Chương III NƯỚC ĐẠI VIỆT THỜI TRẦN
Tiết 23 II – NHÀ TRẦN XÂY DỰNG QUÂN ĐỘI VÀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ
- Giúp HS hiểu được nguyên nhân nhà Lý sụp đổ và nhà Trần được thành lập ; sự thành lập nhà Trần là càn thiết cho đất nước và xã hội Đại Việt lúc bấy giờ. Việc nhà Trần thay nhà Lý đã góp phần củng cố chế độ quân chủ trung ương tập quyền vững mạnh thông qua việc sửa đổi, bổ sung thêm pháp luật thời Lý, xây dựng quân đội, củng cố quốc phòng, phục hồi và phát triển kinh tế.
- Bồi dưỡng cho HS tinh thần đấu tranh bất khuất chống áp bức bóc lột và tinh thần sáng tạo trong xây dựng đất nước. Lòng yêu nước, lòng tự hào dân tộc, biết ơn tổ tiên và ý thức kế thừa truyền thống dân tộc trong công cuộc xây dựng đất nước và bảo vệ Tổ quốc cho HS.
- Rèn luyện kĩ năng vẽ bản đồ và sử dụng bản đồ, phương pháp so sánh, đối chiếu.
II / Chuẩn bị của GV và HS : 1 / GV:
- Ảnh đồ gốm TK XII - XIII - Giáo án + sgk
2 / HS :
- SGK + đồ dùng học tập - Bảng phụ + Bút lông.
III / Tiến trình dạy học : 1 / Dạy bài mới :
Hoạt động của GV Nội dung ghi bảng
Hoạt động 1
CH : Vì sao khi mới thành lập, nhà Trần rất quan tâm tới việc xây dựng quân đội và củng cố quốc phòng ? HS : Vì nước ta luôn đứng trước nguy cơ ngoại xâm.
CH : Tổ chức quân đội của nhà Trần như thế nào ? CH : Vì sao nhà Trần chỉ kén chọn những thanh niên khỏe mạnh ở quê hương nhà Trần để chọn vào cấm quân ?
I / Nhà Trần xây dựng quân đội và phát triển kinh tế :
1 / Nhà Trần xây dựng quân đội và củng cố quốc phòng:
* Xây dựng quân đội : - Quân đội nhà Trần gồm:
+ Có cấm quân và quân ở các lộ.
+ Ở làng xã có hương binh, ngoài ra còn có quân của các vương hầu.
--- ---
HS : Vì để tăng cường độ tin cậy trong việc bảo vệ triều chính.
GV tổ chức cho HS thảo luận nhóm
CH : Quân đội nhà Trần được tuyển dụng theo chính sách, chủ trương nào ?
HS tiến hành thảo luận và trình bày kết quả vào bảng phụ, cử đại diện trình bày trước lớp và nhận xét, bổ sung.
GV chuẩn xác kiến thức
CH : Em hiểu chính sách “ngụ binh ư nông” là như thế nào?
Kiểm tra bài cũ : Việc xây dựng quân đội nhà Trần có điểm gì giống và khác so với thời Lý ?
HS : - Giống : + Quân đội gồm 2 bộ phận.
+ Được tuyển dụng theo chính sách “ngụ binh ư nông”
- Khác nhau : Cấm quân tuyển dụng những người khẻo mạnh ở quê hương nhà Trần, và theo chủ trương “quân lính cốt tinh nhuệ không cốt đông”
GV chuẩn xác kiến thức
CH : Em có nhận xét gì về quân đội thới Trần ?
HS : Quân đội nhà Trần tinh nhuệ, được phát triển và hoàn thiện hơn…
CH : Để củng cố quốc phòng, nhà Trần đã làm gì ? GV : Nhà Trần thực hiện chủ trương “Lấy đoản binh thắng trường trận, lấy ngắn đánh dài, xây dựng tình đoàn kết trong quân đội và khoan thư sức dân làm kế sâu rễ bền gốc”
CH : Em hiểu chủ trương trên của nhà Trần như thế nào ?
HS : Biết “lấy yếu đánh mạnh”, “lấy ít thắng nhiều”, phát huy sức mạnh đoàn kết quân dân…
CH : Em có nhận xét gì về các chủ trương, biện pháp xây dựng quân đội và củng cố quốc phòng của nhà Trần?
HS : Nhà Trần đã thực hiện những chủ trương, biện pháp tích cực, tiến bộ nhằm xây dựng quân đội, củng cố quốc phòng.
