Tác giả đã sử dụng những biện pháp nghệ thuật nào để thể hiện lòng yêu nước trong câu “Nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn, nó nhấn [r]
Trang 1ÔN LUYỆN PHẦN ĐỌC – HIỂU I- Mục tiêu:
Giúp hS củng cố lại một số kiến thức trọng tâm phần tiếng Việt để giúp làm
bài đọc- hiểu kì thi tốt nghiệp
III- Nội dung ôn tập:
I Hệ thống một số kiến thức trọng tâm
1 Phong cách chức năng ngôn ngữ:
a Phong cách ngôn ngữ sinh hoạt (khẩu ngữ): là phong cách
được dùng trong giao tiếp hằng ngày, thuộc hoàn cảnh giao tiếpkhông mang tính nghi thức Giao tiếp ở đây thường với tư cách
cá nhân nhằm trao đổi tư tưởng, tình cảm của mình với ngườithân, bạn bè, hàng xóm, đồng nghiệp…
Gồm các dạng: chuyện trò/ nhật kí/ thư từ…
b PCNN khoa học: là PC được dùng trong lĩnh vực nghiên
cứu, học tập và phổ biến khoa học Đây là phong cách ngônngữ đặc trưng cho các mục đích diễn đạt chuyên sâu Khác vớiphong cách ngôn ngữ khoa học, phong cách này chỉ tồn tại chủyếu ở môi trường của những người làm khoa học (ngoại trừdạng phổ cập khoa học)
c PCNN nghệ thuật: được dùng trong sáng tác văn chương.
d PCNN chính luận
Là phong cách dùng trong lĩnh vực chính trị- xã hội, người giaotiếp phong cách này thường bày tỏ chính kiến, bộc lộ công khaiquan điểm chính trị, tư tưởng của mình đối với vấn đề thời sựnóng hổi của xã hội
e PCNN hành chính
Là phong cách được dùng giao tiếp trong lĩnh vực hành chính
f PCNN báo chí : là phong cách được dùng trong lĩnh vực
thông thin của xã hội về tất cả những vấn đề thời sự
Trang 2Gồm các dạng: văn bản phản ánh tin tức/ văn bản phản ánh cônluận/ thông tin quảng cáo.
b Trần thuật từ ngôi thứ 3 của người kể chuyện tự giấu mình
c Trần thuật từ ngôi thứ 3 của người kể chuyện tự giấu mình,nhưng điểm nhìn và lời kể lại theo giọng điệu nhân vật trongtác phẩm (lời nửa trực tiếp)
* Quan hệ từ: và, hay, hoặc là, thì, nhưng.
VD: Tôi mời lão hút trước Nhưng lão không nghe (Nam Cao)
=> “Nhưng”: quan hệ từ chỉ ra mối tương phản giữa 2 câu
* Từ ngữ chuyển tiếp:
- Những đại từ: vậy, thế.
- Những tổ hợp từ (quan hệ từ+ đại từ): do đó, tuy vậy.
- Những tổ hợp: ngoài ra, vả lại, hơn nữa.
VD: Ông có xe hơi, nhà lầu, có đồn điền lại có cả trang trại ở
nhà quê Vậy thì chính là người giàu đứt đi rồi (Nam Cao).
=> “Vậy thì”: tổ hợp chuyển tiếp chỉ ra mối quan hệ nhân quảgiữa 2 câu
ngữ tương đương với đại từ (không rõ ý nghĩa từ vựng) thay thế
để nối ý giữa các câu với nhau
Trang 3- Tác dụng của phép thế:
+ Liên kết câu
+ Tránh lặp từ ngữ
VD: Điền nghĩ đến cái tính bủn xỉn của đàn bà Họ may áo để
cất đi (Nam Cao).
= > “họ” thay thế cho “đàn bà”
Nước ta là một nước văn hiến Ai cũng bảo thế.
=> “thế” = “Nước ta là một nước văn hiến”
c Phép tỉnh lược:
- Định nghĩa: Phép tỉnh lược là cách rút bỏ những từ ngữ có ý
nghĩa xác định ở những chỗ có thể rút bỏ và muốn hiểu đượcphải tìm những từ ngữ có ý nghĩa xác định ấy ở những câukhác
VD:
Chị tôi rất thích ăn khoai luộc Ngày nào má tôi cũng mua về cho chị.
=> Câu 2 bị lược mất “khoai lang”, nhưng người đọc vẫn hiểu:
Ngày nào má tôi cũng mua khoai lang về cho chị.
