Van de giao duc phap luat trong truong hoc

Tính cấp thiết của đề tài Giáo dục giáo pháp luật trong các nhà trờng, đặc biệttrong các trờng cao đẳng kỹ thuật có ý nghĩa chiến lợc, gópphần đào tạo nhân lực, hình thành một cách vững

Mở Đầu

1 Tính cấp thiết của đề tài

Giáo dục giáo pháp luật trong các nhà trờng, đặc biệttrong các trờng cao đẳng kỹ thuật có ý nghĩa chiến lợc, gópphần đào tạo nhân lực, hình thành một cách vững chắcnhững thế hệ công dân - ngời lao động đáp ứng những yêucầu của xã hội hiện tại và tơng lai Do đó, hơn 10 năm qua,

Đảng và Chính phủ đã ra những nghị quyết, chỉ thị trong

đó khẳng định rằng để xây dựng và nâng cao ý thức

pháp luật cho nhân dân cần “Đa việc giáo dục pháp luật vào các trờng học, các cấp học, từ phổ thông đến đại học, trung học chuyên nghiệp và các trờng của các đoàn thể nhân dân…” Đòi hỏi này chỉ có thể đợc thực hiện tốt, đầy đủ

khi đẩy mạnh công tác giáo dục pháp luật trong các trờng cao

đẳng kỹ thuật theo tinh thần Chỉ thị số 32 - CT/TW ngày09/12/2003 của Ban Bí th trung ơng Đảng và Quyết định số13/2003/QĐ-TTg ngày 17/1/2003 của Thủ tớng Chính phủ -

“Chú trọng việc chuẩn hóa nội dung chơng trình, tài liệu, sách giáo khoa giảng dạy pháp luật chính khóa cũng nh việc

tổ chức các hoạt động giáo dục pháp luật ngoại khóa bằng nhiều hình thức phong phú”.

Với tinh thần ấy, các cơ quan chức năng đã phối hợp, từngbớc tổ chức triển khai việc đa giáo dục pháp luật vào các nhà

trờng thuộc hệ thống giáo dục quốc dân, song song với đổimới các chơng trình, mục tiêu ở hệ đại học, cao đẳng, trunghọc chuyên nghiệp và dạy nghề Tuy nhiên, cho đến nay chỉcác trờng phổ thông có chơng trình nội dung giáo dục phápluật thống nhất trong toàn quốc, một môn học chính khóa -

môn “Giáo dục công dân” Còn trong các trờng đại học, cao

đẳng, trung học chuyên nghiệp và dạy nghề cha xây dựng

đợc chơng trình chuẩn quốc gia về giáo dục pháp luật, lúngtúng trong việc lựa chọn nội dung, chơng trình, sách giáokhoa, giáo trình, tài liệu, phơng pháp cho phù hợp từng loại

đối tợng Việc đào tạo, sử dụng đội ngũ giáo viên giáo dụcpháp luật trong các nhà trờng còn bất cập Công tác giáo dụcpháp luật trong các trờng cao đẳng kỹ thuật cha đợc chútrọng đúng mức, cha ngang tầm với yêu cầu của sự nghiệpcông nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nớc Điều này đã dẫn

đến chất lợng giáo dục pháp luật trong các trờng này cha cao,tình trạng vi phạm pháp luật trong sinh viên vẫn xẩy ra, trình

độ hiểu biết pháp luật của sinh viên thấp Trong khi đó, sựnghiệp giáo dục - đào tạo trong điều kiện đổi mới và hộinhập đòi hỏi công tác giáo dục pháp luật trong các trờng cao

đẳng kỹ thuật phải đợc tăng cờng thờng xuyên và chất lợngcao Vì vậy việc hoàn thiện chơng trình giáo dục pháp luật

trong các trờng cao đẳng kỹ thuật là một yêu cầu bức thiếthiện nay.

Xuất phát từ nhận thức đó, tôi chọn đề tài “Hoàn thiện chơng trình giáo dục pháp luật trong các trờng cao

đẳng kỹ thuật ở Việt Nam hiện nay”.

2 Tình hình nghiên cứu

Nội dung “giáo dục pháp luật” từ lâu đã đợc đề cập

trong các tài liệu giảng dạy của các trờng đại học trong các tài

liệu: “giáo trình lý luận về Nhà nớc và pháp luật” của Trờng

Đại học Luật Hà Nội, Khoa Luật Đại học Khoa học Xã hội và

Nhân văn, “Những vấn đề lý luận cơ bản về Nhà nớc và pháp luật”, “Những vấn đề cơ bản về pháp luật” của Viện

Nghiên cứu Nhà nớc và pháp luật

Trong những phạm vi và mức độ khác, đã có một số côngtrình đề tài nghiên cứu khoa học đề cập vấn đề giáo dụcpháp luật nói chung và giáo dục pháp luật trong nhà trờng nói

riêng nh: “Các luận án phó tiến sỹ khoa học luật” ở nớc ta hiện

nay của Đinh Xuân Thảo; “ý thức pháp luật và giáo dục phápluật ở Việt Nam ” của Nguyễn Đình Lộc; Một số vấn đề lýluận và thực tiễn về giáo dục pháp luật trong công cuộc đổi

mới (Đề tài khoa học cấp Bộ năm 1994 của Bộ T pháp); “Bàn

về giáo dục pháp luật ” của Trần Ngọc Đờng và Dơng Thanh Mai (Nhà Xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội 1995); “Giáo

dục pháp luật cho học sinh trong nhà trờng phổ thông ở nớc

ta hiện nay” của Lê Quý Đình.

Nhìn chung, các công trình, bài viết nêu trên đã đề cậptừng mặt, từng khía cạnh cả về lý luận và thực tiễn của giáodục pháp luật nói chung và giáo dục pháp luật trong nhà trờngnói riêng Tuy nhiên, cho đến nay, việc tiếp tục nghiên cứumột cách cơ bản, có hệ thống về cơ sở lý luận, bản chất,

đặc trng, nội dung, hình thức giáo dục pháp luật, nhất là sự

đổi mới và xây dựng chơng trình chuẩn giáo dục pháp luậttrong cao đẳng kỹ thuật cho phù hợp với giai đoạn phát triểnhiện nay của đất nớc vẫn cha đợc thực hiện

3 Mục đích nhiệm vụ của luận văn

Mục đích của luận văn là góp phần làm sáng tỏ cơ sở lýluận và nhu cầu thực tiễn hoàn thiện chơng trình giáo dụcpháp luật trong nhà trờng nói chung, góp phần hoàn thiện ch-

ơng trình chuẩn giáo dục pháp luật trong các trờng cao

đẳng kỹ thuật nói riêng ở Việt Nam hiện nay

Để thực hiện mục đích trên, luận văn có các nhiệm vụchủ yếu sau đây:

