Nguồn gốc cốt yếu của văn chương là lòng thương người và rộng ra thương cả muôn vật, muôn loài... Luận điểm Nguồn gốc cốt yếu của văn chương là lòng thương người và rộng ra thương cả mu
Trang 2- HOÀI BÀI 24 – TIẾT 96: Văn bản:
Trang 3THANH-I Đọc -tìm hiểu chung
1 Tác giả:
- HOÀI
THANH-BÀI 24 – TIẾT 96: Văn bản:
+ Tuyển tập Hoài Thanh (2 tập)
+ Văn chương và hành động
+ Thi nhân Việt Nam
+ Phê bình tiểu luận (3 tập)
- Hoài Thanh- Nguyễn Đức Nguyên (1902 – 1982)
- Quê: Nghệ An
- Là nhà văn, nhà báo, nhà giáo, nhà phê bình văn học
- Ông được truy tặng giải thưởng Hôc Chí Minh
về văn học nghệ thuật.
- Tác phẩm chính:
Trang 4a Xuất xứ: Ra đời năm 1936, có lần ra đời đã đổi tên thành
“ ý nghĩa và công dụng của văn chương”
b.Thể loại, bố cục:
* Thể loại:
Vấn đề nghị luận=> nghị luận về ý nghĩa của văn chương
* Bố cục:
- Phần 1( từ đầu… “muôn vật, muôn loài”):
Nguồn gốc của văn chương.
- Phần 2( còn lại): Công dụng của văn chương.
c Giải thích từ khó(SGK)
Nghị luận
Trang 5Cái chính, cái quan trọng nhất, nhưng chưa phải là tất cả.
- Văn chương:
Nghĩa rộng bao gồm cả triết học, chính trị học, sử học, văn học Nghĩa hẹp là tác phẩm văn học, nghệ thuật ngôn từ; nghĩa hẹp nữa là tính nghệ thuật, vẻ đẹp của câu văn lời thơ Trong văn bản này văn chương được dùng theo nghĩa hẹp.
Trang 6I Đọc -tìm hiểu chung
II Đọc – Tìm hiểu nội dung:
- HOÀI
THANH-BÀI 24 – TIẾT 96: Văn bản:
1 Nguồn gốc cốt yếu của văn chương
Trang 7Tìm lu n đi m, lí l , d n ch ng? ậ ể ẽ ẫ ứ
“ Người ta kể chuyện đời xưa, một nhà thi sĩ Ấn Độ trông thấy một con chim bị thương rơi xuống bên chân mình Thi sĩ thương hại quá, khóc nức lên, quả tim cùng hoà nhịp với sự run rẩy của con chim sắp chết Tiếng khóc ấy, dịp đau thương ấy chính là nguồn gốc của thi ca.
Câu chuyện có lẽ chỉ là một câu chuyện hoang đường, song không phải không có ý nghĩa Nguồn gốc cốt yếu của văn chương
là lòng thương người và rộng ra thương cả muôn vật, muôn loài [ ]”
Trang 8“(Dẫn chứng) Người ta kể chuyện đời xưa, một nhà thi sĩ Ấn Độ trông thấy một con chim bị thương rơi xuống bên chân mình Thi sĩ thương hại quá, khóc nức lên, quả tim cùng hoà nhịp với sự run rẩy của con chim sắp chết (Lí lẽ)Tiếng khóc ấy, dịp đau thương ấy chính là nguồn gốc của thi
ca
(Lí lẽ) Câu chuyện có lẽ chỉ là một câu chuyện hoang đường, song không phải không có ý nghĩa (Luận điểm) Nguồn gốc cốt yếu của văn chương là lòng thương người và rộng ra thương cả muôn vật,
muôn loài [ ]”
Trang 9II Đọc – hiểu văn bản:
1 Nguồn gốc cốt yếu của văn chương
- Dẫn chứng: “một thi sĩ…chân mình.”
→ Tạo sự hấp dẫn, dẫn dắt người đọc vào tác phẩm.
- Lí lẽ: “Câu chuyện…ý nghĩa”
→ Khẳng định tính nhân văn của câu chuyện.
Nguồn gốc cốt yếu của văn chương là lòng
thương người và rộng ra thương cả muôn vật, muôn loài.
→ Quan niệm hoàn toàn đúng đắn và sâu sắc.
Trang 10- Kể câu chuyện nêu luận điểm:
“ Nguồn gốc cốt yếu của văn chương là lòng thương người và rộng ra thương cả muôn vật, muôn loài”.
