- Hoán dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng, khái niệm bằng tên của một sự vật, hiện tượng, khái niệm khác có quan hệ gần gũi với nó.. - Tác dụng: tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đ[r]
Trang 1Ngày soạn: 25/3/2021 Tiết 27
LUYỆN TẬP VỀ PHÉP TU TỪ ẨN DỤ
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
1 Kiến thức
- Nắm được khái niệm ẩn dụ và các kiểu ẩn dụ
2 Kĩ năng
- Nhận biết và bước đầu phân tích được giá trị của phép tu từ ẩn dụ
- Sử dụng được phép ẩn dụ trong nói và viết
3 Thái độ
- Nghiêm túc trong học tập, dùng đúng phép ẩn dụ
- Giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt
4 Định hướng phát triển năng lực
- Năng lực giải quyết vấn đề
- Năng lực tự quản bản thân
- Năng lực giao tiếp tiếng Việt
- Năng lực hợp tác
II CHUẨN BỊ CỦA GV VÀ HS
a Chuẩn bị của GV: giáo án, SGK
b Chuẩn bị của HS: xem trước bài
III PHƯƠNG PHÁP, KĨ THUẬT
- Phương pháp: Đàm thoại, phân tích, quy nạp…
- Kĩ thuật : hỏi và trả lời,…
IV TIẾN TRÌNH BÀI DẠY
1.Ổn định tổ chức (1’)
Lớp Ngày giảng Sĩ số Vắng
2 Kiểm tra bài cũ
- Gv kiểm tra trong quá trình ôn tập
3 Bài mới- giới thiệu bài (1’)
Hoạt động1: Ôn tập lí thuyết.
Thời gian: 10 phút
Mục tiêu: HDHS ôn tập lí thuyết
PP: thuyết trình, vấn đáp.
Kĩ thuật: đặt câu hỏi và trả lời
? Nhắc lại khái niệm thế nào là ẩn dụ?
?Ẩn dụ có tác dụng như thế nào?
I Lí thuyết
- Ẩn dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên sự vật hiện tượng khác có nét tương đồng với nó
- Tác dụng: tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt
Trang 2? Có mấy kiểu ẩn dụ? Là những kiểu
nào?
HS trả lời , bổ sung
GV nhận xét, chốt y
ĐIỀU CHỈNH, BỔ SUNG
………
………
………
Hoạt động 2: Luyện tập
Thời gian: 30 phút
Mục tiêu: hướng dẫn HS luyện tập
PP: vấn đáp
Kĩ thuật: đặt câu hỏi và trả lời
? Tìm Ẩn dụ, nêu nét tương đồng giữa
các sự vật hiện tượng được so sánh
ngầm với nhau?
a Ăn quả nhớ kẻ trồng cây
b.Gần mực thì đen, gần đèn sáng
c Thuyền về có nhớ bến chăng?
Bến thì một dạ khăng khăng đợi thuyền
? Câu thơ sau sử dụng kiểu ẩn dụ nào?
Nêu ý nghĩa của ẩn dụ trong câu?
Khuya về bát ngát trăng ngân đầy
thuyền (Hồ Chí Minh)
? Hãy viết đoạn văn ngắn từ 5- 7 câu
chủ đề tự chọn trong đó có sử dụng ít
nhất hai hình ảnh ẩn dụ?
HS viết bài, đọc bài viết
Gv: Nhận xét, bổ sung
ĐIỀU CHỈNH, BỔ SUNG
………
………
………
- Có 4 kiểu ẩn dụ + Ẩn dụ hình thức + Ẩn dụ cách thức + Ẩn dụ phẩm chất + Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác
II Bài tập
Bài tập 1
a + Ăn quả - hưởng thụ thành quả lao động
-> tương đồng về cách thức
+ Kẻ trồng cây – người lao động tạo ra thành quả
->Tương đồng về phẩm chất
b + mực đen- cái xấu + đèn sáng- cái tốt ->Tương đồng về phẩm chất
c + Thuyền – người đi xa + bến- người ở lại -> Tương đồng về phẩm chất
Bài tập 2
- Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác
- Ý nghĩa: Ánh trăng không chỉ lan tỏa đầy thuyền mà còn ngân nga trong lòng thi sĩ-chiến sĩ
Bài tập 3
4 Củng cố (2 phút)
- Gv hệ thống lại kiến thức đã học
Trang 35 Hướng dẫn học sinh học bài và làm bài (1 phút)
- Viết đoạn văn ngắn có sử dụng kiểu Ẩn dụ hình thức (đề tài tự chọn)
- Cbb: Luyện tập phép tu từ hoán dụ
Ngày soạn: 25/3/2021 Tiết 28
LUYỆN TẬP VỀ PHÉP TU TỪ HOÁN DỤ
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
1 Kiến thức
- Nắm được khái niệm và tác dụng của phép tu từ hoán dụ
- Phân biệt được các kiểu hoán dụ
2 Kĩ năng
- Nhận biết được phép hoán dụ, các kiểu hoán dụ
- Phân tích được tác dụng của các phép hoán dụ
- Sử dụng được phép hoán dụ trong nói và viết
3 Thái độ
- Giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt
4 Định hướng phát triển năng lực
- Năng lực giải quyết vấn đề
- Năng lực tự quản bản thân
- Năng lực giao tiếp tiếng Việt
- Năng lực hợp tác
- Năng lực đọc - hiểu văn bản
II CHUẨN BỊ CỦA GV VÀ HS
a Chuẩn bị của GV: giáo án, SGK
b Chuẩn bị của HS: xem trước bài
III PHƯƠNG PHÁP, KĨ THUẬT
- Phương pháp: Đàm thoại, phân tích, quy nạp…
- Kĩ thuật : hỏi và trả lời,…
IV TIẾN TRÌNH BÀI DẠY
1.Ổn định tổ chức (1’)
Lớp Ngày giảng Sĩ số Vắng
Trang 42 Kiểm tra bài cũ
- Gv kiểm tra trong quá trình ôn tập
3 Bài mới- giới thiệu bài (1’)
Hoạt động1: Ôn tập lí thuyết.
