B. Hoạt động dạy và học;
I. Khái niệm, đặc điểm của văn bản nhật dụng
2. Hoạt động 2: Lập bảng tổng kết văn bản nhật dụng
Lớp Văn bản
Thể loại Phương thức biểu đạt
Nội dung chính Nghệ thuật
6 Cầu
Long Biên chứng nhân lịch sử
Bút ký mang nhiều yếu tố hồi ký
Biểu cảm kết hợp từ sự miêu tả
Hơn một thế kỷ qua, cầu Long Biên đã chứng kiến bao nhiêu sự kiện lịch sử hào hùng bi tráng của Hà Nội.
Tuy đã rút ra về vị trí khiêm nhường nhưng cầu Long Biên vẫn mãi mãi trở thành một chứng nhân lịch sử không chỉ riêng của Hà Nội mà của cả nước
Phép nhân hoá được dùng để gọi cầu Long Biên cùng lối viết giàu cảm xúc bắt nguồn từ những hiểu biết và kỷ niệm về cầu đã tạo nên sức hấp dẫn của bài văn.
Bức thư của thủ lĩnh da đỏ
Viết thư nghị luận kết hợp với biểu cảm, thuyết minh
Qua bức thư trả lời yêu cầu mua đất của tổng thống Mỹ Phreng – Klin, thủ lĩnh người da đỏ Xi – ớt tơn: con người sống phải hoà hợp với thiên nhiên phải chăm lo bảo vệ môi trường và thiên nhiên như mạng sống của chính mình.
Đây là vấn đề có ý nghĩa toàn nhân loại.
Giọng văn
truyền cảm, bằng lối sử dụng phép So sánh, nhân hoá, điệp ngữ phong phú, đa dạng.
Động Phong Nha
Bút ký Thuyết minh kết hợp miêu tả, biểu cảm
Động Phong Nha ở miền Tây tỉnh Quảng Bình được xem như là kỳ quan thứ nhất "Đệ nhất kỳ quan". Động Phong Nha đã và đang thu hút khách tham quan trong và ngoài nước. Chúng ta tự hào về đất nước có động Phong Nha đã và đang thu hút khách tham quan trong và ngoài nước.
Chúng ta tự hào vì đất nước có động Phong Nha cũng như
Tả kể theo trình tự từ ngoài vào trong.
Từ khái quát đến chi tiết cụ thể
- Kết hợp với những lời bình của nhà thám hiểm
- Lời văn giàu cảm xúc
thắng cảnh khác (được UNESCO công nhận là di sản văn hoá thê giới)
7 Cổng
trường mở ra
Tuỳ bút Biểu cảm kết hợp với tự sự
Tấm lòng yêu thương và tình cảm sâu lặng của người mẹ đối với con cái và vai trò to lớn của nhà trường đối với cuộc sống của mỗi con người.
Những dòng nhật ký tâm tình nhỏ nhẹ và sâu lắng khắc hoạ tâm lý nhân vật rõ nét
Mẹ tôi Tuỳ bút Biểu cảm kết hợp với tự sự
Qua bức thư của người bố viết cho con, thể hiện tình yêu thương của cha mẹ đối với con cái
Với những lời nói chân thành sâu sắc của người bố gợi lại những hình ảnh cụ thể về sự hy sinh của người mẹ. Bài viết đầy cảm xúc.
Cuộc sống chia tay của những con búp bê
Truyện ngắn
Tự sự kết hợp miêu tả, biểu cảm
Cuộc chia tay đau đớn đầy cảm động của hai anh em trong truyện khiến người đọc thấm thía rằng: tổ ấm gia đình là vô cùng quý giá và quan trọng. Mọi người hãy cố gắng bảo vệ và giữ gìn. Không nên vì cất cứ lý do gì làm tổn hại đến tình cảm tự nhiên trong sáng ấy.
- Tình tiết cảm động
- Lựa chọn ngôi kể thứ nhất phù hợp, tạo sự hấp dẫn, chân thực, giàu sức thuyết phục
Ca Huế trên sông Hương
Bút ký Tự sự kết hợp với miêu tả, biểu cảm
Cố đô Huế nổi tiếng không phải chỉ có danh lam thắng cảnh và di tích lịch sử mà còn nổi tiếng các làn điệu dân ca và âm nhạc cung đình. Ca Huế là một hình thức sinh hoạt văn hoá ân nhạc thanh lịch và tao nhã, một sản phẩm
- Miêu tả chân thực và sinh động, giàu yếu tố biểu cảm.
- Sự am hiểu tinh tế của người viết về một di sản văn
tinh thần đáng trân trọng, cần được bảo tồn và phát triển.
hoá dân tộc.
8 Thông
tin về ngày trái đất năm 2000.
