1. Tác giả: Tagor (1861-1941)
- Là nhà thơ hiện đại lớn nhất của Ấn Độ từng đến Việt Nam (1916) - Để lại gia tài văn hoá nghệ thuật đồ sộ phong phú cả văn, thơ, nhạc, hoạ, kịch....
- Nhà thơ đầu tiên của Châu Á nhận giải thưởng Nôben văn học với tập
"Thơ dâng" – 1913
- Thơ ông thể hiện tinh thần dân tộc và dân chủ sâu sắc, tinh thần nhân văn cao cả và chất trữ tình thắm thiết, chất triết lý thâm trầm.
- Thơ ông còn sử dụng thành công những hình ảnh của thiên nhiên mang ý nghĩa tượng trưng.
2. Tác phẩm:
- Phương thức biểu đạt:
+ Chính: biểu cảm
+ Kết hợp: tự sự + miêu tả
- Thể thơ văn xuôi tự do (trữ tình) - Nhân vật trữ tình: em bé (biểu lộ tình cảm của mình đối với mây, sóng và mẹ).
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò
Nội dung cần đạt - Bài thơ của em bé nói với mẹ như
một lời thủ thỉ, tâm tình.
- Lời em bé gồm 2 phần: phần 1 (...
xanh thẳm), phần 2 (còn lại).
- Các phần đó có gì giống nhau và khác nhau?( Về số dòng thơ, cách xây dựng hình ảnh, cách tổ chức khổ thơ)? Tác dụng trong việc thể hiện chủ đề của bài thơ?
- Câu thơ trong bài thơ có gì đặc biệt?
- Hai phần giống nhau về số dòng thơ, có sự lặp lại một số từ ngữ, cấu trúc, cách xây dựng hình ảnh nhưng không hoàn toàn trùng lặp.
- Lời tâm tình của em bé đặt trong hai tình huống thử thách khác nhau, diễn tả tình cảm dạt dào, dâng trào của em.
- Mỗi phần của em bé đều gồm:
+ Lời rủ rê của những người trên mây, trong sóng
+ Lời từ chối và lý do từ chối của em bé.
+ Nêu lên trò chơi của em bé (tự nghĩ ra để chơi cùng với mẹ)
- Thể thơ văn xuôi: câu thơ dài ngắn khác nhau, nhưng vần có nhạc điệu do yếu tố lặp lại và nhịp điệu bên trong của lời thơ.
Bố cục: 2 phần
+ Nửa đầu bài thơ: Cuộc trò chuyện của em bé với mây và mẹ.
+ Nửa sau: cuộc trò chuyện của em bé với sóng và mẹ.
* Hướng dẫn phân tích
? Những người trên mây, trong sóng đã nói gì với bé?
(Học sinh đọc sgk)
? Thế giới mà họ vẽ ra như thế nào?
(đưa hình ảnh lên máy)
? Đó là một trò chơi. Theo em có đáng tham dự một trò chơi như thế không?
?Em bé đã có tâm trạng gì khi nói rằng
"Nhưng làm thế nào mình lên đó được?
Mình ra ngoài đó được" ?
- Tâm trạng háo hức, bồn chồn, em muốn đi chơi ngay, muốn đi luôn cùng mây và sóng mà không một chút băn khoăn, do dự.
HS suy nghĩ trả lời
II. Phân tích bài thơ
1. Lời mời gọi của những người sống trên mây, trên sóng.
- Những người sống trên mây trên sóng đã vẽ ra những thế giới vô cùng hấp dẫn giữa vũ trụ rực rỡ sắc màu vơi bình minh vàng, vang trăng bạc, tiếng đàn ca du dương bầt tận và được đi khắp nơi.
- Cách đến và hoà nhập với họ rát thú vị và hấp dẫn, chỉ trong khoảnh khắc như trong cổ tích
+ Đưa tay lên trời.
+Nhắm nghiền mắt lại
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò
Nội dung cần đạt
? Họ đáp lại em bé như thế nào?
?Hãy đọc lại những lời em bé nói với mây và sóng. lời nói đó cho thấy em bé có sự lựa chọn như thế nào?
- Sau một hồi phân vân, em đã từ chối.
Nếu em bé từ chối ngay lời rủ rê của những người sống trên mây và trong sóng thì tình cảm sẽ thiếu chân thực vì trẻ em nào cũng rất ham chơi. Em phần nào đã bị lôi cuốn, song vấn đề là không thể đánh đổi thú vui chơi với việc xa rời mẹ.
