Vậy vai trò đó đợc thể hiện ntn , cô trò ta cùng tìm hiểu trong nội dung bài học hôm nay Tiết 70: Ngời kể chuyện trong văn bản tự sự Gv: trớc khi tìm hiểu về vai trò của ngời kể chuyện ,
Trang 1Tuần 14
Ngày soạn: 08-11-09 Tiết số:66-67
Ngày dạy: Số tiết:1
Lặng lẽ Sa Pa
A Mục tiêu:
Giúp H cảm nhận đợc cuộc sống bình dị mà tốt đẹp của ngời thanh niên làm công tác khí tợng kiêm vật lí địa cầu.
Hiểu đợc ý nghĩa văn bản: Công việc đem lại ý nghĩa cho cuộc sống và niềm vui cho con ngời.
Vẻ đẹp của ngời lao động bình thờng là nguyên mẫu để sáng tạo nghệ thuật.
Nét riêng của truyện: tình huống đơn giản không có mâu thuẫn.
Rẽn kĩ năng cảm nhận và phân tích tác phẩm truyện ngắn , nhân vật.
B Chuẩn bị:
Thày: Soạn giáo án- Bảng phụ
Trò: Học- trả lời câu hỏi- tóm tắt truyện
C Tiến trình lên lớp
1 ổn định tổ chức: Kiểm tra bài cũ
2 Kiểm tra: Tóm tắt truyện ngắn Làng” Làng” ” Làng”
3 Bài mới:
Dựa vào chú thích , qua việc chuẩn bị bài ở nhà Hãy
giới thiệu 1vài nét về tác giả Nguyễn Thành Long và
văb bản Lặng lẽ Sa Pa ?“ Lặng lẽ Sa Pa”? ” Làng”
H: Dựa vào SGK trả lời.
G nhấn mạnh: Tác giả là cây bút chuyên viết về
truyện ngắn và kí , đặc biệt là truyện ngắn và kí viết
về cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội những năm 60-70
của thế kỉ XX.
Tác phẩm: Lặng lẽ Sa Pa đ“ Lặng lẽ Sa Pa”? ” Làng” ợc in trong tập Giữa “ Lặng lẽ Sa Pa”?
trong xanh ” Làng”
Là tác phẩm đợc khơi nguồn từ những cuộc gặp gỡ với
những con ngời lặng lẽ bình thờng đang làm việc miệt
mài cho đất nớc ở Sa Pa.
? Kể lại đoạn đầu của tác phẩm.
G: Hớng dẫn cách đọc.
-Chậm , cảm xúc , sâu lắng.
G: đọc mẫu trong lúc mọi ng” Làng” ời xôn xao anh ta
kia” Làng”
H đọc tiếp:.
G: Tóm tắt thật ngắn gọn nội dung câu chuyện = 1
câu nh thế nào?
Qua đó em nhận xét gì về nội dung cốt truyện này?
H: Câu chuyện là cuộc gặp gỡ tình cờ của ông hoạ sĩ ,
bác lái xe, cô kĩ s với anh thanh niên trong chuyến đi
nghỉ trớc khi về hu của ngời hoạ sĩ.
- Là tác phẩm không có cốt ttruyện.
G: Kiểm tra 1 số từ khó.
? Nhận xét về ngôi kể trong tác phẩm.
H: Ngôi thứ 3( tác giả tự giấu mình)
G: Bố cục văn bản?
H: 3 đoạn:
+Giới thiệu nhân vật chính
+Cuộc gặp gỡ và trò chuyện
+Chia tay.
G: Nhân vật trong truyện và nhân vật chính?
H: Liệt kê.
Nhân vật chính: Anh thanh niên.
G: Phơng thức biểu đạt của tác phẩm
H: Tự sự kết hợp với biểu cảm , miêu tả, nghị luận.
? thể loại?
H: Truyện ngắn.
I Giới thiệu tác giả, tác phẩm.
1 Tác giả:
là cây bút chuyên viết về truyện ngắn và kí , đặc biệt là truyện ngắn và kí viết về cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội những năm 60-70 của thế kỉ XX.
2 Tác phẩm: Lặng lẽ Sa Pa “ Lặng lẽ Sa Pa”? ” Làng”
đợc in trong tập Giữa trong “ Lặng lẽ Sa Pa”?
xanh ” Làng”
Là tác phẩm đợc khơi nguồn
từ những cuộc gặp gỡ với những con ngời lặng lẽ bình thờng đang làm việc miệt mài cho đất nớc ở Sa Pa.
