- Chú cứ việc ngủ ngon Ngày mai đi đánh giặcVâng lời anh nhắm mắtNhưng bụng vẫn bồn chồn Không biết nói gì hơnAnh nằm lo Bác ốmLòng anh cứ bề bộn Vì Bác vẫn thức hoài Chiến dịch hãy còn
Trang 1CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI LỚP HỌC TRỰC TUYẾN TRÊN ZOOM
Trang 3TIẾT 95+96 ĐÊM NAY BÁC KHÔNG NGỦ
Minh Huệ (1927- 2003)
a Hoàn cảnh sáng tác: “Đêm nay Bác
không ngủ” sáng tác năm 1951, khi ông
được nghe lời kể của một người bạn đã
chứng kiến cả đêm thức trắng của Bác ở
Trang 4Huệ-Thổn thức cả nỗi lòngThầm thì anh hỏi nhỏ:
- Bác ơi! Bác chưa ngủ?
Bác có lạnh lắm không?
- Chú cứ việc ngủ ngon Ngày mai đi đánh giặcVâng lời anh nhắm mắtNhưng bụng vẫn bồn chồn
Không biết nói gì hơnAnh nằm lo Bác ốmLòng anh cứ bề bộn
Vì Bác vẫn thức hoài
Chiến dịch hãy còn dàiRừng lắm dốc, lắm ụĐêm nay Bác không ngủLấy sức đâu mà đi
… Lần thứ 3 thức dậyAnh hốt hoảng giật mình:
Bác vẫn ngồi đinh ninhChòm râu im phăng phắc
Anh vội vàng nằng nặc
- Mời Bác ngủ Bác ơi!
Trời sắp sáng mất rồi Bác ơi! Mời Bác ngủ!
- Chú cứ việc ngủ ngon Ngày mai đi đánh giặc Bác thức thì mặc Bác Bác ngủ không an lòng
Bác thương đoàn dân công Đêm nay ngủ ngoài rừng Rải lá cây làm chiếu
Manh áo phủ làm chăn
Trời thì mưa lâm thâm Làm sao cho khỏi ướt!
Càng thương càng nóng ruột Mong trời sáng mau mau
Anh đội viên nhìn Bác Bác nhìn ngọn lửa hồng Lòng vui sướng mênh mông Anh thức luôn cùng Bác
Đêm nay Bác ngồi đó Đêm nay Bác không ngủ
Vì một lẽ thường tình Bác là Hồ Chí Minh
Anh đội viên thức dậy
Thấy trời khuya lắm rồi
Mà sao Bác vẫn ngồi
Đêm nay Bác không ngủ
Lặng yên bên bếp lửa
Vẻ mặt Bác trầm ngâm
Ngoài trời mưa lâm thâm
Mái lều tranh xơ xác
Anh đội viên nhìn Bác
Càng nhìn lại càng thương
Người Cha mái tóc bạc
Đốt lửa cho anh nằm
Rồi Bác đi dém chăn
Từng người từng người một
Sợ cháu mình giật thột
Bác nhón chân nhẹ nhàng
Anh đội viên mơ màng
Như nằm trong giấc mộng
Bóng Bác cao lồng lộng
Ấm hơn ngọn lửa hồng
Trang 5TIẾT 95+96 ĐÊM NAY BÁC KHÔNG NGỦ
Minh Huệ (1927- 2003)
- Đội viên(1): cách gọi người chiến sĩ quân
đội được dùng trong kháng chiến chống
Trang 6TIẾT 95+96 ĐÊM NAY BÁC KHÔNG NGỦ
Minh Huệ (1927- 2003)
Phần 1: 9 khổ thơ đầu: Tình cảm của anh
đội viên lần dậy thứ nhất.
Phần 2: 6 khổ thơ tiếp: Tâm trạng của anh
đội viên lần thứ 3 thức dậy.
Phần 3: Khổ thơ cuối: Hình tượng Bác Hồ
Trang 7Một số hình ảnh về Bác ở Việt Bắc
Trang 8TIẾT 95+96 ĐÊM NAY BÁC KHÔNG NGỦ
và thời gian nào?
- Thời gian: đêm khuya.
- Không gian: Bên bếp lửa,
trong mái lều xơ xác và ngoài
trời mưa lâm thâm.
