ta thường làm trong một tiết giảng văn, đề đòi hỏi người viết cần nhận thức đúng về tư tưởng chứa đựng trong câu tục ngữ ấy và chứng minh tính đúng đắn của tư tưởng đó.. Hỏi: Từ đó ta có[r]
Trang 1Ngày soạn : 12 /2/2011 Ngày giảng 7A: 15/2/2011
Tuần 25 7D: 15/2/2011 Tiết 89: Tiếng việt:
THÊM TRẠNG NGỮ CHO CÂU (Tiếp)
1 Mục tiêu cần đạt
a Kiến thức :
- Giúp HS nắm được công dụng của cácloại trạng ngữ
- Hiểu được giá tị tu từ của việc tách trạng ngữ
b Rèn kỹ năng :
Rèn kỹ năng sử dụng trạng ngữ ,tách trạng ngữ thành một câu
c Tư tưởng :
- Giáo dục ý thức cho học sinh khi nói, viết phải có trạng ngữ
2 Chuẩn bị
a.Thầy: SGK, soạn giáo án, Bảng phụ.
b.Trò: Học bài cũ, chuẩn bị bài mới
3 Tiến trình bài dạy
a Kiểm tra bài cũ (3')
Câu hỏi: Nêu đặc điểm của trạng ngữ?
Đáp án: - Về ý nghĩa trạng ngữ thêm vào câu để xác định thời gian, nơi chốn nguyên nhân, mục đích, phương tiện, cách thức diễn ra sự việc nêu trong câu
- Về hình thức: + Trạng ngữ có thể đứng ở đầu câu, giữa câu hoặc cuối câu
+ Trạng ngữ với chủ ngữ và vị ngữ thường có một quãng nghỉ khi nói hoặc một dấu phẩy khi viết
b- Bài mới
Giới thiệu bài (1’) Ở tiết học trước các em được tìm hiểu đặc điểm của
trạng ngữ.Vậy trạng ngữ có những công dụng gì? Việc tách trạng ngữ trong câu có tác dụng gì? Cô trò chúng ta đi tìm hiểu tiết ngày hôm nay
Gv: Treo bảng phụ
Hỏi: Tìm và gọi tên các
trạng ngữ trong 2 ví dụ
trên?
Đọc ví dụ
a, Thường thường, vào khoảng đó
-> Trạng ngữ chỉ thời gian
- Sáng dậy -> Trạng ngữ chỉ thời gian
- Trên giàn thiên lý
I Công dụng của trạng ngữ ( 10’)
1 Ví dụ:
Trang 2Gv: Trạng ngữ không phải
là thành phần bắt buộc của
câu
Hỏi: Nhưng vì sao trong
những câu văn trên đây ta
không nên lược bỏ trạg
ngữ?
Hỏi: Trong bài văn, TN có
vai trò gì trong việc thể
hiện trình tự lập luận?
Gv: Đó chính là nội dung
của phần bài học
Hỏi: Vậy trạng ngữ có
công dụng gì?
Gv: Chốt
Gv: Viết ví dụ lên bảng
Hỏi: Đoạn văn có mấy
-> Trạng ngữ chỉ địa điểm
- Chỉ độ tám, chín giờ -> Trạng ngữ chỉ thời gian
- Trên nền trời trong trong -> Trạng ngữ chỉ nơi chốn
b, Về mùa đông -> Trạng ngữ chỉ thời gian
Thảo luận1'
Thời gian không nên lược
bỏ vì: các trạng ngữ a, b, d,
g bổ sung ý nghĩa về thời gian giúp cho nội dung trong câu rõ ràng, chính xác hơn
Các TN a, b, c, d, e có tác dụng liên kết câu
Giúp cho việc sắp xếp các luận cứ trong văn bản nghị luận theo trình tự không gian hoặc quan hệ nguyên nhân- kết quả, suy luận
làm cho bài văn rõ ràng, mạch lạc
2 Nhận xét:
- TN có công dụng: + Xác định: hoàn cảnh, điều kiện diễn ra sự việc nêu trong câu, góp phần làm cho nội dung của câu được đầy đủ, chính xác
+ Nối kết các câu , các đoạn văn với nhau, góp phần làm cho đoạn văn, bài văn được mạch lạc
II Tách trạng ngữ thành câu riêng(10')
Trang 3câu? chỉ ra TN của câu 1?
