Bài mới * Giới thiệu bài mới: Ở học kỳ I , chúng ta đã học một số phương châm hội thoại, xưng hô trong hội thoại, cách dẫn trực tiếp, gián tiếp.. Để củng cố kiến thức đã học, tiết học nà[r]
Trang 1Tuần: 14 Ngày soạn: 18/11/2017
Tiết PPCT : 66, 67 Ngày dạy : 22/11/2017
Văn bản : LẶNG LẼ SA PA
Nguyễn Thành Long
A MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT :
- Có hiểu biết bước đầu về tác giả và tác phẩm truyện Việt Nam hiện đại viết về những con người lao động mới trong thời kì kháng chiến chống giặc ngoại xâm
- Hiểu, cảm nhận được giá trị nội dung và nghệ thuật của truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa.
B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG, THÁI ĐỘ :
1 Kiến thức :
- Vẻ đẹp của hình tượng con người thầm lặng cống hiến quên mình vì Tổ quốc trong tác
phẩm
- Nghệ thuật kể chuyện, miêu tả sinh động, hấp dẫn trong truyện
2 Kĩ năng :
- Nắm bắt diễn biến truyện và tóm tắt truyện
- Phân tích được nhân vật trong tác phẩm tự sự
- Cảm nhận được một số chi tiết nghệ thuật độc đáo của tác phẩm
3 Thái độ : Yêu quê hương đất nước, yêu lao động, có ý thức sống cống hiến cho Tổ quốc.
C PHƯƠNG PHÁP : phân tích, bình giảng, thảo luận nhóm, vấn đáp gợi mở.
D TIẾN TRÌNH LÊN LỚP :
1 Ổn định lớp : Kiểm diện hs
Lớp 9a4 Vắng………
Phép………,không…………
2 Bài cũ : Nêu tâm trạng ông Hai khi nghe tin làng chợ Dầu theo giặc ? Tâm trạng ấy cho ta
thấy phẩm chất gì trong con người ông Hai ?
3 Bài mới
* Giới thiệu bài mới: Từ cuộc gặp gỡ với những con người đang lặng lẽ, miệt mài làm việc cho đất nước ở Sa Pa – Nơi nghỉ mát kỳ thú nhưng cũng là nơi sống và làm việc của những con người lao động với những phẩm chất trong sáng, cao đẹp, Nguyễn Thành Long đã viết nên một truyện ngắn đặc sắc, dào dạt chất thơ
* Bài mới :
Hoạt động 1: GIỚI THIỆU CHUNG
Gv yêu cầu hs đọc mục chú thích * Sgk/172
GV: Hãy nêu những hiểu biết của em về tác giả
Nguyễn Thành Long?
GV: Tác phẩm được sáng tác vào thời gian nào?
Trong hoàn cảnh nào?
Hoạt động 2: ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
Gv yêu cầu học sinh đọc chú thích
Gv hướng dẫn tóm tắt:
- Trong chuyến xe lên vùng cao ngoài tài xế nổi bật
lên trong số hành khách là một họa sĩ già và cô kĩ sư
mới ra trường lên công tác vùng cao
- Cảm mến hai người, bác tài xế đã giới thiệu với họ
một người bạn mà bác rất yêu quý Đó là anh thanh
niên làm công tác khí tượng thủy văn kiêm vật lý địa
cầu trên đỉnh Yên Sơn cao 2600m Anh thanh niên là
I GIỚI THIỆU CHUNG:
1.Tác giả : Nguyễn Thành Long (1925-1991), quê ở Duy Xuyên, Quảng Nam
- Đóng góp cho văn học Việt Nam hiện đại
ở hai thể loại truyện và kí
2.Tác phẩm: Ra đời năm 1970, sau chuyến đi thực tế của tác giả ở Lào Cai
II ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN:
1 Đọc- hiểu từ khó.
* Tóm tắt:
Trang 2chàng trai bé nhỏ nhưng có nụ cười rất tươi.
- Cuộc gặp gỡ trong 30 phút nhưng đã để lại trong
lòng mọi người những ấn tượng tốt đẹp : Chàng trai
làm mọi người đi từ bất ngờ này đến bất ngờ khác từ
việc vượt qua khó khăn làm việc đến việc nhà cửa
sạch sẽ, trồng hoa chăn gà
- Họ chia tay nhau trong sự lưu luyến
của từng phần?
-Phần 1 (từ đầu …các ông các bà nhé): thiên nhiên
Sa Pa
- Phần 2 (còn lại): chân dung anh kĩ sư và các bạn
GV: Phương thức biểu đạt?
