Tiết 89 90 thêm trạng ngữ cho câu

Các trạng ngữ: a.-… như báo trước mùa về của một thức quà thanh nhã và tinh khiết!. -… khi đi qua những cánh đồng xanh, mà hạt thóc nếp đầu tiên làm trĩu thân b.-… với khả năng thích ứ

Trang 1

Câu 1: Trong các câu sau, câu nào là câu đặc biệt?

Trên cao, bầu trời trong xanh không một gơn mây.

Hoa Sim !

Mưa rất to.

Lan là học sinh.

KIỂM TRA BÀI CŨ

Hãy lựa chọn câu trả lới đúng nhất.

Trang 2

Liệt kê nhằm thông báo sự tồn tại của sự vật hiện tượng.

KIỂM TRA BÀI CŨ

Hãy lựa chọn câu trả lới đúng nhất.

Trang 3

VÍ DỤ

Câu 1: Mùa xuân ! Cây cối đâm chồi nẩy lộc.

Câu 2: Mùa xuân , cây cối đâm chồi nẩy lộc.

Em có nhận xét gì về hai cụm từ mùa xuân trong hai ví dụ trên?

//

CN

Trang 4

TIẾT 89

Trang 5

TIẾT 89: THÊM TRẠNG NGỮ CHO CÂU

ăn ở với người đời đời, kiếp kiếp.[…] Tre với người như thế đã mấy nghìn năm Một thế kỉ “văn minh”, “ khai hoá” của thực dân cũng không làm ra được một tấc sắt Tre vẫn phải còn vất

vả mãi với người Cối xay tre nặng

nề quay, từ nghìn đời nay, xay nắm thóc ( Thép Mới)

Các trạng ngữ:

Các trạng ngữ vừa tìm được

bổ sung cho câu nội dung

gì?

 Bổ sung thông tin về nơi chốn

 Bổ sung thông tin về thời gian

1 Ví dụ: (SGK/ 39)

Trang 6

? Có thể chuyển trạng ngữ trong câu sau sang những

vị trí nào?

Dưới bóng tre xanh, đã từ lâu đời, người dân cày Việt

Nam dựng nhà, dựng cửa, vỡ ruộng khai hoang.

Có thể chuyển trạng ngữ trong câu trên sang các vị trí:

- Người dân cày Việt Nam, dưới bóng tre xanh, đã từ lâu đời , dựng nhà, dựng cửa, vỡ ruộng khai hoang.

- Người dân cày Việt Nam dựng nhà, dựng cửa, vỡ ruộng khai hoang, dưới bóng tre xanh, đã từ lâu đời

Từ ví dụ trên, em thấy trạng ngữ có thể đứng ở những vị trí nào trong câu?

 Trạng ngữ có thể đứng đầu câu, cuối câu hoặc giữa câuGiữa trạng ngữ và các thành

phần chính của câu được phân biệt bằng dấu hiệu nào?

2 Nhận xét: Ghi nhớ: (SGK/39)

Trang 7

Ví dụ: Trong hai câu dưới đây, câu nào có trạng ngữ, câu nào

không có trạng ngữ ? Vì sao?

Câu 1: Tôi đọc báo hôm nay

Câu 2: Hôm nay, tôi đọc báo.

- Câu 1: không có trạng ngữ vì cụm từ “ hôm nay ” là phụ ngữ cho cụm động từ (bổ nghĩa cho động từ “đọc”).

- Câu 2: cụm từ “hôm nay” là trạng ngữ được thêm vào để cụ thể

hoá ý nghĩa về mặt thời gian cho câu

Trang 8

+ Câu d: câu đặc biệt.

