Hoạt động của giáo viên và học Nội dung kiến thức sinh Hoạt động 1 Thời gian 18’ Mục tiêu: Hệ thống kiến thức tập làm văn đã học Phương pháp: Đàm thoại, nêu vấn đề KT: Động não, gợi mở, [r]
Trang 1Ngày soạn: 10/12/2019 Tiết 65
HƯỚNG DẪN LÀM BÀI KIỂM TRA HỌC KÌ I
Phần Văn bản
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
1 Kiến thức
- Nắm được những nét chính về tác giả, tác phẩm, hoàn cảnh sáng tác, nội dung trọng tâm và nghệ thuật chính của các văn bản đã học trong chương trình học kì I
2 Kĩ năng
- Kĩ năng bài dạy:
+ Tổng hợp kiến thức
+ Ôn tập có hiệu quả
- Kĩ năng sống:
+ Ra quyết định cách ôn tập hiệu quả
+ Giao tiếp: trình bày suy nghĩ, ý tưởng, thảo luận, chia sẻ những kinh nghiệm cá nhân về cách ôn tập hiệu quả
3 Thái độ
- Có thái độ tích cực, tự giác trong học tập
4 Định hướng phát triển năng lực
- Năng lực tự học
- Năng lực tự quản bản thân
- Năng lực giải quyết vấn đề
II CHUẨN BỊ
- GV: soạn giáo án, chuẩn bị tài liệu tham khảo
- HS: ôn lại kiến thức cũ
III PHƯƠNG PHÁP/ KT
- Thuyết trình, vấn đáp, thực hành
IV TIẾN TRÌNH GIỜ DẠY
1 Ổn định lớp: (1’)
8A 8B
2 Kiểm tra bài cũ: không
3 Bài mới * Vào bài: (1’)
Hôm nay cô và các em sẽ cùng ôn tập lại các kiến thức đã học ở chương trình Ngữ văn học kì I, lớp 8
Hoạt động của giáo viên và
học sinh
Nội dung kiến thức
Hoạt động 1 Thời gian 38’
Mục tiêu: Hệ thống kiến thức nội dung các văn bản
Phương pháp: Đàm thoại, nêu vấn đề
KT: Động não, đặt câu hỏi và trả lời
Trang 2bản loại
Truyện kí Việt Nam
1 Tôi đi
học
Thanh Tịnh
Truyện ngắn
TS +
MT + BC
Trong cuộc đời mỗi con người, kỉ niệm trong sáng của tuổi học trò, nhất là buổi tựu trường đầu tiên thường được ghi nhớ mãi Thanh Tịnh đã diễn tả dòng cảm nghĩ này bằng nghệ thuật tự
sự xen miêu tả và biểu cảm, với những rung động tinh tế qua truyện ngắn Tôi
đi học
2 Trong
lòng mẹ
Nguyên Hồng
Hồi kí TS +
MT + BC
Kể lại một cách chân thực và cảm động những cay đắng tủi cực cùng tình yêu thương cháy bỏng của nhà văn đối với người mẹ bất hạnh của mình
3 Tức
nước vỡ
bờ
Ngô Tất Tố
Tiểu thuyết
TS +
MT + BC
Vạch trần bộ mặt tàn ác, bất nhân của
xã hội thực dân phong kiến đương thời
đã đẩy người nông dân vào tình cảnh
vô cùng cực khổ, khiến họ phải liều mạng chống lại Ca ngợi vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ Việt Nam
4 Lão Hạc Nam
Cao
Truyện ngắn
TS +
MT + BC
Số phận đau thương của người nông dân trong xã hội cũ và phẩm chất cao quý tiềm tàng của họ Tấm lòng yêu thương, trân trọng đối với người nông dân và tài năng nghệ thuật xuất chúng của nhà văn Nam Cao
Văn học nước ngoài
5 Cô bé
bán diêm
An-đéc-xen
Truyện ngắn
TS +
MT + BC
Số phận đáng thương của em bé và lòng htuowng cảm sâu sắc đối với một
em bé bất hạnh của tác giả
6 Chiếc lá
cuối
cùng
O Hen-ri
Truyện ngắn
TS +
MT + BC
Xây dựng tình huống truyện có nhiều tình tiết hấp dẫn, sắp xếp chặt chẽ, kết cấu đảo ngược tình huống 2 lần làm cho chúng ta rung cảm trước tình thương yêu cao cả giữa những người nghèo khổ