- Bố cục của văn bản:
3 đoạn:
+Giới thiệu nhân vật chính +Cuộc gặp gỡ và trò chuyện +Chia tay.
Trờng THCS Nam Hồng – Nam Trực- Nam Định
Trang 2Giáo viên giảng dạy: Trần Thị Việt Hà
G: Hãy theo dõi phần 1 và cho biết:
? Những chi tiết nào giới thiệu về anh thanh niên?
H:
-Một anh thanh niên rạng rỡ.
-Sống leo.
-Thừem ngời, kiếm kế dừng xe để đợc gặp gỡ và trò
chuyện với mọi ngời.
-Tự tay đào cho ngời ốm.
G: Nhận xét về con ngời đơc giới thiệu qua những chi
tiết trên?
H: Vừa có điểm bình thờng, vừa có điểm khác lạ.
G: Hãy chỉ ra những chi tiết chứng minh sự khác lạ
đó?
H:
-Bình thờng: Làcon ngời lao động trẻ tuổi với 1 công
việc bình thờng trong cuộc sống.
-Khác lạ: Các chi tiết còn lại.
G: Nhận xét nghệ thuật miêu tả nhân vật trong đoạn
này?
H: Vừa gián tiếp, vừa trực tiếp( qua nhận xét của lái
xe, ông hoạ sĩ , qua đối thoại của nhân vật.)
G: Từ đó đặc điểm nào của nhân vật đợc bộc lộ?
H: Là ngời rất yêu quý con ngời và tận tuỵ với mọi
ng-ời.
H: theo dõi đoạn 2.
G: Những sự việc nào đợc kể từ nơi ở của anh thanh
niên khi anh tiếp khách?
H:
-Hái hoa tặng cô gái.
-Giới thiệuvới mọi ngời về công việc và bày tóuy nghĩ
của mình.
Giới thiệu những gơng mặt mà anh ngỡng mộ.
G: Chúng ta chú ý đến chi tiết 1.
? Nơi ở của anh thanh niên là 1 nơi nh thế nào?
H: Dựa vào SGK trả lời.
Là 1 nơi sinh hoạt bình thờng nhng
cũng rất đặc biệt: Ngăn nắp, gọn gàng thể hiện sự thơ mộng => anh là ngời
có lối sống ngăn nắp gọn gàng.
G: Vởy tại sao anh thanh niên lại vẫn luống cuống đỏ
mặt?
H: Biểu hiện đó thể hiện niềm xúc động , vui mừng
kkhi anh có ngời khách đến thăm mình.
-Theo dõi cuộc đối thoại giữa anh và ông hoạ sĩ.
? Ta cảm nhận đợc điều gì về anh thanh niên qua
cuộc đối thoại đó?
H:
-Là ngời trẻ trung yêu đời, yêu sự nghiệp.
-Nhanh nhẹn, hoạt bát, dễ hoà đồng.
-Khiêm tốn, giàu nghị lực và lí tởng.
G: Những phẩm chấtđó có tác động nh thế nào với
các nhân vật khác?
H: Làm cho bác lái xe yêu thích, gắn bó hơn với công
việc của mình?
Ông hoạ sĩ rung động , chợt nảy sinh cảm hứng sáng
tác nghệ thuật.
Cô gái từ chỗ ngạc nhiên -> thích thúvà bàng hoàng
yên tâm hơn và biết ơn chàng trai mới quen.
Mọi ngời khâm phục và gẫn gũi với
II Phân tích:
1 Nhân vật anh thanh niên:
Làcon ngời lao động trẻ tuổi với 1 công việc bình thờng trong cuộc sống
-: Là ngời rất yêu quý con
ng-ời và tận tuỵ với mọi ngng-ời.
-Nơi ở: Là 1 nơi sinh hoạt bình thờng nhng cũng rất đặc biệt: Ngăn nắp, gọn gàng thể hiện sự thơ mộng => anh là ngời có lối sống ngăn nắp gọn gàng.
Là ngời trẻ trung yêu đời, yêu
sự nghiệp.
-Nhanh nhẹn, hoạt bát, dễ hoà
đồng.
2 Những con ngời lặng lẽ
Trang 3G: Ngoài anh thanh niên , tác phẩmcòn có nhân vật
nào?
H: Đọc tên nhân vật.
G: Những con ngời dó có đặc điểm gì chung?
