VIẾT BÀI TẬP LÀM VĂN SỐ 3
Tiết 57 VÀO NHÀ NGỤC QUẢNG ĐÔNG CẢM TÁC
C. TIÉN TRÌNH BÀI DẠY
1. Tổ chức:
2. Kiểm tra: Nêu nội dung, nghệ thuật một tác phẩm truyện hoặc kí Việt Nam mà em thÝch.
3. Bài mới: GTB. Tình hình đất nớc và cách mạng VN đầu thế kỷ XX chuyển sang giai đoạn mới theo khuynh hớng dân chủ t sản do các nhà nho yêu nớc lãnh đạo. Phan Bội Châu – nhà nho yêu nớc tiếp thu t tởng mới, quyết tâm thực hiện khát vọng đánh
đuổi giặc chấn hng đất nớc, từng bị kẻ thù bắt, tù đày nhiều năm. Trong từ PBC thờng hay làm thơ để bày tỏ chí khí của mình.
Hoạt động của Gv- học sinh Nội dung cần đạt Hoạt động 1
GV. Hớng dẫn đọc cần đọc diễn cảm, khẩu khí ngang tàng, giọng điệu hào hùng. Cặp câu 3 - 4 giọng thống thiết -> GV đọc mẫu -
I. Đọc và tìm hiểu chú thích:
1. Đọc.
> HS đọc.
2. Chó thÝch : sgk.
Dựa vào chú thích, trình bày hiểu biết về tác
giả? a. Tác giả:
- ( 1867-1940), hiệu là Sào Nam, quê
Đan Nhiệm, Nam Hoà, Nam Đàn, Nghệ An
- Là nhà yêu n ớc, nhà cách mạng lớn nhất của DT trong 25 năm đầu TK XX.
Tác phẩm ra đời trong hoàn cảnh nào? b, Tác phẩm:
- Viết bằng chữ Nôm, theo thể thơ thất ngôn bát cú Đờng luật.
- Sáng tác năm 1914 khi tác giả bị giam giữ trong nhà ngục Quảng Đông (TQ)
- Tác phẩm nằm trong tập “ Ngục trung th”
Hoạt động 2 II. Tìm hiểu văn bản:
1. Kiểu văn bản và phương thức biểu đạt
- KVB: Biểu cảm
- Thể loại: Trữ tình, biểu cảm trực tiếp không dựa vào sự việc và hả.
Bài thơ được sáng tác theo thể thơ nào? - Thể thơ: TNBC Đường luật.
Hãy nêu những hiểu biết của em về thể thơ này?
+ 8 câu, mỗi câu 7 tiếng.
+ Vần hiệp ở tiếng cuối các câu 1,2,3,5,8 (Lưu, tù, chân, thù, dân).
+ Hai cặp câu (3+4) & (5,6) đối nhau.
Em chia bố cục của tác phẩm ? 2. Bố cục: Đề, thực, luận, kết.
3. Phân tích:
Đọc lại 2 câu đề, giải thích từ “ hào kiệt, phong lưu ”?
a. Hai câu đề.
- => Hào kiệt, phong lưu: Người có tài, có chí như bậc anh hùng, phong thái ung dung, đàng hoàng, sang trọng.
Điệp từ “ vẫn ” có ý nghĩa gì? - => Điệp từ “vẫn” khẳng định bản thân không bao giờ thay đổi, trong bất cứ hoàn cảnh nào
Lời thơ “ chạy mỏi chân” giúp em hiểu gì về quan niệm sống và đấu tranh của người yêu nước?
- Nhà tù là nơi người chiến sĩ chủ động nghỉ chân trên chặng đường bôn tẩu dài dặc ý thức được hoàn cảnh, vượt lên hoàn cảnh).
Nhận xét về giọng điệu của hai câu đề? - => Vừa cứng cỏi, vừa mềm mại, bình tĩnh, tự chủ ngay cả trong nguy nan
Đọc hai câu thơ thực b. Hai câu thực.
