bài giảng sản xuất thuốc: viên tròn

Nêu tiêu chuẩn chất lượng thuốc viên tròn 5 ➢ Phương pháp bồi dần ➢ Phương pháp chia viên... Viên tròn là dạng thuốc ở thể rắn, hình cầu, được bào chế chủ yếu từ bột thuốc và tá dược dín

Lê Ngọc Khánh

Bộ môn Công Nghiệp Dược

Kỹ thuật sản xuất thuốc

Viên trònTRƯỜNG ĐẠI HỌC DƯỢC HÀ NỘI

Mục tiêu bài học

1 Nêu được khái niệm, phân loại thuốc viên tròn

2 Phân tích được thành phần thuốc viên tròn

3 Trình bày kỹ thuật sản xuất thuốc viên tròn

4 Nêu tiêu chuẩn chất lượng thuốc viên tròn

5

➢ Phương pháp bồi dần

➢ Phương pháp chia viên

- Bộ môn Công Nghiệp Dược (2009), “Kỹ thuật

sản xuất dược phẩm”, tập 3, tr 90-103.

Tài liệu học tập

- Bộ môn bào chế (2008), “Viên tròn”, Kỹ thuật

bào chế và sinh dược học các dạng thuốc, tập 2,

tr 195-203.

-DĐVN IV (2010), Phụ lục thuốc hoàn.

Tài liệu tham khảo

Dược điển VN, thuốc hoàn:

Thuốc hoàn là dạng thuốc rắn, hình cầu mềm hoặc cứng, khối lượng có thể thay đổi thường từ 4 đến 12 g Thành phần của hoàn gồm các bột mịn dược liệu hoặc dịch chiết dược liệu, các chất dính hoặc các tá dược thích hợp Dùng để uống, nhai hoặc ngậm.

Viên tròn là dạng thuốc ở thể rắn, hình cầu, được bào chế

chủ yếu từ bột thuốc và tá dược dính hoặc có thêm các tá dược

thích hợp, có khối lượng theo quy định, thường dùng theo

đường uống

ĐẠI CƯƠNG

Theo nguồn gốc

- Viên tròn tây y: thành phần là các hóa dược.

- Viên tròn đông y (thuốc hoàn): thành phần là thảo

mộc, động vật, khoáng vật theo quan điểm y học

Theo DĐVN

- Thủy hoàn: được điều chế với tá dược dính là nước, rượu,

dấm, dịch chiết dược liệu; ppsx bồi viên; thường là hoànnhỏ (KL < 0.5 g)

- Hồ hoàn: dùng hồ TB làm tá dược dính; bào chế bằng pp

chia viên hay bồi viên, thường là hoàn nhỏ

- Mật hoàn: bào chế với TDD là mật ong bằng pp chia viên.

Mật hoàn thường gọi là tễ, KL có thể đến 12g, thể chấtnhuận dẻo

- Lạp hoàn: điều chế bằng cách đun chảy và vê viên ở gần

Phân loại (tiếp)

