Hoạt động của GV - HS Nội dung chính Hoạt đông 1 : Đặc điểm sản xuất nông nghiệp Mục tiêu: - Trình bày được các mối quan hệ giữa khí hậu với nông nghiệp và đất trồng, giữa khai thác đất [r]
Trang 1Tiết 7 Bài 7 : MÔI TRƯỜNG NHIỆT ĐỚI GIÓ MÙA
I MỤC TIÊU BÀI HỌC
1 Kiến thức
- Trình bày được sơ bộ nguyên nhân hình thành gió mùa ở đới nóng và đặc điểm của gió mùa mùa hạ, gió mùa mùa đông
- Phát biểu được 2 đặc điểm cơ bản của môi trường nhiệt đới gió mùa (nhiệt độ lượng mưa thay đổi tuỳ theo mùa gió, thời tiết diễn biến thất thường) Đặc điểm này chi phối thiên nhiên và hoạt động của con người theo nhịp điệu của gió mùa
- Phân tích được môi trường nhiệt đới gió mùa là môi trường đặc sắc và đa dạng ở đới nóng
2 Kĩ năng
- Rèn luyện cho học sinh kĩ năng đọc bản đồ, ảnh địa lí, biểu đồ nhiệt độ và lượng mưa nhận biết khí hậu nhiệt đới gió mùa qua biểu đồ
3 Thái độ.
- HS ham tìm hiểu về đăc điểm các môi trường.
4 Định hướng phát triển năng lực
- Năng lực chung: Tự học, giải quyết vấn đề, sáng tạo, tính toán, hợp tác, giải quyết vấn đề
- Năng lực chuyên biệt: sử dụng bản đồ, sử dụng tranh ảnh
II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
Giáo viên:
- Bản đồ các môi trường, khí hậu Thế Giới , tranh ảnh về rừng nhiệt đới
- Biểu đồ nhiệt độ và lượng mưa của Môi trường nhiệt đới gió mùa
Học sinh:
Học thuộc bài cũ Đọc kĩ và trả lời các câu hỏi trong bài mới
III PHƯƠNG PHẤP KĨ THUẬT DẠY HỌC
- Tư duy, giải quyết vấn đề, động não, trực quan, nhóm
IV HOẠT ĐỘNG TRÊN LỚP
1.Ổn định lớp (1’)
2 Kiểm tra bài cũ (5’)
- Nêu những đặc điểm của khí hậu nhiệt đới ?
- Tại sao diện tích xavan và nửa hoang mạc ở nhiệt đới đang ngày càng mở rộng
3 Bài mới
- Giới thiệu : trong đới nóng, có một khu vực tuy cùng vĩ độ với các môi trường
nhiệt đới và hoang mạc nhưng thiên nhiên có nhiều nét đặc sắc, đó là vùng nhiệt đới gió mùa
Trang 2Hoạt động của GV - HS Nội dung chính
Hoạt động 1 : Tìm hiểu khí hậu của môi trường
nhiệt đới
Mục tiêu: Trình bày được sơ bộ nguyên nhân
hình thành gió mùa ở đới nóng và đặc điểm của
gió mùa mùa hạ, gió mùa mùa đông
- Phát biểu được 2 đặc điểm cơ bản của môi
trường nhiệt đới gió mùa (nhiệt độ lượng mưa
thay đổi tuỳ theo mùa gió, thời tiết diễn biến
thất thường) Đặc điểm này chi phối thiên nhiên
và hoạt động của con người theo nhịp điệu của
gió mùa
Thời gian 25 phút
Phương pháp dạy học: nhóm, trực quan
Kĩ thuật dạy học: động não, tư duy, chia nhóm
Thảo luận nhóm, mỗi nhóm 4 HS
Nhóm 1,3,5,7 tìm hiểu hướng gió mùa đông
Nhóm 2,4,6,8 tìm hiểu hướng gió mùa hạ
(Thời gian 5’)
* Bước 1 : cho HSquan sát hình 7.1 và 7.2, giới
thiệu ký hiệu hai hướng gió bằng mũi tên đỏ và
mũi tên xanh
- GV xác định cho HS thấy khu vực Nam Á và
Đông Nam Á
? Em có nhận xét gì về hướng gió thổi vào mùa
hạ và mùa đông ở Nam Á và Đông Nam Á ?
( mùa hạ thổi từ biển vào đất liền, mùa đông
thổi từ đất liền ra biển ).
? Giải thích tại sao lượng mưa ở 2 khu vực này
chênh lệch nhau rất lớn giữa mùa hạ và mùa
đông ?