Tài liệu của Sở khoa học Công nghệ Hà Nội
Thông báo
Nghị luận kết hợp với hành chính
Lời kêu gọi bình thường:
"Một ngày không dùng bao nilông" được truyền đạt bằng một hình thức rất trang trọng:
"Thông tin về ngày trái đất năm 2000". Điều đó cùng với sự giải thích đơn giản và sáng tỏ về tác hại của việc dùng bao nilông đã gợi cho chúng ta những việc có thể làm ngày để cải thiện môi trường sống, để bảo vệ trái đất – ngôi nhà chung của chúng ta.
Giới thiệu chi tiết, cụ thể, số liệu chính xác, lập luận chặt chẽ kết hợp với yếu tố biểu cảm nên tính thuyết phục cao
Ôn dịch thuốc lá
Xã luận Thuyết minh kết hợp với nghị luận, biểu cảm
Giống như ôn dịch, nạn nghiện thuốc lá rất dễ lây lan và gây những tổn hại to lớn cho sức khoẻ và tính mạng con người. Song nạn nghiện thuốc là còn nguy hiểm hơn cả ôn dịch: nó gặm nhấm sức khoẻ con người nên không dễ kịp thời nhận biết, nó gây tác hại nhiều mặt đối với cuộc sống gia đình và xã hội. Bởi vậy muốn chống lại nó, cần phải có quan tâm cao hơn và biện pháp triệt để hơn là phòng chống ôn dịch.
- Số liệu cụ thể, chính xác.
- Bằng cách lập luận chặt chẽ, dẫn chứng cụ thể, cách so sánh bằng nhiều yếu tố biểu cảm nên đầy tính thuyết phục.
Bài toán dân số
Nghị luận
Nghị luận kết hợp với tự sự, thuyết
Đất đai không sinh thêm, con người ngày càng nhiều lên gấp bội. Nếu không hạn chế sự gia tăng dân số thì con
Dựa trên cơ sở một bài toán cổ kể về việc kén rể nhà thông thái
minh người sẽ tự làm hại chính mình. Từ câu chuyện một bài toán cổ về cấp số nhân, tác giả đã đưa ra con số buộc người đọc phải liên tưởng suy ngẫm về sự gia tăng dân số đáng lo ngại của thế giới – nhất là ở những nước chậm phát triển.
làm cơ sở cho việc lập luận thêm chặt chẽ.
Các số liệu cụ thể, chính xác.
9 Phong
cách Hồ Chí Minh
Nghị luận
Nghị luận kết hợp với thuyết minh, biểu cảm
Vẻ đẹp phong cách Hồ Chí Minh là sự kết hợp hài hoà giữa truyền thống văn hoá dân tộc và tinh hoa văn hoá nhân loại, giữa vĩ đại và giản dị
Chọn lọc chi tiết tiêu biểu, sắp xếp mạch lạc, phù hợp, hài hoà. Ngôn từ sử dụng chuẩn mực, hình ảnh đẹp
đấu tranh cho thế giới hoà bình
Xã luận nghị luận kết hợp với biểu cảm
Nguy cơ chiến tranh hạt nhân đe doạ toàn thế giới và sự sống trên trái đất. Cuộc chạy đua vũ trang vô cùng tốn kém và cướp đi của thế giới những điều kiện để phát triển, để loại trừ nạn đói, nạn thất học và khắc phục nhiều bệnh tật cho hàng trăm triệu con người, nhất là ở những nước chậm phát triển. Chiến tranh hạt nhân là điều vô cùng phi lý, phản văn minh vì nó tiêu diệt mọi sự sống. Vì vậy đấu tranh cho hoà bình, ngăn chặn và xoá nguy cơ chiến tranh hạt nhân là nhiệm vụ thiết thân và cấp bách của mỗi người, của
Bài viết giàu sức thuyết phục bởi lập luận chặt chẽ, tính chính xác cụ thể và nhiệt tình tác giả
toàn thê loài người.
Tuyên bố thế giới về sự sống còn bảo vệ và phát triển trẻ em
Tuyên bố
Nghị luận kết hợp với thuyết minh
Bảo vệ quyền lợi chăm lo đến sự phát triển của trẻ em là trong những vấn đề quan trọng, cấp bách, có ý nghĩa toàn cầu. Bản tuyên bố của hội nghị cấp cao thế giới về trẻ em ngày 30/9/90 đã khẳng định điều ấy và cam kết thực hiện những nhiệm vụ có tính toàn diện vì sự sống còn và phát triển của trẻ em. vì tương lai của toàn nhân loại
Bố cục mạch lạc, hợp lý. Các ý trong văn bản có mối quan hệ với nhau.
Hoạt động của thầy giáo
Hoạt động của HS
Mục tiêu cần đạt Hoạt động 3: tìm phương
pháp học văn bản nhật dụng GV hướng dẫn HS rút ra những bài học về phương pháp văn bản nhật dụng qua hệ thống câu hỏi, gợi ý.