H: Họ đều là những nhân vật không có tên riêng, vô
danh
Là những con ngừời đã hi sinh quyền lợi của mình cho
đất nớc , cho sự nghiệp chung của dân tộc.
G: Vì sao tác giả lại không dặt tên riêng cho nhân vật
của mình?
H: Đó là 1 dụng ý nghệ thuật của tác giả: Tác giả
muốn nói tới những con ngời đang hăng say , lặng lẽ
âm thầm cống hiến.
G: Họ thuộc đủ mọi thành phần, mọi lứa tuổi, nhiều
ngành nghề, đang làm việc trên mảnh đất Sa Pa.
G: Nét nghệ thuật nào đáng chú ý trong tác phẩm?
? T tởng chủ đạo của tác phẩm?
H: TRả lời- G ghi bảng.
4, Củng cố :
G khái quát lại bài học.
5 Hớng dẫn:
Tóm tắt tác phẩm.
Cảm nhận h/a ânh thanh niên.
D Rút kinh nghiệm
dâng cho đời.
III Tổng kết:
-Tình tiết truyện đơn giản.
-Các nhân vật đều là những con ngời vô danh.
-Nhân vật chính đợc giới thiệu qua lời của những ngời xung quanh.
-Tên truyện giàu chất thơ.
- Lời văn trau chuốt trong sáng.
Nội dung: phần ghi nhớ SGK
Ngày soạn; 11-11-09 Tiết số:-68-69
Ngày dạy: Số tiết:2
Viết bài tập làm văn số 3- Văn tự sự
I Mục tiêu:
Giúp học sinh biết vận dụng những kiến thức đã học để thực hành viết một bài văn tự sự có sử dụng các yêú tố miêu tả nội tâm và nghị luận
Rèn luyệ kỹ năng diễn đạt trình bày
II Chuẩn bị
Giáo viên: Nghiên cứu soạn bài –ra đề
Học sinh: ôn tập- Chuẩn bị kiểm tra
III Tiến trình lên lớp
A ổn định tổ chức
B Kiểm tra bài cũ: Sự chuẩn bị của HS
C Bài mới
GV ghi đề lên bảng:
Đề bài: Chiến tranh đã đi qua khá lâu những thế hệ học sinh hôm nay chỉ còn biết về chiến tranh qua sách vở, phim ảnh và những câu chuyện kể Hãy tởng tợng mình gặp gỡ và trò
Trờng THCS Nam Hồng – Nam Trực- Nam Định
Trang 4Giáo viên giảng dạy: Trần Thị Việt Hà
chuyện với ngời lính lái xe trong tác phẩm : bài thơ về tiểu đội xe không kính của Phạm Tiến” Làng” ” Làng”
Duật Viết bài văn kể lại cuộc gặp gỡ và trò chuyện đó
Yêu cầu:
Xác định yêu cầu đề
? Tình huống của truyện là gì
-Tình huống giả định là gặp ngời chiến sĩ lái xe
? Nhớ lại phẩm chất ngời chiễn sĩ lái xe
- Tình huống gặp và miêu tả ngời lái xe sau nhiều năm chiến tranh kết thúc; giọng nói nụ
c-ời, khuôn mặt
- Các yếu tố miêu tả nội tâm và nghị luận cần kết hợp với việc miêu tả những suy nghĩ tình cảm của mình về chiến tranh và trách nhiệm của thế hệ trẻ( Làm thế nào để không có chiến tranh, làm thế nào để gìn giữ hoà bình)
HS trật tự làm bài
GV theo dõi đôn đốc
D Củng cố : Thu bài
E Nhận xét
D Rút kinh nghiệm:
Ngày soạn; 01-12-09 Tiết số:-70
Ngày dạy: Số tiết:1
Tiết 70: ngời kể chuyện trong văn bản tự sự
* KTBC: ? Trong văn bản tự sự, ngời kể có thể sử dụng những ngôi kể nào ? Lấy VD về một
số tác phẩm tự sự đã học để minh hoạ cho những ngôi kể đó ?