7 Hai cây
phong
Ai-ma-tốp
Truyện ngắn
TS +
MT + BC
Hai cây phong được miêu tả hết sức sinh động bằng ngòi bút đậm chất hội họa Qua đó ta thấy được tình yêu quê hương da diết và lòng xúc động đặc biệt về câu chuyện cảm động của thầy Đuy-sen
Văn bản nhật dụng
8 Thông Văn Thuyết Làm sáng tỏ về tác hại của việc dùng
Trang 3tin về
ngày trái
đất năm
2000
bản nhật dụng
minh bao ni lông, về lợi ích của việc giảm
bớt chất thải ni lông đã gợi cho chúng
ta những việc có thể làm ngay để cải thiện môi trường sống Để bảo vệ trái đất, ngôi nhà chung của nhân loại
9 Ôn dịch,
thuốc lá
Nguyễn Khắc Viện
Văn bản nhật dụng
Thuyết minh, nghị luận
Giống như ôn dịch, nạn thuốc lá rất dễ lây lan và gây những tổn thất to lớn cho sức khỏe và tính mạng của con người Nó còn nguy hiểm hơn cả ôn dịch: nó gặm nhấm sức khỏe con người nên không thể kịp thời nhận biết, nó gây tác hại nhiều mặt tới cuốc sống gia đình và xã hội Bởi vậy, muốn chống lại nó, cần phải có quyết tâm cao hơn và biện pháp triệt để hơn là phòng chống ôn dịch
10 Bài toán
dân số
Thái An
Văn bản nhật dụng
Thuyết minh
Đất đai không sinh thêm, con người lại ngày càng nhiều lên gấp bội Nếu không hạn chế sự gia tăng dân số thì con người sẽ tự làm hại chính mình
Từ câu chuyện về một bài toán cổ về cấp số nhân, tác giả đã đưa ra các con
số buộc người đọc phải liên tưởng và suy ngẫm về sự gia tăng dân số đáng lo ngại của thế giới, nhất là ở những nước chậm phát triển
Phần thơ
11 Đập đá ở
Côn Lôn
Phan Châu Trinh
Thơ thất ngôn bát cú Đường luật
Biểu cảm
Bằng bút pháp lãng mạn và giọng điệu hào hùng, bài thơ đã giúp ta cảm nhận một hình tượng đẹp lẫm liệt, hiên ngang, ngang tàng của người anh hùng cứu nước dù gặp bước nguy nan nhưng vẫn không sờn lòng đổi chí
Điều chỉnh, bổ sung giáo án
Trang 4
Ngày soạn: 10/12/2019 Tiết 66
HƯỚNG DẪN LÀM BÀI KIỂM TRA HỌC KÌ I
( Phần Tiếng Việt và Tập làm văn )
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
1 Kiến thức
- Ôn tập, hệ thống những kiến thức về Tiếng Việt và TLV đã học trong học kì I
2 Kĩ năng
- Kĩ năng bài dạy:
+ Tổng hợp kiến thức
+ Ôn tập có hiệu quả
- Kĩ năng sống:
+ Ra quyết định cách ôn tập hiệu quả
+ Giao tiếp: trình bày suy nghĩ, ý tưởng, thảo luận, chia sẻ những kinh nghiệm cá nhân về cách ôn tập hiệu quả
3 Thái độ
- Có thái độ tích cực, tự giác trong học tập
4 Định hướng phát triển năng lực
- Năng lực tự học
- Năng lực tự quản bản thân
- Năng lực giải quyết vấn đề
II CHUẨN BỊ
- GV: soạn giáo án, chuẩn bị tài liệu
- HS: ôn lại kiến thức cũ
III PHƯƠNG PHÁP/KT
- Thuyết trình, vấn đáp, thực hành
IV TIẾN TRÌNH GIỜ DẠY
1 Ổn định lớp: (1’)
8A 8B
2 Kiểm tra bài cũ: không
3 Bài mới: * Vào bài: (1’)
Ở giờ trước, các em đã được ôn tập lại các kiến thức về phần Văn bản Hôm nay chúng ta tiếp tục hệ thống hóa lại các kiến thức về Tiếng Việt và Tập làm văn đã học trong học kì I vừa qua.