Nhận xét gì về giọng điệu của câu thơ? - => Giọng điệu trầm hẳn xuống, thống thiết để bộc bạch tâm sự
Đó là tâm sự gì? - Khách không nhà và người có tội
Em hiểu gì về lời tâm sự đó? - => Nỗi đau đớn của người anh hùng đầy khí phách.
Nhận xét về nghệ thuật giữa 2 câu thơ. + Nghệ thuật đối cả thanh lẫn ý tạo nhạc điệu, giọng thơ trầm tĩnh thống thiết.
- Khách không nhà: người tự do - Trong 4 biển: trong thế gian rộng lớn ý nghĩa của cụm từ ''khách không nhà'',
''trong bốn biển'' ? cả câu?
- => Tác giả tự nhận mình là người tự do, đi giữa thế gian. Ông đã từng đi khắp 4 phương trời
Dựa vào chú thích SGK, em hiểu '' người có tội khắp năm châu'' như thế nào?
- Phan Bội Châu bị trục xuất khỏi Nhật, sống không hợp pháp ở Trung Quốc, bị thực dân Pháp kết án tử hình vắng mặt ông là kẻ có tội vì yêu nước đối với thực dân Pháp.
GV: 1905 bị giặc bắt gần 10 năm ông lưu lạc khi Nhật Bản, khi Trung Quốc, khi Xiêm La không một mái ấm gia đình lại thường xuyên bị kẻ thù săn đuổi. Không thể than thân bởi ông đã coi thường hiểm nguy và tự nguyện gắn cuộc đời của mình với sự tồn vong của đất nước '' Non sông đã chết sống thêm nhục''
Điều đó cho ta hiểu thêm tính cách nào của nhà yêu nước?
- Không khuất phục, tin mình là người yêu nước chân chính, lạc quan kiên cường, chấp nhận nguy nan trên đường tranh đấu.
Lời tâm sự ở 2 câu này có ý nghĩa ntn? - => Tâm trạng đau đớn, gắn nỗi đau của bản thân với nỗi đau của dân tộc.
Vì mất nước người anh hùng trở thành người có tội.
Đọc hai câu luận. c. Hai câu luận.
Giải thích từ’’bủa tay kinh tế”? + Bủa tay: mở rộng vòng tay để ôm lấy + Kinh tế: kinh bang tế thế - trị nước cứu đời công việc của người quân tử, người anh hùng
Giọng điệu và thủ pháp nghệ thuật của tác giả ở đâylà gì?
- Khẩu khí hào hùng sảng khoái , dù ở tình trạng bi kịch vẫn theo đuổi sự nghiệp cứu nước, cứu đời. Cười ngạo nghễ trước mọi thủ đoạn của kẻ thù.
- Lối nói khoa trương quen thuộc, NT đối cả ý và thanh, câu thơ kết tinh cao
độ cảm xúc lãng mạn hào hùng của tác giả.
Biện pháp nghệ thuật ấy biểu hiện điều gì? - => Gợi tả khí phách hiên ngang hoài bão lớn của người anh hùng yêu nước.
GV: Khát vọng của chàng thanh niên Phan Văn San khi đang còn nuôi chí lớn chờ thời cơ ở trong nước:
''Phùng xuân hội, may ra, ừ cũng dễ.
Nắm địa cầu vừa một tí con con Đạp toang hai cánh càn khôn,
Đem xuân vẽ lại trong non nước nhà...'' (Chơi xuân)
HS. Đọc hai câu thơ kết d. Hai câu kết.
Các từ "thân ấy và sự nghiệp”.được hiểu như thế nào ?
- Thân ấy: Chỉ con người PBC - Sự nghiệp: Cứu nước mà ông theo đuổi .
Em hiểu gì về tinh thần của người chiến sĩ CM trong tù
- Còn sống, còn đấu tranh giải phóng dân tộc thể hiện quan niệm sống của nhà yêu nước.
- ý chí gang thép, tin tưởng vào sự nghiệp chính nghĩa của mình, bất chấp thử thách gian nan.