- Tác dụng:
+ Liên kết câu
+ Tránh lặp từ
d Phép lặp
- Định nghĩa: phép lặp từ vựng là cách dùng trong 2 câu khác
nhau những từ ngữ cơ bản không khác nghĩa nhau để liên kết 2câu với nhau
- Các cách lặp từ vựng:
+ Lặp lại ý nguyên: lặp lại chính những từ ngữ ấy
VD: Tre, anh hùng lao động Tre, anh hùng chiến đấu
+ Lặp lại từ gần nghĩa, đồng nghĩa:
Trang 4này xuất hiện ta lập tức nghĩ đến yếu tố kia).
VD: Những ngày không gặp nhau,
Biển bạc đầu thương nhớ
Những ngày không gặp nhau
- Tác dụng của phép liên tưởng:
+ Liên kết các câu cùng hướng về chủ đề chính của văn bản.+ Bộc lộ nội dung
g Phép tương phản
5 Nhận diện những biện pháp nghệ thuật trong văn bản và tác dụng của những biện pháp nghệ thuật đó với việc thể hiện nội dung văn bản.
(Với dạng câu hỏi này, cần ôn kiến thức về các biện pháp tu từ
từ vựng và các biện pháp nghệ thuật khác)
* So sánh: đối chiếu sự vật này với sự vật khác có nét tương
đồng nhằm tăng sức gợi hình biểu cảm
VD: Bác sống như trời đất của ta- Yêu từng ngọn lúa
Tự do cho mỗi
* Ẩn dụ: Gọi tên sự vật hiện tượng khác có nét tương đồng
nhằm tăng sức gợi hình gợi cảm
VD: Con ở MN ra thăm lăng Bác- Đã thấy trong sương
Ôi hàng tre
=> Cây tre là ẩn dụ nói đến vẻ đẹp dẻo dai, bền bỉ, sức sốngmãnh liệt của người Việt Nam
* Nhân hoá: cách gọi con vật, đồ vật bằng những từ ngữ vốn
dùng cho con người làm cho thế giới vật, đồ vật trở nên gầngũi biểu thị được những suy nghĩ, tình cảm của con người
VD: Con gió xinh thì thào trong gió biếc.
* Hoán dụ
Gọi tên sự vật hiện tượng khái niệm khác có quan hệ gần gũivới nó
VD: Áo chàm đưa buổi phân li.
* Nói quá, phóng đại, thậm xưng: biện pháp tu từ phóng đại
mức độ qui mô, tính chất của của sự vật hiện tượng được miêu
tả để nhấn mạnh gây ấn tượng tăng tính biểu cảm
VD: Bước chân nát đá muôn tàn lửa bay.
Trang 5* Nói giảm, nói tránh:
Cách dùng cách diễn đạt tế nhị, uyển chuyển tránh gây cảmgiác phản cảm và tránh thô tục, thiếu lịch sự
VD: Bác đã đi rồi sao Bác ơi
* Điệp từ, điệp ngữ
Lặp lại từ ngữ hoặc cả câu để làm nổi bật ý, gây cảm xúcmạnh
VD: Quân đi điệp điệp trùng trùng/ Ánh sao
* Tương phản đối lập: dùng các từ ngữ hoặc hình ảnh có tính
chất tương phản hoặc đối lập để nhấn mạnh làm nổi bật một ýnghĩa nào đó
VD: Ngàn thước lên cao/ngàn thước xuống
=> phép tương phản đối lập mang đến hình ảnh con đườnghành quân thật hùng vĩ, hiểm trở Hình ảnh người lính qua sựtương phản đó như được nhân lên gấp bội về lòng dũng cảm vàquyết tâm vượt khó
* Phép liệt kê: tức là đưa ra hàng loạt những sự vật, sự việc,
hiện tượng
* Phép điệp cấu trúc: cấu trúc cú pháp được lặp lại nhiều lần
trong một đoạn văn nhằm khẳng định và nhấn mạnh một điều
6 Các hình thức lập luận của đoạn văn
a Diễn dịch (Câu chủ đề nằm ở đầu đoạn)
b Qui nạp (câu chủ đề nằm ở cuối đoạn)
c Song hành (vừa diễn dịch, vừa qui nạp)
7 Các thể thơ: lục bát, song thất lục bát, thất ngôn, thơ tự do,
thơ ngũ ngôn, thơ tám chữ (ôn kĩ luật thơ, chú ý chỗ ngắt nhịp,gieo vần)
Trang 6III Bài tập thực hành
1 Bài tập 1:
Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi nêu ở dưới
“Nhật kí trong tù canh cánh một tấm lòng nhớ nước Chân bước đi trên đất
Bắc mà lòng vẫn hướng về Nam Nhớ đồng bào trong hoàn cảnh lầm than,
có lẽ nhớ cả tiếng khóc của bao nhiêu em bé Việt Nam qua tiếng khóc của một em bé Trung Quốc Nhớ người đồng chí đưa tiễn bên sông, nhớ lá cờ nghĩa tung bay phấp phới Nhớ lúc tỉnh và nhớ cả trong lúc mơ.