- Trả lời: Trong văn bản tự sự, ngời kể chuyện có thể sử dụng hai loại ngôi kể :
+ Ngôi kể thứ nhất : VD: tác phẩm “ Lặng lẽ Sa Pa”?Tôi đi học” Làng” của Thanh Tịnh, đoạn trích “ Lặng lẽ Sa Pa”?Trong lòng mẹ” Làng” của Nguyên Hồng
+ Ngôi kể thứ ba : VD: Tác phẩm “ Lặng lẽ Sa Pa”?Lặng lẽ Sa Pa” Làng” của Nguyễn Thành Long , “ Lặng lẽ Sa Pa”?Chuyện ngời con gái Nam Xơng” Làng” của Nguyễn Dữ …
? Con nào có thể nhận xét câu trả lời của bạn ?
Hs: bạn trả lời đúng
Gv: nhận xét, cho điểm
* Bài mới : Trong tác phẩm tự sự, dù kể ở ngôi nào thì vai trò của ngời kể chuyện cũng rất
quan trọng Vậy vai trò đó đợc thể hiện ntn , cô trò ta cùng tìm hiểu trong nội dung bài học hôm nay
Tiết 70: Ngời kể chuyện trong văn bản tự sự
Gv: trớc khi tìm hiểu về vai trò của ngời kể chuyện , chúng ta
sẽ tìm hiểu về các hình thức kể chuyện trong văn bản tự sự
Gv:MC đoạn văn : “ Lặng lẽ Sa Pa”?Ngày nào cũng vậy, suốt buổi tôi chui
vào trong cùng hang , hì hục đào đất để khoét một cái ổ lớn
làm thành một cái giờng ngủ sang trọng Rồi cũng lo xa nh
các cụ già trong họ hàng dế , tôi đào hang sâu sang hai ngả
làm những con đờng tắt , những cửa sau , những ngách thợng,
phòng khi gặp việc nguy hiểm có thể thoát thân ra lối khác
đ-ợc” Làng”
Hs đọc
? Đoạn văn trên trích từ tác phẩm nào? Kể về ai và kể về việc
gì ?
- Đoạn văn trên đợc trích từ tác phẩm “ Lặng lẽ Sa Pa”?Dế Mèn phiêu lu kí” Làng”
của nhà văn Tô Hoài
- Đoạn văn kể về DM với việc DM đào hang, xây tổ
? Vận dụng kiến thức về ngôi kể đã học ở lớp 6 , con hãy cho
biết đoạn trích trên đợc kể theo ngôi thứ mấy
- Đoạn truyện trên đợc kể theo ngôi thứ nhất – xng “ Lặng lẽ Sa Pa”?tôi” Làng”
I Vai trò của ng ời kể chuyện trong văn bản
tự sự
1 Các hình thức kể chuyện
Trang 5Gv: Nh vậy, trong hình thức kể chuyện , ngời kể có thể kể
theo ngôi thứ nhất
? Vậy ai là ngời kể lại sự việc trong đoạn trích trên ?
- DM, nhân vật xng tôi trong đoạn trích và cũng là nhân vật
trong văn bản
Gv: Nh vậy với ngôi kể thứ nhất , ngời kể chuyện có thể là
một nhân vật trong văn bản
Gv: cô có đoạn văn sau, các con cùng theo dõi
Gv: MC đoạn văn : “ Lặng lẽ Sa Pa”?Cô tôi cha dứt câu, cổ họng tôi đã
nghẹn ứ khóc không ra tiếng Giá những cổ tục đã đày đoạ
mẹ tôi là một vật nh hòn đã hay cục thuỷ tinh, đầu mẩu gỗ ,
tôi quyết vồ ngay lấy mà cắn, mà nhai, mà nghiến cho kì nát
vụ mới thôi” Làng”
( Trích “ Lặng lẽ Sa Pa”?Trong lòng mẹ” Làng”- Nguyên Hồng)
Hs đọc
Gv: Văn bản này các con đã đợc học ở lớp 8
? Con hãy nhắc lại văn bản này đợc viết theo thể loại nào ?
- Viết theo thể loại hồi kí
? Con hãy nêu sự hiểu biết của mình về đặc điểm của thể loại
hồi kí?
- Hồi kí là thể văn đợc dùng để ghi lại những truyện có thật
đã xảy ra trong cuộc đời của mỗi con ngời
Gv: Trở lại đoạn văn này các con thấy ngời kể chuyện trong
đoạn văn này cũng xng “ Lặng lẽ Sa Pa”?tôi” Làng”
? Vậy tôi ở đây có phải là nhân vật trong truyện không?
- Tôi ở đây là bé Hồng- nhân vật trong truyện đồng thời cũng
chính là tác giả
? Vì sao con biết điều đó ?