VIÊN TRÒN

Nhược điểm

- Khó tiêu chuẩn hóa về mặt chất lượng

- Viên tròn sx theo pp bồi dần mất nhiều thời gian, khó

đảm bảo vệ sinh, khó đạt GMP và đòi hỏi phải có nhiều

kinh nghiệm

- Thời gian rã của viên tròn lâu hơn viên nén

Ưu điểm

- Thể tích gọn, dễ bảo quản và vận chuyển

- Có thể bao lớp áo ngoài để bảo vệ, che dấu mùi vị

- Pha chế và sử dụng đơn giản

- Nguồn gốc hữu cơ, vô cơ, động – thực vật

THÀNH PHẦN VIÊN TRÒN

- Dùng khi DC có khả năng dính khi gặp nước

- Dùng để điểu chỉnh độ dính của các tá dược khác

- Thường dùng cho hoàn mềm do giữ được độ ẩm cho viên, làm viên mềm dẻo

- Dính vừa phải, vị ngọt, ko ah đến tg rã của viên

- Dùng trong cả pp chia viên và bồi dần

- Dùng cho hoàn mềm, nhuận dẻo

- Mật luyện có khả năng dính cao hơn

- Dính thấp, dùng trong pp bồi viên

- Dùng riêng rẽ hoặc kết hợp với siro -Dính vừa phải

-Dùng riêng rẽ hoặc kết hợp với dd gôm, dd gelatin

- Cao lỏng 1/1

- Cao mềm 5%; 10%; 15%, 20%

gelatin/nước - Kết dính tốt nhưng kèm theo viên khó rã, khósấy khô

- Dùng cho viên chứa DC khô, rời, ít khả năng

Các tá dược khác

Tá dược độn

Dùng khi DC/1 viên quá ít,

ko đủ tạo KL cho viên

- Tinh bột

- Bột đường

- Bột vô cơ: MgO, MgCO3, CaCO3, kao lin…

- Bột DL có trong công thức pha chế

Tá dược rã

Làm cho viên rã nhanh trong

đường tiêu hóa

- TD rã hòa tan: lactose, saccarose, manitol

- TD rã trương nở, vi mao quản: tinh bột, bột cellulose vi tinh thể

Làm viên màu đẹp, đồng đều - Loại màu tan

- Loại màu ko tan

Tá dược bao bóng

Làm viên bóng đẹp Parafin, sáp ong, carnauba, talc…

Các bước bào chế?

1 Viên đại tràng hoàn - PH: (Phúc Hưng)

9 bột dược liệu, cao đặc cam thảo, cao đặc đẳng

sâm, mật ong vừa đủ.

2 Viên hoàn cứng phong thấp (Nam Hà):

Hy thiêm 10,53g; Cẩu tích 7,50g; Ngưu tất 9,00g; Sinh địa 2,23g; Quế nhục 2,10g; Ngũ gia bì 50g

Tá dược: đường trắng, than hoạt, parafin, acid

benzoic.

Trong nồi bao quay tròn, từ lõi nhân ban đầu viên sẽ được

bồi dần lần lượt một lớp tá dược dính, một lớp bột bồi chođến khi viên có hình cầu đạt kích thước yêu cầu

1 Nguyên tắc

Từ lõi nhân ban đầu(1-1,2mm) bồi dần thành viên có kích thước đạt yêu cầu.

Lõi nhân Lớp TD dính Lớp bột bồi

Phương pháp bồi dần

Lõi nhân

(đk~1mm) (đk~5mm) Viên tròn

▪ Nếu nồi quay chậm, viên

trượt dưới thấp, viên bao

sẽ không tròn

▪ Nếu nồi quay nhanh, viên

sẽ văng lên cao gây vỡ viên



Td dính

Nguyên liệu Xay - rây – cân - trộn

KN BTP

Bột bồi Bồi nhân Bồi viên Bao màu Bao bóng Đóng gói

KN TP

3 Quy trình sản xuất

Lõi nhân

• Cho lõi nhân vào nồi bao

• Tưới TDD, đảo đều

• Rắc bột bồi, đảo đều

• Bồi đến 3mm thì dừng lại sàng nhân

4 Bồi viên

• Tương tự bồi nhân

• Bồi viên đến kích thước quy định

3 Quy trình sản xuất

Lõi nhân (mầm nhân)

Viên trước bao màu

Viên sau bao màu

Viên sau bao bóng

Các giai đoạn Thiết bị sử dụng Kiểm tra các sp trung gian

Chuẩn bị nguyên liệu

và cân NL theo CT

Cân kỹ thuật - Chất lượng của NL

- Số lượng cân từng NL theo CT

- Pha chế theo SOP.

- Độ dính nhớt của TDD Gây nhân - Nồi bao viên - Độ dính của TDD

- Lượng TDD, bột bồi trong một chu kỳ bao.

3 Quy trình sản xuất - IPC

(nồi bao cổ điển)

một chu kỳ bao.

(nồi bao cổ điển)

dược dính.

(nồi bao cổ điển)

Tình huống Nguyên nhân

Tạo nhân con - Thừa bột bồi

Nhân con vón cục - Thừa TDD

Viên méo - Viên dính với nhân con.

- Đảo viên, trải viên ra khay sấy quá mạnh.

Viên bao màu loang lổ,

Bao màu

Sấy se mặt viên

~ 50 0 C/ 45-60 phút

Xoa viên, tách viên dính chập không

Khắc phục

Viên không bóng - Thiếu tá dược bao bóng

- Thời gian đánh bóng chưa đủ

Viên bị mờ ẩm , đổ mồ

hôi

- Viên trước khi bao bóng quá ẩm

Một số tình huống xảy ra trong quá trình bồi dần

4 Chọn TD bao bóng cho viên hoàn cứng

A Talc, CaCO3, MgCO3

B Tinh bột, bột cellulose

C Parafin, sáp ong, talc

5 Chọn TD ít ảnh hưởng đến độ rã của viên

Phương pháp chia viên

III KỸ THUẬT SẢN XUẤT

THUỐC VIÊN TRÒN

1 Nguyên tắc

2 Thiết bị

3 Sơ đồ quy trình

Ưu điểm của pp chia viên

- Khắc phục được nhược điểm của pp bồi viên

- Sản xuất đc cả hoàn cứng và hoàn mềm.