Hoạt động của giáo viên và học
sinh
Nội dung kiến thức
Hoạt động 1 Thời gian 18’
Mục tiêu: Hệ thống kiến thức tập làm văn đã học
Phương pháp: Đàm thoại, nêu vấn đề
KT: Động não, gợi mở, đặt câu hỏi và trả lời
?Trong chương trình học kì I lớp
8, các em đã học viết những kiểu
văn bản nào?(Đối tượng HSTB)
-Văn bản tự sự kết hợp miêu tả,
biểu cảm và văn bản thuyết minh
I.Tập làm văn 1.Văn tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm
- Trong văn tự sự rất ít khi các tác giả sử dụng thuần túy kể người, kể việc mà khi kể thường đan xen các yếu tố miêu tả và biểu cảm
Trang 5? Văn tự sự kết hợp với miêu tả
và biểu cảm có tác dụng gì? (Đối
tượng HSTB)
GV yêu cầu HS lập dàn ý cho các
đề bài luyện tập
? Văn thuyết minh là gì? Văn bản
thuyết minh cần có đặc điểm gì?
Hãy nêu một số phương pháp
thuyết minh? (Đối tượng HSTB)
? Nêu dàn ý cơ bản của văn
thuyết minh? (Đối tượng HSTB)
GV yêu cầu HS lập dàn ý chi tiết
cho các đề bài đã giao
- Các yếu tố miêu tả và biểu cảm làm cho câu chuyện sinh động và sâu sắc hơn
- Đề bài luyện tập:
1, Kể lại kỉ niệm tuổi thơ mà em nhớ nhất
2, Câu chuyện với một người mà em yêu quý
3, Câu chuyện về một con vật nuôi có nghĩa, có tình
2.Văn thuyết minh
- Văn thuyết minh là kiểu văn bản thông dụng trong mọi lĩnh vực đời sống nhằm cung cấp tri thức về đặc điểm, tính chất, nguyên nhân của các hiện tượng và sự vật trong tự nhiên, xã hội bằng các phương thức trình bày, giới thiệu, giải thích
- Tri thức trong văn bản thuyết minh cần khách quan, xác thực và hữu ích cho con người
- Một số phương pháp thuyết minh: Nêu định nghĩa, giải thích, liệt kê, nêu ví dụ, dùng số liệu, so sánh, phân tích, phân loại
- Đề bài luyện tập:
1, Thuyết minh về kính mắt
2, Thuyết minh về bóng đèn
3, Thuyết minh về thể thơ lục bát
Điều chỉnh, bổ sung giáo án
Hoạt động 2 Thời gian 20’
Mục tiêu: Hệ thống kiến thức Tiếng Việt đã học
Phương pháp: Đàm thoại, nêu vấn đề
KT: Động não, đặt câu hỏi, thực hành
? Trong học kì I chúng ta đã học
những kiến thức nào về Tiếng
Việt? (Đối tượng HSTB)
GV yêu cầu HS nhắc lại khái
niệm và nêu ví dụ cho từng kiến
thức đã học
II.Tiếng Việt 1.Từ vựng
Cấp độ khái quát về nghĩa của từ ngữ; Trường
từ vựng; từ tượng hình; từ tượng thanh; từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội; nói quá; nói giảm nói tránh
2.Ngữ pháp
Trợ từ; thán từ; tình thái từ; câu ghép
3.Bài tập
Yêu cầu Hs viết đoạn văn có sử dụng:
1, Từ tượng hình, từ tượng thanh