- Vì con dựa vào đặc điểm của thể loại hồi kí
Gv: nh vậy ở ngôi kể thứ nhất , ngời kể chuyện cũng có thể là
tác giả ,và điều này chúng ta thờng thấy trong các hồi kí tự
truyện nh các con vừa phát hiện ra
Gv: MC cả hai đoạn văn trên :
Gv: trong thực tế có rất nhiều ngời quan niệm đồng nhất tôi
là tác giả Cả hai đoạn văn này , ngời kể chuyện đều xng tôi,
đều kể ở ngôi thứ nhất
? Vậy theo con, ta có nên đồng nhất ngời kể chuyện xng tôi
là tác giả hay không ?
- Không nên đồng nhất ngời kể chuyện xng tôi là tác giả
Gv chốt: Đúng nh vậy, ta không nên đồng nhất ngời kể
chuyện xng “ Lặng lẽ Sa Pa”?tôi” Làng” là tác giả
(Chỉ đoạn văn 1): Trong đoạn văn này, tác giả đã nhập vai
vào nhân vật DM Khi nhập vai vào nhân vật để kể thì nhân
vật xng tôi ấy không phải là tác giả
Gv: Cô lại có đoạn văn sau, các con cùng theo dõi
Gv: MC đoạn văn trích Lặng lẽ Sa Pa sgk/192“ Lặng lẽ Sa Pa”? ” Làng”
Hs đọc
? Đoạn trích trên kể về ai và kể về sự việc gì ?
- Đoạn trích trên kể về cuộc chia tay giữa 3 nhân vật : anh
thanh niên, nhà hoạ sĩ và cô kĩ s trẻ
? Trong đoạn trích này, ngời kể chuyện là nhân vật nào trong
3 nhân vật trên ?
- Ngời kể chuyện trong đoạn trích này không phải là 3 nhân
vật trên
? Vậy ai là ngời dẫn dắt cho chúng ta theodõi sự việc này ?
- Là một ngời khác, 1 ngời đứng ngoài, giấu mặt, không xuất
hiện
Gv: ghi bảng động: ng ời kể giấu mặt
? Nếu anh thanh niên là ngời kể chuyện thì đoạn trích có sự
thay đổi ntn ?
- Ngôi thứ nhất
+ Là nhân vật trong văn bản
+ Là tác giả
Trờng THCS Nam Hồng – Nam Trực- Nam Định
Trang 6Giáo viên giảng dạy: Trần Thị Việt Hà
- Đoạn trích sẽ có sự thay đổi về ngôi kể và lời văn, đó là:
+ Ngôi kể phải là ngôi thứ nhất – anh thanh niên xng “ Lặng lẽ Sa Pa”?tôi” Làng”
+ Lời văn là lời kể chuyện của anh thanh niên Mọi sự việc,
hoạt động của các nhân vật đều đợc nhìn nhận, quan sát và
miêu tả qua cái nhìn của anh thanh niên
? Vậy dấu hiệu nào trong đoạn trích đã chứng tỏ rằng ngời kể
chuyện trong đoạn trích không phải là một trong 3 nhân vật
trên mà lại là một ngời khác dấu mặt ?
- Các nhân vật trong đoạn trích trên đợc gọi tên rõ ràng là anh
thanh niên, nhà hoạ sĩ, cô kĩ s
- Không có nhân vật nào xng tôi
? Vậy con hãy xác định ngôi kể và vị trí của ngời kể chuyện
trong đoạn truyện này ?
- Ngôi kể thứ 3
- Vị trí: ngời kể chuyện đứng bên ngoài sự việc , giấu mình đi
, không xuất hiện
Gv ghi bảng động: đứng ngoài sự việc, không xuất hiện
Gv: đây chính là hình thức của ngôi kể thứ 3 mà các con đã
đợc học ở lớp 6 Nh vậy trong văn bản tự sự, ngoài hình thức
kể chuyện theo ngôi thứ nhất còn có hình thức kể chuyện
theo ngôi thứ 3
? Con hãy nhắc lại thế nào là kể theo ngôi thứ 3 ?
- Kể theo ngôi thứ 3 là ngời kể đứng ngoài sự việc , giấu
mình, không xuất hiện
Gv: trở lại với đoạn văn
? Hãy nhắc lại các sự việc, các chi tiết có liên quan đến các
nhân vật trong đoạn trích này ?
