? Hãy nêu những nét hiểu biết của con về nhà thơ Chế Lan Viên ?
- Tên là Phan Ngọc Hoan, quê ở Quảng Trị, lớn lên ở Bình Định
1. Tác giả: (1920 – 1989)
- Là nhà thơ xuất sắc của nền thơ hiện đại Việt Nam.
- Trước cách mạng tháng Tám, là nhà thơ nổi tiếng trong phong trào thơ mới qua tập thơ “Điêu tàn” (1937)
- Phong cách nghệ thuật rõ nét độc đáo: suy tưởng, triết lí, đậm chất trí tuệ và tính hiện đại. Trong đó chất suy tưởng, triết lí là nét độc đáo trong thơ Chế Lan Viên thể hiện qua chủ đề Tố Quốc, nhân dân và Cách mạng.
? Hãy nên xuất xứ của bài thơ ? HS suy nghĩ trả lời. 2. Tác phẩm:
- Được sáng tác năm 1962, tin trong tập “Hoa ngày thường chim báo bão”
* GV hướng dẫn học sinh đọc bài thơ. Chú ý đọc đúng nhịp điệu của từng câu, từng đoạn,
3. Đọc
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Mục tiêu cần đạt chú ý những câu điệp lại tạo
nhịp điệu gần như hát ru. Chú ý sự thay đổi giọng điệu trong các câu trong mỗi đoạn.
? Nhận xét về thể thơ, nhịp điệu của bài thơ? Các yếu tố ấy có tác dụng như thế nào trong việc thể hiện tư tưởng, cảm xúc của tác giả? (Câu hỏi số 5sgk)
?Em thấy bài thơ có những biểu hiện mới mẻ nào trong cách tác giả trình bày bài thơ “Con cò”.
HS suy nghĩ trả lời. 4. Thể thơ:
- Thể thơ tự do
- Nhịp điệu: khoan thai, dìu dặt của thể thơ tự do. Yếu tố vần và nhạc cũng góp phần tạo nên âm hưởng lời ru, như trong đoạn cuối.
- Vận dụng ca cao - Hình ảnh thơ mới lạ.
? Bài thơ là những lời hát ru được chia thành mấy khúc? Nội dung chính của mỗi khác ru là gì?
- Đoạn 1: Hình ảnh con cò qua những lời ru bắt đầu đến với tuổi ấu thơ.
- Đoạn 2: Hình ảnh con cò đi vào tiềm thức của tuổi thơ, trở nên gần gũi và sẽ theo cùng con người trên mọi chặng đường đời.
- Đoạn 3: Suy ngẫm và triết lí về ý nghĩa của lời ru và lòng mẹ đối với cuộc đời mỗi con người.
HS suy nghĩ trả lời. 4. Bố cục: 3 đoạn
? Xác địnhphương thức biểu đạt chính của văn bản “con cò”?
Văn bản còn có sự kết hợp với phương thức biểu đạt nào ?
HS suy nghĩ trả lời.
* Hoạt động 2 : Phân tích chi tiết bài thơ
Chuyển:
5. Phương thức biểu đạt - Biểu cảm
- Kết hợp: tự sự, miêu tả
? Theo dõi bạn đọc diễn cảm phần I của bài thơ, cho biết:
? Khi con cò bế trên tay, trong lời ru của mẹ có những cánh cò nào đang bay?
? Con thường gặp những cánh cò ấy trong thể loại văn học nào đã học? Hãy đọc những câu ca dao ấy?
HS suy nghĩ trả lời. II. Đọc, hiểu chi tiết văn bản 1. Hình ảnh con cò trong đoạn 1 Con cò Cồng phủ
Con cò Đồng Đăng
Con cò ăn đêm... có sợ xáo măng
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Mục tiêu cần đạt
? Một cuộc sống như thế nào gợi lên từ những con cò như thế?
(học sinh bộc lộ)
? Vì sao, những người mẹ Việt nam thường ru con bằng ca dao về con cò?
?Từ đó em cảm nhận được tình mẹ trong lời ru này như thế nào?
? Và em cảm nhận được ý nghĩa nào của lời ru với tuổi thơ?
? Có gì độc đáo trong hình thức thơ ở đoạn này? Hình thức đó có tác dụng gì trong thể hiện khúc hát ru ở đoạn này?
? Khúc hát ru này gợi cho em nhớ về những kỉ niệm nào – tuổi ấu thơ của em?
(HS tự bộc lộ)
- Con cò trong ca dao (văn học dân gian)
- Tình mẹ nhân từ, rộng mở với những gì nhỏ bé đáng thương, đáng được che chở.
⇒ Lời ru vỗ về, giữ yên giấc ngủ trẻ thơ, bồi đắp lòng nhân ái...