(Hoài thanh)
1 Nội dung văn bản trên Đặt tiêu đề cho văn bản?
2 Nêu chủ đề của đoạn văn Đoạn văn được viết theo phương pháp lập luận nào?
3 Những biện pháp tu từ nào được sử dụng nhiều nhất trong đoạn văn trên? Nêu tác dụng?
GỢI Ý
1 Nội dung văn bản trên Đặt tiêu đề cho văn bản?
Trang 7- Nội dung: tấm lòng nhớ nước, thương dân, tình cảm sâu nặng với đồng
bào, với kháng chiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh khi Người bị giam cầmtrong nhà lao Tưởng Giới Thạch
- Nhan đề: “Nhớ nước” hoặc “Tình nhà trong Bác”
2 Nêu chủ đề của đoạn văn Đoạn văn được viết theo phương pháp lập luận nào?
- Câu chủ đề của đoạn: Nhật kí trong tù canh cánh một tấm lòng nhớ nước.
- Đoạn văn được viết theo phương pháp diễn dịch
3 Những biện pháp tu từ nào được sử dụng nhiều nhất trong đoạn văn trên? Nêu tác dụng?
- Biện pháp nghệ thuật được sử dụng nhiều nhất là điệp từ “nhớ” (7lần); liệt
kê (nhớ đồng bào, nhớ tiếng khóc, nhớ đồng chí, nhớ là cờ )
- Tác dụng: khắc hoạ sâu sắc tình cảm của lãnh tụ Hồ Chí Minh Người đãsống cho tất cả chỉ quên mình
2 Bài tập 2
Suốt mấy hôm rày đau tiễn đưa
Trời tuôn nước mắt
Miền Nam đang
Rước Bác vào thăm, thấy Bác cười!
Trái bưởi kia
Thơm cho ai nữa hỡi hoa nhài!
Còn đâu
Quanh mặt hồ
(Bác ơi- Tố Hữu)
1.Xác định phương thức biểu đạt được sử dụng trong đoạn thơ?
2 Cảm xúc của tác giả trong đoạn thơ trên là gì? Tìm những từ ngữ, câu thơ thể hiện cảm xúc ấy?
ĐỊNH HƯỚNG 1.Xác định phương thức biểu đạt được sử dụng trong đoạn thơ?
Trang 8- Những phương thức biểu đạt được sử dụng trong đoạn thơ: biểu cảm, tự sự, miêu tả
2 Cảm xúc của tác giả trong đoạn thơ trên là gì? Tìm những từ ngữ, câu thơ thể hiện cảm xúc ấy?
- Cảm xúc của tác giả trong đoạn thơ trên là: nỗi đau đớn, xót xa chân thành trước sự mất mát lớn lao khi Chủ tịch Hồ Chí Minh về thế giới người hiền Mất mát ấy là mất mát của toàn dân tộc Đoạn thơ còn thể hiện cảm hứng ngợi ca lãnh tụ (vốn là đặc điểm của thơ Tố Hữu)
- Nhà thơ đã sử dụng những từ ngữ, những câu cảm xúc nhất để diễn tả nỗi mất mát ấy tạo nên sự xúc động sâu sắc trong lòng bạn đọc Nỗi đau như kéo
dài ra mãi cả lòng người, cả thiên nhiên “Suốt mấy hôm rày đau tiễn đưa/
Đời tuôn nước mắt, trời tuôn mưa” Có lúc như không tin vào sự thật “Bác
đã đi rồi sao Bác ơi!” Sự xót xa nuối tiếc tràn ra cả không gian và cảnh vật
“Trái bưởi kia vàng ngọt với ai/ Thơm cho ai / Còn đâu ”.
3 Bài tập 3: Đọc đoạn thơ và trả lời câu hỏi dưới Ôi phải chi
Bác ơi tim Bác
Ôm cả
Bác chẳng buồn đau
Nỗi đau nước mất
Chỉ lo Cho hôm nay
Bác sống như trời đất của ta .già Bác nhớ Miền Nam
Bác nghe từng bước trên tiền tuyến
Lắng mỗi tin mừng tiếng súng xa
Bác vui như ánh buổi bình minh
Vui mỗi mầm non, trái chín cảnh
Vui tiếng ca chung hoà bốn biển
Nâng niu tất cả chỉ quên mình
Trang 9Bác để tình thương cho chúng con
Một đời thanh bạch chẳng vàng son
Mong manh áo vải hồn muôn trượng
Hơn tượng đồng phơi những lối mòn
1 Cảm xúc của tác giả trong đoạn thơ trên là gì?
2 Trong tình cảm của nhà thơ Chủ tịch Hồ Chí Minh hiện lên qua những vẻ đẹp nào?
3 Những biện pháp nghệ thuật nào được nhà thơ sử dụng nhiều nhất? Tác dụng?
GỢI Ý
1 Cảm xúc của tác giả trong đoạn thơ trên là gì?
- Ca ngợi tình cảm bao la vĩ đại của vị cha già dân tộc Hồ Chí Minh, Người
đã sống “Nâng niu tất cả chỉ quên mình” cho dân tộc, nhân dân.
