Bài 24. Ý nghĩa văn chương

Ý nghĩa văn chương Người ta kể chuyện đời xưa, một nhà thi sĩ Ấn Độ trông thấy một con chim bị thương rơi xuống bên chân mình.Thi sĩ thương hại quá, khóc nấc lên, quả tim cùng hòa một

Kiểm tra bài cũ:

1 Cho biết tác giả của văn bản “Đức tính giản dị của Bác Hồ”?

A.Phạm Văn Đồng C Tố Hữu

B.Đặng Thai Mai D Phan Bội Châu

2 Nêu ý nghĩa của văn bản “Đức tính giản dị của Bác Hồ”?

Quê hương là chùm khế ngọt Cho con trèo hái mỗi ngày

Quê hương là đường đi học Con về rợp bướm vàng bay Quê hương là con diều biếc Tuổi thơ con thả trên đồng

Quê hương là con đò nhỏ

Êm đềm khua nước ven sông

Quê hương là cầu tre nhỏ

Mẹ về nón lá nghiêng che

Quê hương là đêm trăng tỏ

Hoa cau rụng trắng ngoài thềm

Quê hương mỗi người chỉ một Như là chỉ một Mẹ thôi

Quê hương nếu ai không nhớ

Sẽ không lớn nổi thành người

Quê hương là chùm khế ngọt Cho con trèo hái mỗi ngày

Quê hương là đường đi học Con về rợp bướm vàng bay Quê hương là con diều biếc Tuổi thơ con thả trên đồng

Quê hương là con đò nhỏ

Êm đềm khua nước ven sông

Quê hương là cầu tre nhỏ

Mẹ về nón lá nghiêng che

Quê hương là đêm trăng tỏ

Hoa cau rụng trắng ngoài thềm

Quê hương mỗi người chỉ một Như là chỉ một Mẹ thôi

Quê hương nếu ai không nhớ

Sẽ không lớn nổi thành người

Hoài Thanh

+ Hoài Thanh tên khai sinh là Nguyễn Đức Nguyên, sinh ra trong một gia đình nhà nho nghèo

+ Nhà phê bình văn học xuất sắc, tác giả

của cuốn Thi nhân Việt Nam (một công trình nghiên cứu về phong trào Thơ mới)

- Đã từng là hội viên Hội nhà văn Việt Nam, Tổng thư kí Hội Liên hiệp Văn học nghệ

thuật Việt Nam.

+ Năm 1927 gia nhập Tân Việt Cách mạng đảng Năm 1931 vào Huế đi dạy học, làm

báo, viết văn.

đổi tên thành “Công dụng và ý

nghĩa văn chương”.

Ý nghĩa văn chương

Người ta kể chuyện đời xưa, một nhà thi sĩ Ấn

Độ trông thấy một con chim bị thương rơi xuống bên chân mình.Thi sĩ thương hại quá, khóc nấc

lên, quả tim cùng hòa một nhịp với sự run rẩy của con chim sắp chết.Tiếng khóc ấy, dịp đau thương

ấy chính là nguồn gốc của thi ca.

Câu chuyện có lẽ chỉ là một câu chuyện hoang đường, song không phải là không có ý nghĩa

Nguồn gốc cốt yếu của văn chương là lòng

thương người và rộng ra thương cả muôn vật,

muôn loài.[…]

Văn chương sẽ là hình dung của sự sống muôn hình vạn

trạng Chẳng những thế, văn chương còn sáng tạo ra cả sự

sống.[…]

Vậy thì, hoặc hình dung sự sống, hoặc sáng tạo sự sống,

nguồn gốc của văn chương đều là tình cảm, là lòng vị tha.Và

vì thế, công dụng của văn chương cũng là giúp cho tình cảm

và gợi lòng vị tha

Một người hằng ngày chỉ cặm cụi lo lắng vì mình, thế mà khi xem truyện hay ngâm thơ có thể vui, buồn, mừng, giận cùng những người ở đâu đâu, vì những chuyện ở đâu đâu, há chẳng phải là chứng cớ cho cái mãnh lực lạ lùng của văn chương hay sao?

Văn chương gây cho ta những tình cảm ta không có, luyện những tình cảm ta sẵn có; cuộc đời phù phiếm và chật hẹp

của cá nhân vì văn chương mà trở nên thâm trầm và rộng rãi đến trăm nghìn lần

Có kẻ nói từ khi các thi sĩ ca tụng cảnh núi non, hoa cỏ, núi non, hoa cỏ trông mới đẹp; từ khi có người lấy tiếng chim

kêu, tiếng suối chảy làm đề ngâm vịnh, tiếng chim, tiếng suối nghe mới hay Lời ấy tưởng không có gì là quá đáng

[ ] Nếu trong pho lịch sử loài người xóa các thi nhân,văn

nhân và đồng thời trong tâm linh loài người xóa hết những

dấu vết họ còn lưu lại thì cái cảnh tượng nghèo nàn sẽ đến

bực nào!