Dẫn dắt luận điểm theo kiểu quy nạp, tự nhiên, hấp dẫn, xúc động.
Quan niệm đúng đắn, sâu sắc.
TIẾT 96 : Ý NGHĨA VĂN CHƯƠNG
( Hoài Thanh)
I Đọc – tìm hiểu chung
II Đọc - Tìm hiểu văn bản
1 Nguồn gốc cốt yếu của văn chương
Trang 11- Cày đồng đang buổi ban trưa
Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày.
Văn chương bắt nguồn từ cuộc sống lao động.
- Trâu ơi, ta bảo trâu này.
Trâu ra ngoài ruộng, trâu cày với ta.
- Nhất canh trì, nhị canh viên, tam canh điền.
Trang 12Đêm nay Bác không ngủ Bác thương người chiến sĩ đứng gác
Bác thương đoàn dân công
Văn chương bắt nguồn từ thực tế đấu tranh bảo vệ Tổ quốc, chống giặc ngoại xâm.
Trang 13 Văn chương bắt nguồn từ đời sống văn hoá, lễ hội, trò chơi
Trang 14I Đọc -tìm hiểu chung
II Đọc – Tìm hiểu nội dung:
- HOÀI
THANH-BÀI 24 – TIẾT 96: Văn bản:
1 Nguồn gốc cốt yếu của văn chương
2 Nhiệm vụ của văn chương
Trang 152 Nhiệm vụ của văn chương.
“ Văn chương sẽ là hình dung của sự sống
muôn hình vạn trạng Chẳng những thế, văn
chương còn sáng tạo ra sự sống.( )”
hình dung sáng tạo
của sự sống
ra sự sống
Cuộc sống của con người, của xã hội vốn muôn hình vạn trạng, văn chương có nhiệm vụ phản
ánh cuộc sống đó.
Trang 162 Nhiệm vụ của văn chương.
- Văn chương phản ánh hiện thực cuộc sống.
CÂU H I TH O LU N Ỏ Ả Ậ
Em hãy tìm d n ch ng đ ch ng minh r ng: văn ẫ ứ ể ứ ằ
ch ươ ng ph n ánh cu c s ng qua các văn ả ộ ố
b n đã h c? ả ọ
Trang 17“Vụt qua mặt trận, đạn bay vèo vèo”.
( Lượm - Tố Hữu)
“Cái cò lặn lội bờ ao ”
( Ca dao )
→ Phản ánh cuộc sống chiến đấu.
→ Phản ánh cuộc sống lao
động.
Trang 18hiện thực tương lai tốt đep.
Trang 192 Nhiệm vụ của văn chương.
- Văn chương phản ánh hiện thực cuộc sống.
- Văn chương sáng tạo ra sự sống.
CÂU H I TH O LU N Ỏ Ả Ậ
Em hãy tìm d n ch ng đ ch ng minh r ng: văn ẫ ứ ể ứ ằ
ch ươ ng sáng t o cu c s ng qua các văn ạ ộ ố
b n đã h c? ả ọ
Trang 20Truyện “Thạch Sanh” Truyện “ Cây bút thần”
xã hội, sự công bằng cho người lao động của
người xưa.
Trang 21I Đọc -tìm hiểu chung
II Đọc – Tìm hiểu nội dung:
- HOÀI
THANH-BÀI 24 – TIẾT 96: Văn bản:
1 Nguồn gốc cốt yếu của văn chương
2 Nhiệm vụ của văn chương
3 Công dụng của văn chương
Trang 223 Công d ng c a văn ch ụ ủ ươ ng
Trang 23Vậy thì, hoặc hình dung sự sống, hoặc sáng tạo ra sự sống, nguồn gốc của văn chương đều là tình cảm, là lòng vị tha
Và vì thế, công dụng của văn chương cũng là giúp cho tình cảm và gợi lòng vị tha.
Một người hằng ngày chỉ cặm cụi lo lắng vì mình, thế mà khi xem truyện hay ngâm thơ có thể vui, buồn, mừng giận cùng những người ở đâu đâu, vì những chuyện ở đâu đâu, há chẳng phải là các chứng cớ cho cái mãnh lực lạ lùng của văn chương hay sao?
Văn chương gây cho ta những tình cảm ta không có, luyện những tình cảm ta sẵn có; cuộc đời phù phiếm và chật hẹp của
cá nhân vì văn chương mà trở lên thâm trầm và rộng rãi đến trăm nghìn lần.
