểm tra bài cũ : Nền kinh tế lúc bấy giờ đã góp phần phát triển giáo dục ra sao ?
CH : Vì sao thời Lê sơ lại tôn sùng Nho giáo còn Đạo giáo và Phật giáo bị hạn chế?
Ho
ạt động 1 HS dựa vào sgk trả lời.
HS trả lời
HS :Nho giáo đề cao trung – hiếu. Tất cả quyền lực đều
1. Tình hình giáo dục và khoa cử.
- Dựng lại Quốc tử giám, - Mở nhiều trường học, khoa thi
- Mọi người dân đều được đi học, đi thi
- Nho giáo chiếm vị trí độc tôn.
Giáo viên khẳng định : Thời Lê sơ nội dung học tập thi cử là sách của Đạo nho chủ yếu có “tứ thư”
và “ngũ kinh”.
CH : Giáo dục thời Lê sơ quy củõ và chặt chẽ, nó được biểu hiện như thế nào?
Giáo viên nhấn mạnh việc làm này và liên hệ.
CH : Để khuyến khích học tập và kén chọn nhân tài nhà Lê sơ đã có những biện pháp gì?
GV cho học sinh xem H.45/ tr.99 SGK : Bia tieán só trong vaên mieáu, hiện nay còn 81 bia. Mỗi bia khắc tên những người đỗ tiến sĩ trong mỗi khoá thi.
CH : Em có nhận xét gì về tình hình thi cử, giáo dục thời Lê sơ ? Giáo viên kết luận.
Hoạt động 2
GV nhấn mạnh lại tác dụng của việc quan tâm đến giáo dục.
GV cho HS thảo luận nhóm (3 phút)
* N 1 : Văn học :
CH : Những thành tựu nổi bật về văn học thời Lê sơ?
- Nêu một vài tác phẩm tiêu biểu, nội dung phản ánh điều gì?
* N 2 : Khoa học :
CH : Thời Lê sơ có những thành tựu khoa học tiêu biểu nào?
- Em có nhận xét gì về những thành tựu đó?
* N 3 : Nghệ thuật :
CH : Nêu những nét đặc sắc về nghệ thuật sân khấu?
- Nghệ thuật điêu khắc có gì tiêu
tập trung trong tay vua.
HS : Muốn làm quan thì phải thi rồi mới được cử (bổ nhiệm) vào các chức trong triều hoặc các địa phương. Có ba kỳ thi: Hương – Hội - Đình.
HS : Vua ban mũ áo, vinh quy bái tổ, khắc tên vào bia đá.
HS : Quy củõ, chặt chẽ. Đào tạo được nhiều quan lại trung thành. Phát hiện nhiều nhân tài có đóng góp cho đất nước.
Ho
ạt động 2
HS thảo luận, cử đại diện trình bày.
Các nhóm nhận xét, bổ sung cho nhau
- Thi cử được tổ chức chặt chẽ qua ba kỳ.
2. Văn học, khoa học, nghệ thuật.
* Văn học.
- Văn học chữ Hán được duy trì, chữ Nôm phát trieồn.
- Có nhiều tác phẩm tiêu biểu thể hiện nội dung yêu nước sâu sắc.
* Khoa học.
Có nhiều tác phẩm khoa học thành văn phong phú, đa dạng trên nhiều lĩnh vực.
* Nghệ thuật.
- Nghệ thuật ca múa nhạc, sân khấu được phục hoài và phát triển nhanh --- ---
bieồu?
CH : Vì sao quốc gia Đại Việt lại đạt được những thành tựu như vậy?
GV kết luận chung.
HS : Công lao đóng góp xây dựng đất nước của nhân dân.
- Triều đại phong kiến thịnh trị, có cách trị nước đúng đắn.
- Sự đóng góp của nhiều nhân vật tài năng.
chóng
- Nghệ thuật điêu khắc với phong cách đồ sộ, kỹ thuật điêu luyện.
2. Cuûng coá:
Giáo viên cho học sinh trả lời nhanh những nội dung sau :
- Thời Lê sơ tình hình giáo dục và thi cử phát triển hơn thời Trần và đạt được những thành tựu rực rỡ bởi:
Nhà nước quan tâm đến việc đào tạo nhân tài.