(Hoài Thanh* trong Bình luận văn chương,

NXB Giáo dục, Hà Nội, 1998)

Người ta kể chuyện đời xưa, một nhà thi sĩ Ấn Độ trông thấy một con chim bị thương rơi

xuống bên chân mình Thi sĩ thương hại quá, khóc nức lên, quả tim cùng hoà một nhịp với sự run rẩy của con chim sắp chết Tiếng khóc ấy, dịp đau thương ấy chính là nguồn gốc của thi ca.

Câu chuyện có lẽ chỉ là một câu chuyện hoang đường, song không phải không có ý nghĩa

Nguồn gốc cốt yếu của văn chương là lòng thương người và rộng ra là thương cả muôn vật, muôn loài.[…]

Vậy thì, hoặc hình dung sự sống, hoặc sáng tạo ra sự sống, nguồn gốc của văn

chương đều là tình cảm, là lòng vị tha Và vì thế, công dụng của văn chương cũng là

giúp cho tình cảm và gợi lòng vị tha.

Một người hằng ngày chỉ cặm cụi lo lắng vì mình, thế mà khi xem truyện hay ngâm thơ có thể vui, buồn, mừng, giận cùng những người ở đâu đâu, vì những chuyện ở đâu đâu, há chẳng phải là chứng cớ cho cái mãnh lực lạ lùng của văn chương hay sao?

Văn chương gây cho ta những tình cảm ta không có, luyện những tình cảm ta sẵn có; cuộc đời phù phiếm và chật hẹp của cá nhân vì văn chương mà trở nên thâm trầm và rộng rãi đến trăm nghìn lần.

Có kẻ nói từ khi các thi sĩ ca tụng cảnh núi non, hoa cỏ, núi non trông mới đẹp; từ khi

có người lấy tiếng chim kêu, tiếng suối chảy làm đề ngâm vịnh, tiếng chim, tiếng suối nghe mới hay Lời ấy tưởng không có gì là quá đáng.

[…] Nếu trong pho lịch sử loài người xoá hết các thi nhân, văn nhân và đồng thời trong tâm linh loài người xoá hết những dấu vết họ còn lưu lại thì cái cảnh tượng nghèo nàn sẽ đến bực nào!

Văn chương sẽ là hình dung của sự sống muôn hình vạn trạng Chẳng những thể, văn chương còn sáng tạo ra sự sống.[…]

Phần 1: Nguồn gốc cốt yếu của văn chương

 Nhiệm vụ của văn chương

 Công dụng của văn chương

Phần 2

Người ta kể chuyện đời xưa, một nhà thi sĩ Ấn Độ trông thấy một con chim

bị thương rơi xuống bên chân mình Thi sĩ thương hại quá, khóc nức lên, quả tim hoà cùng một nhịp với sự run rẩy của con chim sắp chết Tiếng khóc

ấy, dịp đau thương ấy chính là nguồn gốc cốt yếu của thi ca

Câu chuyện có lẽ chỉ là một câu

chuyện hoang đường song không phải

là không có ý nghĩa Nguồn gốc cốt yếu của văn chương là lòng thương người và rộng ra là thương cả muôn vật muôn loài

Người ta kể chuyện đời xưa, một nhà thi sĩ Ấn

Độ trông thấy một con chim bị thương rơi xuống bên chân mình Thi sĩ thương hại quá, khóc nức lên, quả tim cùng hoà một nhịp với sự run rẩy của con chim sắp chết

Tiếng khóc ấy, dịp đau thương ấy chính là nguồn gốc của thi ca Câu chuyện có lẽ chỉ là một câu chuyện hoang đường, song không phải không có ý nghĩa

Người ta kể chuyện đời xưa, một nhà thi sĩ

Ấn Độ trông thấy một con chim bị thương rơi

xuống bên chân mình Thi sĩ thương hại quá,

khóc nức lên, quả tim hoà cùng một nhịp với

sự run rẩy của con chim sắp chết Tiếng khóc

ấy, dịp đau thương ấy chính là nguồn gốc cốt

yếu của thi ca

Câu chuyện có lẽ chỉ là một câu chuyện

hoang đường song không phải là không có ý

nghĩa Nguồn gốc cốt yếu của văn chương là

lòng thương người và rộng ra là thương cả

muôn vật muôn loài

+ Văn chương xuất hiện khi con người có cảm xúc mãnh liệt trước một hiện tượng đời sống + Văn chương là niềm xót thương của con

người trước những điều đáng thương.