? Tại sao các mũi tên chỉ gió ở Nam Á lại chuyển
hướng cả mùa hạ lẫn mùa đông ?
( khi gió vượt qua xích đạo, lực tự quay của
Trái Đất làm cho gió đổi hướng ).
* Bước 3 :
? Các em xem hai biểu đồ khí hậu ở Hà Nội và ở
Mum Bai có điểm nào khác nhau ? (Hà Nội mùa
đông xuống dưới 18 o C, mùa hạ hơn 30 o c, biên
độ nhiệt cao trên 12 o Còn ở MunBai nóng nhất
là 28 o C, mát nhất là 23 o C =>Hà Nội có mùa
đông lạnh, còn MumBai nóng quanh năm)
* Bước 4 :
- HS tự tìm ra sự khác biệt của khí hậu :
1 Khí hậu
- Nam Á và Đông Nam Á
là hai khu vực điển hình của môi trường nhiệt đới gió
mùa.(mùa mưa: nóng nhiều mưa nhiều; và mùa khô: lạnh và khô)
- Khí hậu nhiệt đới gió mùa
có hai đặc điểm nổi bật là : nhiệt độ, lượng mưa thay đổi theo mùa gió và thời tiết diễn biến thất thường
Trang 3+ Nhiệt đới : có thời kì khô hạn kéo dài không
mưa, lượng mưa TB ít hơn 1.500 mm
+ Nhiệt đới gió mùa : có lượng mưa TB cao hơn
1.500 mm , có mùa khô nhưng không có thời kì
khô hạn kéo dài
* Bước 5 : cho HS biết thêm khí hậu gió mùa có
tính chất thất thường :
+ Mùa mưa có năm đến sớm, có năm đến muộn
+ Lượng mưa tuy có nhiều nhưng không đều
giữa các năm
+ Gió mùa mùa đông có năm đến sớm, có năm
đến muộn, có năm rét nhiều, có năm rét ít
………
………
Hoạt động 2: Tìm hiểu đặc điểm môi trường
nhiệt đới gió mùa
Mục tiêu: - Phân tích được môi trường nhiệt đới
gió mùa là môi trường đặc sắc và đa dạng ở đới
nóng
Thời gian: 10 phút
Phương pháp dạy học: Trực quan, Đàm thoại
Kĩ thuật dạy học: Động não, tư duy
Hoạt động cả lớp
* Bước 1 : GV yêu cầu HS mô tả cảnh sắc thiên
nhiên theo mùa qua hình 7.5 và 7.6 ?(mùa mưa
rừng cao su xanh tốt, còn mùa khô lá rụng đầy,
cây khô lá vàng => môi trường nhiệt đới thay
đổi theo thời gian (theo mùa)
* Bước 2 :
? Về không gian cảnh sắc thiên nhiên thay đổi từ
nơi này đến nơi khác như thế nào ?
? Nơi mưa nhiều, nơi ít mưa cảnh sắc thiên nhiên
khác nhau không? (thiên nhiên nhiệt đới gió mùa
thay đổi theo không gian nhưng tuỳ thuộc vào
lượng mưa : từ rừng xích đạo ẩm, rừng nhiệt
đới mưa mùa, rừng ngập mặn, đồng cỏ cao
nhiệt đới )
* Bước 3 :GV kết luận :
+ Môi trường nhiệt đới gió mùa là môi trường đa
dạng và phong phú nhất ở đới nóng
+ Môi trường nhiệt đới gió mùa là nơi tập trung
đông dân nhất thế giới
2 Các đặc điểm khác của môi trường
- Môi trường nhiệt đới gió mùa là kiểu môi trường đa dạng và phong phú
- Gió mùa ảnh hưởng lớn tới cảnh sắc thiên nhiên và cuộc sống của con người
- Nam Á và Đông Nam Á
là các khu vực thích hợp cho việc trồng cây lương thực
(đặc biệt là cây lúa nước) và
cây công nghiệp ; đây là những nơi sớm tập trung đông dân trên thế giới
Trang 4Hoạt động của GV - HS Nội dung chính
………
………
4 Củng cố (2’)
- Nguyên nhân và ảnh hưởng của gió muà đến khu vực
- Nêu những đặc điểm nổi bật của khí hậu nhiệt đới gió mùa?
- Tại sao nói: “Môi trường nhiệt đới gió mùa rất đa dạng và phong phú”?
5 Hướng dẫn về nhà (2’)
- Về nhà học bài, làm bài tập 2 trang 25
- Chuẩn bị bài 9: Hoạt động sản xuất nông nghiệp ở đới nóng
+ Môi trường xích đạo ẩm có thuận lợi & khó khăn gì đối với sản xuất nông nghiệp?