- Phân tích làm rõ khái niệm và các tính chất đặc thù

của chơng trình giáo dục pháp luật trong các trờng cao

đẳng kỹ thuật ở Việt Nam

- Đánh giá sơ bộ thực trạng về chơng trình, nội dung giáo

dục pháp luật hiện nay trong các trờng cao đẳng kỹ thuật ởnớc ta

- Thử định chuẩn chơng trình giáo dục pháp luật trong

các trờng cao đẳng kỹ thuật

- Đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm hoàn thiện và

thực hiện chơng trình chuẩn giáo dục pháp luật trong các ờng cao đẳng kỹ thuật ở nớc ta hiện nay

tr-4 Đối tợng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

Luận văn nghiên cứu về chơng trình giáo dục nói chung,chơng trình giáo dục pháp luật trong các trờng cao đẳng kỹthuật nói riêng, góp phần định hớng hoàn thiện chơng trìnhchuẩn giáo dục pháp luật trong các trờng đại học và cao

đẳng ở nớc ta

5 Phơng pháp nghiên cứu của luận văn

Luận văn đợc thực hiện trên cơ sở vận dụng những quanniệm cơ bản của Đảng Cộng sản Việt Nam về việc đề caovai trò của pháp luật trong xây dựng Nhà nớc pháp quyền;

đề cao nhân tố con ngời, đào tạo con ngời phát triển toàndiện phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đấtnớc

Luận văn kết hợp các phơng pháp nghiên cứu biện chứngduy vật, lịch sử, phân tích so sánh, tổng hợp với phơng pháp

điều tra xã hội học pháp luật, phơng pháp thí điểm và

ph-ơng pháp phân tích tổng hợp để chọn lọc, kế thừa và pháthuy những kinh nghiệm cũ và mới trong và ngoài nớc

6 ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận văn

Luận văn góp phần nghiên cứu cơ sở lý luận hoàn thiệnchơng trình chuẩn giáo dục pháp luật trong các trờng đạihọc, cao đẳng

Trên cơ sở khái quát phân tích thực trạng về chơngtrình giáo dục pháp luật trong một số trờng cao đẳng kỹthuật, nhất là Trờng Cao đẳng Công nghiệp Hà Nội, pháthiện và phân tích những điểm cha hợp lý hiện nay và đềxuất những biện pháp, phơng hớng có thể vận dụng để tiếntới hoàn thiện chơng trình tơng đối chuẩn về giáo dục phápluật trong các trờng đại học, cao đẳng ở nớc ta trong thờigian tới

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu thamkhảo và phụ lục, luận văn có 3 chơng, 9 tiết

Chơng 1

CƠ Sở Lý LUậN HOàN THIệN CHƯƠNG TRìNH GIáO DụC PHáP LUậT TRONG CáC TRƯờNG CAO ĐẳNG Kỹ THUậT ở VIệT NAM

GIáO DụC PHáP LUậT TRONG CáC TRƯờNG CAO ĐẳNG KỹTHUậT ở NƯớC TA

Giáo dục pháp luật là một chơng trình giảng dạy và học tập chính khoá trong các trờng cao đẳng kỹ thuật ở nớc ta

hiện nay Giáo dục pháp luật trong các trờng cao đẳng vừa làhoạt động thực tiễn vừa là một vấn đề khoa học Do đó, khibàn về hoàn thiện chơng trình giáo dục pháp luật trong các

trờng cao đẳng kỹ thuật ở nớc ta, trớc hết phải đề cập cơ sở

lý luận của giáo dục pháp luật trong các trờng cao đẳng kỹ

thuật Trên cơ sở đó, đối chiếu với thực tiễn giáo dục phápluật trong các trờng cao đẳng để rút ra những nét đặc thùcủa giáo dục pháp luật trong phạm vi nghiên cứu đề tài luậnvăn

1.1.1 Giáo dục cao đẳng kỹ thuật trong hệ thống

giáo dục quốc dân

Nếu không xác định đợc giáo dục cao đẳng kỹ thuậtnằm ở đâu trong hệ thống giáo dục quốc dân của nớc ta thìkhông thể xác định đợc chơng trình giáo dục pháp luậttrong các trờng cao đẳng kỹ thuật ở nớc ta nên nh thế nào

Vì giáo dục pháp luật đợc thực hiện đối với toàn dân, ởnhiều cấp độ, với rất nhiều đối tợng hết sức khác nhau, cómục đích và yêu cầu khác nhau Trong hệ thống giáo dụcquốc dân, trên thực tế, giáo dục pháp luật đợc thực hiện cả ởcấp giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục nghềnghiệp và giáo dục đại học Vậy giáo dục pháp luật ở các tr-ờng cao đẳng phải khác so với giáo dục pháp luật, chẳng hạn

ở các trờng phổ thông, giáo dục và phổ biến pháp luật chonông dân trong hợp tác xã, giáo dục ý thức pháp luật cho

Chơng II của Luật Giáo dục qui định cụ thể về hệthống giáo dục quốc dân nớc ta Hệ thống giáo dục quốc dân

gồm giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục nghềnghiệp, giáo dục đại học, giáo dục thờng xuyên.

- Giáo dục mầm non: thực hiện việc nuôi dỡng, chăm sóc,

giáo dục trẻ em từ ba tháng tuổi đến sáu tuổi

- Giáo dục phổ thông: gồm giáo dục tiểu học đợc thực

hiện trong năm năm học, từ lớp một đến lớp năm Tuổi họcsinh vào lớp một là sáu tuổi; giáo dục trung học cơ sở đợcthực hiện trong bốn năm học, từ lớp sáu đến lớp chín Họcsinh vào lớp sáu phải hoàn thành chơng trình tiểu học; giáodục trung học phổ thông đợc thực hiện trong ba năm học, từlớp mời đến lớp mời hai Học sinh vào học lớp mời phải có bằngtốt nghiệp trung học cơ sở, có tuổi là mời lăm

- Giáo dục nghề nghiệp: gồm trung cấp chuyên nghiệp

đợc thực hiện từ ba đến bốn năm học đối với ngời có bằngtốt nghiệp trung học cơ sở, từ một đến hai năm học đối vớingời có bằng tốt nghiệp trung học phổ thông; dạy nghề đợcthực hiện dới một năm đối với đào tạo nghề trình độ sơ cấp,

từ một đến ba năm đối với đào tạo nghề trình độ trungcấp, trình độ cao đẳng

- Giáo dục thờng xuyên: giúp mọi ngời vừa làm vừa học,

học liên tục, học suốt đời nhằm hoàn thiện nhân cách, mởrộng hiểu biết, nâng cao trình độ học vấn, chuyên môn,

nghiệp vụ để cải thiện chất lợng cuộc sống, tìm việc làm, tựtạo việc làm và thích nghi với đời sống xã hội.