2 Trong tình cảm của nhà thơ Chủ tịch Hồ Chí Minh hiện lên qua những vẻ đẹp nào?
- Vẻ đẹp của Bác hiện lên qua tình cảm ca ngợi của nhà thơ: +Trái tim
của Bác mênh mông ôm tất cả “non sông, mọi kiếp người” (tình cảm nhân
đạo cao cả của Bác)
+ Bác ôm “nỗi đau dân nước” chưa được độc lập, dân ta còn trong đêm nô
lệ, thương cho “nỗi năm châu” còn bất công.
+ Bác dành nhiều tình cảm cho các cụ già, em thơ “Sữa để em thơ, lụa tặng
già”.
+ Bác yêu thiên nhiên cỏ cây “Yêu từng ”.
+ Bác xót xa cho miền Nam chưa nối liền khúc ruốt nên nhớ miền Nam như
“nỗi nhớ nhà”.
+ Bác dành hết tình cảm cho chúng con, sống cuộc đời giản dị thanh bach,chẳng vàng son, ảo vải nhưng hồn muôn trượng Người là linh hồn của nonsông gấm vóc của ta
3 Những biện pháp nghệ thuật nào được nhà thơ sử dụng nhiều nhất? Tác dụng?
- Biện pháp nghệ thuật được sử dụng nhiều nhất trong đoạn thơ là:
+ điệp từ “Bác” (9lần)
+ Phép liệt kê: liệt kê những tình cảm cao quí của người dành cho đất nước
(Bác đau, Bác nhớ, Bác vui, Bác nghe ).
- Tác dụng: thể hiện tình cảm sâu nặng của Bác đối với đất nước, nhân dân,dân tộc và cảm hứng ca ngợi lãnh tụ của nhà thơ Tố Hữu
4 Bài tập 4
Đọc đoạn thơ và trả lời câu hỏi
Ôi Bác Hồ ơi, những xế chiều
Nghìn thu nhớ Bác biết bao nhiêu?
Trang 10Ra đi Bác dặn: “Còn non nước ”
Nghĩa nặng, lòng không dám khóc nhiều
Bác đã lên đường theo tổ tiên
Mác- Lê nin, thế giới người hiền
Ánh hào quang đỏ thêm sông núi
Dắt chúng con cùng nhau tiến lên!
Nhớ đôi dép cũ nặng công ơn
Yêu Bác, lòng ta trong sáng hơn
Xin nguyện cùng Người vươn tới mãi
Vững như muôn ngọn dải Trường Sơn
(Bác ơi! – Tố Hữu)
1 Cảm xúc của nhà thơ trong đoạn thơ trên là gì?
2 Chữ “Người hiền” có ý nghĩa gì trong việc thể hiện tình cảm của nhà thơ đối với lãnh tụ?
3 Tại sao nhà thơ nói “Yêu Bác lòng ta trong sáng hơn”?
GỢI Ý
1 Cảm xúc của nhà thơ trong đoạn thơ trên là gì?
- Cảm hứng ngợi ca lãnh tụ và tình cảm yêu mến, thành kính thiêng liêng chcho vị cha già- lãnh tụ Hồ Chí Minh Lời nguyện thề thiêng liêng noi theo
tấm gương Bác để Việt Nam “Vươn tới mãi, vững như muôn ngọn dải
Trường Sơn”.
2 Chữ “Người hiền” có ý nghĩa gì trong việc thể hiện tình cảm của nhà thơ đối với lãnh tụ?
- Chữ “người hiền” là chỉ thế giới những người thiên cổ, những bậc minh
triết như Các Mác, Lê nin hay các bậc tổ tiên Dùng cụm từ “thế giới người
hiền”, nhà thơ thể hiện tình cảm kính trọng, thành kính trước Bác.