Bốn câu sau đều có cụm từ mùa xuân Hãy cho biết trong câu nào cụm từ mùa xuân là trạng ngữ? Trong những câu còn lại, cụm

từ mùa xuân đóng vai trò gì?

a Mùa xuân cùa tôi- mùa xuân Bắc Việt, mùa xuân của Hà Nội - là mùa

xuân có mưa riêu riêu, gió lành lạnh,

có tiếng nhạn kêu trong đêm xanh.

b Mùa xuân, cây gạo gọi đến bao

nhiêu là chim ríu rít.

c Tự nhiên như thế ai cũng chuộng

mùa xuân

d Mùa xuân! Mỗi khi hoạ mi tung ra

những tiếng hót vang lừng, mọi vật như có sự đổi thay kì diệu

Trang 9

II Luyện tập:

Bài tập 2, 3: SGK/40.

Các trạng ngữ:

a.-… như báo trước mùa về của một

thức quà thanh nhã và tinh khiết.

-… khi đi qua những cánh đồng xanh,

mà hạt thóc nếp đầu tiên làm trĩu thân

b.-… với khả năng thích ứng với

hoàn cảnh lịch sử như chúng ta vừa

nói trên đây,…

 Trạng ngữ chỉ cách thức

Hoạt động nhóm Thời gian: 3 phút

Tìm trạng ngữ có trong đoạn trích dưới đây, phân loại các trạng ngữ đó.

a.Cơn gió mùa hạ lướt qua vùng sen trên hồ, nhuần thấm cái hương thơm của lá, như báo trước mùa về của một thức quà thanh nhã và tinh khiết Các bạn có ngửi thấy, khi đi qua những cánh đồng xanh, mà hạt thóc nếp đầu tiên làm trĩu thân lúa còn tươi, ngửi thấy mùi thơm mát của bông lúa non không? Trong cái

vỏ xanh kia, có một giọt sữa trắng thơm, phảng phất hương vị ngàn hoa Dưới ánh nắng, giọt sữa dần dần đông lại, bông lúa ngày càng cong xuống, nặng vì cái chất quý

trong sạch của trời ( Thạch Lam)

b Chúng ta có thể khẳng định rằng: cấu tạo của tiếng Việt, với khả năng thích ứng với hoàn cảnh lịch sử như chúng ta vừa nói trên đây, là một chứng cớ khá rõ về sức sống của nó.

( Đặng Thai

Mai)

Trang 10

Bài tập 3b: SGK/40.

Kể thêm những loại trạng ngữ khác mà em biết Cho ví dụ minh hoạ.

- Ngày mai, tôi đi Hà Nội. -> Trạng ngữ chỉ thời gian.

- Trên đường, xe cộ tấp nập qua lại. -> Trạng ngữ chỉ nơi chốn.

- Vì dầm mưa, nên em đã bị ốm. -> Trạng ngữ chỉ nguyên nhân.

- Để đạt danh hiệu học sinh giỏi, em phải cố gắng rất nhiều.

-> Trạng ngữ chỉ mục đích.

- Bằng xe đạp, nó đến trường mỗi ngày. -> Trạng ngữ chỉ phương tiện.

- Một vài lần, tôi đề nghị nó đọc to từ này -> Trạng ngữ chỉ cách thức.

- Như một con thiêu thân, nó suốt ngày lao vào chơi game.

-> Trạng ngữ chỉ sự so sánh.

Trang 13

ĐẶC ĐIỂM CỦA TRẠNG NGỮ

-Về ý nghĩa: Trạng ngữ được thêm vào câu để

xác định thời gian, nơi chốn, nguyên nhân, mục đích, phương tiện, cách thức diễn ra sự việc nêu trong câu.

-Về hình thức:

+ Trạng ngữ có thể đứng ở đầu câu, cuối câu hay giữa câu.

+ Giữa trạng ngữ với chủ ngữ thường có một

quãng nghỉ khi nói hoặc một dấu phẩy khi viết.