GV tổ chức cho HS thảo luận nhóm
CH : Những chủ trương, biện pháp của nhà Trần thể hiện mặt tích cực, tiến bộ ở chỗ nào và đem lại kết quả gì ?
HS tiến hành thảo luận và cử đại diện trình bày kết quả. Các HS khác nhận xét, bổ sung.
GV chuẩn xác kiến thức.
Hoạt động 2
CH : Để ổn định chính trị, xã hội, củng cố quốc phòng
- Quân đội được tuyển dụng theo : + Chính sách “ngụ binh ư nông”
+ Chủ trương “quân lính cốt tinh nhuệ, không cốt đông”
+ Xây dựng tinh thần đoàn kết trong quân đội.
- Quân đội được học tập binh pháp và luyện tập võ nghệ thường xuyên.
* Củng cố quốc phòng :
- Cử các tướng giỏi đóng giữ các vị trí hiểm yếu, nhất là biên giới phía Bắc.
- Vua Trần thường xuyên đi tuần tra việc phòng bị.
2 / Phục hồi và phát triển kinh tế :
bền vững thì nhà Trần đã chú trọng làm gì ? HS : Ổn định và phát triển kinh tế.
CH : Để phục hồi và phát triển kinh tế, nhà Trần đã thực hiện những chủ trương, biện pháp gì ?
CH : Những công việc này nhằm mục đích gì ?
Kiểm tra bài cũ : Tên một số cơ quan và chức quan nhà Trần đặt ra để quản lí kinh tế ?
HS : Hà đê sứ, đồn điền sứ, khuyến nông sứ…
CH : Em có nhận xét gì về chủ trương phát triển nông nghiệp của nhà Trần ?
HS : Các chủ trương đó rất tích cực, tiến bộ, phù hợp và kịp thời với tình hình đất nước để phát triển nông nghiệp.
CH : Nền nông nghiệp thời Trần đã đạt được những kết quả gì ?
CH : GV cho HS đọc khái niệm “điền trang”/ SGK/
tr.152
GV giáo dục ý thức tích cực chăm lo sản xuất, đắp đê phòng lụt, đào sông, nạo vét kinh mương để phát triển kinh tế hiện nay của đất nước.
CH : Kinh tế được phục hồi và phát triển có tác dụng như thế nào đến tình hình thủ công nghiệp và thương nghiệp ?
HS : Làm đồ gốm, tráng men, đúc đồng, làm giấy…
CH : Kể tên các nghề thủ công trong nhân dân ? Nhận xét H.28/ tr.54 SGK.
Qua H.28 SGK, GV giáo dục ý thức bảo vệ các hiện vật lịch sử.
CH: Tình hình thương nhiệp nước ta thời Trần như thế nào ?
CH : Em có nhận xét gì về tình hình thủ công nghiệp và thương nghiệp thời Trần ở thế kỉ XIII ?
- Nông nghiệp : chú trọng việc khai hoang, đắp đê, nạo vét kênh mương.
→ Nông nghiệp nhanh chóng được phục hồi và phát triển.
- Khuyến khích thủ công nghiệp nhà nước và nhân dân phát triển mạnh, trình độ ngày càng cao.
- Thương nghiệp : buôn bán với nước ngoài rất phát triển.
→ Thủ công nghiệp và thương nghiệp có những tiến bộ hơn thời Lý.
2 / Củng cố :
- GV chuẩn xác lại nội dung bài học.
- GV cho HS làm BT trắc nghiệm : Chọn những ý đúng trong các ý sau : Tình hình kinh tế của nhà Trần như thế nào ?
A . Nông nghiệp sa sút do vỡ đê
B . Nhà nước quan tâm đến nông dân, nông nghiệp nhanh chóng được phục hồi và phát triển.
C . Nhiều xưởng thủ công ra đời chuyên sản xuất đồ gốm và chế tạo vũ khí.
D . 36 phường nghề ra đời ở kinh thành Thăng Long.
E . Thương nhân nước ngoài đến buôn bán rất đông.
3 / Dặn dò :
- HS học bài cũ, trả lời các CH 1, 2/ TR 54 SGK
- Xem trước bài 14 “Ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông – Nguyên ( TK XIII)”. Tìm hiểu các vấn đề sau :
--- ---
+ Quân Mông Cổ xâm lược Đại Việt nhằm mục đích gì?
+ Nhà Trần đã chuẩn bị và tiến hành kháng chiến chống quân xâm lược Mông Cổ ra sao?
5. Nhận xét của tổ:
………
………
………
………
Ngày soạn: 5 / 11 / 2009 Bài 14 : BA LẦN KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC
MÔNG-NGUYÊN (THẾ KỈ XIII)