Trang 9Thổn thức cả nỗi lòngThầm thì anh hỏi nhỏ:
- Bác ơi! Bác chưa ngủ?
Bác có lạnh lắm không?
- Chú cứ việc ngủ ngon Ngày mai đi đánh giặcVâng lời anh nhắm mắtNhưng bụng vẫn bồn chồn
Không biết nói gì hơnAnh nằm lo Bác ốmLòng anh cứ bề bộn
Vì Bác vẫn thức hoài
Chiến dịch hãy còn dàiRừng lắm dốc, lắm ụĐêm nay Bác không ngủLấy sức đâu mà đi
… Lần thứ 3 thức dậyAnh hốt hoảng giật mình:
Bác vẫn ngồi đinh ninhChòm râu im phăng phắc
Anh vội vàng nằng nặc
- Mời Bác ngủ Bác ơi!
Trời sắp sáng mất rồi Bác ơi! Mời Bác ngủ!
- Chú cứ việc ngủ ngon Ngày mai đi đánh giặc Bác thức thì mặc Bác Bác ngủ không an lòng
Bác thương đoàn dân công Đêm nay ngủ ngoài rừng Rải lá cây làm chiếu
Manh áo phủ làm chăn
Trời thì mưa lâm thâm Làm sao cho khỏi ướt!
Càng thương càng nóng ruột Mong trời sáng mau mau
Anh đội viên nhìn Bác Bác nhìn ngọn lửa hồng Lòng vui sướng mênh mông Anh thức luôn cùng Bác
Đêm nay Bác ngồi đó Đêm nay Bác không ngủ
Vì một lẽ thường tình Bác là Hồ Chí Minh.
Anh đội viên thức dậy
Thấy trời khuya lắm rồi
Mà sao Bác vẫn ngồi
Đêm nay Bác không ngủ
Lặng yên bên bếp lửa
Vẻ mặt Bác trầm ngâm
Ngoài trời mưa lâm thâm
Mái lều tranh xơ xác
Anh đội viên nhìn Bác
Càng nhìn lại càng thương
Người Cha mái tóc bạc
Đốt lửa cho anh nằm
Rồi Bác đi dém chăn
Từng người từng người một
Sợ cháu mình giật thột
Bác nhón chân nhẹ nhàng
Anh đội viên mơ màng
Như nằm trong giấc mộng
Bóng Bác cao lồng lộng
Ấm hơn ngọn lửa hồng
Tư thế và hình dáng của Bác được miêu
tả qua những câu
thơ nào?
Trang 101 Hình ảnh Bác Hồ trong đêm không ngủ:
Từ láy tượng hình
Trang 11Thổn thức cả nỗi lòngThầm thì anh hỏi nhỏ:
- Bác ơi! Bác chưa ngủ?
Bác có lạnh lắm không?
- Chú cứ việc ngủ ngon Ngày mai đi đánh giặcVâng lời anh nhắm mắtNhưng bụng vẫn bồn chồn
Không biết nói gì hơnAnh nằm lo Bác ốmLòng anh cứ bề bộn
Vì Bác vẫn thức hoài
Chiến dịch hãy còn dàiRừng lắm dốc, lắm ụĐêm nay Bác không ngủLấy sức đâu mà đi
… Lần thứ 3 thức dậyAnh hốt hoảng giật mình:
Bác vẫn ngồi đinh ninhChòm râu im phăng phắc
Anh vội vàng nằng nặc
- Mời Bác ngủ Bác ơi!
Trời sắp sáng mất rồi Bác ơi! Mời Bác ngủ!
- Chú cứ việc ngủ ngon Ngày mai đi đánh giặc Bác thức thì mặc Bác Bác ngủ không an lòng
Bác thương đoàn dân công Đêm nay ngủ ngoài rừng Rải lá cây làm chiếu
Manh áo phủ làm chăn
Trời thì mưa lâm thâm Làm sao cho khỏi ướt!