?Nêu cảm nhận của em khi đọc lời từ chối của em bé?
- Yêu mây, sóng, nhưng yêu mẹ hơn - Là đứa con ngoan, hiếu thảo.
2. Lời từ chối của em bé
- Không đi chơi mà ở nhà với mẹ +Mẹ mình đang đợi ở nhà, buổi chiều mẹ luôn muốn mình ở nhà + Làm sao có thể rời mẹ mà đi được.
=> Sức níu giữ của tình mẫu tử (tình mẹ yêu con và con yêu mẹ)
?Em bé đã tưởng tượng ra những trò chơi khác nhau như thế nào? Hãy đọc thầm lời bé nói với mẹ về những trò chơi do em tưởng ra.
? Trò chơi được mô tả như thế nào? Có gì đặc biệt?
Phát hiện ra các hình ảnh, chi tiết thể thể hiện tình mẹ con? Cảm xúc của em về những hình ảnh được mô tả qua lời em bé?
(Học sinh tưởng tượng, mô tả, tái hiện lại từng trò chơi)
?Cảm nhận của em bé về cái hay trong câu thơ "con lăn, lăn, lăn, lăn mãi rồi sẽ cười vang vỡ tan vào lòng mẹ"
*Tích hợp: (Nguyên Hồng diễn tả cảm giác hạnh phúc ngây ngất của em bé Hồng khi được sà vào lòng mẹ ....)
- Câu thơ cuối nâng lên một tầm khái quát cao hơn: "Và không ai trên thế gian này, biết mẹ con ta ở chốn nào". Hàm ý của câu thơ chính là "mẹ con ta" ở khắp mọi nơi, không ai có thể chia cách được
HS suy nghĩ trả lời
HS suy nghĩ trả lời
HS suy nghĩ trả lời
3. Trò chơi của bé:
- Trò chơi có bé, cùng mẹ, với mẹ – trò chơi do em tự nghĩ ra.
+Con là mây, mẹ là trăng +Con là sóng, mẹ là bờ + Hai tay con nâng đặt mẹ + Con lăn, lăn mãi... cười....
- Hoà quyện cùng thiên nhên trong cuộc vui chơi ấp áp tình mẹ con.
Thiên nhiên thơ mộng qua trí tưởng tượng ngây thơ càng trở nên lung linh.
- Hình ảnh thiên nhiên mang ý nghĩa tượng trưng: mẹ, con, tình mẫu tử thiêng liêng mà gần gũi, bất diệt.
ý nghĩa của 2 câu thơ cuối: lời kết cho phần 2 , cho cả bài: tình mẫu tử thiêng liêng và bất diệt.
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò
Nội dung cần đạt tình cảm mẹ con ta, và như vậy thì tình
mẫu tử ở khắp nơi, thiêng liêng, bất diệt. Câu thơ đã khắc sâu và tô đậm chủ đề của tác phẩm.
* Hướng dẫn tổng kết và luyện tập:
- Bài tập
1. Dòng nào sau đây thể hiện đúng nhất nội dung cảm xúc của cả bài thơ?
A. Tình yêu sâu nặng, tha thiết của con với mẹ.
B. Ngợi ca tình mẹ con thiêng liêng bất diệt.
C. Tấm lòng yêu thương, trân trọng của các giả đối với trẻ thơ.
D. Cả 3 ý trên đều đúng.
2 ý kiến dưới đây nêu đúng và đủ nhất đặc sắc nghệ thuật của bài thơ.
A. Thơ văn xuôi, lời kể đan xen đối thoại, phép lặp biến hoá, phát triển.
B. Hình ảnh thiên nhiên giàu ý nghĩa tượng trưng; phép lặp biến hoá.
C. Thơ văn xuôi, lời kể đan xen đối thoại, phép lặp biến hoá, phát triển, hình ảnh thiên nhiên giàu ý nghĩa tượng trưng.
D. Hình ảnh thiên nhiên giàu ý nghĩa tượng trưng; phép lặp biến hóa và phát triển.
- Đáp lại: (câu 1; ý D, câu 2; ý C)
*G. chốt lại trên máy các ý sau:
* Củng cố dặn dò:
- Bài tập về nhà: Học thuộc lòng bài thơ, phân tích bài thơ.
- Soạn bài "Ôn tập về thơ, nghĩa tường minh và hàm ý"