Hỏi: Câu in đậm có gì đặc
biệt?
Hỏi: So sánh sự giống và
khác nhau giữa 2 TN trên?
Hỏi: Việc tách như vậy có
tác dụng gì?
Chốt
Gv: Đưa bài tập nhanh
Nhận xét về cách tách
trạng ngữ thành câu riêng?
- Vì ốm mệt, Nam không
ăn gì cả, đã hai ngày rồi
- Vì ốm mệt, Nam không
ăn gì cả Đã hai giờ rồi
Nhận xét: Việc tách câu
giúp gọn hơn và rõ nghĩa
hơn và nhấn mạnh thời
gian Nam không ăn
Hỏi: Tìm trạng ngữ ở bài
tập, xác định công dụng
của nó?
Đoạn văn có 2 câu: Để tự hào với tiếng nói của mình(TN1)
Là trạng ngữ: và để tin tưởng hơn nữa vào (TN2)
HS Khá:
- Giống: Cả hai đều có quan hệ như nhau với CN, VN; có thể gộp hai câu thành một câu duy nhất có hai CN
- Khác: TN2 được tách thành một câu riêng
Nhấn mạnh ý ngiã của trạng ngữ 2 và tạo nhịp điệu cho câu văn
Suy nghĩ làm bài, lên bảng trình bày
a Trạng ngữ:
1 Ví dụ:
2 Nhận xét:
Một số trường hợp: Để nhấn mạnh ý, chuyển ý hoặc thể hiện những tình huống, cảm xúc nhất định, người ta có thể tách trạng ngữ, đặc biệt là trạng ngữ ở cuối câu thành một câu riêng
III Luyện tập(18')
1 Bài 1:
a Trạng ngữ:
- Kết hợp những bài này lại (cách thức)
+ ở loại bài thứ 1
Trang 4Hỏi: Chỉ ra những trường
hợp thêm trạng ngữ được
tách thành câu riêng? Nêu
tác dụng?
b Lần đầu tiên biết đi (thời gian)
Thảo luận, lên bảng trình bày
+ ở loại bài thứ 2 -> Nơi chốn Kết nối các câu, các đoạn với nhau làm cho đoạn văn, bài văn được mạch lạc
b Lần đầu tiên biết đi (thời gian)
- Lần đầu tiên tập bơi (Thời gian)
- Lần đầu tiên chơi bóng bàn (thời gian)
- Lúc còn học phổ thông (Thời gian)
- Về môn hóa (nơi chốn)
-> Liên kết các câu, các đoạn với nhau
2 Bài 2:
a Năm 72 (Nhấn mạnh thời gian hi sinh)
b Trong lúc tiến đờn… bồn chồn (Nhấn mạnh nội dung trong câu)
c Củng cố, luyện tập (2’)
Nhắc lại nội dung kiến thức của bài, hướng dẫn Hs làm bài tập 3
d Hướng dẫn học bài và làm bài tập (1’)
- Học bài cũ
- Làm bài tập 3
- Chuẩn bị bài mới : Cách làm bài văn lập luận chứng minh; ôn tập chuẩn bị tiết sau kiểm tra Tiếng Việt.
Trang 5Ngày soạn : 13 /2/2011 Ngày giảng 7A,D: 16//2/2011
Tiết 90: Tiếng việt:
KIỂM TRA TIẾNG VIỆT
1 Mục tiêu bài kiểm tra
a Kiến thức :
- Giúp học sinh vận dụng các kiến thức đã học trong học kì II để làm bài
- Đánh giá khả năng nắm kiến thức của học sinh
b Rèn kỹ năng :Rèn kỹ năng làm bài tập , thực hiện đúng theo yêu cầu của đề.
c Tư tưởng : Giáo dục HS ý thức làm bài nghiêm túc tự giác.