+Để khắc phục những khó khăn đó ta phải làm gì? + Nêu những nông sản chính của đới nóng ? Và xác định các khu vực ở đới nóng sản xuất nhiều loại nông sản đó?
Trang 5Tiết 8 Bài 9 : HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT
NÔNG NGHIỆP Ở ĐỚI NÓNG
I MỤC TIÊU BÀI HỌC
1 Kiến thức
- Trình bày được các mối quan hệ giữa khí hậu với nông nghiệp và đất trồng, giữa khai thác đất đai và bảo vệ đất
- Phát biểu được 1 số cây trồng, vật nuôi ở các kiểu môi trường khác nhau của đới nóng
- Luyện tập cách mô tả hiện tượng địa lí qua tranh liên hoàn và cũng cố thêm kĩ năng đọc ảnh địa lí cho học sinh
2 Kĩ năng
- Rèn luyện kĩ năng phán đoán địa lí cho HS ở mức độ cao hơn về mối quan hệ giữa khí hậu với nông nghiệp và đất trồng, giữa khai thác với bảo vệ đất trồng
*) Kĩ năng sống
- Tìm kiếm và xử lí thông tin qua bài viết, biểu đồ, tranh ảnh về đặc điểm sản xuất nông nghiệp và các sản phẩm chủ yếu ở đới nóng
- Phản hồi, lắng nghe tích cực
- Tự tin khi trình bày kết quả làm việc nhóm
3 Thái độ
- Hs tích cực trong học tập, yêu lao động
4 Định hướng phát triển năng lực
- Năng lực chung: Tự học, giải quyết vấn đề, sáng tạo, tính toán, hợp tác, giải quyết vấn đề
- Năng lực chuyên biệt: sử dụng bản đồ, sử dụng tranh ảnh
II CHUẨN BỊ
Giáo viên
Máy chiếu có hình ảnh:
- Biểu đồ nhiệt độ lượng mưa ở môi trường xích đạo ẩm
- Tranh ảnh về hoạt động sản xuất nông nghiệp ở đới nóng
Học sinh
Học thuộc bài cũ Đọc kĩ và trả lời các câu hỏi trong bài mới
III PHƯƠNG PHẤP KĨ THUẬT DẠY HỌC
- Tư duy, giải quyết vấn đề, động não, thảo luân nhóm, đàm thoại
IV HOẠT ĐỘNG TRÊN LỚP
1.Ổn định lớp (1’)
2 Kiểm tra bài cũ (5’)
- Nêu những đặc điểm nổi bật của khí hậu nhiệt đới gió mùa?
- Tại sao nói: “Môi trường nhiệt đới gió mùa rất đa dạng và phong phú”?
Trang 63 Bài mới : - Giới thiệu : đăc điểm khí hậu đới nóng là nắng nóng quanh
năm và mưa nhiều, tập trung theo mùa Những đặc điểm này tạo điều kiện thuận lợi cho cây trồng tăng trưởng quanh năm đất dễ bị xói mòn cuốn trôi hết lớp đất màu trên bề mặt đất và sinh ra nhiều dịch bệnh, côn trùng hại cây trồng, vật nuôi
Hoạt động của GV - HS Nội dung chính
Hoạt đông 1 : Đặc điểm sản xuất nông nghiệp
Mục tiêu: - Trình bày được các mối quan hệ giữa
khí hậu với nông nghiệp và đất trồng, giữa khai
thác đất đai và bảo vệ đất
Thời gian: 20 phút
Phương pháp dạy học: Nhóm, đàm thoại
Kĩ thuật dạy học: Chia nhóm, động não, phân tích
Thảo luận nhóm (cặp)
* Bước 1:
- GV : yêu cầu HS nhắc lại đặc điểm của
+ Khí hậu xích đạo (nóng ẩm quanh năm)
+ Khí hậu nhiệt đới (nhiệt độ cao quanh năm
trong năm có một thời kì khô hạn (từ tháng 3
đến tháng 9) càng gần chí tuyến thì khô hạn
càng kéo dài
+ Nhiệt đới gió mùa : nhiệt độ, lượng mưa thay
đổi theo mùa thời tiết diễn biến thất thường
Đới nóng là nắng nóng, mưa nhiều quanh năm
? Các đặc điểm khí hâu này thuận lợi gì đối với
cây trồng và mùa vụ như thế nào? (Cây trồng phát
triển quanh năm, có thể trồng xen canh, gối vụ)
? Kiểu khí hậu như vậy có khó khăn gì trong sản
xuất nông nghiệp ( Sâu bệnh phát triển gây hại
cây trồng, vật nuôi )
- GV : treo biểu đồ hình 9.1
- GV cho HS quan sát hình 9.2 các em có nhận xét
gì ?