Càng thương càng nóng ruột Mong trời sáng mau mau
Anh đội viên nhìn Bác Bác nhìn ngọn lửa hồng Lòng vui sướng mênh mông Anh thức luôn cùng Bác
Đêm nay Bác ngồi đó Đêm nay Bác không ngủ
Vì một lẽ thường tình Bác là Hồ Chí Minh
Anh đội viên thức dậy
Thấy trời khuya lắm rồi
Mà sao Bác vẫn ngồi
Đêm nay Bác không ngủ
Lặng yên bên bếp lửa
Vẻ mặt Bác trầm ngâm
Ngoài trời mưa lâm thâm
Mái lều tranh xơ xác
Anh đội viên nhìn Bác
Càng nhìn lại càng thương
Người Cha mái tóc bạc
Đốt lửa cho anh nằm
Rồi Bác đi dém chăn
Từng người từng người một
Sợ cháu mình giật thột
Bác nhón chân nhẹ nhàng
Anh đội viên mơ màng
Như nằm trong giấc mộng
Bóng Bác cao lồng lộng
Ấm hơn ngọn lửa hồng
Bác đã có những cử chỉ và hành động
như thế nào?
Trang 12a Hình ảnh Bác Hồ trong đêm không ngủ:
Tình thương yêu chăm lo, ân cần, tỉ mỉ, chu đáo, chứa
chan, sự tôn trọng, nâng niu của vị Cha già đối với những chiến sĩ thật cảm động.
Từ láy tượng hình
Trang 13Thổn thức cả nỗi lòngThầm thì anh hỏi nhỏ:
- Bác ơi! Bác chưa ngủ?
Bác có lạnh lắm không?
- Chú cứ việc ngủ ngon Ngày mai đi đánh giặcVâng lời anh nhắm mắtNhưng bụng vẫn bồn chồn
Không biết nói gì hơnAnh nằm lo Bác ốmLòng anh cứ bề bộn
Vì Bác vẫn thức hoài
Chiến dịch hãy còn dàiRừng lắm dốc, lắm ụĐêm nay Bác không ngủLấy sức đâu mà đi
… Lần thứ 3 thức dậyAnh hốt hoảng giật mình:
Bác vẫn ngồi đinh ninhChòm râu im phăng phắc
Anh đội viên thức dậy
Thấy trời khuya lắm rồi
Mà sao Bác vẫn ngồi
Đêm nay Bác không ngủ
Lặng yên bên bếp lửa
Vẻ mặt Bác trầm ngâm
Ngoài trời mưa lâm thâm
Mái lều tranh xơ xác
Anh đội viên nhìn Bác
Càng nhìn lại càng thương
Người Cha mái tóc bạc
Đốt lửa cho anh nằm
Rồi Bác đi dém chăn
Từng người từng người một
Sợ cháu mình giật thột
Bác nhón chân nhẹ nhàng
Anh đội viên mơ màng
Như nằm trong giấc mộng
- Chú cứ việc ngủ ngon Ngày mai đi đánh giặc Bác thức thì mặc Bác Bác ngủ không an lòng
Bác thương đoàn dân công Đêm nay ngủ ngoài rừng Rải lá cây làm chiếu
Manh áo phủ làm chăn
Trời thì mưa lâm thâm Làm sao cho khỏi ướt!
Càng thương càng nóng ruột Mong trời sáng mau mau
Anh đội viên nhìn Bác Bác nhìn ngọn lửa hồng Lòng vui sướng mênh mông Anh thức luôn cùng Bác
Đêm nay Bác ngồi đó Đêm nay Bác không ngủ
Vì một lẽ thường tình Bác là Hồ Chí Minh
Bác đã nói gì với
anh đội viên?
- Chú cứ việc ngủ ngon Ngày mai đi đánh giặc
- Chú cứ việc ngủ ngon
Ngày mai đi đánh giặc Bác thức thì mặc Bác Bác ngủ không an lòng
Bác thương đoàn dân công Đêm nay ngủ ngoài rừng Rải lá cây làm chiếu
Manh áo phủ làm chăn
Trời thì mưa lâm thâm Làm sao cho khỏi ướt!
Càng thương càng nóng ruột Mong trời sáng mau mau
Trang 14a Hình ảnh Bác Hồ trong đêm không ngủ:
Tình thương yêu chăm lo, ân cần, tỉ mỉ, chu đáo, chứa
chan, sự tôn trọng, nâng niu của vị Cha già đối với những chiến sĩ thật cảm động.
là dân công).