Cuộc chia tay của những con búp bê

Cổng trường mở ra

Người ta kể chuyện đời xưa, một nhà thi sĩ Ấn Độ trông thấy một con chim bị thương rơi xuống bên

chân mình Thi sĩ thương hại quá, khóc nức lên, quả tim hoà cùng một nhịp với sự run rẩy của con chim sắp chết Tiếng khóc ấy, dịp đau thương ấy chính là nguồn gốc cốt yếu của thi ca

Câu chuyện có lẽ chỉ là một câu chuyện hoang

đường song không phải là không có ý nghĩa Nguồn gốc cốt yếu của văn chương là lòng thương người

và rộng ra là thương cả muôn vật muôn loài

Tình thương, lòng nhân ái, vị tha

Trâu ơi, ta bảo trâu này.

Trâu ra ngoài ruộng, trâu cày với ta

Cày đồng đang buổi ban trưa

Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày

Ai ơi bưng bát cơm đầy Dẻo thơm một hạt đắng cay muôn phần

 Văn chương bắt nguồn từ

cuộc sống lao động.

-> Văn chương bắt nguồn từ thực tế đấu tranh

bảo vệ Tổ quốc, chống giặc ngoại xâm.

Đêm nay Bác không ngủ.

Ngày Huế đổ máu

-> Văn chương bắt nguồn từ văn hoá, lễ hội, trò chơi dân gian,

Nguồn gốc của

văn chương

Tình thương, lòng nhân ái, vị tha

Cuộc sống lao động Cuộc sống chiến đấu

Lễ hội, trò chơi, phong tục truyền thống

Ý nghĩa văn chương

Văn chương sẽ là hình dung của sự sống muôn hình vạn trạng

Chẳng những thế, văn chương còn sáng tạo ra cả sự sống.[…]

Vậy thì, hoặc hình dung sự sống, hoặc sáng tạo sự sống, nguồn gốc của văn chương đều là tình cảm, là lòng vị tha.Và vì thế,công dụng của văn chương cũng là giúp cho tình cảm và gợi lòng vị tha.

Một người hằng ngày chỉ cặm cụi lo lắng vì mình, thế mà khi xem

truyện hay ngâm thơ có thể vui, buồn, mừng, giận cùng những người ở đâu đâu, vì những chuyện ở đâu đâu, há chẳng phải là chứng cớ cho cái mãnh lực lạ lùng của văn chương hay sao?

THẢO LUẬN NHÓM

Thời gian: 3 phút

• Hoài Thanh viết: “Văn chương sẽ là hình dung

của sự sống muôn hình vạn trạng Chẳng những thế, văn chương còn sáng tạo ra sự sống…”

Văn chương sẽ là hình dung của sự sống muôn hình vạn trạng Chẳng những thế, văn chương còn sáng tạo ra sự sống [ ]

•

Hình ảnh, kết quả của sự phản

ánh, sự miêu tả cuộc sống trong

văn chương.

 từ cuộc sống lao động.

Văn chương

là hình dung của sự sống

Cuộc sống chiến đấu

Văn chương sẽ là hình dung của sự sống muôn hình vạn trạng.

Chẳng những thế, văn chương còn sáng tạo ra sự sống [ ]

Cây bút thần

Phản ánh cuộc đấu tranh

giữa người lao động và

giai cấp bóc lột trong

xã hội phong kiến.

Mã Lương là hình ảnh nhân vật thể hiện ước mơ của nhân dân về tài năng thần kì của con người và tài năng đó được dùng để chống lại cái

ác và tạo dựng cuộc sống tốt đẹp cho người lao động.

Văn chương sẽ là hình dung của sự sống muôn hình vạn

trạng Chẳng những thế, văn chương còn sáng tạo ra cả sự

sống.[…]

Vậy thì, hoặc hình dung sự sống, hoặc sáng tạo sự sống,

nguồn gốc của văn chương đều là tình cảm, là lòng vị tha.Và

vì thế, công dụng của văn chương cũng là giúp cho tình cảm

và gợi lòng vị tha

Một người hằng ngày chỉ cặm cụi lo lắng vì mình, thế mà khi xem truyện hay ngâm thơ có thể vui, buồn, mừng, giận cùng những người ở đâu đâu, vì những chuyện ở đâu đâu, há chẳng phải là chứng cớ cho cái mãnh lực lạ lùng của văn chương hay sao?