2, Sử dụng trợ từ, thán từ, tình thái từ
3, Sử dụng câu ghép
Điều chỉnh, bổ sung giáo án
Trang 6
4 Củng cố (2’)
? Nhận xét giờ ôn tập
5 Hướng dẫn học sinh học bài và chuẩn bị bài (3’)
- Học sinh ôn tập các kiến thức về phần Tiếng Việt, tập làm văn và Văn bản chuẩn bị cho bài kiểm tra học kì
Trang 7Ngày soạn: 10/12/2019 Tiết 69 Đọc thêm
Văn bản: HAI CHỮ NƯỚC NHÀ
Trần Tuấn Khải
-I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: giúp HS
1 Kiến thức
- Nỗi đau mất nước và ý chí phục thù cứu nước được thể hiện trong đoạn thơ
- Sức hấp dẫn của đoạn thơ qua cách khai thác đề tài lịch sử, lựa chọn thể thơ để diễn
tả tâm trạng của nhân vật lịch sử với giọng thơ thống thiết
2 Kĩ năng
- Kĩ năng bài dạy:
+ Đọc – hiểu một đoạn thơ khai thác đề tài lịch sử
+ Cảm thụ được cảm xúc mãnh liệt thể hiện bằng thể thơ song thất lục bát
- Kĩ năng sống:
+ Giao tiếp: trình bày suy nghĩ vẻ đẹp của thơ ca yêu nước những năm đầu thế kỉ XX
3 Thái độ
- Liện hệ với tư tưởng yêu nước và độc lập dân tộc của Bác
- Bồi dưỡng tình yêu đất nước
- Tự hào, cảm phục đối với cha anh Có ý thức vươn lên
* Tích hợp giáo dục đạo đức: giá trị sống: HÒA BÌNH, TÔN TRỌNG, TỰ DO,
ĐOÀN KẾT
* Tích hợp tư tưởng Hồ Chí Minh: Liên hệ với tư tưởng yêu nước và độc lập dân
tộc của Bác
*Tích hợp kĩ năng sống:
- Giao tiếp: trình bày, trao đổi về tiếng lòng yêu nước của Trần Tuấn Khải qua tác phẩm “ Hai chữ nước nhà”
- Tư duy sáng tạo: nêu vấn đề, phân tích, bình luận về vẻ đẹp của nhân vật lịch sử Nguyễn Trãi được tái hiện sinh động và đặc sắc qua hình ảnh thơ
- Tự nhận thức bài học về bài học về tình yêu quê hương đất nước và sự xả thân vì nghĩa lớn qua tác phẩm
* Tích hợp giáo dục đạo đức:
- Tôn vinh, biết ơn những người đã xả thân vì nước
- Lên án kẻ thù cướp nước
- Có khát vọng độc lập, hòa bình
4 Định hướng phát triển năng lực
- Năng lực giải quyết vấn đề, sáng tạo, hợp tác, tự quản bản thân
- Năng lực giao tiếp
- Năng lực tự học
- Năng lực sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông
- Năng lực thưởng thức văn học/cảm thụ thẩm mĩ
II CHUẨN BỊ
- GV: nghiên cứu soạn giảng, SGK, SGV,TLTK, thiết kế, hình ảnh về nhà thơ, đọc tư liệu về Trần Tuấn Khải và những tác phẩm của ông
- Hs: chuẩn bị bài ở nhà theo hệ thống câu hỏi trong phiếu học tập
Trang 8III PHƯƠNG PHÁP – KĨ THUẬT
- Đàm thoại, gợi mở, thuyết trình, bình giảng
- Kt: động não
IV TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
1 Ổn định lớp (1’)
8A 8B
2 Kiểm tra bài cũ (3’)