3 Tại sao nhà thơ nói “Yêu Bác lòng ta trong sáng hơn”?
- Vì Bác là người có nhân cách sáng ngời, có tình cảm cao cả luôn hi sinh vìdân, vì nước Vì thế “Yêu Bác”, noi theo tấm gương Bác khiến tâm hồn tanhư được thanh lọc, tình cảm ta như được nâng cao Ta phải sống sao choxứng đáng những hi sinh và lòng mong mỏi của người
5 Bài tập 5:
Con yêu quí của cha, suốt mấy tháng qua con vùi đầu vào mớ bài học, bài
tập thật là vất vả Nhìn con nhiều lúc mệt mỏi ngủ gục trên bàn học, lòng cha cũng thấy xót xa vô cùng Nhưng cuộc đời là như thế con ạ, sống là phải đối diện với những thử thách và vượt qua nó Rồi con lại bước vào kì thi quan trọng của cuộc đời mình với biết bao nhiêu khó nhọc Khi con vào trường thi, cha chỉ biết cầu chúc cho con được nhiều may mắn để có thể đạt
Trang 11kết quả tốt nhất Quan sát nét mặt những phụ huynh đứng ngồi la liệt trước cổng trường, cha thấy rõ được biết bao nhiêu là tâm trạng lo âu, thổn thức, mong ngóng của họ Điều đó là tất yếu vì những đứa con luôn là niềm tự hào to lớn, là cuộc sống của bậc sinh thành.
Con đa tham dự tới mấy đợt thi để cốt tìm kiếm cho mình tấm vé an toàn tại giảng đường đại học Cái sự học khó nhọc không phải của riêng con mà của biết bao bạn bè cùng trang lứa khắp mọi miền đất nước Ngưỡng cửa của đại học đối với nhiều bạn là niềm mơ ước, niềm khao khát hay cũng là cơ hội đổi đời, là bước ngoạt của cả đời người Và con của cha cũng không ngoại lệ, con đã được trải nghiệm cạnh tranh quyết liệt đầu đời Từ nay cha
mẹ sẽ buông tay con ra để con tự do khám phá và quyết định cuộc đời mình.
Đã đến lúc cha mẹ lui về chỗ đứng của mình để thế hệ con em tiến lên Nhưng con cứ yên tâm, bên cạnh con cha mẹ luôn luôn hiện diện như những
vị cố vấn, như một chỗ dựa tinh thần vững chắc bất cứ khi nào con cần tới.
(Trích “Thư gửi con mùa thi DDH 2013” trên netchunetnguoi.com).
1 Văn bản trên viết bằng phong cách ngôn ngữ nào?
2 Nêu nội dung cho văn bản? Đặt tên cho văn bản.
3 Từ lời cha dành cho con ở trên, anh/chị hãy viết một bài văn ngắn trình bày những cảm xúc suy nghĩ của mình về vấn đề: vào đại học không phải là con đường lập thân duy nhất.
ĐỊNH HƯỚNG
1 Văn bản trên viết bằng phong cách ngôn ngữ nào?
- VB trên được viết theo PCNN sinh hoạt (hình thức một lá thư)
2 Nêu nội dung cho văn bản? Đặt tên cho văn bản.
- ND: là lời tâm sự, động viên của một người cha dành cho một người con.Người cha dùng những lời lẽ yêu thương, trách nhiệm, dùng những lời hay
lẽ phải, những điều chí tình để khuyên con trước kì thi Đại học Lời văn xúcđộng gây ấn tượng mạnh đối với người đọc vì tình cha con cao đẹp và tráchnhiệm của người làm cha mẹ đối với con cái
- Nhan đề: Tình cha.
3 Từ lời cha dành cho con ở trên, anh/chị hãy viết một bài văn ngắn trình bày những cảm xúc suy nghĩ của mình về vấn đề: vào đại học không phải là con đường lập thân duy nhất.
Có thể viết nhiều cách khác nhau, nhưng chủ yếu nêu được:
- Giải thích quan niệm vào Đại học xưa và nay (xưa thì quan niệm lập thânbằng công danh; nay thì phải vào đại học)
- Bàn về vấn đề: khẳng định quan niệm trên có hoàn toàn đúng hay không(CM )
- Bài học nhận thức và hành động rút ra sau khi bàn luận vấn đề
5 Bài tập 6:
Trang 12B’ lao, 23 tháng 9/1965
Ánh
Buổi trưa anh không ngủ được nên lang thang ra phố Mưa nhỏ rồi lớn dần đuổi anh về đây Anh ngồi ở câu lạc bộ sát bở hồ Bờ hồ bây giờ điêu tàn lắm Người ta đã chặt bỏ những cây khô sống bao nhiêu năm nay trong hồ.
Có một vài chỗ nước rút xuống chỉ còn bùn đen.
Buổi chiều gió thật lạnh Anh đã mặc áo ấm suốt ngày ở đây.
Anh nhớ Ánh lắm mà ngôn ngữ thì quá chật hẹp, quá cũ kĩ không chuyên chở nổi sự nhớ nhưng này Nên anh đã nói đã nhắc mãi mỗi ngày mà vẫn chưa đỡ nhớ tí nào.