2 Nội dung kiểm tra:
ĐỀ BÀI
I PHẦN TRẮC NGHIỆM
Đọc kĩ các câu sau đây và trả lời bằng cách khoanh tròn vào câu trả lời đúng(Chữ cái đầu câu trả lời đúng)
Câu 1: Câu rút gọn là câu:
A Chỉ có thể vắng Chủ ngữ
B Chỉ có thể vắng VN
C Chỉ có thể vắng CN và VN
D Chỉ có thể vắng các thành phần phụ
Câu 2: Câu nào trong các câu sau là câu rút gọn:
A Ai cũng phải học đi đôi với hành
B Anh trai tôi luôn học đi đôi với hành
C Học đi đôi với hành
D Rất nhiều người đi học đi đôi với hành
Câu 3: Điền một từ hoặc cụm từ thích hợp vào chỗ trống trong câu sau: “ Trong…ta thường gặp nhiều câu rút gọn”
A Văn vần
B Truyện cổ dân gian
C Truyện ngắn
D Thơ, ca dao
Câu 4: Câu đặc biệt là gì?
A Là câu có cấu tạo theo mô hình CN-VN
B Là câu không cấu tạo theo mô hình CN- VN
C Là câu chỉ có CN
D Là câu chỉ có VN
Câu 5: Trong các dòng sau, dòng nào không nói đến tác dụng của việc câu đặc biệt ?
A Bộ lộ cảm xúc
Trang 6B Gọi đáp.
C Làm cho lời nói thêm ngắn gọn
D Liệt kê nhằm thông báo sự tồn tại của sự vật, hiện tượng…
Câu 6: Trạng ngữ là gì?
A Là thành phần chính của câu
B Là thành phần phụ của câu
C Là biện pháp tu từ trong câu
II PHẦN TỰ LUẬN
Hãy viết một đoạn văn khoảng 3 đến 5 câu, trong đó có sử dụng câu rút gọn Xác định và chỉ rõ bộ phận nào rút gọn ?
B ĐÁP ÁN - BIỂU ĐIỂM
I PHẦN TRẮC NGHIỆM
Câu 1 : C ( 1 điểm )
Câu 2 : C ( 1 điểm )
Câu 3 : D ( 1điểm )
Câu 4 : B ( 1điểm )
Câu 5 : C ( 1 điểm )
Câu 6 : C ( 1 điểm )
II PHẦN TỰ LUẬN
- HS viết được đoạn văn từ 3- 5 câu, có sử dụng câu rút gọn và chỉ ra được câu rút gọn
- Đoạn văn : Văn phong sáng sủa, mạch lạc, câu đúng ngữ pháp, chữ viết sạch đẹp, rõ ràng
3 Nhận xét bài kiểm tra
- Nhận xét giờ làm bài kiểm tra của HS
- Xem lại những kiến thức đã học
- Làm lại các bài tập phần kiểm tra hôm nay
- Chuẩn bị bài mới : Chuyển đổi câu chủ động thành câu bị động
Trang 7Ngày soạn: 15 /2/2011 Ngày giảng 7A: 21/2/2011
7D: 18/2/2011
Tiết 91: Tập làm văn:
CÁCH LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN CHỨNG MINH
1 Mục tiêu cần đạt
a Kiến thức:
- Củng cố, ôn tập những hiểu biết về văn lập luận chứng minh
- Vận dụng được những hiểu biết đó vào việc làm một bài văn chứng minh cho một nhận định, một ý kiến, một vấn đề xã hội
b Rèn kỹ năng: Rèn kỹ năng làm bài văn lập luận chứng minh.
c Tư tưởng: Giáo dục ý thức yêu thích văn chứng minh
2 Chuẩn bị:
a.Thầy : SGK, soạn giáo án, Bảng phụ.
b.Trò: Học bài cũ, chuẩn bị bài mới.