Gv chuyển: Sa Pa được mệch danh là Đà Lạt của
miền Bắc, thiên nhiên Sa Pa đẹp đến như thế nào mà
biết bao người say mê tìm đến với nó, để làm rõ,
chúng ta cùng phân tích
GV: Phong cảnh Sa Pa được miêu tả với các yếu tố
nào?
HS: Trả lời
GV: Ở mỗi yếu tố hãy tìm chi tiết thể hiện?( phần
đầu- trang 181)
GV: Tác giả đã dùng biện pháp nghệ thuật nào miêu
tả phong cảnh Sa Pa?
Gv chốt: Phong cảnh Sa Pa hiện lên như thế nào?
Gv chuyển: Sa Pa không chỉ đẹp cảnh mà còn đẹp
người, để làm rõ ta sẽ cùng tìm hiểu nhân vật xuất
hiện nhiều nhất trong tác phẩm, nhân vật anh thanh
niên
* HẾT TIẾT 66 CHUYỂN QUA TIẾT 67
Hs thảo luận nhóm: (5 phút)
Nhóm 1:
GV: Ngoại hình nhân vật được thể hiện qua những
chi tiết nào?
GV: Với ngoại hình cảm nhận đầu tiên của ta về anh
thanh niên là gì?
Nhóm 2:
GV: Anh thanh niên làm công việc gì? Anh sống ở
đâu?
GV: Hoàn cảnh sống khiến anh khao khát điều gì?
GV: Qua những chi tiết ở trên ta đánh giá như thế
nào về hoàn cảnh sống và làm việc của anh?
Nhóm 3:
GV: Mặc dù hoàn cảnh sống khó khăn, gian khổ
nhưng anh thanh niên có tình thần làm việc ra sao?
Nhóm 4:
2 Tìm hiểu văn bản
a Bố cục: 2 phần
b Phương thức biểu đạt: Tự sự, miêu tả
c Phân tích:
c1 Bức tranh phong cảnh Sa Pa:
- Sa Pa bắt đầu từ những rặng đào; những đàn bò lang cổ
- Nắng len tới đốt cháy rừng cây; những cây
tử kinh thỉnh thoảng nhô cái đầu màu hoa cà; Mây cuộn tròn lại từng cục lăn trên vòm
lá ướt sương
-> Nghệ thuật miêu tả, so sánh, nhân hóa,
liên tưởng.
Phong cảnh Sa Pa hiện lên nên thơ và trữ tình, đẹp một cách kì lạ
c2 Nhân vật anh thanh niên:
* Ngoại hình:
Hai mươi bảy tuổi Tầm vóc bé nhỏ, nét mặt rạng rỡ
Một chàng trai dễ mến
* Hoàn cảnh sống, công việc:
- Làm công tác khí tượng thủy văn: đo gió,
đo mưa, đo nắng, tính mây…
- Sống một mình trên đỉnh Yên Sơn cao
2600 Bốn bề chỉ có cây cỏ và mây mù lạnh lẽo
- Rất thèm người
Hoàn cảnh sống và làm việc khó khăn, gian khổ
* Tinh thần làm việc:
- Ý thức: công việc phục vụ sản xuất, phục
vụ chiến đấu
- Vượt khó khăn để hoàn thành nhiệm vụ: bất chấp gió rét, mưa tuyết…
Trang 3GV: Anh tổ chức cuộc sống riêng như thế nào?
HS: gợi ý: nhà cửa, chăn màn, niềm yêu thích…)
GV: Đối với khách anh là người ra sao?
GV: Khi họa sĩ vẽ anh, anh đã giới thiệu những ai?
GV: Tính nết anh thanh niên như thế nào?
Gv chốt: Từ tính nết, tinh thần làm việc…ta có thể
đánh giá như thế nào về phẩm chất đạo đức của anh
thanh niên?
GV: Vì sao tác giả không đặt tên cho anh?
GV: Các nhân vật khác có nhân vật trực tiếp có nhân
vật gián tiếp? Hãy kể tên các nhân vật trực tiếp các
nhân vật gián tiếp?
GV: Cô kĩ sư đã có tinh thần như thế nào?
GV: Ông họa sĩ là người như thế nào?
GV: Hình ảnh ông kĩ sư hiện lên ra sao?
GV: Hình ảnh bác lái xe?
Gv chốt: vậy tác giả muốn nói gì qua những con
người trên?
GV: Qua hình ảnh những con người vừa tìm hiểu, ta
thấy tình cảm của tác giả dành cho họ là gì?
GV: Hãy nêu các biện pháp nghệ thuật mà tác giả sử
dụng trong bài?