Ngồi ở đây nhìn từng ô cửa kính rất lớn anh mơ hồ thấy mình như lạc về một vùng đất nào mới sơ khai Cả thành phố chỉ xanh rì những cây cối và từng khoảng đất đỏ.
Hiện giờ ở Tỉnh đang có một buổi văn nghệ sẽ tổ chức vào cuối tháng Anh phụ trách chương trình này nên bây giờ vẫn còn được rỗi rảnh không làm việc gì cho đến cuối tháng.
Anh nhớ Ánh lạ lùng đó Ánh Mà Ánh thì chỉ mong anh chóng đi xa, anh nghĩ thế
Mùa thu hầu như không có trên miền này Ở đó lá đã bắt đầu vàng chưa Ánh.
(Trích thư tình của Trịnh Công Sơn gửi cho Dao
Ánh)
1 Xác định những phương thức biểu đạt được sử dụng trong văn bản?
2 Cảm xúc của tác giả trong bức thư là gì?
GỢI Ý
1 Xác định những phương thức biểu đạt được sử dụng trong văn bản?
Những phương thức được sử dụng: biểu cảm, tự sự, miêu tả
2 Cảm xúc của tác giả trong bức thư là gì?
- Cảm xúc của tác giả trong văn bản đó là nỗi nhớ Một nỗi nhớ da diệt,
miên man, bồi hồi không gì diễn tả nổi đúng như tác giả nói: Anh nhớ Ánh
lắm mà ngôn ngữ thì quá chật hẹp, quá cũ kĩ không chuyên chở nổi sự nhớ nhưng này Nên anh đã nói đã nhắc mãi mỗi ngày mà vẫn chưa đỡ nhớ tí nào.
Đằng sau nỗi nhớ ấy có cả sự trách móc, dỗi hờn nhẹ nhàng yêu thương sâu
lắng: Anh nhớ Ánh lạ lùng đó Ánh Mà Ánh thì chỉ mong anh chóng đi xa,
anh nghĩ thế Mùa thu hầu như không có trên miền này Ở đó lá đã bắt đầu vàng chưa Ánh.
7 Bài tập 7
Trang 13“Đối với ông già, bà già, thanh niên phải có thái độ kính nhường và hết lòng giúp đỡ, bởi vì một lẽ dễ hiểu là có ông già, bà già thì mới có chúng ta
Khi đi tàu xe, thanh niên không được chen lấn phụ nữ Trong trường hợp phụ nữ, nhất là phụ nữ có thai, chưa có chỗ ngồi, thanh niên phải nhường chỗ của mình cho họ
Trong xã hội chúng ta, nhiều thanh niên biết tỏ lòng thương yêu quý mến nhân dân bằng hành động dũng cảm và hào hiệp; lúc chiến tranh xông pha lửa đạn để bảo vệ tính mạng và tài sản của đồng bào; lúc bình thường cứu giúp trẻ em tai nạn, đỡ người đi đường bị ốm đau,
Thanh niên phải luôn luôn có tinh thần xung phong, gương mẫu; bất cứ việc gì tập thể cần thì thanh niên phải làm với tinh thần trách nhiệm cao nhất; song phải luôn luôn khiêm tốn thật thà, không phô trương, dối trá Thanh niên cũng phải dành thì giờ nhất định để giúp đỡ cha mẹ, săn sóc các em, chăm lo một phần công việc gia đình”
1 Nội dung của văn bản là gì?
A Nêu những nghĩa cử cao đẹp của thanh niên cần làm
B Nêu những hành vi thiếu văn hoá thanh niên không nên làm
C Nêu những việc nên làm và không nên làm của thanh niên
D Nêu tinh thần và thái độ của thanh niên với nhân dân
2 Kiểu câu được sử dụng nhiều nhất trong đoạn văn trên?
A Câu tường thuật
B Câu cảm thán
C Câu nghi vấn
D Câu cầu khiến
3 Qua đoạn văn trên, em thấy phẩm chất cần có của thanh niên là gì?
A Thương yêu, kính trọng nhân dân như thương yêu, kính trọng cha mẹ vàngười thân của mình
B Kính nhường và giúp đỡ người già, cha mẹ Chăm sóc các em, chăm loviệc gia đình
C Có tinh thần xung phong, gương mẫu; việc gì tập thể cần làm phải làmvới tinh thần trách nhiệm cao
D Biết tỏ lòng thương yêu quý mến nhân dân bằng hành động dũng cảm vàhào hiệp
4 Bên cạnh phép lặp từ vựng, đoạn văn trên còn sử dụng phép tu từ nào?
A Phép so sánh
B Phép ẩn dụ
C Phép hoán dụ
D Phép liệt kê
Trang 145 Ngoài những phẩm chất trên, thanh niên cần có thêm những phẩm chất gì? Vì sao?