3 Tiến trình bài dạy
a Kiểm tra bài cũ (3')
Câu hỏi: Thế nào là phép lập luận chứng minh?
Đáp án:
- Trong văn NL, chứng minh là mộ phép lập luận dùng những lí lẽ, bằng chứng chân thật, đã được thừa nhận để chứng tỏ luận điểm mới (cần được CM) là đáng tin cậy
- Lí lẽ, bằng chứng trong phép lập luận chứng minh phải được lựa chọn, thẩm tra, phân tích thì mới có sức thuyết phục
GV nhận xét > cho điểm
b Bài mới
Giới thiệu bài ( 1’) Tục ngữ có câu "có bột mới gột nên hồ", muốn có hồ
thì nhất định phải có bột Để làm bài văn chứng minh cần có lí lẽ, dẫn chứng nhưng như vậy chưa đủ mà cần phải biết cách làm bài Vậy cách làm bài ntn chúng ta tìm hiểu bài
Y/c: Hs đọc đề văn
Hỏi: Muốn làm được bài
văn chứng minh bước đầu
tiên ta phải làm gì?
Hỏi: Yêu cầu chung của đề
- Đọc Tìm hiểu đề và tìm ý
I Các bước làm bài văn nghị luận chứng minh (33')
Đề văn: Nhân dân ta
thường nói: "Có chí thì nên"
1 Tìm hiểu đề và tìm ý
Trang 8là gì?
Gv: Đề bài không yêu cầu
phân tích câu tục ngữ như
ta thường làm trong một
tiết giảng văn, đề đòi hỏi
người viết cần nhận thức
đúng về tư tưởng chứa
đựng trong câu tục ngữ ấy
và chứng minh tính đúng
đắn của tư tưởng đó
Hỏi: Từ đó ta có thể rút ra
điều gì?
Hỏi: Hãy cho biết câu TN
khẳng định điều gì? chí là
gì?
Hỏi: Muốn chứng minh câu
TN này có mấy cách lập
luận?
Gv: Xét về mặt lí lẽ: bất cứ
việc gì dù đơn giản
Dẫn chứng: từ xa xưa đến
nay có bao tấm g]ơng vượt
khó: Nguyễn Ngọc Ký,
Nhữ Thị Khoa
Hỏi: Sau bước tìm hiểu đề
và tìm ý là bước gì?
Hỏi: Ta lập dàn ý theo bố
cục ntn?
Hỏi: Phần mở bài cần làm
gì?
Đề nêu ra một tư tưởng được thể hiện bằng câu tục ngữ và yêu cầu chứng minh tính đúng đắn của tư tưởng đó
- Muốn viết được bài văn chứng minh, người viết phải tìm hiểu lí lẽ
- Câu TN: khẳng định vai trò của "chí" trong cuộc sống
- Chí: hoài bão, lí tưởng tốt
- Hai cách lập luận : nêu dẫn chứng xác thực, dùng lí lẽ
> Gồm 3 phần: MB,
TB, KB
Nêu vai trò quan trọng của lí tưởng, ý chí và nghị lực trong cuộc sống được đúc kết trong câu
a) Xác định yêu cầu chung của đề (tìm hiểu đề)
Muốn viết được bài văn chứng minh, người viết phải tìm hiểu lí lẽ để nắm chắc nhiệm vụ nghị luận được đặt ra trong đề bài b) Tìm ý:
2 Lập dàn ý
a) Mở bài:
Trang 9Hỏi: Phần thân bài làm
những công việc gì?
Hỏi: Phần kết bài có nhiệm
vụ gì?
Y/c: Hs đọc các đoạn mở
bài-> kết bài
Hỏi: Các cách mở bài trên
khác nhau về lập luận ntn?