- Anh thanh niên: giật mình, nói to, chạy ra nhà sau , trở vào
cầm làn , cầm khăn mùi soa trả cô gái
- Ông hoạ sĩ : đứng dậy, bớc ra cửa , quay lại nắm tay anh
thanh niên, lắc mạnh
- Cô gái: đứng lên, đến chỗ ông hoạ sĩ , đỏ mặt nhận lại khăn
mùi soa , từ biệt anh thanh niên bằng cái nắm tay , bằng ánh
mắt nhìn thẳng
Hs nói, gv chỉ theo trên đoạn văn
? Theo con, chúng ta biết đợc các chi tiết, các sự việc đó là
nhờ vào lời kể của ai ?
- Nhờ lời của ngời kể chuyện
Gv: lại là lời của ngời kể chuyện
? Qua đây con có nhận xét gì về ngời kể chuyện và sự xuất
hiện của ngời kể chuyện trong đoạn trích này ?
- Ngời kể chuyện có mặt ở khắp mọi nơi trong văn bản , biết
hết, hiểu hết mọi hành động, sự việc, tâm t của nhân vật
? Căn cứ vào đâu có thể nhận xét : “ Lặng lẽ Sa Pa”? ngời kể dờng nh thấy
hết, hiểu hết mọi việc, mọi hành động , tâm t, tình cảm của
nhân vật” Làng” ?
Hs 1: + Ngời kể thấy cái giật mình, giọng nói to , hiểu đợc
tâm trạng tiếc rẻ của anh thanh niên
+ Thấy đợc việc anh thanh niên chạy ra ngoài nhà sau , việc
mà các nhân vật khác nh cô kĩ s và nhà hoạ sĩ không hề biết
? Có con nào có ý kiến khác ?
- Hs 2 bổ sung : Ngời kể còn thấy đợc hành động, thái độ
của cô kĩ s lặng lẽ đứng dậy , mặt đỏ ửng, vội quay đi , đa tay
cho anh thanh niên bắt
? Có con nào có ý kiến nữa không ?
- Hs 3: Theo con, ngời kể còn thấy đợc cả cái tặc lỡi và thấy
đợc hành động quay lại chụp lấy tay anh thanh niên lắc mạnh
của ông hoạ sĩ
Gv: chúng ta vừa tìm hiểu về các hình thức kể chuyện ở ngôi
thứ nhất và ngôi thứ 3 Vậy ngời kể chuyện có vai trò ntn,
- Ngôi kể thứ 3:
+ Ngời kể chuyện đứng ngoài sự việc, giấu mình, không xuất hiện
+ Ngời kể chuyện có mặt ở khắp mọi nơi trong văn bản , biết hết, hiểu hết mọi hành động,
sự việc , tâm t của nhân vật
Trang 7chúng ta cùng tìm hiểu sang P2:
Gv: Trở lại với đoạn trích trong truyện ngắn LLSP
? Con hãy nhắc lại xem tình huống đợc nói đến trong đoạn
truyện này là gì ?
-Tình huống ở đây là một cuộc chia tay
? Đây là cuộc chia tay của các nhân vật nào ?
- Cuộc chia tay giữa các nhân vật :anh thanh niên, nhà hoạ
sĩ và cô kĩ s
? Vì sao con biết đợc điều đó ?
- Con biết đợc điều đó dựa vào lời của ng ời kể chuyện
Gv: Mc đoạn văn có gạch chân câu văn : Giọng c“ Lặng lẽ Sa Pa”? ời nh -
ng đầy tiếc rẻ” Làng”
? Câu văn biểu hiện đợc thái độ của nhân vật nào ?
- Đó là thái độ của anh thanh niên
? Lời văn nhận xét thái độ của anh thanh niên là lời của ai ?
- Lời của ngời kể chuyện
? Ngời kể chuyện đa ra nhận xét ấy có dụng ý gì ?
- Khẳng định phẩm chất tốt đẹp của anh thanh niên , quí từng
phút gặp gỡ mọi ngời , hồ hởi, thích giao tiếp với ngời khác
Gv: MC đoạn văn có gạch chân câu văn: Cô nhìn thẳng “ Lặng lẽ Sa Pa”?
vào mắt anh …nh nh vậy” Làng”
? Đây là lời nhận xét của ai ?
- Của anh thanh niên
? Vì sao?
- Vì có sự xuất hiện của đại từ “ Lặng lẽ Sa Pa”?ta” Làng”
? Có con nào có ý kiến khác ?
