Chương III NƯỚC ĐẠI VIỆT THỜI TRẦN
Bài 13 NƯỚC ĐẠI VIỆT Ở THẾ KỈ XIII
I – NHÀ TRẦN THÀNH LẬP I. MỤC TIÊU BÀI HỌC:
1. Kiến thức:
- Giúp HS hiểu được nguyên nhân nhà Lý sụp đổ và nhà Trần được thành lập ; sự thành lập nhà Trần là càn thiết cho đất nước và xã hội Đại Việt lúc bấy giờ. Việc nhà Trần thay nhà Lý đã góp phần củng cố chế độ quân chủ trung ương tập quyền vững mạnh thông qua việc sửa đổi, bổ sung thêm pháp luật thời Lý, xây dựng quân đội, củng cố quốc phòng, phục hồi và phát triển kinh tế.
2. Tư tưởng:
- Bồi dưỡng cho HS tinh thần đấu tranh bất khuất chống áp bức bóc lột và tinh thần sáng tạo trong xây dựng đất nước. Lòng yêu nước, lòng tự hào dân tộc, biết ơn tổ tiên và ý thức kế thừa truyền thống dân tộc trong công cuộc xây dựng đất nước và bảo vệ Tổ quốc cho HS.
--- ---
3. Kĩ năng:- Rèn luyện kĩ năng vẽ bản đồ và sử dụng bản đồ, phương pháp so sánh, đối chiếu.
II. CHUẨN BỊ PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC GV:
- Sơ đồ tổ chức bộ máy quan lại và các đơn vị hành chính thời Trần.
- Giáo án + sgk HS :
- SGK + đồ dùng học tập - Bảng phụ + Bút lông.
III. TIẾN TRÌNH DẠY - HỌC 1.Ổn định tổ chức.
7a2: 7a3: 7a4 : 7a5:
2. Kiểm tra bài cũ:
3.Bài mới :
Hoạt động của GV và HS Nội dung ghi bảng
Hoạt động 1
CH : Sau khi học chương II – Nước Đại Việt thời Lý, em hãy nêu vài nét vắn tắt về nhà Lý ?
CH : Tình hình nhà Lý cuối TK XII?
CH : Nguyên nhân nào dẫn đến nhà Lý suy yếu như vậy ?
CH : Việc làm trên của vua quan nhà Lý đã dẫn đến những hậu quả gì ?
CH : Trước tình hình đó nhà Lý đã làm gì ?
HS : Dựa vào thế lực họ Trần để chống lại các thế lực nổi loạn.
CH : Nhà Trần được thành lập trong hoàn cảnh như thế nào ?
GV : Nhà Trần được thành lập là cần thiết trong hoàn cảnh lịch sử nước Đại Việt bấy giờ.
Hoạt động 2
CH : Sau khi lên nắm chính quyền, nhà Trần đã làm gì ?
HS : Dẹp yên rối loạn, xây dựng lại bộ máy nhà nước.
CH : Bộ máy quan lại thời Trần được tổ chức như thế nào ?
GV tổ chức cho HS thảo luận nhóm CH : Vẽ sơ đồ bộ máy qua lại thời Trần ?
HS thảo luận, các nhóm trình bày kết quả vào bảng phụ và cử đại diện trình bày trước lớp
I / Nhà Trần thành lập 1 / Nhà Lý sụp đổ :
- Cuối TK XII, vua, quan nhà Lý ăn chơi sa đọa, không chăm lo đời sống nhân dân.
→ Hạn hán, lụt lội xảy ra liên miên, đời sống nhân dân cực khổ, nhiều nơi nổi dậy đấu tranh.
- 12/ 1226, Lý Chiêu Hoàng phải nhường ngôi cho Trần Cảnh → Nhà Trần thành lập.
2 / Nhà Trần củng cố chế độ phong kiến tập quyền :
- Bộ máy nhà nước được tổ chức theo chế độ quân chủ trung ương tập quyền, được phân làm 3 cấp :
Thái thượng hoàng -Vua
CH : Tổ chức hệ thống quan lại thời Trần có những nét gì mới so với thời Lý ?
CH : Em có nhận xét gì về tổ chức hệ thống quan lại thời Trần ?
CH : So với bộ máy nhà nước thời Lý, bộ máy nhà nước thời Trần có những đặc điểm gì giống và khác ? HS : - Giống : được tổ chức theo chế độ quân chủ trung ương tập quyền
- Khác : + Vua thường nhường ngôi sớm cho con và tự xưng là Thái Thượng Hoàng, cùng con quản lí đất nước.
+ Các quan đại thần do những người trong họ Trần nắm giữ.
+ Đặt thêm một số cơ quan và một số chức quan mới để trông coi sản xuất.
+ Cả nước chia làm 12 lộ.
GV : Chế độ tập quyền thời Trần được củng cố hơn thời Lý.
Hoạt động 3
CH : Nhà Trần có chú trọng đến luật pháp không ? Vì sao ?
CH : Luật pháp thời Trần có những nét gì mới ? GV tổ chức cho HS thảo luận nhóm
CH : So sánh Hình Luật thời Trần với bộ Hình Thư thời Lý ?
HS : - Hình Luật thời Trần cũng giống như Hình Thư thời Lý như đượ bổ sung thêm :
+ Pháp luật xác nhận và bảo vệ quyền tư hữu tài sản + Quy định cụ thể việc mua bán ruộng đất.
CH : Cơ quan thi hành luật pháp thời Trần như thế nào
Các quan đại thần
Quan văn Quan võ 12 lộ Phủ
Châu Huyện
Xã
- Đặt thêm một số cơ quan và một số chức quan mới.
→ Tổ chức bộ máy quan lại và các đơn vị hành chính được hoàn chỉnh và chặt chẽ hơn.
3 / Pháp luật thời Trần : --- ---
Triều đình
Các đơn vị hành chính trung gian
Đơn vi hành chính cơ sở
- Ban hành bộ luật mới “Quốc triều hình luật”
- Đặt cơ quan Thẩm hình viện để xử kiện 4. Củng cố:
- GV khái quát hóa nội dung bài học - Cho HS làm bài tập trắc nghiệm : Vị vua cuối cùng của nhà Lý là ai ?
A. Lý Công Uẩn C. Lý Nhân Tông B. Lý Thánh Tông D. Lý Chiêu Hoàng.
5 . Hướng dẫn ra bài tập:
- HS học bài cũ, trả lời các CH 1, 2, 3/ 52, SGK
- Xem tiếp mục II “ Nhà Trầ xây dựng quân đội và phát triển kinh tế”
Tìm hiểu các vấn đề sau :
+ Quân đội nhà Trần được xây dựng như thế nào ? + Nền kinh tế thời Trần có những bước phát triển ra sao?
5. Nhận xét của tổ:
………
………
………
………
TiÕt 12
Bài 13 : NƯỚC ĐẠI VIỆT Ở THẾ KỈ XIII