Có kẻ nói từ khi các ca sĩ ca tụng cảnh núi non, hoa cỏ, núi non, hoa cỏ trông mới đẹp; từ khi có người lấy tiếng chim
kêu, tiếng suối chảy làm đề tài ngâm vịnh, tiếng chim, tiếng suối
ấy nghe mới hay Lời ấy tưởng không có gì quá đáng.
[…] Nếu trong pho lịch sử loài người xóa các thi nhân, văn nhân
và đồng thời trong tâm linh loài người xóa hết những dấu vết họ
Trang 24Vậy thì, hoặc hình dung sự sống, hoặc sáng tạo ra sự sống, nguồn gốc của văn chương đều là tình cảm, là lòng vị tha ( Luận điểm) Và vì thế, công dụng của văn chương cũng là giúp cho tình cảm và gợi lòng vị tha.
(Dẫn chứng) Một người hằng ngày chỉ cặm cụi lo lắng vì mình, thế mà khi xem truyện hay ngâm thơ có thể vui, buồn, mừng giận cùng những người ở đâu đâu, vì những chuyện ở đâu đâu, há chẳng phải là các chứng cớ cho cái mãnh lực lạ lùng của văn chương hay sao?
(Lí lẽ) Văn chương gây cho ta những tình cảm ta không có, luyện những tình cảm ta sẵn có; cuộc đời phù phiếm và chật hẹp của cá nhân vì văn chương mà trở lên thâm trầm và rộng rãi đến trăm nghìn lần.
non, hoa cỏ, núi non, hoa cỏ trông mới đẹp; từ khi có người lấy tiếng chim kêu, tiếng suối chảy làm đề tài ngâm vịnh, tiếng chim, tiếng suối ấy nghe mới hay Lời ấy tưởng không có gì quá đáng.
(Lí lẽ)[…] Nếu trong pho lịch sử loài người xóa các thi nhân, văn nhân và đồng thời trong tâm linh loài người xóa hết những dấu vết họ còn lưu lại thì cái cảnh tượng nghèo nàn đến bực nào!
Trang 25Nêu tác dụng của văn chương?
Trang 263 Công dụng của văn chương
lắng vì mình, thế mà khi xem truyện hay ngâm thơ có
thể vui, buồn, mừng giận cùng những người ở đâu đâu,
vì những chuyện ở đâu đâu, há chẳng phải là các
sao?
→ Khơi dậy trạng thái cảm xúc cao thượng cho con người.
(Lí lẽ) Văn chương gây cho ta những tình cảm ta
không có, luyện những tình cảm ta sẵn có; cuộc đời phù phiếm và chật hẹp của cá nhân vì văn chương mà trở lên thâm trầm và rộng rãi đến trăm nghìn lần.
- Khơi dậy trạng thái cảm xúc cao thượng cho
con người.
→ Rèn luyện thế giới cảm xúc của con người.
- Rèn luyện thế giới cảm xúc của con người.
non, hoa cỏ, núi non, hoa cỏ trông mới đẹp; từ khi có người lấy tiếng chim kêu, tiếng suối chảy làm đề tài
ấy tưởng không có gì quá đáng.
→ Văn chương làm đẹp, làm hay những thứ bình
Trang 27Văn ch ươ ng gây cho ta nh ng tình ữ c m ta không có, vì ả :
• Văn ch ươ ng làm cho ta bi t vui, bu n, h n, gi n vì ế ồ ờ ậ
nh ng chuy n không đâu, nh ng ng ữ ệ ữ ườ i không quen
bi t ế
• Văn ch ươ ng làm cho đ i s ng thêm phong phú ờ ố
Nh ng m y ai có n i lo n ư ấ ỗ ướ c th ươ ng nhà nh Bác H ư ồ trong bài “C nh khuya” ả
Trang 30III Tổng kết
Ghi nh SGK/63 ớ
IV Luyện tập.
Ý nghĩa văn chương
Lòng vị tha
Tình nhân ái
Phản ánh sự sống Sáng tạo sự sống
Làm giàu tình cảm con người Làm đẹp, giàu cho cuộc sống
Trang 31CỦNG CỐ BÀI HỌC
Trang 32Hướng dẫn tự học
- Học phần ghi nhớ SGK/63.
- Học thuộc lòng đoạn cuối cùng của văn bản.
- Bài tập: Hãy chứng minh Văn chương đã làm
cho tình yêu quê hương, đất nước sẵn có trong ta thêm phong phú và sâu sắc