- Đây là lời nhận xét của ngời kể chuyện
? Ngời kể chuyện đã nhận xét điều gì về anh thanh niên , câu
văn này thuộc kiểu câu gì ?
- Ngời kể chuyện nhận xét về suy nghĩ của anh thanh niên
Câu văn đó là câu trần thuật
Gv: Nh vậy trong câu nhận xét này , ngời kể chuyện nh nhập
vai anh thanh niên để nói hộ suy nghĩ, tình cảm của anh ,
nh-ng câu văn vẫn là câu trần thuật của nh-ngời kể chuyện
? Nếu anh thanh niên trực tiếp nói ra câu đó thì giá trị biểu
đạt sẽ ntn?
- Tình khách quan của lời văn sẽ bị hạn chế
Gv: trong câu văn có sd đại từ “ Lặng lẽ Sa Pa”?ta” Làng” tới 3 lần
? Nét độc đáo này khơi gợi trong lòng ngời đọc những suy
ngẫm gì ?
- Câu văn đó vang lên không chỉ nói hộ anh thanh niên mà
còn là tiếng lòng của nhiều ngời trong cảnh sắp phải xa
những ngời khách quý
? Trong câu văn, đâu là phần miêu tả, đâu là phần nhận xét,
đánh giá về những điều mình kể ?
- Miêu tả: cô nhìn thẳng vào mắt anh
- Nhận xét: những ngời con gái sắp xa ta, biết không bao giờ
gặp ta nữa, hay nhìn ta nh vậy
? Qua việc phân tích hai câu văn trên , con thấy ngoài việc
giới thiệu tình huống, giới thiệu nhân vật , ngời kể chuyện
còn có vai trò gì ?
- Nhận xét, đánh giá
- Miêu tả ng ời ( Hs nói gv chốt luôn sang bảng chính)
Gv: trong vb LLSP, ngoài những đoạn văn giới thiệu tình
huống, nhân vật , đánh giá, miêu tả ngời thì ngời kể chuyện
còn lôi cuốn ngời đọc còn lôi cuốn ngời đọc bằng những
đoạn văn tả cảnh thiên nhiên của vùng đất Sa Pa đẹp đẽ, thơ
mộng nh phần đầu hay phần cuối của tác phẩm , hoặc nh
đoạn:
2 Vai trò của ng ời kể chuyện
Dẫn dắt ngời đọc đi vào câu chuyện :
+ Giới thiệu nhân vật, tình huống
+ Miêu tả ngời, cảnh vật + Nhận xét, đánh giá về những điều đợc kể Trờng THCS Nam Hồng – Nam Trực- Nam Định
Trang 8Giáo viên giảng dạy: Trần Thị Việt Hà
Gv: MC đoạn văn :hs đọc
“ Lặng lẽ Sa Pa”?Lúc bấy giờ nắng đã mạ bạc cả con đèo, đốt cháy rừng cây
hừng hực nh một bó đuốc lớn Nắng chiếu làm cho bó hoa
càng thêm rực rỡ và làm cho cô gái cảm thấy mình rực rỡ
theo” Làng”
(hs đọc, gv ghi bảng chính : tả cảnh)
? Con hãy nhắc lại vai trò của ngời kể chuyện ?
Hs trả lời dựa vào phần gv đã ghi bảng ghi bảng
- Ngời kể chuyện có vai trò…
Gv có thể tích hợp với yếu tố miêu tả và nghị luận trong tự sự
Gv: nh vậy ngời kể chuyện có thể xuất hiện dới nhiều hình
thức : ngôi kể thứ nhất xng tôi và ngôi kể thứ 3 giấu mình và
chúng ta cũng đã biết đợc vai trò của ngời kể chuyện trong vb
tự sự Và đây cũng chính là nội dung phần ghi nhớ
Gv: MC Ghi nhớ
Hs đọc ghi nhớ
Gv: trong chơng trình Ngữ Văn chúng ta đã học rất nhiều văn
bản tự sự , ở đây cô chỉ nhắc tới một tác phẩm đó là truyện
Kiều của ND
? Con hãy tìm trong tác phẩm những đoạn trích tiêu biểu cho
ngôi kể thứ 3?
- Đoạn: Kiều ở lầu Ngng Bích
? Với đoạn trích này, ngời kể đã cho con thấy đợc những gì?