- Công suất cao.

Nhược điểm

- Hoàn cứng là bán thành phẩm phải bao màu, bao bóng ở thiết bị khác

2 Thiết bị

Máy chia viên

- Bảng điều khiển

- Phễu ép đùn tạo sợi thuốc

- Hai trục rãnh bán cầu chia và

vê viênMáy chia viên

2 Thiết bị

Đặc tính máy chia viên

- Sản xuất được viên tròn có KL từ 0,1 đến 9 g, đường kính

từ 3,5 – 4 – 5 – 12 mm

- Phân liều chính xác, đồng đều

- Công suất 30 – 60 kg/h

3 Các giai đoạn sản xuất

Nguyên liệu Xay - Rây - Cân Trộn bột kép

Ép đùn tạo sợi

Chia viên Sấy viên Đóng gói

Các giai đoạn Thiết bị sử dụng Kiểm tra các sp trung gian

Chuẩn bị nguyên liệu

và cân NL theo CT

Cân kỹ thuật - Chất lượng của NL

- Số lượng cân từng NL theo CT

- Pha chế theo SOP.

- Độ dính nhớt của TDD

Các giai

đoạn

Thiết bị sử dụng

Kiểm tra các sp trung gian

Tạo khối

dẻo

Máy nhào trộn - Loại TDD, KTTP nguyên liệu (kích

thước, độ bở, hình thái khối bột)

- Loại TD độn (CaCO 3 , Ca 2 HPO 4 , lactose, mannitol)

Thiết bị - Tốc độ đùn – tốc độ chia viên thường

giữ nguyên trong quá trình.

- Thể chất sợi đùn – thể chất viên

- FAT & SAT Sấy viên

5 0

Nguyên liệu (10 vị dược liệu):

Xử lý (nếu cần) Viên hoàn

Màu nâu đậm đến đen Mùi thơm, dịu

Vị ngọt sau đắng, đến gắt / cay

» VIÊN HOÀN THEO

» PHƯƠNG PHÁP VIÊN NÉN

Viên hoàn giọt

5 3

Nguyên liệu / Rễ cây:

Rhizoma Salviae,

Rhizoma Notoginseng

Dịch chiết Dịch chiết đặc

Cô cạn dịch chiết

Tủa dịch chiết Cất thu hồi EtOH

54

Dược Điển Việt Nam IV

IV TIÊU CHUẨN CHẤT LƯỢNG

2 Kiểm nghiệm thuốc viên hoàn

Phụ lục 1.11 Dược điển Việt Nam IV

▪ Hình thức cảm quan

▪ Độ ẩm

▪ Độ rã

▪ Độ đồng đều khối lượng

▪ Độ nhiễm khuẩn (phụ lục 13.6 DĐVN IV)

▪ Định tính, định lượng và các chỉ tiêu khác

▪ Độc tính bất thường

1 Thuốc viên tròn thường được sản xuất theo pp chia viên.

§/S

2 Trong tây y, thuốc viên tròn được gọi là thuốc viên hoàn §/S

3 Trong pp bồi dần không thể thiếu giai đoạn nhào ẩm khối bột

5 Phương pháp bồi dần gồm các giai đoạn:

A-Trộn bột kép, làm ẩm khối bột, gây nhân, làm viên, hoàn chỉnh

viên

B- Trộn bột kép, gây nhân, bao viên, bao màu, sấy, bao bóng.

C- Trộn bột kép, tạo bánh viên, bao viên, hoàn chỉnh viên

C©u hái luîng gi¸

6 Hai t hao tác chính trong phương pháp bồi dần là:

A B.

7 Trong phương pháp bồi dần, nếu thừa bột sẽ gây hiện

tượng gì?

8 Trong phương pháp bồi dần, nếu thừa tá dược dính sẽ

gây hiện tượng gì?

9 5 kg viên kích thước 2mm và 5 kg kích thước 3mm, khi

tăng lên 1 mm độ dày, viên kích thước 2 mm so với viên

có kích thước 3 mm thì lượng bột cho vào là:

10 Tá dược nào sau đây, có thể dùng làm tá dược bao màu cho viên hoàn được sản xuất bằng phương pháp bồi dần:

11 Theo Dược Điển VN 3, thời gian rã của viên hoàn là:

12 Để cho viên cầu thì nên:

13 Trong giai đoạn bao viên bằng phương pháp bồi dần, viên to thường nằm ở:

A Ngoài rìa khối viên

B Không xác định được

C Tâm khối viên