? Kiểm tra sự chuẩn bị bài của học sinh
3 Bài mới- Giới thiệu bài (1’)
Mượn lời Nguyễn Phi Khanh nói với con khi bị quân Minh xâm lược bắt sang Trung Quốc, Trần Tuấn Khải đã thể hiện được tình yêu quê hương đất nước của mình
Hoạt động 1 Thời gian 7’
Mục tiêu: HDHS tìm hiểu chung
Phương pháp: Đàm thoại, vấn đáp, nêu vấn đề
KT: Động não, đặt câu hỏi và trả lời
GV yêu cầu HS đọc chú thích
?Em hãy nêu những nét chính về tác giả? (Đối
tượng HSTB)
GV: cung cấp hình ảnh Trần Tuấn Khải và mở
rộng
?Em hãy nêu xuất xứ của bài thơ? (Đối tượng
HSTB)
? Bài thơ này thuộc thể thơ nào? Đặc điểm của
thể thơ này? (Đối tượng HSTB)
- Cách ngắt nhịp và những thanh trắc nằm giữa 2
câu 7, kết hợp với âm điệu của lục bát làm cho
nhạc tính ở từng khổ thơ trở nên phong phú hơn,
rất thích hợp để diễn tả những tiếng lòng sầu
thảm hay là những nỗi giận dữ, oán thán
I Tìm hiểu chung
1 Tác giả
- Trần Tuấn Khải (1895 – 1983)
- Hiệu: Á Nam
- Quê: Nam Định
2 Tác phẩm
- Trích từ tập thơ “Bút quan hoài I” (1924)
- Thể thơ: song thất lục bát
Điều chỉnh, bổ sung giáo án
Hoạt động 2 Thời gian 20’
Mục tiêu:HDHS tìm hiểu chi tiết văn bản
Phương pháp:vấn đáp, thuyết trình, bình giảng, nêu vấn đề
KT: Động não, đặt câu hỏi và trả lời
Trang 9GV hướng dẫn cách đọc: Đoạn thơ rất đa dạng
về cảm xúc (Khi nuối tiếc tự hào, khi căm uất,
khi thiết tha), HS cần đọc diễn cảm để thể hiện
được những cảm xúc đó
GV đọc mẫu, gọi HS đọc, nhận xét
GV yêu cầu HS đọc các chú thích trong SGK
?Em chia bố cục văn bản này như thế nào? (Đối
tượng HSTB)
3 phần:
8 câu đầu: Tâm trạng của người cha trong cảnh
ngộ phải rời xa đất nước
20 câu giữa: Tình cảnh đất nước
8 câu cuối: Lời trao gửi
GV yêu cầu HS theo dõi 8 câu thơ đầu
? Cảnh tượng cuộc chia li được miêu tả qua
những câu thơ nào? (Đối tượng HSTB)
“ Chốn ải Bắc khêu bất bình”
? Không gian chốn ải Bắc và cõi giời Nam được
đặt trong thế tương phản nhằm phản ánh tâm
trạng nào của con người? (Đối tượng HS khá,
giỏi)
- Tâm trạng phân đôi: vừa thân thiết (giời Nam),
vừa xa lạ (ải Bắc) Đó là tâm trạng của người yêu
nước buộc phải xa đất nước
? Khung cảnh cuộc ra đi như thế nào? (Đối
tượng HSTB)
- Mây sầu, gió thảm, hổ thét, chim kêu
=> Khung cảnh ấy như khêu nỗi bất bình của
người cha, đó là nỗi đau của người yêu nước mà
buộc phải rời xa đất nước, là nỗi căm tức giặc
Minh xâm lược, là tình cảm vừa nhớ thương, vừa
căm tức nhưng bất lực
? Giữa khung cảnh đó người cha hiện lên qua
những lời thơ nào? (Đối tượng HSTB)