GỢI Ý
1 Nội dung của văn bản là gì?
A Nêu những nghĩa cử cao đẹp của thanh niên cần làm
B Nêu những hành vi thiếu văn hoá thanh niên không nên làm
C Nêu những việc nên làm và không nên làm của thanh niên
D Nêu tinh thần và thái độ của thanh niên với nhân dân
2 Kiểu câu được sử dụng nhiều nhất trong đoạn văn trên?
A Câu tường thuật
B Câu cảm thán
C Câu nghi vấn
D Câu cầu khiến
3 Qua đoạn văn trên, em thấy phẩm chất cần có của thanh niên là gì?
Đáp án này tuỳ mỗi HS chọn:
A Thương yêu, kính trọng
nhân dân như thương yêu, kính trọng cha mẹ và người thân của mình
B Kính nhường và giúp đỡ người già, cha mẹ Chăm sóc các em, chăm loviệc gia đình
C Có tinh thần xung phong, gương mẫu; việc gì tập thể cần làm phải làmvới tinh thần trách nhiệm cao
D Biết tỏ lòng thương yêu quý mến nhân dân bằng hành động dũng cảm vàhào hiệp
4 Bên cạnh phép lặp từ vựng, đoạn văn trên còn sử dụng phép tu từ nào?
- Than niên cần phải có tri thức, có văn hoá để làm chủ công nghệ thông tin
góp phần quan trọng vào sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước,cũng như sự phát triển của nền kinh tế tri thức đã và đang được đặt ra trongthời đại ngày nay
- Thanh niên phải sống có lí tưởng cao đẹp, biết giữ gìn và phát huy truyền
thống văn hoá đậm đà bản sắc dân tộc
Trang 158 Bài tập 8
Đọc bài thơ sau của Thanh Thảo
BÔNG SÚNG VÀ SIÊU BÃO
bông súng tím mọc lên từ nước
bão Haiyan mọc lên từ biển
bão Haiyan cho tôi kinh hoàng
bông súng tím cho tôi bình yên
rồi có thể người ta quên mà nhớ
trong siêu bão có một bông súng nở
bông súng ấy màu tím
bão Haiyan màu gì?
(Báo Thanh niên chủ nhật,17/11/2013)
1 Những thông tin sau đấy đúng hay sai?
a Tác giả bài thơ là một nhà thơ lãng mạn phong trào Thơ mới 32- 45
b Bài thơ viết theo thể tự do
c Bài thơ gieo vần chân
d Bài thơ viết về đề tài tình yêu
2 Những chữ đầu câu không viết hoa, em đã gặp hiện tượng này trong bài thơ nào đã học, đã đọc? Hiện tượng ấy thể hiện dụng ý nghệ thuật gì của nhà thơ?
3 Tìm và phân tích nghĩa biểu đạt của hai hình tượng “siêu bão” và
“hoa súng”?
4 Chủ đề bài thơ được tạo dựng từ những suy nghĩ, cảm xúc về “siêu bão” và “hoa súng”, đó là hai hình tượng có mối quan hệ như thế nào trong bài thơ.
5 Chỉ ra và phân tích giá trị của thủ pháp nghệ thuật chính nhà thơ đã
sử dụng để khắc hoạ hai hình tượng này?
6 Chủ đề bài thơ là gì?
7 Hai câu thơ “bông súng tím mọc lên từ nước- bão Haiyan mọc lên từ biển” được viết theo thủ pháp nghệ thuật gì? Ý thơ gợi những suy nghĩ gì?
8 Đặc sắc nghệ thuật của hai dòng thơ “bao Haiyan cho tôi kinh bông súng tím cho tôi bình yên” là gì?
hoàng-A Sử dụng từ trái nghĩa
Trang 16B Sử dụng hình ảnh nhân hoá
C Sử dụng cấu trúc câu cảm thán
D Sử dụng phép tương phản, đối lập
9 Hai câu thơ “rồi để người ta quên- mà nhớ” gợi đến điều gì?
10 Cảm nhận ý nghĩa của câu thơ “trong siêu bão một bông súng nở” Ý
thơ thể hiện một cảm hứng nhân sinh như thế nào?
11 Câu thơ này có gợi cho em liên tưởng đến một tứ thơ, một câu chuyện, hay một câu tục ngữ nào cùng một ý nghĩa?
12 Hai câu kết “bông súng ấy màu tím- bão Haiyan màu gì?” có thể gợi
ra những cảm xúc và suy nghĩ gì?