Trang 14

I CÔNG DỤNG CỦA TRẠNG NGỮ:

TIẾT 90: THÊM TRẠNG NGỮ CHO CÂU (TT)

Trang 15

 Đọc các ví dụ và trả lời câu hỏi:

Xác định trạng ngữ trong ví dụ và cho biết nó bổ sung cho câu nội dung gì?

a) (1) Nhưng tôi yêu mùa xuân nhất là vào khoảng sau ngày rằm tháng giêng[ ].

(2) Thường thường, vào khoảng đó trời đã hết nồm, mưa xuân đã bắt đầu thay thế cho mưa phùn, không còn làm cho nền trời đùng đục như màu pha lê mờ (3) Sáng dậy, nằm dài nhìn ra cửa sổ thấy những vệt xanh tươi hiện lên ở trên trời, mình cảm thấy rạo rực một niềm vui sáng sủa (4) Trên giàn hoa lí, vài con ong siêng năng đã bay đi kiếm nhị hoa (5) Chỉ

độ tám chín giờ sáng, trên nền trời trong trong có những làn sáng hồng hồng rung động như cánh con ve mới lột

(Vũ Bằng)

b) Về mùa đông, lá bàng đỏ như màu đồng hun.

Trang 16

(2) Thường thường, vào khoảng đó trời đã hết nồm, mưa xuân đã bắt đầu thay thế cho mưa phùn, không còn làm cho nền trời đùng đục như màu pha lê mờ (3) Sáng dậy, nằm dài nhìn ra cửa sổ thấy những vệt xanh tươi hiện lên ở trên trời, mình cảm thấy rạo rực một niềm vui sáng sủa (4) Trên giàn hoa lí, vài con ong siêng năng đã bay đi kiếm nhị hoa (5) Chỉ

(Vũ Bằng)

a) (2) Chỉ thời gian.

Trang 17

(Vũ Bằng)

Trang 18

(Vũ Bằng)

Trang 19

(3) Chỉ thời gian.

(4) Chỉ địa điểm (5) Chỉ thời gian, địa điểm

(2) Thường thường, vào khoảng đó trời đã hết nồm, mưa xuân đã bắt đầu thay thế cho mưa phùn, không còn làm cho nền trời đùng đục như màu pha lê mờ (3) Sáng dậy, nằm dài nhìn ra cửa sổ thấy những vệt xanh tươi hiện lên ở trên trời, mình cảm thấy rạo rực một niềm vui sáng sủa (4) Trên giàn hoa lí , vài con ong siêng năng đã bay đi kiếm nhị hoa (5) Chỉ

(Vũ Bằng)

Trang 20

Trong các câu văn trên, ta có thể lược bỏ trạng ngữ được không? Vì sao?

(3) Chỉ thời gian.

(4) Chỉ địa điểm (5) Chỉ thời gian, địa điểm b) Chỉ thời gian.

(2) ….trời đã hết nồm, mưa xuân đã bắt đầu thay thế cho mưa phùn, không còn làm cho nền trời đùng đục như màu pha lê mờ (3)

… nằm dài nhìn ra cửa sổ thấy những vệt xanh tươi hiện lên ở trên trời, mình cảm thấy rạo rực một niềm vui sáng sủa (4) … vài con ong siêng năng đã bay đi kiếm nhị hoa (5) … có những làn sáng hồng hồng rung động như cánh con ve mới lột

(Vũ Bằng)

b)… , lá bàng đỏ như màu đồng hun.

Trang 21

Không nên lược bỏ, vì:

- Trạng ngữ bổ sung cho câu những thông tin cần thiết.

- Nội dung câu thiếu chính xác nếu không có thông tin ở trạng ngữ, (câu b ).