Câu 7 sử dụng nghệ thuật gì? Tdụng? - Điệp từ ''còn'' ở giữa câu thơ buộc người đọc phải ngắt nhịp 1 cách mạnh mẽ lời nói dõng dạc, dứt khoát, tăng ý khẳng định cho câu thơ.
khẳng định tư thế hiên ngang, ý chí sắt đá, tin tưởng vào sự nghiệp đấu tranh giảiphóng dân tộc của tác giả.
Em cảm nhận được gì qua hai câu thơ kết ? - => Lời thơ đanh thép hùng hồn, khẳng định dứt khoát ý chí hiên ngang bất khuất coi thường tù ngục - còn sống là còn chiến đấu.
Hoạt động 3 III. Tổng kết: Ghi nhớ (SGK)
Trình bày đôi nét về nghệ thuật? 1) Nghệ thuật:
- Giọng thơ hào hùng, biểu cảm trực tiếp, phép đối chặt chẽ, sử dụng nhiều từ Hán Việt cổ mà vẫn vui, dí dỏm.
Nội dung? 2. Nội dung:
- Thể hiện phong thái ung dung, đàng hoàng và khí phách kiên cường, bất khuất vượt lên trên cảnh tù ngục khốc liệt của nhà chí sĩ yêu nước PBC.
IV. Luyện tập Hãy tìm thêm những bài thơ của PBC. 1. Bài tập 1
- HS sưu tầm Ôn lại thể thơ TNBCĐL, em hãy nhận dạng
thể thơ của bài thơ này về các phương diện số câu, số chữ, cách gieo vần.
2. Bài tập 2
- Toàn bài có 8 câu, mỗi câu 7 tiếng, vần hiệp ở cuối các câu 1, 2, 4, 6, 8 ''lưu'', ''tù'', ''châu'', ''thù'', ''đâu''; hai cặp 3-4; 5-6 đối nhau
Em hiểu gì về nhan đề bài thơ. (Cảm xúc được viết khi bị bắt giam ở nhà ngục tỉnh Quảng Đông)
- Vượt lên thử thách hiểm nguy, giữ vững khí phách kiên cường, niềm lạc quan, lòng tin không lay chuyển vào sự nghiệp cứu nước
Chọn đáp án đúng nhất: ''Mở miệng cười tan cuộc oán thù'' có thể hiểu theo cách nào?
3. Bài tập 3
A. Tiếng cười làm tan mối thù hận.
B. Tiếng cười của người yêu nước trước kẻ thù có sức mạnh chiến thắng mọi âm mưu của kẻ thù.
C. Tiếng của người yêu nước trong cảnh tù ngục mang sức mạnh đấu tranh.
D. Cả A, B, C 4. Củng cố: H. Cảm nhận của em về h/ảnh người tù CM PBC?
5. Hướng dẫn về nhà: - Thuộc lòng bài thơ, nắm chắc ND phần ghi nhớ.
- Tiết sau: soạn "Đập đá ở Côn Lôn"
Tiết 58.
Văn bản. Đập đá ở Côn Lôn
(Phan Châu Trinh) Ngày soạn: 22/11/2010.
A. Mục tiêu:
- Tư thế hiên ngang, khí phách hào hùng, ý chí kiên định của người chiến sĩ cách mạng trong hoàn cảnh tù đầy, gian khổ.
- Khẩu khí ngang tàng và nhữnh h/ả mang vẻ đẹp cao cả của bài thơ.
- Rèn luyện kĩ năng phân tích cảm nhận về thơ bát cú đường luật.
- Giáo dục lòng kính yêu các anh hùng của dân tộc và tự hào về họ.
B
. Phương pháp, phương tiện :
- Phương pháp: + Phân tích, bình, nêu & GQVĐ.
- Phương tiện: - GV: SGK + sách giáo viên + Chân dung cụ Phan Châu Trinh.
- HS : Đọc, tóm tắt, trả lời câu hỏi sgk..