Từ láy tượng hình
- Lời nói ngắn gọn, nhẹ
nhàng; Điệp từ,cặp từ sóng đôi tăng tiến
Trang 15Lời nói
Khắc hoạ chiều sâu tâm trạng suy nghĩ, lo lắng một
điều gì đó còn ẩn sâu kín đáo trong tâm hồn Bác.
Lời nhắc nhở, tâm sự, trò chuyện tâm tình bộc lộ tình cảm rộng lớn của Bác yêu thương lo lắng cho bộ đội
và dân công (đặc biệt là dân công).
Hình ảnh Bác Hồ giản dị, gần gũi chân thực mà lớn lao Bác đã giành tình thương yêu mênh mông sâu nặng, sự chăm sóc ân cần, lo lắng chu đáo đối với chiến sĩ, đồng bào thật thấm thía và cảm động.
Trang 16TIẾT 95+96 ĐÊM NAY BÁC KHÔNG NGỦ
Hình ảnh Bác Hồ giản dị, gần gũi chân
thực mà lớn lao Bác đã giành tình thương yêu
mênh mông sâu nặng, sự chăm sóc ân cần, lo
lắng chu đáo đối với chiến sĩ, đồng bào thật
thấm thía và cảm động.
Đêm nay Bác không ngủ (Phù điêu nhôm của Hà Trí Dũng)
Trang 174 Củng cố:- Hình ảnh Bác Hồ trong đêm không ngủ được gợi
mở qua những chi tiết nào?
5 Hướng dẫn học bài ở nhà:
- Kể tóm tắt diễn biến câu chuyện bằng một đoạn văn ngắn.
- Học tác giả, hoàn cảnh sáng tác của tác phẩm
- Hình ảnh Bác Hồ trong đêm không ngủ
Chuẩn bị tiết tiếp theo- tiết 94: “Đêm nay Bác không ngủ”.
DẶN DÒ- HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
- Đọc diễn cảm bài thơ
- Bài thơ Đêm nay Bác không ngủ kể về
chuyện gì? Hãy kể tóm tắt lại câu chuyện đó.
- Em có cảm nhận như thế nào về hình ảnh Bác Hồ trong đêm không ngủ?
- Giờ sau tìm hiểu tiếp: Tâm trạng,tình cảm của anh đội viên đối với Bác Hồ.
Trang 18TIẾT 95+96 ĐÊM NAY BÁC KHÔNG NGỦ
I Đọc - Tìm hiểu chung
II Đọc – Tìm hiểu nội dung:
-Minh
Huệ-1 Hình ảnh Bác Hồ trong đêm không ngủ:
2 Tâm trạng và cảm nghĩ của anh Đội
viên với Bác trong hai lần thức giấc :
Hãy so sánh tâm trạng và cảm nghĩ của anh đội viên đối với Bác qua hai lần thức giấc?
a Lần thứ nhất
-Trời khuya mà Bác vẫn ngồi,
Bác không ngủ - Vô cùng ngạc nhiên
Trang 19TIẾT 95+96 ĐÊM NAY BÁC KHÔNG NGỦ
I Đọc - Tìm hiểu chung
II Đọc – Tìm hiểu nội dung:
-Minh
Huệ-1 Hình ảnh Bác Hồ trong đêm không ngủ:
2 Tâm trạng và cảm nghĩ của anh Đội
viên với Bác trong hai lần thức giấc :
Tâm trạng và cảm nghĩ của anh đội viên như thế nào trong lần thức dạy
thứ ba?
a Lần thứ nhất
- Bác vẫn ngồi đinh ninh-
chất chứa cả một khối tâm
tư nặng chĩu
- Hốt hoảng, giật mình => lo lắng đẩy lên cao trào
- Vội vàng, cuống quýt, năn nỉ, thiết tha mời Bác đi ngủ: Mời Bác ngủ Bác ơi!
Bác ơi mời Bác ngủ!