(2) Thường thường, vào khoảng đó trời đã hết nồm, mưa xuân đã bắt đầu thay thế cho mưa phùn, không còn làm cho nền trời đùng đục như màu pha lê mờ (3) Sáng dậy , nằm dài nhìn ra cửa sổ thấy những vệt xanh tươi hiện lên ở trên trời, mình cảm thấy rạo rực một niềm vui sáng sủa (4) Trên giàn hoa lí , vài con ong siêng năng đã bay đi kiếm nhị hoa (5) Chỉ độ tám chín giờ sáng, trên nền trời trong trong có những làn sáng hồng hồng rung động như cánh con

ve mới lột

(Vũ Bằng)

b) Về mùa đông , lá bàng đỏ như màu đồng hun.

Trang 22

1 Nội dung:

- Xác định hoàn cảnh, điều kiện diễn ra sự việc nêu trong câu.

- Làm cho nội dung của câu được đầy đủ, chính xác.

TIẾT 90: THÊM TRẠNG NGỮ CHO CÂU (TT)

I CÔNG DỤNG CỦA TRẠNG NGỮ:

Trang 23

1 Trong đoạn 2 của ngữ liệu, trạng ngữ có tác dụng gì giữa các câu văn?

2 Trạng ngữ có tác dụng gì giữa 2 đoạn văn?

ve mới lột

(Vũ Bằng)

Trang 24

2 Hình thức:

- Nối kết các câu, các đoạn.

- Làm cho đoạn văn, bài văn mạch lạc.

TIẾT 90: THÊM TRẠNG NGỮ CHO CÂU TT

Trang 25

II Tách trạng ngữ thành câu riêng:

1 Câu in đậm là câu được tách ra từ câu trước và

nó là trạng ngữ chỉ mục đích cho thành phần chủ – vị trong câu trước.

2. Việc tách câu như vậy nhằm nhấn mạnh ý của

trạng ngữ đứng sau (“để tin tưởng hơn nữa vào

tương lai của nó” )

* GHI NHỚ: SGK trang 47

Trang 26

II LUYỆN TẬP:

1 Nêu công dụng của trạng ngữ trong các đoạn trích sau đây:

a) Kết hợp những bài này lại, ta được chiêm ngưỡng một bức

chân dung tinh thần tự hoạ rất rõ nét và sinh động của nhà thơ.

Ở loại bài thứ nhất, người ta thấy trong nhà thơ Hồ Chí Minh có nhà báo Nguyễn Ái Quốc, hết sức sắc sảo trong bút pháp kí sự, phóng sự và nghệ thuật châm biếm.

Ở loại bài thứ hai, ta lại thấy ở nhà thơ cách mạng sự tiếp nối truyền thống thi ca lâu đời của phương Đông, của dân tộc,

từ Lí Bạch, Đỗ Phủ… đến Nguyễn Trãi, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Nguyễn Du, Nguyễn Khuyến,…

(Theo Nguyễn Đăng Mạnh)

Trang 27

1 Nêu công dụng của trạng ngữ trong các đoạn trích sau đây:

a) Kết hợp những bài này lại , ta được chiêm ngưỡng một bức chân dung tinh thần tự hoạ rất rõ nét và sinh động của nhà thơ.

Ở loại bài thứ nhất , người ta thấy trong nhà thơ Hồ Chí Minh có nhà báo Nguyễn Ái Quốc, hết sức sắc sảo trong bút pháp kí sự, phóng sự và nghệ thuật châm biếm.

Ở loại bài thứ hai , ta lại thấy ở nhà thơ cách mạng sự tiếp nối truyền thống thi ca lâu đời của phương Đông, của dân tộc, từ

Lí Bạch, Đỗ Phủ… đến Nguyễn Trãi, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Nguyễn Du, Nguyễn Khuyến,…

(Theo Nguyễn Đăng Mạnh)

Bổ sung thông tin tình huống, liên kết các luận cứ trong mạch lập luận của bài văn. Rõ ràng, dễ hiểu.