GỢI Ý
1 Những thông tin sau đấy đúng hay sai?
a Tác giả bài thơ là một nhà thơ lãng mạn phong trào Thơ mới 32- 45 (sai)
b Bài thơ viết theo thể tự do (đúng)
c Bài thơ gieo vần chân (đúng)
d Bài thơ viết về đề tài tình yêu (sai)
2 Những chữ đầu câu không viết hoa, em đã gặp hiện tượng này trong bài thơ nào đã học, đã đọc? Hiện tượng ấy thể hiện dụng ý nghệ thuật gì của nhà thơ?
Giống như bài “Đàn ghi ta của Lor-ca” của Thanh Thảo
+Hiện tượng ngôn ngữ này thể hiện đặc trưng của hình thức thơ Siêu thực,Tượng trưng: gạt bỏ những nguyên tắc ngữ pháp, thi pháp, các nguyên tắclogích trong tư duy để cảm nghĩ tuôn trào theo chủ nghĩa tự động tâm linhthuần tuý
+ Sáng tác Siêu thực, Tượng trưng là những dòng liên tưởng tiềm thức, rờirạc, gián cách, không thể khắc hoạ bức tranh toàn vẹn của thực tại
= > Cả 2 khuynh hướng trên đều đặc biệt đề cao yếu tố trực giác, âm nhạc vàtrữ tình, coi trọng những giai điệu chủ quan nhằm thay thế thi luật cổ điển,đảo lộn cú pháp cổ điển: cắt chữ, phân câu theo trật tự mới, tạo ra những kếtcấu ngôn ngữ mới thể hiện những cảm nhận chủ quan của người viết
3 Tìm và phân tích nghĩa biểu đạt của hai hình tượng “siêu bão” và
“hoa súng”?
Chủ đề bài thơ: Cảm xúc, suy ngẫm về điểu kì diệu của cuộc sống với sựsong hành, hoà nhập, vận động diễn biến khó lường của bình yên và bão tố,cái đẹp và tai hoạ, sự sống và sự huỷ diệt cùng niềm tin vào sự tốt đẹp củacuộc sống
4 Chủ đề bài thơ được tạo dựng từ những suy nghĩ, cảm xúc về “siêu bão” và “hoa súng”, đó là hai hình tượng có mối quan hệ như thế nào trong bài thơ.
Trang 17Chủ đề đó được tạo dựng từ những suy nghĩ, cảm xúc về siêu bão và hoasúng, đó là hai hình tượng có mối quan hệ vừa tương đồng, vừa tương phản,vừa loại trừ, vừa hàm chứa Những mối quan hệ ấy thể hiện diễn biến khônglường của cuộc sống, những sức mạnh, sự phát sinh, hồi sinh kì diệu, conngười cần thấu hiểu những bí ẩn, những biến diễn khôn lường ấy để có tâmthế an nhiên, bình thản, có sự tỉnh táo, sáng suốt, có niềm tin vào cuộc đời
5 Chỉ ra và phân tích giá trị của thủ pháp nghệ thuật chính nhà thơ đã
sử dụng để khắc hoạ hai hình tượng này?
Thủ pháp nghệ thuật cơ bản được sử dụng để khắc hoạ hai hình tượng làphép đối – khi đối tương đồng, khi đối tương phản Thủ pháp thể hiện nhữngloại trừ và bao hàm, huỷ diệt và sinh sôi bản chất vĩnh hằng, sự kì diệu, sựbất ưng của cuộc sống
+ Siêu bão: tai hoạ, sự huỷ diệt, sức mạnh chết chóc
7 Hai câu thơ “bông súng tím mọc lên từ nước- bão Haiyan mọc lên từ
biển” được viết theo thủ pháp nghệ thuật gì? Ý thơ gợi những suy nghĩ
gì?
- Hai câu thơ trên được viết theo thủ pháp nghệ thuật đối tương đồng
- Ý thơ gợi những suy nghĩ sâu xa về cội nguồn của cái đẹp và hiểm hoạ
“Nước” và “biển” dường như có sự đồng nhất nhưng vẫn hàm chứa sự khácbiệt:
+ “nước”: gợi một không gian sinh tồn bình dị
+ “biển”: gợi không gian của những bất ưng, những hiểm hoạ ngoài khảnăng lường đoán
=> chính sự đồng nhất và khác biệt góp phần thể hiện chủ đề bài thơ
8 Đặc sắc nghệ thuật của hai dòng thơ “bao Haiyan cho tôi kinh bông súng tím cho tôi bình yên” là gì?
hoàng-A Sử dụng từ trái nghĩa
B Sử dụng hình ảnh nhân hoá
C Sử dụng cấu trúc câu cảm thán
D Sử dụng phép tương phản, đối lập
9 Hai câu thơ “rồi để người ta quên- mà nhớ” gợi đến điều gì?
Có thể gợi đến dòng chảy của thời gian, những đổi thay quên nhớ miên viễncủa cuộc đời