- Nghệ huật
+ Vận dụng ca dao về con cò + Giọng thơ thiết tha, êm ái
* Hoạt động 2:
Phân tích đoạn 2
Theo dõi phần II của bài thơ và cho biết:
? Từ hình tượng con cò trong ca dao, trong lời ru, ý nghĩa biểu tượng của hình tượng con cò được bổ sung và biến đổi như
thế nào trong khúc ru thứ hai? 2. Hình ảnh con cò trong đoạn II
(cò trắng mang những biểu tượng nào?)
?Biểu tượng cánh cò bầu bạn được thể hiện trong lời thơ nào?
- Biểu tượng bạn bè + Cò đứng quanh nôi...
+ Cánh của cò hai đứa đắp chung đôi
? Những hình ảnh thơ nào mới lạ đối với em?
? Nêu cảm nhận của em về những hình ảnh thơ này?
? Những ước mong nào của mẹ bộc lộ trong lời ru này?
Biểu tượng cánh cò thi ca được thể hiện trong lời thơ nào ?
- Lớn lên, lớn lên, lớn lên...
- Cánh của cò hai đứa đắp chung đôi
- Cánh trắng cò bay theo gót đôi chân
- Mong con được học hành và được sống trong tình cảm ấm áp, trong sáng của bèn bạn.
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Mục tiêu cần đạt Và trong hơi mái câu văn”
? Thi sĩ – cánh cò trắng trước hiên nhà và trong hơi mát câu văn”. Em hiểu liên tưởng này như thế nào?
- Thi sĩ là người tạo ra cái đẹp, khơi gợi, bồi đắp những tình cảm tốt đẹp của con người.
?Từ đó những mong ước nào của mẹ được bộc lộ trong lời ru này?
⇒ Mong con được học hành và được sống trong tình cảm ấm áp của bè bạn.
- Biểu tượng thi ca
* Hoạt động 4: Phân tích đoạn thơ 3
? Theo dõi phần III của bài thơ
? Trong khúc ru này, xuất hiện hình ảnh con cò với những biểu tượng gì?
- Biểu tượng hình ảnh người mẹ
- Biểu tượng cuộc đời nhân ái, bao dung.
⇒ Mong tâm hồn con trong sáng, ấm áp làm việc cho cuộc đời.
? Những đoạn thơ nào mang biểu tượng này?
? Cảm nhận của em về người mẹ qua hình ảnh: “Dù ở gần con – Dù ở xa con – Lên rừng, xuống bể – Cò sẽ tìm con – cò mãi yêu con”
? Từ đó, lời ru “Con dù lớn vẫn là con của mẹ - đi hết đời lòng mẹ vẫn theo con” gợi cho em cảm nghĩ gì về tình mẹ?
? Biểu tượng cuộc đời trong cánh cò được diễn tả trong lời thơ nào?
- Một con cò thôi...
cũng là cuộc đời vỗ cánh qua nôi.
3. Hình ảnh con cò trong đoạn thơ 3
- Biểu tượng của hình ảnh người mẹ:
+ Dù gần con, xa con, lên rừng, xuống bể, cò sẽ tìm con, mãi yêu con.
⇒ Sự lận đận và đức hi sinh quên mình tì tình yêu con.
? Từ cánh cò trong câu hát thành cuộc đời vỗ cánh qua nôi.
Liên tưởng này gợi cho em cảm nghĩ gì?
- Lời ru mang theo những vui buồn của cuộc đời
- Những lời ru hôm nay còn chứa đựng cả lòng nhân ái, bao dung rộng lớn của cuộc đời với
+ Đi hết đời, lòng mẹ vẫn theo con
⇒ Tình thương yêu còn bền chặt, bao dung => Quy luật tình cảm muôn đời vĩnh hằng.
- Biểu tượng cuộc đời nhân ái, bao dũng.
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Mục tiêu cần đạt
mỗi số phận. + Cánh cò ... là cuộc đời vỗ cánh qua nôi.
? Vì sao nhà thơ lại có liên tưởng ấy?
Vì nhà thơ cảm nhận được ý nghĩa cao đẹp của lời ru
? Đặc sắc nghệ thuật của đoạn thơ này là gì?
? Từ đó, em cảm nhận được những ý nghĩa nào của lời ru trong đoạn thơ này?
- Lời ru là biểu hiện cao cả và đẹp đẽ của tình mẹ và tình đời rộng lớn đã dành cho mỗi cuộc đời con người.
* Nghệ thuật
- Sử dụng linh hoạt các câu thơ tự do, ít vần, độ dài, ngắn khác nhau - Vận dụng trí tưởng tượng liên tưởng mới lạ
* Hoạt động 5: Tổng kết
?Đọc bài thơ “Con cò”, em cảm nhận được những điều cao đẹp nào của tình mẹ và những lời ru?
(Thảo luận nhóm)
? Những vẻ đẹp thơ nào của Chế Lan Viên được bộ lộ trong bài thơ này?