Chương III NƯỚC ĐẠI VIỆT THỜI TRẦN
Tiết 25 II – CUỘC KHÁNG CHIẾN LẦN THỨ HAI CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC
I / Mục tiêu bài học :
- Giúp HS nắm được diễn biến cơ bản nhất về lần kháng chiến thứ hai chống quân xâm lược Mông-Nguyên (1285). Làm cho HS thấy được cuộc kháng chiến đã diễn ra trong hoàn cảnh có nhiều khó khăn, thử thách to lớn, so sánh lực lượng giữa quân ta với quân Nguyên rất chênh lệch, song dân tộc ta đã chiến thắng vẻ vang.
- Bồi dưỡng, nâng cao cho HS lòng căm thù quân xâm lược, lòng yêu nước, niềm tự hào và tự cường dân tộc, biết ơn các anh hùng.
- Biết sử dụng bản đồ trong khi nghe giảng và trả lời câu hỏi, khi tự học ở nhà. Biết phân tích, so sánh, đối chiếu diễn biến giữa 3 lần kháng chiến.
II / Chuẩn bị của GV và HS :
1 / GV: - Bản đồ cuộc kháng chiến lần thứ hai (1285) chống quân Nguyên xâm lược.
- Bản đồ câm Việt Nam - Giáo án + sgk
2 / HS : - SGK + đồ dùng học tập - Bảng phụ + Bút lông.
III / Tiến trình dạy học : 1 / Dạy bài mới :
Hoạt động của GV Nội dung ghi bảng
Hoạt động 1 1. Âm mưu xâm lược Cham-pa và Đại Việt của nhà Nguyên
CH : Hốt Tất Liệt chủ trương đánh Cham-pa và Đại Việt lần thứ 2 nhằm mục đích gì?
CH : Nhà Nguyên cho quân đánh Cham-pa trước nhẳm mục đích gì ? Kết quả ra sao ?
Hoạt động 2
Kiểm tra bài cũ : Nhà Trần đã chuẩn bị cuộc kháng chiến lần thứ nhất chống quân xâm lược Mông Cổ (1258) như thế nào ?
CH : Sau khi biết tin quân Nguyên có ý định xâm lược Đại Việt lần thứ hai, nhà Trần đã có sự chuẩn bị như thế nào ?
CH : Về mặt chính trị, nhà Trần đã có sự chuẩn bị gì?
CH : Hãy nêu 3 sự kiện thể hiện ý chí quyết chiến của quân dân nhà Trần ?
HS : - Trần Quốc Toản căm thù giặc đến nỗi bóp nát quả cam
- Câu trả lời đồng thanh “quyết đánh” của các bậc bô lão
- Chữ “sát that” được thích trên cánh tay các chiến sĩ CH: Theo em, hội nghị Diên Hồng có tác dụng như thế nào đến việc chuẩn bị cho cuộc kháng chiến ? HS : Là hội nghị thể hiện ý chí kiên trung của nhân dân Đại Việt.
CH : Sự kiện nào thể hiện ý chí quyết chiến của quân đội thời Trần? Việc làm đó thể hiện ý nghĩa gì ?
HS : Quân sĩ thích vào tay hai chữ “sát thát”, thể hiện ý chí quyết tâm cao độ của quân sĩ, thà chết chứ không chịu mất nước.
CH : Việc nhà Trần chuẩn bị chống quân xâm lược đã có tác dụng như thế nào đối với cuộc kháng chiến?
HS : Quân dân trên dưới một lòng đều thể hiện tinh thần quyết chiến chống giặc ngoại xâm
Hoạt động 3
GV tổ chức cho HS thảo luận nhóm (5 phút).
CH : Em hãy sử dụng lược đồ để trình bày tóm tắt diễn biến cuộc kháng chiến trong những tháng đầu năm 1285 ?
HS tiến hành thảo luận, tóm tắt sơ lược diễn biến, cử đại diện trình bày bằng lược đồ.