Lấy giáo dục và khoa cử làm điều kiện để tuyển dụng quan lại.
Nhà nước cho dịch nhiều sách từ chữ Hán sang chữ Nôm để dạy học.
Khắc tên những người đỗ tiến sĩ vào bia đá ở Văn Miếu.
Chăm lo đào tạo quý tộc, quan lại.
- Nghệ thuật, kiến trúc thời Lê sơ biểu hiện rõ nét ở những công trình nào?
Chùa Một Cột ( Hà Nội)
Tháp Phổ Minh (Nam Định)
Các công trình lăng tẩm, cung điện ở Lam Kinh (Thanh Hoá)
Thành Tây Đô (Thanh Hoá)
Cung Thái thượng hoàng ở Tứ Mặc (Nam Định).
- Vì sao Đại Việt ở thế kỷ XV lại đạt được những thành tựu rực rỡ như vậy?
3. Dặn dò :
- HS học bài cũ, trả lời các câu hỏi 1, 2 SGK tr.101 - Tìm hiểu trước mục IV “ Một số danh nhân văn hóa
- Sưu tầm những thành tựu về mọi mặt thời Lê Sơ. Tìm hiểu thêm về những thành tựu ấy.
- Tìm hiểu về các danh nhân văn hoá : Nguyễn Trãi, Lê Thánh Tông, Ngô Sĩ Liên, Lương Theá Vinh.
Tuần 22 : 9 / 2 → 13 / 2 /2009 Ngày soạn: 5 / 2 / 2009
Bài 20 : NƯỚC ĐẠI VIỆT THỜI LÊ SƠ. ( 1428 – 1527 )
Tiết 43 : IV – MỘT SỐ DANH NHÂN VĂN HÓA XUẤT SẮC CỦA DÂN TỘC I. Mục tiêu bài học
- Giúp học sinh hiểu được sơ lược về cuộc đời và những cống hiến to lớn của một số danh nhân văn hoá, tiêu biểu là Nguyễn Trãi và Lê Thánh Tông đối với sự nghiệp của đất nước Đại Việt.
- Bồi dưỡng ý thức dân tộc và tự hào và biết ơn các bậc danh nhân thời Lê, từ đó hình thành ý thức trách nhiệm gìn giữ và phát huy truyền thống văn hĩa của dân tộc.
Quan sát và phân tích các sự kiện lịch sử.
II. Chuẩn bị của GV và HS : 1. GV :
- Chân dung Nguyễn Trãi
- Sưu tầm các chuyện dân gian về các danh nhân văn hoá.
- Phiếu học tập.
2. HS :
- SGK + Đồ dung học tập - Bảng phụ + bút lông III/ Tiến trình dạy học 1/ Dạy bài mới
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung ghi bảng Hoạt động 1
GV giới thiệu những đóng góp chung của các danh nhân văn hoá.
CH : Trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, Nguyễn Trãi có vai trò như thế nào?
Hướng dẫn học sinh nêu lên những đóng góp của Nguyễn Trãi.
CH : Sau cuộc khởi nghĩa Lam Sơn ông có đóng góp gì cho đất
Ho
ạt động 1
HS : Là nhà quân sự, chính trị đại tài, những đóng góp của ông là một trong những nguyên nhân quan trọng dẫn đến thắng lợi của cuộc khởi nghĩa Lam Sôn.
HS : Sau kháng chiến ông viết nên nhiều tác phẩm có giá trị
1. Nguyễn Trãi (1380- 1442)
- Là nhà chính trị, quân sự đại tài, danh nhân văn hoá thế giới.
--- ---
nước?
GV nhấn mạnh những đóng góp to lớn của Nguyễn Trãi với nền văn hoá dân tộc.
CH : Các tác phẩm của ông tập trung phản ánh nội dung gì?
Nhấn mạnh : Thể hiện tư tướng nhân đạo sâu sắc.
Cho học sinh đọc phần in nghieâng trong sgk.
CH : Qua nhận xét của Lê Thánh Tông em hãy nêu những đóng góp của Nguyễn Trãi?
GV cho HS quan sát H.42 / tr.102 SGK.
CH : Em có nhận xét gì về chân dung Nguyễn Trãi
Hoạt động 2 GV cho HS thảo luận (2 phút) CH : Trình bày hiểu biết của em về vua Lê Thánh Tông?