- Giáo dục đại học: đào tạo bốn trình độ, bao gồm đào tạo trình độ cao đẳng, đào tạo trình độ đại học, đào tạo

trình độ thạc sĩ và đào tạo trình độ tiến sĩ

Xét theo hệ thống giáo dục quốc dân, chúng ta thấymột số đặc điểm sau đây về vị trí của giáo dục cao

đẳng:

Thứ nhất, giáo dục cao đẳng thuộc phạm trù giáo dục

đại học Giáo dục đại học từ trớc tới nay là một ớc mơ cháy

bỏng của ngời Việt Nam Trở thành sinh viên đại học luôn luôn

có trong tiềm thức của ngời Việt Nam chúng ta, thậm chí cóthể nói trở thành một nét văn hoá trong đời sống tinh thầncủa ngời Việt

Sự khác biệt cơ bản của giáo dục đại học ở nớc ta cũng

nh ở hầu hết các nớc khác trên thế giới so với các bậc khác là ở

chỗ: giáo dục đại học có tỷ trọng cao của việc giảng dạy và học tập các nội dung cơ bản và cơ sở lý thuyết các môn khoa học (cả khoa học xã hội, khoa học tự nhiên và khoa học công nghệ ), đồng thời rèn luyện kỹ năng chuyên môn ở trình độ cao, kết hợp với tính định hớng việc làm của giáo dục dạy nghề (chẳng hạn đại học y khoa, các ngành khoa học chế

tạo…) Giáo dục đại học là giáo dục khoa học, hay giảng dạy

khoa học

Thứ hai, Giáo dục đại học có sự phân tầng trình độ

đào tạo rất rõ ràng Đào tạo trình độ cao đẳng đợc thực

hiện từ hai đến ba năm học tuỳ theo ngành nghề đào tạo

đối với ngời có bằng tốt nghiệp trung học phổ thông hoặcbằng tốt nghiệp trung cấp; từ một năm rỡi đến hai năm học

đối với ngời có bằng tốt nghiệp trung cấp cùng chuyên ngành

Thứ ba, có thể nói rằng giáo dục cao đẳng là giáo dục

đại học không hoàn chỉnh Tại sao lại nh vậy? Vì nh đã nói ở

trên, Luật Giáo dục qui định rằng cao đẳng là một trình độ

đào tạo thuộc hệ thống đại học Hơn nữa, trong thực tiễn,giáo dục đại học ở nớc ta từ trớc tới nay chỉ có một loại hìnhtrờng đại học, đó là trờng đại học truyền thống, trong đó có

nhiều trờng đại học đợc nâng cấp từ trờng cao đẳng

Điều này cũng có thể thấy đợc rất rõ trên thế giới ở nhiềunớc, giáo dục đại học đều có thể cấp cho ngời học một hoặchai học vị Nếu đại học nào cấp cho ngời học một học vị thìhọc vị đó là cử nhân (trớc học vị tiến sĩ) ở nhiều nớc, giáodục đại học cấp cho ngời học hai học vị thì gồm có học vị

cử nhân và thạc sĩ (trớc học vị tiến sĩ) ở một số nớc khác cócấp bằng cao đẳng dành cho giai đoạn một (hai năm ) của

đại học ở Mỹ, trong hệ thống các trờng đại học có các trờng

công lập (State University), trờng đại học t thục (PrivateUniversity) và trờng đại học cộng đồng (Community College).Các trờng đại học cộng đồng (còn gọi là trờng học hai năm)cung cấp các chơng trình đào tạo để cho ngời học nhậnhọc vị cao đẳng và có thể chuyển thẳng vào năm học thứ

ba của các trờng đại học 4 năm Nớc Mỹ có tới 2.657 cơ sở

đào tạo cấp học vị cao đẳng và 2.819 cơ sở đào tạo cấphọc vị cử nhân hoặc học vị cao hơn Giáo dục đại học ở Mỹ

đợc gọi là giáo dục bậc cao (Higher education) Các trờng đạihọc ở Mỹ đợc phân thành 7 loại (category):

- University nghiên cứu.

- University cấp học vị tiến sĩ.

- University và college cấp học vị thạc sĩ.

- College cấp học vị cử nhân.

- Các School hoặc Institute chuyên nghiệp.

- Các Schoole kỹ thuật và dạy nghề sau trung học

Tóm lại, trong khuôn khổ giáo dục đại học của nhiều nớc trên thế giới, cấu thành của chơng trình giáo dục đại học mang tính nhiều giai đoạn - cao đẳng -cử nhân - thạc sĩ

Còn hiện nay, nhiều trờng chuyên ngành có các chơng trình

đào tạo cấp học vị chuyển đổi thuộc một nhóm các lĩnhvực đào tạo có quan hệ mật thiết với nhau

Đề cập nội dung trên đây có ý nghĩa quan trọng đối vớiviệc bàn về chơng trình giáo dục pháp luật trong các trờngcao đẳng kỹ thuật ở nớc ta.

 Mục tiêu của giáo dục cao đẳng và đại học Nếu không xác định đợc mục tiêu của giáo dục đại

học nói chung ở nớc ta, mục tiêu riêng của giáo dục cao đẳngthì không thể định hớng đợc nội dung giáo dục pháp luậttrong các trờng cao đẳng kỹ thuật ở nớc ta là gì, chơngtrình giáo dục pháp luật phải nh thế nào, giáo dục pháp luật

để làm gì

Mục tiêu cơ bản của giáo dục nói chung và giáo dục đạihọc nói riêng đã đợc định rõ trong nghị quyết hội nghị lầnthứ hai Ban chấp hành trung ơng Đảng khoá VIII và lần thứsáu khoá IX là: “nhằm xây dựng những con ngời và thế hệthiết tha gắn bó với lý tởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xãhội, có đạo đức trong sáng, có ý chí kiên cờng xây dựng vàbảo vệ Tổ quốc; công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc; giữgìn và phát huy các giá trị văn hoá của dân tộc, có năng lựctiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại; phát huy tiềm năng củadân tộc và con ngời Việt Nam, có ý thức cộng đồng và pháthuy tính tích cực cá nhân, làm chủ tri thức khoa học và côngnghệ hiện đại, có t duy sáng tạo, có kỹ năng thực hành giỏi,

có tác phong công nghiệp, có tính tổ chức kỷ luật; có sức

khoẻ, là những ngời thừa kế xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa

“hồng” vừa “chuyên” nh lời căn dặn của Bác Hồ”

Mục đích cao nhất của giáo dục là “đào tạo các em nênnhững ngời công dân hữu ích cho nớc Việt Nam ” Muốn vậy,trớc hết phải giáo dục các em sinh viên trở thành những ngời

có lòng yêu nớc nồng nàn, “thành những ngời xứng đáng với

n-ớc độc lập, tự do” [39, Tr 32] tức là giáo dục các em thànhnhững ngời có nhân cách, có t tởng độc lập dân tộc và chủnghĩa xã hội

Hiến pháp nớc ta ghi nhận: “phát triển giáo dục là quốcsách hàng đầu Nhà nớc và xã hội phát triển giáo dục nhằmnâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dỡng nhân tài Mụctiêu của giáo dục là hình thành và bồi dỡng nhân cách, phẩmchất và năng lực của công dân; đào tạo những ngời lao

động có nghề, năng động và sáng tạo, có niềm tự hào dântộc, có đạo đức, có ý chí vơn lên góp phần làm cho dângiàu nớc mạnh, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng vàbảo vệ Tổ quốc” [19]

- “Mục tiêu giáo dục là đào tạo con ngời Việt Nam phát

triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khỏe, thẩm mỹ vànghề nghiệp, trung thành với lý tởng độc lập dân tộc và chủnghĩa xã hội, hình thành và bồi dỡng nhân cách, phẩm chất

và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu xây dựng vàbảo vệ Tổ quốc [30, tr 8].