- 1279, Nhà Nguyên thành lập, âm mưu xâm lược Cham-pa và Đại Việt để làm cầu nối xâm lược và thôn tính các nước phía nam Trung Quốc.
- 1283, quân Nguyên xâm lược Cham- pa để làm bàn đạp tấn công phía nam Đại Việt nhưng bị thất bại.
2. Nhà Trần chuẩn bị kháng chiến :
* Về quân sự :
- Triệu tập hội nghị các vương hầu, trăm quan để bàn kế đánh giặc.
- Cắt cử các tướng chỉ huy
- Tổ chức duyệt binh, chia quân đóng giữ những nơi hiểm yếu.
* Về chính trị :
- Triệu tập hội nghị Diên Hồng.
- Cả nước được lệnh sẵn sàng đánh giặc.
3. Diễn biến và kết quả của cuộc kháng chiến
- Cuối tháng 1/1285, 50 vạn quân Nguyên do Thoát Hoan chỉ huy tràn vào xâm lược Đại Việt.
→ Quân ta sau một vài trận chiến đấu đã rút về Vạn Kiếp, sau đó rút về Thiên --- ---
GV tóm tắt và trình bày lại diễn biến bằng lược đồ.
CH : Không thực hiện được âm mưu bắt sống vua Trần và quân chủ lưc, Thoát Hoan đã làm gì ?
CH : Nắm lấy thời cơ, quân nhà Trần đã phản công đánh giặc như thế nào ?
CH : Kết quả của cuộc kháng chiến diễn ra như thế nào ? Em có nhận xét gì về kết quả đó ?
CH : Nêu cách đánh của quân và dân ta trong cuộc kháng chiến chống quân Mông-Nguyên lần thứ hai ? HS : Khôn khéo biết vừa cản giặc vừa rút lui tránh thế mạnh của giặc để bảo toàn lực lượng, chờ thời cơ quyết giành thắng lợi. Cách đánh theo chủ trương
“vườn không nhà trống” để quân Nguyên gặp khó khăn về lương thảo.
Trường để bảo toàn lực lượng.
+ Nhân dân Thăng Long thực hiện lệnh
“vườn không nhà trống”
- Toa Đô từ Cham-pa đánh ra Nghệ An, Thanh Hóa.
+ Thoát Hoan mở cuộc tấn công lớn xuống phía nam tạo thế “gọng kìm” để tiêu diệt quân ta.
+ Quân Nguyên rút về Thăng Long và lâm vào tình thế bị động do thiếu lương thực.
→ 5/1285, quân nhà Trần tổ chức phản công, đánh bại giặc ở nhiều nơi.
- Kết quả : quân giặc hốt hoảng tháo chạy, bị quân Trần phục kích chặn đánh - Sau gần 2 tháng, quân nhà Trần đã đánh tan tành hơn 50 vạn quân Nguyên
→ Cuộc kháng chiến lần thứ hai kết thúc thắng lợi.
2 / Củng cố :
- GV khái quát lại nội dung bài học
- Dựa vào lược đồ, em hãy trình bày tóm tắt diễn biến cuộc kháng chiến lần thứ hai chống quân Nguyên (1285)
- Em hãy nêu những sự kiện cụ thể biểu hiện tinh thần quyết tâm chống giặc của quân ta trong cuộc kháng chiến lần thứ hai?
3 / Dặn dò :
- Học bài cũ, trả lời các CH trong SGK /tr 61
- Chuẩn bị mục III “ Cuộc kháng chiến lần thứ ba chống quân xâm lược Nguyên (1287-1288)”
Chuẩn bị các CH sau :
+ Tại sao nhà Nguyên lại xâm lược nước ta lần thứ ba?
+ Quân dân nhà Trần đã kháng chiến chống quân xâm lược Nguyên lần thứ ba như thế nào?
5. Nhận xét của tổ:
………
………
………
………
Ngày soạn : 15 / 11 /2009 Bài 14 : BA LẦN KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC
MÔNG-NGUYÊN (THẾ KỈ XIII)