Hỏi: Các cách mở bài này
có phù hợp với yêu cầu của
đề không?
Hỏi: Để liên kết đoạn đầu
tiên của thân bài với phần
mở bài ta phải làm gì?
Hỏi: Sau đó viết đọan nào?
Hỏi: Cần làm gì để các
đoạn sau của văn bản liên
kết với đọan trước nó?
TN Khẳng định điều đó
là chân lí, đúng đắn
- Xét về lí:
+ Chí là điều cần thiết để con người vượt qua mọi trở ngại
+ Không có chí thì không làm được gì
- Xét về thực tế:
+ Những người có chí đều thành công (nêu dẫn chứng)
+ Giúp ng]ời ta vượt qua những khó khăn tưởng chừng không thể vượt qua được (VD)
- Rút ra được bài học:
Mọi người nên tu dưỡng
ý chí
- Đọc
- Đi thẳng vào vấn đề
- Suy từ cái chung đến cái riêng
- Suy từ tâm lí con người
> Phù hợp với yêu cầu của đề, của bài làm
- Trước hết dùng các từ ngữ chuyển đoạn: Thật vậy, đúng như vậy
- Viết đoạn phân tích lí lẽ
- Viết đoạn nêu các dẫn
b) Thân bài: (phần chứng minh)
c) Kết bài:
3 Viết bài:
a) Viết đoạn mở bài:
b) Viết thân bài:
Trang 10Hỏi: Nên viết đoạn phân
tích lí lẽ ntn?
Có thể nêu lí lẽ trước rồi
phân tích hoặc ngược lại
Đọc 3 đoạn kết bài
Hỏi: Kết bài đã cho thấy luận
điểm được chứng minh chưa?
Hỏi: Bước cuối cùng là gì?
Hỏi: Các bước làm bài văn
NLCM là gì?
Hỏi: Với hai đề văn trên em
sẽ làm theo các bước ntn?
Hỏi: Hai đề có gì giống, khác
nhau?
chứng
- Có thể nhắc lại ý (luận điểm)đã nêu ở phần mở bài
- Sử dụng các từ ngữ chuyển ý
- Kết bài nên hô ứng với bài
Đọc ghi nhớ
- Tuân thủ theo 4 bước:
tìm hiểu đề, tìm ý; lập dàn bài; viết bài;
+ Giống: đều là thể loại NLCM
+ Khác: Đề 1 nhấn mạnh chiều thuận
Đề 2: cả hai chiều thuận, nghịch
c) Kết bài:
4) Đọc lại và sửa chữa
* Ghi nhớ : SGK / 50
II Luyện tập (5')
Cho hai đề văn: 1,2 SGK
- Cần tuân thủ theo 4 bước: tìm hiểu đề, tìm ý; lập dàn bài; viết bài; đọc lại và sửa chữa
+ Giống: đều là thể loại NLCM
+ Khác: Đề 1 nhấn mạnh chiều thuận
Đề 2: cả hai chiều thuận, nghịch
c Củng cố, luyện tập (2’)
Nhắc lại nội dung kiến thức của bài
d Hướng dẫn học bài và làm bài tập (1’)
- Học thuộc ghi nhớ
- Làm tiếp bài tập 2
- Chuẩn bị bài mới : Luyện tập văn chứng minh
Trang 11Ngày soạn: 15 /2/2011 Ngày giảng 7A: 21/2/2011
7D: 18/2/2011
Tiết 92: Tập làm văn:
LUYỆN TẬP LẬP LUẬN CHỨNG MINH
1 Mục tiêu cần đạt
a Kiến thức:
- Củng cố, cung cấp những hiể biết về cách làm bài văn lập luận chứng minh
- Vận dụng được những hiểu biết đó vào việc làm một bài văn chứng minh cho một nhận định, một ý kiến, một vấn đề xã hội
b Rèn kỹ năng: Rèn kỹ năng làm bài văn lập luận chứng minh.
c Tư tưởng: Giáo dục ý thức yêu thích văn chứng minh.