- Bác thương đoàn dân công…
mong trời mau sáng - Từ ngưỡng mộ, Anh nhận ra được lý do cao cả của Bác, cảm
nhận được hạnh phúc khi sống bên Bác, làm theo gương Bác,
=> Anh thức luôn cùng Bác
b Lần thứ ba
Trang 20TIẾT 97+98 ĐÊM NAY BÁC KHÔNG NGỦ
I Đọc - Tìm hiểu chung
II Đọc – Tìm hiểu nội dung:
-Minh
Huệ-1 Hình ảnh Bác Hồ trong đêm không ngủ:
2 Tâm trạng và cảm nghĩ của anh Đội
viên với Bác trong hai lần thức giấc :
Tại sao bài thơ không kể lần thứ hai thức dậy anh
- Chỉ hai lần nhưng người đọc vẫn thấy có lần thứ ba thức giấc.
Trang 21TIẾT 95+96 ĐÊM NAY BÁC KHÔNG NGỦ
I Đọc - Tìm hiểu chung
II Đọc – Tìm hiểu nội dung:
-Minh
Huệ-1 Hình ảnh Bác Hồ trong đêm không ngủ:
2 Tâm trạng và cảm nghĩ của anh Đội
viên với Bác trong hai lần thức giấc :
Qua cảm nghĩ của anh đội viên, hình ảnh Bác được khắc họa sâu đậm như thế nào? ?
a Lần thứ nhất
b Lần thứ ba
- Bác có tình yêu thương vô cùng sâu sắc, rộng lớn
- Bác vừa vĩ đại nhưng cũng rất gần gũi như người cha trong gia đình
- Những cử chỉ hành động giản dị ấm áp làm rung động lòng người
Trang 22TIẾT 95+96 ĐÊM NAY BÁC KHÔNG NGỦ
I Đọc - Tìm hiểu chung
II Đọc – Tìm hiểu nội dung:
-Minh
Huệ-1 Hình ảnh Bác Hồ trong đêm không ngủ:
2 Tâm trạng và cảm nghĩ của anh Đội
viên với Bác trong hai lần thức giấc :
3 Hình tượng Bác Hồ :
“Đêm nay Bác ngồi đó Đêm nay Bác không ngủ
Vì một lẽ thường tình Bác là Hồ Chí Minh”.
=> Là một đêm trong vô vàn những
đêm không ngủ của Bác Bác không
ngủ được vì lo việc nước, thương bộ
đội, dân công Việc Bác không ngủ là
điều bình thường, là lẽ tự nhiên, vì cả
cuộc đời Người dành trọn cho dân,
cho nước.
- Khổ thơ khẳng định sự hy sinh,
cống hiến, tình yêu thương bao la
của Bác đối với nhân dân ta.
Câu hỏi thảo luận: (1 phút)
Em hiểu như thế nào về ý nghĩa của khổ thơ cuối?
Trang 23TIẾT 95+96 ĐÊM NAY BÁC KHÔNG NGỦ
I Đọc - Tìm hiểu chung
II Đọc – Tìm hiểu nội dung:
-Minh
Huệ-1 Hình ảnh Bác Hồ trong đêm không ngủ:
2 Tâm trạng và cảm nghĩ của anh Đội
viên với Bác trong hai lần thức giấc :
3 Hình tượng Bác Hồ :
Nhà thơ viết như vậy là vì:
- Tình thương của Bác đối với mọi
người là sự kì diệu.
- Cái tên Hồ Chí Minh như là một
định nghĩa về những phẩm chất tốt đẹp
của con người.
- Sự thường tình nhưng là một sự vĩ đại
đến vô cùng.
Trang 24TIẾT 95+96 ĐÊM NAY BÁC KHÔNG NGỦ
I Đọc - Tìm hiểu chung
II Đọc – Tìm hiểu nội dung:
-Minh
Huệ-1 Hình ảnh Bác Hồ trong đêm không ngủ:
2 Tâm trạng và cảm nghĩ của anh Đội
viên với Bác trong hai lần thức giấc :
3 Hình tượng Bác Hồ :
III Tổng kết: ( Ghi nhớ SGK trang67)
IV Luyện tập:
1 Tìm những từ láy trong bài và cho biết
giá trị biểu cảm của một số từ láy mà em
cho là đặc sắc?
2 Đọc diễn cảm bài thơ
Trang 25DẶN DÒ VỀ
NHÀ
- Học bài, tập đọc diễn cảm bài thơ và học thuộc
lịng năm khổ thơ đầu.
- Kể lại câu chuyện băng văn xuơi
những câu hỏi gợi ý SGK trang 68,69