Văn chương gây cho ta những tình cảm ta không có, luyện những tình cảm ta sẵn có; cuộc đời phù phiếm và chật hẹp

của cá nhân vì văn chương mà trở nên thâm trầm và rộng rãi đến trăm nghìn lần

Có kẻ nói từ khi các thi sĩ ca tụng cảnh núi non, hoa cỏ, núi non, hoa cỏ trông mới đẹp; từ khi có người lấy tiếng chim

kêu, tiếng suối chảy làm đề ngâm vịnh, tiếng chim, tiếng suối nghe mới hay Lời ấy tưởng không có gì là quá đáng

[ ] Nếu trong pho lịch sử loài người xóa các thi nhân,văn

nhân và đồng thời trong tâm linh loài người xóa hết những

dấu vết họ còn lưu lại thì cái cảnh tượng nghèo nàn sẽ đến

bực nào!

(Hoài Thanh* trong Bình luận văn chương,

NXB Giáo dục, Hà Nội, 1998)

Câu 1: Sau khi đọc xong truyện

những bài ca dao nói về công lao trời biển của cha mẹ, thì tình cảm

ấy trở nên như thế nào?

Văn chương gây cho ta những tình

cảm ta không có

Văn chương gây cho ta những tình

tình cảm ta sẵn có

Văn chương luyện cho ta những

tình cảm ta sẵn có

Sau khi đọc xong truyện cổ tích

“Tấm Cám”, em thấy cảm thông cho

nhân vật Tấm, và căm giận mẹ con

Cám.

 Nhờ văn chương mà em có cảm

xúc đó Khi chưa đọc em không có

cảm xúc đó.

 Chúng ta, chắc hẳn ai cũng đều yêu

thương và kính trọng cha mẹ Khi học xong văn bản ““Cổng trường mở ra” và những bài ca dao nói về công lao trời biển của cha mẹ thì tình cảm đó càng thêm sâu nặng hơn.

(Văn chương mở rộng tình cảm.) (Văn chương bồi đắp thêm tình cảm.) Văn chương mở rộng, bồi đắp và làm giàu đẹp thêm cho tình cảm cho con người.

Văn chương gây cho ta những tình cảm ta không có, luyện những tình cảm ta sẵn có; cuộc đời phù phiếm và chật hẹp

của cá nhân vì văn chương mà trở nên thâm trầm và rộng rãi đến trăm nghìn lần

Có kẻ nói từ khi các thi sĩ ca tụng cảnh núi non, hoa cỏ, núi non, hoa cỏ trông mới đẹp; từ khi có người lấy tiếng chim

kêu, tiếng suối chảy làm đề ngâm vịnh, tiếng chim, tiếng suối nghe mới hay Lời ấy tưởng không có gì là quá đáng

[ ] Nếu trong pho lịch sử loài người xóa các thi nhân,văn nhân và đồng thời trong tâm linh loài người xóa hết những dấu vết họ còn lưu lại thì cái cảnh tượng nghèo nàn sẽ đến

bực nào!

Ví dụ 1:

Một học sinh khoe với tôi: “Em mới được đi dã ngoại, được tận mắt

thấy cảnh núi non, hoa cỏ, được vào rừng nghe tiếng chim kêu, tiếng

suối chảy.”

Ví dụ 2:

a Núi Đại Huệ xanh thẫm một màu xanh xứ nghệ (Trần Hoàn)

b Cỏ non xanh tận chân trời

Cành lê trắng điểm một vài bông hoa ( Nguyễn Du)

c Buổi sáng bình minh , tiếng chim râm ran như một bản nhạc hợp xướng tuyệt vời.( Trọng Tạo)

d Tiếng suối trong như tiếng hát xa ( Hồ Chí Minh)

Ví dụ 1: Một học sinh khoe với tôi: “Em mới được đi dã ngoại, được tận

mắt thấy cảnh núi non , hoa cỏ , được vào rừng nghe tiếng chim kêu ,

tiếng suối chảy ”

Ví dụ 2:

a Núi Đại Huệ xanh thẫm một màu xanh xứ nghệ (Trần Hoàn)

b Cỏ non xanh tận chân trời

Cành lê trắng điểm một vài bông hoa ( Nguyễn Du)

c Buổi sáng bình minh , tiếng chim râm ran như một bản nhạc hợp xướng tuyệt vời.( Trọng Tạo)

d Tiếng suối trong như tiếng hát xa ( Hồ Chí Minh)