“Hạt máu nóng châu rơi”
? Ở những câu thơ này tác giả đã sử dụng biện
pháp nghệ thuật gì? Mang ý nghĩa gì? (Đối
tượng HSTB)
- Các hình ảnh ẩn dụ mang nhiệt huyết yêu nước
của người cha và là người nặng lòng với đất
nước, quê hương
Chuyển ý:
Theo dõi đoạn thơ 20 câu thơ tiếp và cho biết:
? Người cha nhắc đến lịch sử dân tộc trong
những lời thơ nào? (Đối tượng HSTB)
“Giống Hồng Lạc xưa nay kém gì”
II Đọc-hiểu văn bản
1 Đọc, tìm hiểu chú thích SGK
2 Bố cục: 3 phần
3 Hướng dẫn phân tích
a Tám câu thơ đầu
Biện pháp nghệ thuật ẩn dụ đã cho ta thấy được tình cảnh đau đớn, xót xa, thê lương của cuộc li biệt cha – con và tình nhà nghĩa nước sâu nặng
b Nỗi lòng của người cha trước cảnh nước mất nhà tan
Trang 10? Qua lời khuyên ấy, đặc điểm nào của dân tộc
được nói đến? (Đối tượng HSTB)
- Truyền thống dân tộc: nòi giống cao quý, lịch
sử lâu đời, nhiều anh hùng hào kiệt
* Tích hợp kĩ năng sống:
- Tư duy sáng tạo: suy nghĩ, trình bày về những
nét độc đáo trong nỗi lòng của người cha trước
cảnh nước mất nhà tan
? Tại sao khi khuyên con trở về tìm cách cứu
nước cứu nhà, người cha lại nhắc đến lịch sử
oai hùng của dân tộc? (Đối tượng HS khá, giỏi)
- Vì dân tộc ta vốn có lịch sử hào hùng và muốn
khích lệ dòng máu anh hùng dân tộc ở người
con => Lòng tự hào dân tộc, một biểu hiện của
lòng yêu nước
? Những câu thơ nào miêu tả tình cảnh đất
nước? Các chi tiết ấy cho em thấy điều gì? (Đối
tượng HSTB)
“Bốn phương khói lửa bỏ vợ lìa con”
Họa mất nước gieo bao đau thương cho
dân tộc và nỗi đau lòng cho người yêu
nước
? Những câu thơ nào diễn tả nỗi đau này? (Đối
tượng HSTB)
“Thảm vong quốc vội cơn sầu”
? Nhận xét về nghệ thuật diễn tả qua các chi tiết,
hình ảnh ấy? Ý nghĩa của các biện pháp nghệ
thuật này? (Đối tượng HSTB)
- Nghệ thuật: so sánh, nhân hóa
- Giọng điệu lâm li, thống thiết, vừa xót xa, cay
đắng
- Cực tả nỗi đau mất nước thấm đến cả đất trời,
sông núi Việt Nam Niềm xót thương vô hạn cho
đất nước và nỗi căm phẫn trước tội ác của giặc
Minh Đó là biểu hiện sâu sắc của tình cảm yêu
nước trong lòng nhà thơ
Chuyển ý
HS đọc 8 câu thơ cuối
? Những lời thơ nào diễn tả tình cảnh thực của
người cha? Các câu thơ ấy cho thấy người cha
rơi vào cảnh ngộ như thế nào? (Đối tượng
HSTB)
“Cha xót phận vũng lầy”
- Cảnh ngộ ngặt nghèo, bất lực
? Tại sao trước khi khuyên con trở về tìm cách
Niềm xót thương vô hạn cho đất nước và nỗi căm phẫn tột cùng những tội ác của giặc Minh
c Lời trao gửi cho con