Trang 28

1 Nêu công dụng của trạng ngữ trong đoạn trích sau đây:

b) Đã bao lần bạn vấp ngã mà không hề nhớ Lần đầu tiên chập chững bước đi, bạn bị ngã Lần đầu tiên tập bơi, bạn uống nước và suýt chết đuối phải không? Lần đầu tiên chơi bóng bàn, bạn có đánh trúng bóng không? Không sao đâu vì .[ ] Lúc còn học phổ thông, Lu-I Pa-xtơ chỉ là một học sinh trung bình Về môn Hóa, ông đứng hạng 15 trong số 22 học sinh của lớp

Trang 29

b) Đã bao lần bạn vấp ngã mà không hề nhớ Lần đầu tiên chập chững bước đi, bạn bị ngã Lần đầu tiên tập bơi, bạn uống nước và suýt chết đuối phải không? Lần đầu tiên chơi bóng bàn, bạn có đánh trúng bóng không? Không sao đâu vì [ ] Lúc còn học phổ thông, Lu-I Pa- xtơ chỉ là một học sinh trung bình Về môn Hóa, ông đứng hạng 15 trong số 22 học sinh của lớp

Trang 30

b) Đã bao lần bạn vấp ngã mà không hề nhớ Lần đầu tiên chập chững bước đi , bạn bị ngã Lần đầu tiên tập bơi, bạn uống nước và suýt chết đuối phải không? Lần đầu tiên chơi bóng bàn, bạn có đánh trúng bóng không? Không sao đâu vì .[ ] Lúc còn học phổ thông, Lu-I Pa-xtơ chỉ là một học sinh trung bình Về môn Hóa, ông đứng hạng 15 trong số 22 học sinh của lớp

Trang 31

b) Đã bao lần bạn vấp ngã mà không hề nhớ Lần đầu tiên chập chững bước đi , bạn bị ngã Lần đầu tiên tập bơi , bạn uống nước và suýt chết đuối phải không? Lần đầu tiên chơi bóng bàn, bạn có đánh trúng bóng không? Không sao đâu vì .[ ] Lúc còn học phổ thông, Lu-I Pa-xtơ chỉ là một học sinh trung bình Về môn Hóa, ông đứng hạng 15 trong số 22 học sinh của lớp

Trang 32

b) Đã bao lần bạn vấp ngã mà không hề nhớ Lần đầu tiên chập chững bước đi , bạn bị ngã Lần đầu tiên tập bơi , bạn uống nước và suýt chết đuối phải không?

Lần đầu tiên chơi bóng bàn , bạn có đánh trúng bóng không? Không sao đâu vì .[ ] Lúc còn học phổ thông, Lu-I Pa-xtơ chỉ là một học sinh trung bình Về môn Hóa, ông đứng hạng 15 trong số 22 học sinh của lớp

Trang 33

b) Đã bao lần bạn vấp ngã mà không hề nhớ Lần đầu tiên chập chững bước đi , bạn bị ngã Lần đầu tiên tập bơi , bạn uống nước và suýt chết đuối phải không? Lần đầu tiên chơi bóng bàn , bạn có đánh trúng bóng không? Không sao đâu vì .[ ] Lúc còn học phổ thông , Lu-I Pa-xtơ chỉ là một học sinh trung bình Về môn Hóa, ông đứng hạng 15 trong số 22 học sinh của lớp

Trang 34

b) Đã bao lần bạn vấp ngã mà không hề nhớ Lần đầu tiên chập chững bước đi , bạn bị ngã Lần đầu tiên tập bơi , bạn uống nước và suýt chết đuối phải không? Lần đầu tiên chơi bóng bàn , bạn có đánh trúng bóng không? Không sao đâu vì .[ ] Lúc còn học phổ thông , Lu-I Pa-xtơ chỉ là một học sinh trung bình Về môn Hóa , ông đứng hạng 15 trong số 22 học sinh của lớp

Bổ sung thông tin tình huống, liên kết các luận cứ trong mạch lập luận của bài văn. Rõ ràng, dễ hiểu.

Định dạng
Số trang	40
Dung lượng	1,9 MB