Mục tiêu nói trên của giáo dục bắt nguồn từ đờng lối nhấtquán của Đảng ta Trong cơng lĩnh của Đảng Cộng Sản ViệtNam và trong chiến lợc ổn định và phát triển kinh tế xã hội

đến năm 2010, Đảng ta đã vạch rõ giáo dục và đào tạo làquốc sách hàng đầu Giờ đây, Đảng ta khẳng định một t

duy mới là coi giáo dục, khoa học và công nghệ là quốc sách hàng đầu, quyết tâm đa sự nghiệp giáo dục, khoa học và

công nghệ phát triển lên tầm cao mới để xây dựng đất nớcViệt Nam phồn vinh và hạnh phúc

Trớc những thách thức mới của thời đại, đặc biệt lànhững thách thức do thời đại công nghệ đặt ra, trớc những

đòi hỏi của việc chuyển đổi nền kinh tế sang cơ chế thịtrờng định hớng xã hội chủ nghĩa, năng động và hiệu quảhơn, nền giáo dục quốc dân của nớc ta nói chung và giáo dục

đại học nói riêng đòi hỏi phải có những chuyển biến chiến

l-ợc, cơ bản và toàn diện để thật sự cùng với khoa học và công

nghệ trở thành quốc sách hàng đầu

Giáo dục đại học nói chung, đào tạo trình độ cao đẳngnói riêng trong hệ thống giáo dục đại học có vai trò cực kỳquan trọng là đào tạo ra những con ngời phát triển toàndiện, nhiều ngời lao động có tri thức, có trí tuệ, có khả năng

thích ứng nhanh với sự thay đổi nhanh chóng của khoa họccông nghệ, có đủ sức mạnh để cạnh tranh trong quá trìnhphân công lao động quốc gia và quốc tế Phát triển giáo dục

đại học là biện pháp tốt nhất để phát huy và làm trờng tồnnhững giá trị văn hóa của nhân loại Một trong những mụctiêu quan trọng hàng đầu của giáo dục nói chung, giáo dụccao đẳng và đại học nói riêng là giáo dục nhân cách, pháthuy và phát triển hệ thống giá trị của dân tộc; nâng caodân trí làm cơ sở đào tạo nhân lực và là nguồn gốc để

đào tạo bồi dỡng nhân tài trên nền tảng nhân cách tốt đẹp.Vì giáo dục cao đẳng hay đào tạo trình độ cao đẳngnằm trong phạm trù giáo dục đại học, cho nên mục tiêu củagiáo dục cao đẳng phải đáp ứng mục tiêu của giáo dục đạihọc nói chung Mục tiêu chung của giáo dục đại học đợc qui

định trong Luật Giáo dục năm 2005 là “đào tạo ngời học có phẩm chất chính trị, đạo đức, có ý thức phục vụ nhân dân,

có kiến thức và năng lực thực hành nghề nghiệp tơng xứng với trình độ đào tạo, có sức khỏe, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc ”.

Nhiệm vụ của đào tạo đại học giúp sinh viên nắm vữngkiến thức chuyên môn và có kỹ năng thực hành thành thạo, cókhả năng làm việc độc lập, sáng tạo và giải quyết những vấn

đề thuộc chuyên ngành đợc đào tạo

Còn đối với hệ cao đẳng, mục đích đào tạo là giúp sinh

viên có kiến thức chuyên môn và kỹ thuật thực hành cơ bản

để giải quyết những vấn đề thông thờng thuộc chuyên ngành đợc đào tạo [20].

Yêu cầu đào tạo trình độ cao đẳng là phải bảo đảmcho sinh viên có những kiến thức khoa học cơ bản và kiếnthức chuyên môn cần thiết, chú trọng rèn luyện kỹ năng cơbản và năng lực thực hiện công tác chuyên môn

Vậy giáo dục đại học nói chung, giáo dục cao đẳng nóiriêng, có hai mặt cơ bản thể hiện thực chất của chơngtrình giáo dục:

- Một là giáo dục cho sinh viên các trờng cao đẳng có đợc những kiến thức khoa học cơ bản tức là giáo dục khoa học

(giáo dục tri thức khoa học cơ bản)

- Hai là đào tạo kiến thức chuyên môn, kỹ năng và năng lực thực hiện công tác chuyên môn.

Hai mặt này gắn liền mật thiết với nhau làm tiền đề,làm điểm tựa để tiếp cận vấn đề giáo dục pháp luật trongcác trờng cao đẳng kỹ thuật Vì vậy giáo dục pháp luậttrong các trờng cao đẳng kỹ thuật nên đợc đặt ra có mức

độ và có giới hạn nhất định trong khuôn khổ đào tạo cao

đẳng và đại học

 Đổi mới cơ bản và toàn diện giáo dục cao

đẳng và đại học

Hiện nay, nền giáo dục đại học ở nớc ta bắt đầu bớc vào

giai đoạn đổi mới cơ bản và toàn diện Giai đoạn này dự

kiến sẽ đợc thực hiện từ năm 2006 đến năm 2020 Đây làmột chủ chơng lớn, chắc chắn sẽ tạo ra một bớc ngoặt trong

đổi mới chơng trình giáo dục cao đẳng và đại học ở nớc ta.Chính bối cảnh này đặt ra trớc đề tài luận văn một tháchthức to lớn là vậy trong bối cảnh mới, chơng trình giáo dụcpháp luật trong các trờng cao đẳng kỹ thuật ở nớc ta phải đ-

ợc đặt ra nh thế nào? Vì vậy, quán triệt tinh thần đổi mớicơ bản và toàn diện giáo dục đại học trong giai đoạn tới là

điều nhất thiết phải đợc lĩnh hội

Một trong những chủ trơng lớn của Đảng và Nhà nớc về

đổi mới cơ bản và toàn diện giáo dục đại học ở nớc ta là gắn

kết chặt chẽ đổi mới giáo dục với nhu cầu tào đạo nhân lực trình độ cao phục vụ chiến lợc phát triển kinh tế-xã hội, đáp

ứng những đòi hỏi của công nghiệp hoá, hiện đại hoá, phùhợp với xu thế phát triển của khoa và công nghệ

Những mục tiêu chung chủ yếu của đổi mới cơ bản vàtoàn diện giáo dục đại học (trong đó bao hàm đào tạo cao

đẳng) là:

- Đến năm 2020, giáo dục đại học phải chuyển biến cơ

bản về chất lợng và qui mô

- Giáo dục đại học phải có năng lực cạnh tranh cao, thích

ứng và hoạt động hiệu quả trong cơ chế thị trờng định ớng xã hội chủ nghĩa

h Đạt đợc trình độ giáo dục đại học tiên tiến trong khu

vực

- Đáp ứng nhu cầu học tập của nhân dân, hiện đại hóa

đất nớc và hội nhập kinh tế quốc tế

Những mục tiêu cụ thể của đổi mới giáo dục đại họctrong thời gian tới cần phải đạt đợc là:

- Hoàn chỉnh mạng lới cơ sở giáo dục đại học trên phạm vi

toàn quốc

- Có sự phân tầng rõ rệt về chức năng, bảo đảm sự hợp

lý cơ cấu trình độ đào tạo, cơ cấu ngành nghề, cơ cấuvùng miền, đồng thời phù hợp với qui hoạch tổng thể pháttriển kinh tế-xã hội của cả nớc

- Phát triển các chơng trình đào tạo theo hai hớng:

nghiên cứu phát triển và nghề nghiệp ứng dụng

- Bảo đảm sự liên thông của các chơng trình đào tạo từ

trình độ thấp lên trình độ cao hơn

- Xây dựng và hoàn thiện hệ thống bảo đảm chất lợng

và kiểm định chất lợng giáo dục đại học

- Đạt đợc sự công nhận văn bằng tơng đơng với văn bằng

của các nớc trong khu vực và trên thế giới

- Xây dựng trờng đại học đẳng cấp quốc tế.

Theo hớng đó, giáo dục đại học sẽ đổi mới cơ cấu trình

độ đào tạo liên quan tới đào tạo trình độ cao đẳng Các ờng cao đẳng kỹ thuật, bản thân nó thiên về hớng đào tạonghề nghiệp ứng dụng chắc chắn sẽ đợc u tiên mở rộng quimô, đổi mới cơ cấu đào tạo theo mô hình đào tạo đại học

tr-đa giai đoạn, có qui định thêm các văn bằng, chứng chỉtrung gian

Đồng thời với việc đẩy mạnh xã hội hoá giáo dục, y tế, vănhoá, thể dục thể thao, Chính phủ đã khẳng định rõ chủ tr-

ơng chuyển các cơ sở giáo dục đại học bán công và một sốcơ sở giáo dục đại học công lập sang hoạt động theo cơ chế

t thục, phát triển các trờng cao đẳng cộng đồng và xây dựng qui chế chuyển tiếp đào tạo với các trờng đại học để

có thể mở rộng qui mô của loại hình này Nhà nớc cũng sẽ

khuyến khích mở cơ sở giáo dục đại học trong các tập đoàn,các doanh nghiệp lớn

Mặt khác, sẽ xây dựng và thực hiện lộ trình chuyển

sang chế độ đào tạo theo hệ thống tín chỉ, tạo điều kiện thuận lợi cho ngời học tích luỹ kiến thức, dễ dàng chuyển

đổi tín chỉ hoặc đào tạo liên thông với các cấp học tiếp

theo

Do vậy, nội dung đào tạo đại học và khung chơng trình

đào tạo đại học, trong đó có đào tạo trình độ cao đẳng sẽphải cơ cấu lại theo các cấp học cao đẳng, đại học, thạc sĩ,

tiến sĩ và giải quyết tốt mối quan hệ giữa giáo dục đại

c-ơng và giáo dục chuyên nghiệp.

Giáo dục đại học còn sẽ đợc triển khai việc dạy và họcbằng tiếng nớc ngoài, trớc mắt là bằng tiếng Anh; nâng caochất lợng các chơng trình đào tạo và nghiên cứu có sức thuhút ngời nớc ngoài và tiếp thu có chọn lọc các chơng trình

đào tạo tiên tiến trên thế giới; đạt đợc thoả thuận về tơng

đ-ơng chđ-ơng trình đào tạo với các cơ sở giáo dục quốc tế.

Những mục tiêu nói trên tất nhiên phải đợc quán triệt trong chơng trình đào tạo cao đẳng kỹ thuật, trong đó có

chơng trình giáo dục pháp luật ở các trờng này

Trong bối cảnh đó, với tinh thần và nội dung của nhữngmục tiêu nh đã nêu trên, Luật Giáo dục ghi nhận: đào tạo

trình độ cao đẳng giúp cho sinh viên có kiến thức chuyên môn và kỹ năng thực hành cơ bản để giải quyết những vấn

đề thông thờng thuộc chuyên ngành đào tạo và đào tạo những ngời học có phẩm chất chính trị, đạo đức, ý thức phục vụ nhân dân có kiến thức và năng lực thực hành nghề

nghiệp tơng xứng với trình độ đào tạo, có sức khoẻ, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Tuy nhiên, cần phải nói thêm về giáo dục là gì? ở nớc ta,các hoạt động giáo dục đợc thực hiện trên cơ sở nhữngnguyên lý cơ bản nh thế nào?

Có nhiều cách phân tích khác nhau trong nhân thức vềgiáo dục Trong luận văn này, trên cơ sở tập hợp và phân tíchnhiều ý kiến khác nhau về giáo dục, khái niệm giáo dục đợchiểu nh sau:

- Giáo dục là hoạt động có mục đích, có chơng trình, tác động vào con ngời thông qua một hệ thống các biện pháp tác động nhằm truyền thụ tri thức khoa học chuyên môn và kinh nghiệm, rèn luyện kỹ năng nghề nghiệp và lối sống, chuẩn bị cho đối tợng của giáo dục tham gia lao động,

đi vào đời sống xã hội và nâng cao chất lợng cuộc sống

Giáo dục là hoạt động tất yếu của phát triển xã hội loàingời, là một bộ phận cơ bản của quá trình tái sản xuất mởrộng lao động xã hội Theo khái niệm rộng, giáo dục bao gồmcả đào tạo, cung cấp các nguồn nhân lực cần thiết cho từnglĩnh vực hoạt động kinh tế - xã hội ủy ban quốc tế và giáodục thế kỷ xã hội đã đa ra triết lý giáo dục về xây dựng xãhội học tập, trong đó nền giáo dục của thời đại ngày nay

phải dựa trên bốn yêu cầu về học tập là học để biết, học để

làm việc, học để xây dựng nhân cách và học để chung sống với đồng loại.

Do vậy, chủ trơng của Đảng và Nhà nớc là đa dạng hóacác loại hình đào tạo đáp ứng không chỉ cho nhu cầu nhà n-

ớc mà cho toàn xã hội, ngời đi học phải đóng học phí, bãi bỏchế độ phân phối học sinh tốt nghiệp đại học, cao đẳng vàtrung học chuyên nghiệp dạy nghề cho phép và mở rộng từngbớc các trờng ngoài công lập nh bán công, dân lập, t thục cáctrờng liên doanh với các tổ chức quốc tế và các hãng 100%

đầu t vốn từ nớc ngoài, đây đợc coi là một bớc chuyển quantrọng của quản lý phát triển giáo dục đào tạo ở Việt Nam Sự

ra đời và phát triển nhanh chóng của các loại hình trờng, cơ

sở giáo dục và đào tạo ngoài công lập từ giáo dục mầm non

đến giáo dục đại học đã mang một diện mạo mới cho sự pháttriển và giáo dục Việt nam không chỉ ở khía cạnh đa dạngloại hình, huy động thêm nguồn lực xã hội cho sự phát triểngiáo dục, mà còn tạo tiền đề để thúc đẩy sự cạnh tranhlành mạnh cho giáo dục, từng bớc hình thành nền giáo dục và

đào tạo có định hớng tiên tiên và hiện đại trong phát triểnnguồn nhân lực Việc thực hiện chúng phải nhằm hoan thànhcác mục tiêu quốc gia cũng nh mục tiêu của từng địa phơng

Điều này đến nay vẫn đang trong quá trình phân cấp theongành dọc và phân cấp theo chiều ngang nhằm tiến tới một

sự phân định ranh giới rõ ràng về quyền hạn và tráchnhiệm, ý thức chung về thực hiện tốt các mục tiêu quốc gia.