GV: Hãy khái quát nội dung và nghệ thuật của tác
phẩm?
Tổng kết
GV: Nêu ý nghĩa văn bản được rút ra từ tác phẩm?
Hoạt động 3 : HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
- Nắm được toàn bộ nội dung, nghệ thuật, ý nghĩa
văn bản
- Viết đoạn văn phát biểu về nhân vật anh thanh niên
- Soạn bài: Ôn tập tiếng Việt
Tinh thần làm việc hăng say, có trách nhiệm
* Tính nết:
- Trong cuộc sống riêng: yêu sách, trồng hoa, nhà của gọn gàng, chăn nuôi gà cải thiện cuộc sống
- Đối với khách: Tặng hoa cho cô kĩ sư, từ chối ông họa sĩ vẽ mình yên, tặng trứng và tam thất cho bác lái xe
- Ca ngợi anh bạn trên đỉnh Phan- Xi- Păng, anh kĩ sư vườn rau Sa Pa, anh nghiên cứu sét
Chu đáo, khiêm tốn, cởi mở
Ngôn ngữ đối thoại, độc thoại, độc thoại nội tâm, miêu tả nhân vật qua hành động: trẻ tuổi, người lao động bình thường với công việc lặng thầm, phẩm chất cao đẹp
c3 Các nhân vật khác:
* Cô kĩ sư:-Từ bỏ mối tình nhạt nhẽo để xung phong lên vùng cao công tác
- Cảm phục trước tấm gương anh thanh niên khí tượng thủy văn
Sẵn sàng dấn thân xây dựng đất nước
* Ông họa sĩ:
- Yêu cái đẹp
- Đi tìm cái đẹp trong cuộc sống
Họa sĩ chân chính
* Bác lái xe : tạo điều kiện cho cuộc gặp
gỡ ; thân thiện, cởi mở ; cảm mến tầm lòng anh thanh niên
Họ đều là những con người lặng thầm cống hiến sức mình cho tổ quốc
3 Tổng kết:
a Nghệ thuật :
b Nội dung : * Ý nghĩa văn bản: Lặng lẽ
Sa Pa là câu chuyện kể về cuộc gặp gỡ với những con người trong chuyến đi thực tế của ông họa sĩ, qua đó, tác giả thể hiện niềm yêu mến với những con người đang lặng lẽ quên mình cống hiến cho Tổ quốc
III HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
* Bài cũ :
- Học bài, nắm nội dung chính của bài
- Tìm đọc những đoạn văn hay
- Kể lại truyện
* Bài mới :
Chuẩn bị: Ôn tập tiếng Việt
E RÚT KINH NGHIỆM:
Trang 4
************************
Tuần 14 Ngày soạn:19/11/2017 Tiết 68 Ngày dạy: 23/11/2017 Tiếng Việt : ÔN TẬP TIẾNG VIỆT A MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT Củng cố một số nội dung của phần tiếng Việt đã học ở học kì 1 B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG, THÁI ĐỘ 1 Kiến thức : - Các phương châm hội thoại - Xưng hô trong hội thoại - Lời dẫn trực tiếp và lời dẫn gián tiếp 2 Kĩ năng : Khái quát một số kiến thức tiếng Việt đã học về phương chân hội thoại, xưng hô trong hội thoại, lời dẫn trực tiếp và lời dẫn gián tiếp 3 Thái độ : Yêu thích môn tiếng Việt, chuẩn bị kĩ cho bài kiểm tra vào tiết tiếp theo C PHƯƠNG PHÁP: Thảo luận nhóm, thuyết minh D TIẾN TRÌNH LÊN LỚP: 1 Ổn định lớp: Kiểm diện hs Lớp 9a4 Vắng………
Phép………,không…………
2 Bài cũ : Kiểm tra sự chuẩn bị ở nhà của học sinh 3 Bài mới * Giới thiệu bài mới: Ở học kỳ I , chúng ta đã học một số phương châm hội thoại, xưng hô trong hội thoại, cách dẫn trực tiếp, gián tiếp Để củng cố kiến thức đã học, tiết học này các em sẽ rõ * Bài mới: HOẠT ĐỘNG CỦA GV&HS NỘI DUNG BÀI DẠY Hoạt động 1: Ôn tập lý thuyết GV: Nêu các phương châm hội thoại đã học? GV: Thế nào là phương châm về lượng? Cho Vd? (nội dung lời nói phải đúng yêu cầu của cuộc giao tiếp, không thiếu, không thừa) GV: Thế nào là phương châm về chất? Cho vd? (nói đúng nội dung hội thoại) GV: Thế nào là phương châm quan hệ?Cho vd? (nói đúng đề tài giao tiếp, tránh nói lạc đề) GV: Thế nào là phương châm cách thức?Cho vd? (nói ngắn gọn, rành mạch, tránh nói mơ hồ) GV: Thế nào là phương châm lịch sự? Cho vd? (khi giao tiếp cần tế nhị, tôn trọng người khác) I HỆ THỐNG HÓA KIẾN THỨC 1 Các phương châm hội thoại a Phương châm về lượng b Phương châm về chất c Phương châm quan hệ d Phương châm cách thức e Phương châm lịch sự 2 Xưng hô trong hội thoại: Là người nói cần căn cứ vào đặc điểm của tình huống giao tiếp để xưng hô cho thích hợp Ví dụ: - Đối với người trên: bác - cháu, anh - em… - Đối với bạn bè: Bạn - tớ, cậu - tớ…
-Trong hội nghị, trong lớp: Bạn - tôi, các bạn - chúng tôi
3 Cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp
- Dẫn trực tiếp là nhắc lại nguyên vẹn lời nói hay ý nghĩ của người hoặc nhân vật, lời dẫn trực tiếp được đặt trong
Trang 5GV: Xưng hô trong hội thoại là gì?