(Do nhiệt độ và độ ẩm cao lượng mưa
nhiều đất bị xói mòn, sườn đồi trơ trụi với các
khe rãnh sâu )
? Ở vùng đồi núi có độ dốc cao, mưa nhiều thì lớp
mùn ở đây như thế nào ? (Lớp mùn thường
không dày do bị cuốn trôi )
? Nguyên nhân dẫn đến xói mòn đất ở môi trường
xích đạo ẩm? (lượng mưa nhiều và không có cây
cối che phủ
? Biện pháp khắc phục như thế nào? (bảo vệ,
trồng rừng)
? Các em hãy cho ví dụ sự ảnh hưởng của khí hậu
1 Đặc điểm sản xuất nông nghiệp
- Ở đới nóng, việc trồng trọt được tiến hành quanh năm,
có thể xen canh nhiều loại cây trồng, nếu có đủ nước tưới
- Trong điều kiện khí hậu nóng, mưa nhiều hoặc mưa tập trung theo mùa, đất dễ
bị rửa trôi, xói mòn Vì vậy, cần bảo vệ rừng , trồng cây che phủ đất và làm thuỷ lợi
và có kế hoạch phòng chống thiên tai
Trang 7nhiệt đới và nhiệt đới gió mùa đến SX nông
nghiệp ?
(lượng mưa tập trung vào 1 mùa gây xói mòn,
lũ lụt … mùa khô kéo dài gây hạn hán, mất
mùa)
………
………
Hoạt động 2 : Các sản phẩm nông nghiệp chủ
yếu
Mục tiêu: Phát biểu được 1 số cây trồng, vật nuôi
ở các kiểu môi trường khác nhau của đới nóng
Thời gian: 12 phút
Phương pháp dạy học: Đàm thoại, thuyết trình
Kĩ thuật dạy học: Hỏi và trả lời
? Ở các đồng bằng nhiệt đới gió mùa (châu Á ) có
loại cây lương thực nào quan trọng ? (Cây lúa
nước)
? Ở địa phương em có loại cây lương thực nào
chủ yếu ?
? Tại sao khoai lang được trồng ở đồng bằng ?
Sắn được trồng ở đồi núi ?(khoai lang phù hợp
với đất phù sa, còn sắn phù hợp đất cát)
- GV nói thêm về cây cao lương (lúa miến, bo bo)
là cây lương thực thích nghi với loại khí hậu
nóng Hiện nay cao lương là cây lương thực nuôi
sống hàng triệu ngừơi ở châu Phi, Ấn Độ, Trung
Quốc
? Tại sao vùng trồng lúa nước lại thường trùng với
những vùng đông dân cư bậc nhất trên thế giới ?
(Là vùng đồng bằng,đất đai màu mỡ, điều
kiện sống và giao thông thuận tiện )
? Cây công nghiệp gồm những loại nào ? Phân bố
những khu vực nào ?
? Việt Nam có những loại cây công nghiệp nào ?
? Ở đới nóng chăn nuôi được những loại gia súc
nào? Ở đâu ?
………
………
2 Các sản phẩm nông nghiệp chủ yếu
- Cây trồng chủ yếu là cây lúa nước , các loại ngũ cốc
khác (kê, đậu, ngô, lúa nếp, lúa tẻ) và nhiều cây công
nghiệp nhiệt đới có giá trị xuất khẩu cao
- Chăn nuôi chưa phát triển bằng trồng trọt, chủ yếu là chăn thả năng suất thấp
4 Củng cố (3’)
- Môi trường xích đạo ẩm có thuận lợi & khó khăn gì đối với sản xuất nông nghiệp ? Để khắc phực những khó khăn đó ta phải làm gì ?
Trang 8- Nêu những nông sản chính của đới nóng ? Và xác định các khu vực ở đới nóng sản xuất nhiều loại nông sản đó ?
5 Hướng dẫn về nhà (2’)
- Về nhà học bài, làm bài tập trang 32 SGK
- Chuẩn bị bài 10: Dân số, sức ép của dân số tới tài nguyên môi trường đới nóng ? Dân số đới nóng chiếm gần 50% dân số thế giới nhưng chỉ tập trung sinh
sống ở một số khu vực, thì sẽ có tác động gì đến nguồn tài nguyên và môi trường ở những nơi đó ?
? Trong khi tài nguyên môi trường đang bị xuống cấp thì sự bùng nổ dân số ở đới nóng có tác động như thế nào ?
? Nêu những tác động tiêu cực của dân số đến môi trường ?)