Để có thể thực hiện thành công các chơng trình giáo dục và

đào tạo, Bộ giáo dục và Đào tạo có những bộ phận cấu thànhliên kết chặt chẽ: xây dựng chơng trình học, đào tạo giáoviên, quy chế thi tuyển, mạng lới thông tin theo ngành dọc, kếhoạch hóa và tiếp nhận các thông tin phản hồi

Về nguyên lý giáo dục, nền giáo dục nớc ta là nền giáo dục

xã hội chủ nghĩa có tính nhân dân, dân tộc, khoa học, hiện

đại, lấy chủ nghĩa Mác -Lênin và t tởng Hồ Chí Minh làm nền tảng t tởng Nền giáo dục nớc ta đợc thực hiện theo nguyên lý học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất,

lý luận gắn liền với thực tiễn, giáo dục nhà trờng kết hợp với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội.

Đờng lối ấy đợc thể chế hóa thành luật nh Luật Giáo dục

đã ghi “Nền giáo dục Việt Nam là nền giáo dục xã hội chủnghĩa có tính nhân dân, dân tộc, khoa học, hiện đại Lấychủ nghĩa Mác - Lênin và t tởng Hồ Chí Minh làm nền tảng”

1.1.2 Giáo dục pháp luật trong trờng cao đẳng kỹ

thuật

Giáo dục pháp luật trong các trờng cao đẳng rõ ràng là

một môn học thuộc phần giáo dục đại cơng.

Thực chất của giáo dục pháp luật là giảng dạy chính khoá

về pháp luật cho sinh viên cao đẳng.

Vậy nên quan niệm và giới giới hạn chơng trình giáo dụcpháp luật trong trờng cao đẳng kỹ thuật nh thế nào? nên cómột chơng trình giảng dạy qui mô nh thế nào với tính cách

là giáo dục hay giảng dạy pháp luật? Yêu cầu này có phải làyêu cầu đích thực hay không, hay chỉ là mầu mè? còn thựctiễn thì quan niệm giống nh giáo dục luân lý chung chung,trừu tợng? có cũng đợc, mà không có cũng đợc?

Dĩ nhiên nếu không thực hiện chơng trình giáo dụcpháp luật trong trờng cao đẳng, chúng ta vẫn đào tạo đợcnhững nhà chuyên môn, kỹ thuật giỏi Vậy thì ý nghĩa củagiáo dục pháp luật trong các trờng cao đẳng kỹ thuật là ở

đâu?

 Giáo dục pháp luật là giáo dục cái gì?

Giáo dục pháp luật là giáo dục cái gì? câu hỏi tởng nh rấtkhôi hài Nhng rất ít khi chúng ta xác định đợc giáo dục phápluật trong trờng cao đẳng là giáo dục cái gì?

- Là giáo dục ý thức tôn trọng pháp luật?

- Là giáo dục ý thức công dân?

- Là tuyên truyền và phổ biến rộng rãi pháp luật?

- Là giáo dục đạo đức hay là giáo dục chính trị?

Trong sách báo và trong thực tiễn hiện nay đang tồn tạimột số quan niệm khác nhau về giáo dục pháp luật.

Thứ nhất, có ngời cho rằng giáo dục pháp luật là một bộ

phận của giáo dục chính trị, t tởng và giáo dục đạo đức

Điều đó có nghĩa là nếu tiến hành giáo dục chính trị, t tởnghay đạo đức tốt thì trên thực tế có thể đạt đợc sự tôn trọngpháp luật ở ngời lao động Hay nói cách khác, sự hình thành

ý thức pháp luật ở quần chúng lao động đợc xem nh là “sảnphẩm phụ” của quá trình giáo dục chính tri, giáo dục đạo

Thứ hai, một quan niệm khác coi giáo dục pháp luật là

việc tuyên truyền, phổ biến pháp luật bằng các hình thức

và phơng thức khác nhau để mọi ngời chấp hành, làm theopháp luật

Thứ ba, lại có một quan niệm khác là chỉ nhấn mạnh và

xem những yếu tố khách quan nh điều kiện kinh tế - xã hội,thể chế chính trị và pháp luật nhà nớc, môi trờng giáo dục

là nhân tố quyết định vấn đề giáo dục ý thức chấp hành

pháp luật cho công dân, do đó thờng coi nhẹ giáo dục phápluật trong các trờng cao đẳng

Thứ t, một số ngời lại có quan niệm rằng điều kiện kinh

tế thấp kém, kỷ cơng pháp luật bị buông lỏng, đạo đức vàlối sống trong xã hội xuống cấp nh hiện nay thì giáo dục phápluật không thể đạt đợc mục đích mong muốn

Những quan niệm phiến diện trên đây có tác độngkhông nhỏ đến việc triển khai và nâng cao hiệu quả củacông tác giáo dục pháp luật

Khi nghiên cứu khái niệm giáo dục pháp luật trong các ờng cao đẳng kỹ thuật, về mặt phơng pháp luận, trớc hết

tr-phải xuất phát từ khái niệm chung về giáo dục đại học trong

hệ thống giáo dục quốc dân Giáo dục cao đẳng kỹ thuậtcần đợc xét trên cả hai phơng diện:

- Giáo dục đại học theo nghĩa bậc học.

- Giáo dục cao đẳng theo nghĩa một trình độ đào tạo

của bậc đại học

Mặt khác, giáo dục pháp luật cần dựa trên cơ sở lý luận

về giáo dục hiểu theo nghĩa rộng - tức là quá trình tác độngcủa tất cả những điều kiện khách quan và chủ quan (chế

độ kinh tế - xã hội, thể chế chính trị - pháp luật, trình độdân trí nói chung, môi trờng sống ) đến ý thức và đờisống tinh thần của con ngời

Xuất phát từ khái niệm chung về giáo dục, chúng ta thấy

giáo dục pháp luật là hình thức giáo dục cụ thể, là “cái riêng,

cái đặc thù” trong mối quan hệ giữa giáo dục pháp luật vớigiáo dục nói chung Giáo dục pháp luật với t cách một bộ phậncủa giáo dục, vừa mang những nét chung của quá trình giáodục, sử dụng các hình thức và phơng pháp của quá trìnhgiáo dục nói chung, vừa có những nét đặc thù