Cho ví dụ?
GV: Thế nào là cách dẫn trực tiếp?
GV: Cách dẫn gián tiếp? Cho ví dụ?
Kết hợp phụ đạo hs yếu kém
Hoạt động 2: LUYỆN TẬP
GV: Hãy kể một tình huống giao tiếp
mà trong đó có một hoặc một số
phương châm hội thoại nào đó không
được tuân thủ ?
Thảo luận nhóm ( 4 nhóm nhỏ - 3
phút):
Các nhóm nhận xét, GV chốt ý
Khi xưng hô người nói tự xưng mình
một cách khiêm nhừng là xưng
“khiêm”và gọi người đối thoại một
cách tôn kính là “hô tôn”
Hoạt động 3 : Hướng dẫn tự học
- Ôn tập lại thật kĩ các nội dung bàihọc
- Chuẩn bị xem lại về văn tự sự kết
hợp với nghị luận, miêu tả nội tâm
nhân vật để làm bài viết số 3 vào 2 tiết
dấu ngoặc kép
Ví dụ: Nhà thơ Ấn Độ Ta-go nói rằng: “Giáo dục một
người đàn ông được một người đàn ông, giáo dục một người đàn bà được cả gia đình, giáo dục một người thầy được cả xã hội”
- Dẫn gián tiếp: Là thuật lại lời nói hay ý nghĩ của người hoặc nhân vật, có điều chỉnh cho thích hợp; lời dẫn gián tiếp không đặt trong dấu ngoặc kép
Ví dụ: Khi bàn về giáo dục nhà thơ Ta-go cho rằng giáo
dục một người ……xã hội
II LUYỆN TẬP Bài 1: Trong giờ vật lý, thầy giáo hỏi một học sinh đang
mải nhìn qua cửa sổ:
- Em cho thầy biết sóng là gì?
Học sinh giật mình bèn trả lời:
- Thưa thầy, “Sóng”là bài thơ của Xuân Quỳnh ạ! (Vi phạm phương châm quan hệ)
Bài 3: Trong Tiếng Việt để xưng hô có thể dùng không
chỉ các đại từ xưng hô, mà còn dùng các danh từ chỉ chức
vụ, nghề nghiệp, tên riêng…mỗi phương tiện xưng hô đều thể hiện tính chất của tình huống giao tiếp và mỗi quan hệ giữa người nói với người nghe Hầu như không có từ ngữ xưng hô trung hoà.Vì thế nếu không chú ý để lựa chọn từ ngữ xưng hô thích hợp với tình huống và quan hệ thì người nói sẽ không đạt được kết quả giao tiếp như mong muốn, thậm chí trong nhiều trường hợp, giao tiếp không tiến triển được nữa
III HƯỚNG DẪN TỰ HỌC:
* Bài cũ :
- Ôn tập thật kĩ các nội dung vừa tìm hiểu
* Bài mới:
- Chuẩn bị : Kiểm tra bài viết số 3 tại lớp
E RÚT KINH NGHIỆM:
********************
Tuần : 14 Ngày soạn: 20/11/2017 Tiết PPCT: 69,70 Ngày dạy: 24/11/2017
Tập Làm Văn: VIẾT BÀI TẬP LÀM VĂN SỐ 3 - VĂN TỰ SỰ