2 Chuẩn bị
a.Thầy : SGK, soạn giáo án, Bảng phụ.
b.Trò: Học bài cũ, chuẩn bị bài mới.
3 Tiến trình bài dạy
a Kiểm tra bài cũ (3')
Câu hỏi: Nêu các bước làm bài văn lập luận chứng minh?Bố cục của một
bài văn lập luận chứng minh?
Đáp án:
- Có 4 bước:
+ Tìm hiểu đề và tìm ý
+ Lập dàn ý
+ Viết bài + Đọc lại và sửa chữa
- Có 3 phần: MB, TB, KB
b- Bài mới
Giới thiệu bài ( 1’) Các em nói hoạc viết bài văn chứng minh theo đề bài
trong SGK Tiết trước ta đã học cách làm bài văn lập luận chứng minh theo các bước, tiết này ta sẽ vận dụng
Hỏi: Đề yêu cầu chứng minh
vấn đề gì?Em hiểu ăn quả nhớ
kẻ trồng cây là gì? uống nước
nhớ nguồn là gì?
- Vấn đề cần chứng minh : Lòng biết ơn của những người đã tạo ra thành quả
I Đề bài: (3’)
Chứng minh rằng nhân dân Việt Nam từ xưa đến nay luôn luôn sống theo đạo lí “ ăn quả nhớ kẻ trồng cây”, “ Uống nước nhớ nguồn”
1 Tìm hiểu đề và tìm ý (5’)
Trang 12Hỏi: Yêu cầu lập luận chứng
minh của đề như thế nào?
Hỏi: Em hãy diễn giải rõ hơn
thế nào là “ăn quả nhớ kẻ
trồng cây” và “uống nước nhớ
nguồn”?
Nêu dẫn chứng?
Hỏi: Các lễ hội có phải là hình
thức tưởng nhớ các vị tổ tiên
không? Ngày TBLS ngày
NGVN 20 – 11, ngày QTPN
có ý nghĩa như thế nào?
Hỏi: Người Việt Nam có thể
sống thiếu các phong tục được
không?vì sao?
Đạo lí đó gợi cho em những
suy nghĩa gì?
Gv: Cho HS tham khảo các
đoạn mở bài (đã học ở tiết
trước)
để mình được hưởng
- Yêu cầu lập luận chứng minh :đưa ra và phân tích những chứng cứ thích hợp
để người đọc, người nghe thấy những điều đã nêu ở
đề là đúng đắn, có thật
- Diễn giải rõ hơn về ý nghĩa của hai câu tục ngữ
- Dẫn chứng : Những câu
ca khuyên con người phải ghi nhớ công lao ông bà, cha mem Các phong trào đền ơn đáp nghĩa, chăm sóc bà mẹ Việt Nam anh hùng
- Ý nghĩa đặc biệt
Không Vì đó là những tục lệ
ăn sau vào tiềm thức, vào nếp sống sinh hoạt của NDVN ta, thể hiện sự trọng đạo lí của nhân dân Việt Nam
- Tham khảo một đoạn văn trong bài “Tinh thần yêu nước của nhân dân ta” để HS tập cách neu luận điểm, dẫn chứng, cách phân tích dẫn chứng
a) Tìm hiểu đề.
b, Tìm ý :
2 Lập dàn ý :( 10’)
a) Mở bài : Nêu luận
điểm cần được chứng minh
b, Thân bài :
Nêu lí lẽ và dẫn chứng chứng tỏ luận điểm là đúng đắn
- Sắp xếp theo hai luận điểm :
+ Từ xưa: Dân tộc Việt Nam luôn nhớ đến cội nguồn, luôn luôn biết ơn những người đã cho mình được hưởng thành quả, những niềm vui, hạnh phúc trong cuộc sống … (dẫn chứng) + Ngày nay: đạo lí ấy vẫn được người VN của thời đại phát huy (dẫn