ở cấp đào tạo đại học, cao đẳng nh đã nói ở trên, giáodục pháp luật thuộc phần giáo dục đại cơng, vì thế trớc hết,

nh một môn học chính khoá, nó phải đợc giảng dạy nội dung

cơ bản và cơ sở lý thuyết về pháp luật, nhằm hình thành trithức ở trình độ cao đẳng về pháp luật, hình thành tìnhcảm, lòng tin đối với pháp luật (mục đích cảm xúc) và xâydựng thói quen thực hiện hành vi hợp pháp (mục đích hànhvi)

Giáo dục pháp luật có nội dung riêng, đó là sự tác động

có định hớng cơ bản là chuyền tải tri thức lý luận và thực tiễn về hai hiện tợng nhà nớc và pháp luật

Giáo dục pháp luật với ý nghĩa là một một dạng giáo dục

việc hình thành tri thức pháp luật, cảm xúc và lòng tin vàopháp luật, làm cơ sở cho hành vi và lối sống theo pháp luậtcủa mọi công dân

 Mục đích của giáo dục pháp luật trong các trờng cao đẳng kỹ thuật

Giáo dục pháp luật trong trờng cao đẳng kỹ thuật đợc

thực hiện thông qua việc tổ chức hoạt động giảng dạy và học tập về luật học, trong đó giảng viên giảng giải cặn kẽ, có mục đích, có hệ thống nội dung cơ bản và cơ sở lý thuyết

về luật pháp và thực tiễn của đời sống pháp luật, cung cấp

cho sinh viên những kiến thức khoa học cơ bản về pháp luật,nhằm làm cho sinh viên có hiểu biết nhất định một số vấn

đề lý luận cơ bản nhất về nhà nớc và pháp luật hình thànhtri thức pháp luật, ý thức trách nhiệm, văn hóa pháp luật, làmcơ sở cho hành vi xử sự phù hợp với quy định pháp luật, gópphần đào tạo lên độ ngũ kỹ s kỹ thuật trong tơng lai

Xác định mục đích giáo dục pháp luật cho sinh viên làmột vấn đề quan trọng hàng đầu đối với việc xây dựng ch-

ơng trình nội dung giáo dục pháp luật và toàn bộ công tác tổchức thực hiện Thực tiễn trong thời gian vừa qua cho thấyviệc xác định mục đích giáo dục pháp luật cho sinh viên cha

đợc cụ thể và thống nhất, tính định hớng cha rõ ràng vàphần nhiều bị động Có thể thấy rõ điều đó trong việc

xây dựng chơng trình, xác định các hình thức giáo dụcpháp luật, trong việc tạo lập các điều kiện vật chất bảo đảmcho công tác giáo dục pháp luật đạt kết quả

Vấn đề then chốt nhất trong việc xác định mục đíchcủa giáo dục pháp luật cho sinh viên là phải căn cứ vào mục

đích và yêu cầu của đào tạo cao đẳng, xuất phát từ hiệnthực khách quan, phù hợp với đối tợng sinh viên tránh khuynh h-ớng áp đặt chủ quan, những căn cứ đó có thể là:

- Phải xuất phát từ nhu cầu giáo dục và đào tạo toàn diện

cho sinh viên

- Phải xuất phát từ thực trạng tình hình hiểu biết pháp

luật và ý thức tôn trọng pháp luật của sinh viên hiện nay rấtthấp, tri thức pháp luật của họ hầu nh không đáng kể

- Phải xuất phát từ đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi.

Việc xác định mục đích của giáo dục pháp luật sẽ quy

định việc xác định hình thức, phơng tiện, phơng pháp vànội dung của giáo dục, đồng thời còn giúp cho việc xác địnhhiệu quả của quá trình giáo dục Không dựa vào mục đíchcủa giáo dục pháp luật, chẳng những không thể đánh giá màcòn không thể tiến hành tìm kiếm các chỉ số xác địnhhiệu quả của giáo dục pháp luật Với ý nghĩa nh vậy, mục

đích của giáo dục pháp luật đợc xác định nh trên là phù hợp,

đáp ứng đợc các nhu cầu của xã hội ta, phù hợp với thực tiễn

để có khả năng trở thành hiện thực và giúp ích cho việc

đánh giá, nâng cao hiệu quả giáo dục pháp luật ở nớc tatrong từng thời kỳ

Mục đích của việc giáo dục pháp luật trong các trờng cao

đẳng là hình thành ở sinh viên ý thức pháp luật, làm cơ sởcho sự hình thành hành vi và thói quen hành vi phù hợp vớicác chuẩn mực pháp luật Hình thành ở sinh viên tình cảm

và thái độ đúng đắn đối với pháp luật, lòng tin vào phápluật

Có tri thức về pháp luật cha có nghĩa là đã có tình cảm

đúng đắn và lòng tin vào pháp luật Đó mới chỉ là cơ sởnhận thức tạo niềm tin bên trong ở mỗi sinh viên Do vậy, việcbiến nhận thức thành niềm tin, động cơ bên trong cho sinhviên là yêu cầu quan trọng Thiếu tự tin, thiếu tình cảm sẽkhông tạo ra đợc các hành vi hợp pháp và khả năng chấp hànhpháp luật nghiêm chỉnh

Trong hệ thống các mục đích của giáo dục pháp luật thìmục đích hình thành hành vi hợp pháp cho sinh viên có ýnghĩa đặc biệt quan trọng Bởi lẽ, suy cho đến cùng kếtquả của giáo dục pháp luật đợc biểu hiện ở ứng xử theo phápluật của mọi sinh viên Đây chính là cái đích cần đạt đợccủa giáo dục pháp luật Giáo dục các hành vi hợp pháp là giáo

dục để hình thành ở sinh viên thói quen tuân theo phápluật Thói quen phần lớn là kết quả của niềm tin bên trong và

sự tự ý thức sâu sắc đợc lặp đi lặp lại nhiều lần thông quacác hành vi xử sự Do vậy, giáo dục để hình thành hành vihợp pháp là một việc khó khăn, lâu dài

Mục đích của giáo dục pháp luật là phải bằng nhữnghình thức, phơng thức tác động khác nhau tạo cho mọi sinhviên tình cảm đúng đắn và niềm tin vào pháp luật đợcbiểu hiện ra thành những hành vi hợp pháp trong đời sốnghàng ngày

Song việc hình thành tình cảm, lòng tin bền vững vàopháp luật ở sinh viên, một vấn đề không đơn giản, gặp phảinhững trở ngại Tình trạng kỷ cơng pháp luật bị buông lỏng,những tập tục của ngời sản xuất nhỏ tác động không ítvào lớp ngời trẻ tuổi Do vậy giáo dục pháp luật cần có địnhhớng rõ ràng, có nội dung, hình thức phù hợp mới đạt đợc mục

đích đề ra Trớc hết, các chủ thể giáo dục mà trực tiếp làcác nhà giáo dục phải có lòng tin và tình cảm đúng đắn vớipháp luật mới có thể truyền cho sinh viên những tình cảm vàlòng tin ấy Đúng nh Các Mác đã nói “Ngời đi giáo dục cũngphải đợc giáo dục ”