Thời gian: 10 phút
Mục tiêu: HDHS ôn tập lí thuyết
PP: thuyết trình, vấn đáp.
Kĩ thuật: đặt câu hỏi và trả lời
? Nhắc lại khái niệm thế nào là hoán dụ?
?Hoán dụ có tác dụng như thế nào?
? Có mấy kiểu hoán dụ? Là những kiểu nào?
HS trả lời , bổ sung
GV nh n xet, chôt y â
ĐIỀU CHỈNH, BỔ SUNG
………
………
……….
Hoạt động 2: Luyện t p â
Thời gian: 30 phút
Mục tiêu: hướng dẫn HS luyện t pâ
PP: vấn đáp
Kĩ thuật: đ t câu hỏi và trả lờiă
? Tìm phép tu từ hoán dụ trong các câu sau ?
a Đàn bà dễ có mấy tay
Đời xưa mấy mặt đời này mấy gan
(thơ Nguyễn Du )
b Vàng bạc đeo đầy người.
c Đọc Nam Cao , ta có thể hiểu sâu về thân phận
khốn cùng của người nông dân sống dưới chế độ
cũ
d Đầu xanh đã tội tình gì
Má hồng đến quá nửa thì chưa thôi
(Nguyễn Du)
? Tìm và chỉ ra tác dụng của phep hoán dụ trong
câu thơ sau ?
I Lí thuyết
- Hoán dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng, khái niệm bằng tên của một sự vật, hiện tượng, khái niệm khác có quan hệ gần gũi với nó
- Tác dụng: tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.
- Có 4 kiểu hoán dụ thường g p ă
Lấy một bộ phận để gọi toàn thể;
Lấy một vật chứa đựng để gọi 1 vật bị chứa đựng
Lấy dấu hiệu của sự vật để gọi sự vật;
Lấy cái cụ thể để gọi cái trừu tượng.
II Bài tập
Bài tập 1
a các từ tay, mặt, gan không mang nghĩa đen chỉ
đôi tượng (cái tay, khuôn mặt, bộ gan) mà dùng để chỉ con người trong nghĩa bóng của nó, như vậy bộ phận của con người được dùng để chỉ chính con người.
b.Vàng, và bạc là chất liệu lại được hoán dụ để chỉ
đồ vật như nhẫn, hoa tai, dây chuyền của người đeo nó
c Đọc Nam Cao ở đây là chỉ tác phẩm của Nam
Cao.
d.Đầu xanh với y nghĩ chỉ tuổi trẻ, từ má hồng với
y nghĩ chỉ người con gái đẹp, một mĩ nhân Cả hai
từ này đều dùng để ám chỉ nhân vật Thúy Kiều
Bài tập 2
Hình ảnh " một trái tim" được sử dụng với tư cách phep tu từ hoán dụ.Ý nghĩa của hình ảnh thơ trên
là biểu hiện của tình yêu nước, y chí chiến đấu vì
Trang 5Xe vẫn chạy và miền Nam phía trước :
Chỉ cần trong xe có một trái tim
? Hãy viết đoạn văn ngắn từ 6- 8 câu về cảnh đẹp
thiên nhiên trong đó có sử dụng ít nhất hai hình
ảnh hoán dụ?
HS viết bài, đọc bài viết.
Gv nhận xet, bổ sung.
ĐIỀU CHỈNH, BỔ SUNG
………
………
……….
miền Nam ruột thịt của những người linh lái xe Trường Sơn Chính sức mạnh ấy đã giúp người lính vượt qua bao gian khó, thiếu thôn để tiến về miền Nam giải phóng đất nước.
Bài tập 3
4 Củng cố (2 phút)
- Gv hệ thống lại kiến thức đã học
5 Hướng dẫn học sinh học bài và làm bài (1 phút)
- Lấy 4 ví dụ về 4 kiểu hoán dụ đã học
- Cbb: Luyện tập câu trần thuật đơn