Cảnh vật bình thường

Ví dụ 1: Một học sinh khoe với tôi: “Em mới được đi dã ngoại, được tận

mắt thấy cảnh núi non , hoa cỏ , được vào rừng nghe tiếng chim kêu ,

tiếng suối chảy ”

Ví dụ 2:

a Núi Đại Huệ xanh thẫm một màu xanh xứ Nghệ (Trần Hoàn)

b Cỏ non xanh tận chân trời

Cành lê trắng điểm một vài bông hoa ( Nguyễn Du)

c Buổi sáng bình minh , tiếng chim râm ran như một bản nhạc hợp xướng tuyệt

Văn chương gây cho ta những tình cảm ta không có, luyện những tình cảm ta sẵn có; cuộc đời phù phiếm và chật hẹp

của cá nhân vì văn chương mà trở nên thâm trầm và rộng rãi đến trăm nghìn lần

Có kẻ nói từ khi các thi sĩ ca tụng cảnh núi non, hoa cỏ, núi non, hoa cỏ trông mới đẹp; từ khi có người lấy tiếng chim

kêu, tiếng suối chảy làm đề ngâm vịnh, tiếng chim, tiếng suối nghe mới hay Lời ấy tưởng không có gì là quá đáng

[ ] Nếu trong pho lịch sử loài người xóa các thi nhân,văn

nhân và đồng thời trong tâm linh loài người xóa hết những dấu vết họ còn lưu lại thì cái cảnh tượng nghèo nàn sẽ đến

bực nào!

 Văn chương làm đẹp và làm hay những thứ bình thường.

-> Văn chương làm giàu đẹp thêm cho cuộc sống.

Sáng tạo

ra sự sống

Công dụng

Tình cảm và vị tha

Gây những tình cảm ta không có

Luyện những tình cảm

ta sẵn có

Ý NGHĨA VĂN CHƯƠNG

Trình bày vấn đề phức tạp một cách ngắn gọn, chặt chẽ, dễ hiểu, có lí lẽ, có cảm xúc, hình ảnh

Tâm hồn, cuộc sống con người giàu, đẹp hơn nhờ văn chương

Bài học đường đời đầu tiên củaDế Mèn

Ý nghĩa văn chương

Vậy thì, hoặc hình dung sự sống, hoặc sáng tạo sự sống,

nguồn gốc của văn chương đều là tình cảm, là lòng vị tha.Và

vì thế, công dụng của văn chương cũng là giúp cho tình cảm

và gợi lòng vị tha

Một người hằng ngày chỉ cặm cụi lo lắng vì mình, thế mà khi xem truyện hay ngâm thơ có thể vui, buồn, mừng, giận cùng những người ở đâu đâu, vì những chuyện ở đâu đâu, há chẳng phải là chứng cớ cho cái mãnh lực lạ lùng của văn chương hay sao?

Một người hằng ngày chỉ cặm cụi lo lắng vì mình, thế mà khi xem truyện hay ngâm thơ có thể vui, buồn, mừng, giận cùng những người ở đâu đâu, vì những chuyện ở đâu đâu, há chẳng phải là chứng cớ cho cái mãnh lực lạ lùng của văn chương hay sao ?

Văn chương gây cho ta những tình cảm ta không có, luyện những tình cảm ta sẵn có; cuộc đời phù phiếm và chật hẹp của cá nhân vì văn chương mà trở nên thâm trầm và rộng rãi đến trăm nghìn lần.

Có kẻ nói từ khi các thi sĩ ca tụng cảnh núi non, hoa cỏ, núi non, hoa

cỏ trông mới đẹp; từ khi có người lấy tiếng chim kêu, tiếng suối chảy làm đề ngâm vịnh, tiếng chim, tiếng suối nghe mới hay.  Văn chương làm đẹp và làm hay những thứ bình thường Nếu trong pho lịch sử loài người xóa các thi nhân, văn nhân và

đồng thời trong tâm linh loài người xóa hết những dấu vết họ còn

lưu lại thì cái cảnh tượng nghèo nàn sẽ đến bực nào !

Vậy thì, hoặc hình dung sự sống, hoặc sáng tạo ra sự sống, nguồn gốc của văn chương đều là tình cảm, là lòng vị tha Và vì thế, công dụng của văn chương cũng là giúp cho tình cảm và gợi lòng vị tha.

Văn chương làm giàu đẹp thêm cho cuộc sống.

Lập luận chặt chẽ, giàu lí lẽ và cảm xúc.