- Hs: trong đoạn trích này, ngoài việc miêu tả cảnh thiên
nhiên trớc lầu NB rộng lớn, đẹp, đợm buồn , ngời kể chuyện
còn cho ta thấy tâm trạng buồn, lo , thơng nhớ của Thuý Kiều
trong những tháng ngày bị giam lỏng ở lầu Ngng Bích
Gv: ngoài ra chúng ta cũng có thể tìm đợc những đoạn trích
khác trong tác phẩm kể theo ngôi thứ 3 VD nh đoạn trích :
Mã Giám Sinh mua Kiều
Gv: các con đã nhớ và phát hiện rất tốt các đoạn truyện trong
tác phẩm Truyện Kiều tiêu biểu cho ngôi kể thứ 3 và nêu đợc
tác dụng của nó
Để khắc sâu hơn kiến thức, cô trò ta cùng sang phần luyện
tập
Gv: MC đoạn văn BT1
Hs đọc
? Đoạn văn trên kể về sự việc gì ?
- Đoạn văn kể về cuộc gặp gỡ giữa bé Hồng và mẹ sau gần
một năm xa cách
? Hãy xác định ngôi kể và ngời kể chuyện trong đoạn văn
- Ngời kể chuyện là bé Hồng- xng tôi- ngôi thứ nhất
Gv:So với đoạn trích trong văn bản LLSP , đoạn trích này có
gì khác , các con cùng tìm hiểu sang bài tập 2 phần a
Gv: MC : Y/c : BT2a sgk/194:
Hs đọc:
So với đoạn trích ở mục I (trong LLSP), cách kể ở đoạn trích
này có gì khác ? Hãy làm sáng tỏ bằng việc trả lời các câu
hỏi sau : Xác định ngôi kể ở hai đoạn truyện Ngôi kể này có
u điểm và hạn chế gì so với ngôi kể ở đoạn trên ?
Hoàn thành vào phiểu học tập theo mẫu
Đoạn trích Trong lòng mẹ Lặng lẽ Sa Pa
Ngôi kể Ngôi thứ nhất Ngôi thứ ba
u điểm
Hạn chế
Gv chia nhóm, phát phiếu học tập, hd để hs thảo luận:
Gv kiểm tra bài từng nhóm
Gv đ a đáp án:
II Luyện tập
1 Bài tập 1
Trang 9Đoạn trích Trong lòng mẹ Lặng lẽ Sa Pa
Ngôi kể Ngôi thứ nhất Ngôi thứ ba
u điểm
+ Miêu tả đợc những diễn biến tâm lí sâu sắc, phức tạp , những tình cảm tinh tế của nhân vật tôi – ngời
kể chuyện + Tính chủ quan rất cao
+ Miêu tả đợc nội tâm của anh thanh niên và các nhân vật khác + Tính khách quan của sự việc rất cao + Ngời kể chuyện bao quat đợc toàn bộ sự việc
Hạn chế
+ Không miêu tả đợc những diễn biến nội tâm của nhân vật ngời
mẹ + Tính khách quan của sự việc không cao + Ngời kể chuyện chỉ nhìn một phía , không bao quát đợc toàn bộ
sự việc
+ Không miêu tả sâu sắc và tinh tế tâm lí và tình cảm của nhân vật + Tiếu tính chủ quan
Hs đọc đáp án trên MC, Gv nhận xét bài các nhóm
Gv: các con đã thấy u điểm của ngôi kể thứ ba sẽ là nhợc
điểm của ngôi kể thứ nhất và ngợc lại Vì thế các con lu ý
khi xây dựng một văn bản tự sự cần lựa chọn ngôi kể cho phù
hợp để thực hiện đợc dụng ý của mình
Gv: MC y/c BT2b:
Chọn một trong 3 nhân vật (ngời hoạ sĩ già, anh thanh niên
hoặc cô kĩ s nông nghiệp ) là ngời kể chuyện , sau đó chuyển
đoạn văn trích ở mục I thành một đoạn khác sao cho nhân vật
, sự kiện, lời văn và cách kể phù hợp với ngôi kể thứ nhất
? Muốn thực hiện đợc yêu cầu trên các con cần làm gì ?
- Trớc hết cần thay đổi ngôi kể và lời văn
Gv: các con đã hiểu y/c Bt , với bài tập này, các con làm việc
độc lập
1 nhập vai để kể
Gv nhận xét…
Gv MC phần HDVN
Hs đọc
2 Bài tập 2
a
Trờng THCS Nam Hồng – Nam Trực- Nam Định