GV định hướng cho học sinh thảo luận.
Kiểm tra bài cũ : Ơng cĩ những đóng góp gì cho sự phát triển kinh tế, văn hĩa cho đất nước?
Giáo viên định hướng.
CH : Kể những đóng góp của Lê Thánh Tông trong lĩnh vực văn học?
GV : Thơ văn của Lê Thánh Tông và Hội Tao Đàn phần lớn ca ngợi nhà Lê, ca ngợi phong cảnh đất nước, đậm đà tinh thần
HS : Thể hiện tư tưởng nhân đạo sâu sắc. …
HS trả lời
HS : H.42/ tr.102sgk : Bức tranh thể hiện khá đạt tấm lòng yêu nước, thương dân của Nguyễn Trãi, những nét hiền hoà đượm vẽ ưu tư sâu lắng, mái tóc bạc phơ và đôi mắt tinh anh của Nguyễn Trãi.
Ho
ạt động 2
HS : Là con thứ tư của Lê Thái Tông mẹ là Ngô Thị Ngọc Giao leân ngoâi vua naêm 1460 - 18 tuoồi.
HS : Quan tâm phát triển nông – công - thương nghiệp phát triển giáo dục-văn hoá, lập ra hội Tao Đàn…
HS :Có nhiều tác phẩm Văn học có giá trị bằng chữ Hán, Noâm,…
- Nội dung thơ văn của ông thể hiện tư tưởng nhân đạo, yêu nước thửụng daõn.
2. Lê Thánh Tông.
(1442-1497).
- Ông là vị vua anh minh, xuất sắc trên nhiều lĩnh vực : kinh tế, chính trị, quân sự…
- Ơng lập ra Hội Tao Đàn.
- Ông là một nhà văn, nhà thơ lớn
yêu nước. Ơng là nhân vật xuất sắc về mọi mặt.
Hoạt động 3
GV hướng dẫn học sinh tìm hiểu danh nhân văn hoá Ngô Sĩ Liên.
CH : Trình bày những hiểu biết cuûa em veà Ngoâ Só Lieân?
GV cung caỏp theõm tử lieọu.
CH : Teõn tuoồi cuỷa Ngoõ Sú Lieõn đã để lại những dấu ấn gì?
Giáo viên kết luận Hoạt động 4
CH : Trình bày những hiểu biết của em về Lương Thế Vinh ? CH : Lương Thế Vinh có vai trò như thế nào đối với những thành tựu về nghệ thuật và tốn học?
GV kết luận và cung cấp thêm tư liệu.
Yêu cầu học sinh kể những mẫu chuyện mà các em biết về trạng nguyeõn Lửụng Theỏ Vinh.
Ho
ạt động 3
HS trả lời
HS trả lời
Ho
ạt động 4 HS dựa vào SGK trả lời
HS : Soạn thảo bộ “ Hí phường phả lục” đây là công trình lịch sử nghệ thuật sân khấu.
Soạn bộ “ Đại thành toán pháp”
HS các tổ lần lượt thi kể chuyeọn
3. Ngoâ Só Lieân. (TK XV).
- Là nhà sử học nổi tiếng ở thế kỷ XV.
- Là tác giả của bộ
“Đại Việt sử ký toàn thử”.
4. Lửụng Theỏ Vinh (1442 -? )
Là nhà toán học nổi tieáng.
Để lại nhiều tác phẩm giá trị.
2 . Cuûng coá:
- Gv khái quát lại nội dung bài học
- Đánh giá của em về một danh nhân văn hoá tiêu biểu ở thế kỷ XV ?
- Những danh nhân được nêu trong bài học đã có công lao gì đối với dân tộc?
- Giáo viên tổng hợp liên hệ để giáo dục tư tưởng cho học sinh.
3.
Dặn dò :
- HS học bài cũ
- Viết bài đánh giá của em về 1 danh nhân văn hóa tiêu biểu TK XV ? - Hướng dẫn học sinh chuẩn bị các nội dung cơ bản sau cho bài ôn tập :
Chính trò.
Thời Lê sơ Pháp luật.
Kinh teá. Giống và khác thời Lý – Trần ở những điểm nào ? Xã hội.
--- ---
Ngày soạn: 20 / 1 / 2008