Nét đặc thù của mục đích giáo dục pháp luật trong các

trờng cao đẳng trớc hết do vị trí tơng lai của những ngời

học ở những trờng đó quyết định Trong vốn học vấn

chung, đặc biệt trong vốn học vấn nghề nghiệp của họ

không thể thiếu đợc một bộ phận quan trọng là hiểu biết về

pháp luật ý thức pháp luật của sinh viên hôm nay sẽ là một bộphận quan trọng của nhân cách ngời cán bộ khoa học, cán bộ

kỹ thuật, cán bộ quản lý mai sau Từ đó, họ không nhữngbiết sống và làm việc theo pháp luật với t cách là ngời côngdân mà còn biết sống và làm việc theo pháp luật, bảo vệpháp luật với t cách là những ngời đã có những cơng vị xã hộiquan trọng, những vị trí chủ chốt ở các tầng bậc trong hệthống nghề nghiệp ở mỗi ngời Nh vậy, có thể nói rằng giáo

dục pháp luật trong các trờng cao đẳng là một yêu cầu khách quan nhằm chuẩn bị có hệ thống cho thế hệ trẻ vào

đời biết sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật, gópphần xây dựng dần dần một xã hội có kỷ cơng, một nhà nớcpháp quyền và một nền dân chủ có pháp chế

Tất cả các mục đích trên tạo lên một thể thống nhất có

mối quan hệ tác động lẫn nhau, bổ sung cho nhau tạo thành

ý thức pháp luật xã hội chủ nghĩa trong sinh viên Khi tiếnhành giáo dục phải hớng hoạt động nhằm vào cả ba mục

đích, chứ không phải là quá trình tác động rời rạc theo từngcông đoạn, trớc hết là trang bị tri thức, sau đó là bồi dỡngtình cảm và cuối cùng mới là giáo dục thói quen xử sự hợp

pháp Thiếu hoặc coi nhẹ một nội dung nào mục đích củagiáo dục pháp luật sẽ không hoàn chỉnh bởi vì” không phải

đơn thuần về lý luận pháp luật, cũng không phải chỉ họcnhững quy định cụ thể của pháp luật một cách khô khan mà

là quá trình bồi dỡng và nâng cao ý thức pháp luật xã hội chủnghĩa ” [44] Việc xác định đúng đắn mục đích của giáodục pháp luật cho sinh viên có ý nghĩa cực kỳ quan trọngtrong toàn bộ quá trình giáo dục pháp luật Song để đạt đợcmục đích đã xác định, giáo dục pháp luật cần phải thựchiện đúng những yêu cầu của giáo dục học nói chung và yêucầu của giáo dục pháp luật nói riêng

Nh vậy để nâng cao chất lợng và hiệu quả của giáo dụcpháp luật trong nhà trờng trớc hết phải xác định đúng mục

đích, quán triệt yêu cầu của giáo dục pháp luật Đây là vấn

đề có tính nguyên tắc, là cơ sở cho việc xây dựng nộidung chơng trình cũng nh các hình thức, biện pháp giáo dụcpháp luật

Khi đã xác định rõ đợc mục đích yêu cầu thì vấn đềcần phải giải quyết tiếp theo là nội dung chơng trình giáodục pháp luật, tức là dạy và học những gì? nội dung dạy vàhọc pháp luật trong nhà trờng phải đảm bảo sự cân đốitrong toàn bộ chơng trình giáo dục nhất là trong tình hìnhtiếp tục điều chỉnh cải cách giáo dục hiện nay, nhiều môn

học mới đã và sẽ đa vào chơng trình học tập nh tin học, dân

số và kế hoạch hóa gia đình Tính cân đối của nội dunggiáo dục pháp luật nằm trong toàn bộ hệ thống các môn họcnói chung và trong nội dung giáo dục về chính trị, t tởng và

đạo đức nói riêng, phải đợc đảm bảo Do vậy nội dung giáodục pháp luật qúa sơ lợc hoặc ngợc lại quá nặng nề, tách rờimột cách cô lập với các môn học khác là không khoa học vàkhông thực tế Nội dung giáo dục pháp luật phải phù hợp với

đặc điểm tâm, sinh lý và quy luật nhận thức của sinh viên

Đây là một vấn đề khó, nhất là trong việc biên soạn chơngtrình, bởi lẽ bản thân các quy phạm pháp luật đôi khi baohàm những khái niệm pháp lý trừu tợng, trình tự và kết cấutrong từng quy phạm cũng hết sức chặt chẽ, lôgíc Nghệthuật diễn giảng của giáo viên là biến những khái niệm pháp

lý đó thành những hớng dẫn hành động thực tế, sao chosinh viên dễ hiểu, hiểu đúng và vận dụng thiết thực trongcuộc sống

Thử đặt một số câu hỏi liệu chúng ta có thể đơn giảnhoá chỉ giảng dạy chuyên môn kỹ thuật trong các trờng cao

đẳng kỹ thuật thay vì học cả các môn học khác nh triếthọc, kinh tế chính trị học, luật học vì chúng ta cần cácnhà kỹ thuật có trình độ cao đẳng, chứ không cần nhữngngời biết hoặc nói lý thuyết về đạo đức và pháp luật? Nói

cách khác liệu có nên phân nền giáo dục đại học và cao

đẳng thành hai nền giáo dục - một nền giáo dục "phổthông" về những môn văn hoá (đại cơng) và một nền giáodục chỉ tập trung "chuyên sâu" vào các môn kỹ thuật haykhông?

Để trả lời chung về những vấn đề nêu ra, dới đây xintrình bày rõ hơn về vai trò và ý nghĩa của giáo dục phápluật trong các trờng cao đẳng kỹ thuật Trớc hết cần phảikhẳng định rằng đào tạo trình độ cao đẳng và đại học

trớc hết là nhằm phát triển năng lực trí tuệ của con ngời, những năng lực trí tuệ mà thiếu chúng thì con ngời không thể hoàn tất đợc một công việc trí tuệ nào, nhất là trí tuệ

về khoa học kỹ thuật Do đó, đào tạo cao đẳng không thể

bị trói buộc chỉ vào những môn kỹ thuật chuyên ngành,

nh-ng cũnh-ng khônh-ng nên lạm dụnh-ng thái quá nhữnh-ng môn khoa học xãhội, chẳng hạn nh giảng dạy về văn chơng hay các môn nghệthuật

Đào tạo cao đẳng kỹ thuật ở nớc ta, theo truyền thống,trong chơng trình có giáo dục pháp luật và một số môn khoahọc xã hội thuộc phần giáo dục đại cơng Khẳng định rằngnhững môn học đó có ý nghĩa rất quan trọng cho việc đàotạo và phát triển những nhà chuyên môn kỹ thuật hàng đầu

Có thể nói rằng nếu không có các môn khoa học giáo dục đại

cơng, bao gồm cả giáo dục pháp luật trong các trờng học(trong đó có trờng cao đẳng) thì chúng ta chỉ có thể đàotạo đợc những nhà kỹ thuật, mà những ngời ấy sẽ không thểhiểu những nguyên lý cơ bản đằng sau những hoạt động

mà họ thực hiện

Vì vậy, giáo dục pháp luật trong các trờng cao đẳng kỹ

thuật nhằm góp phần để sản sinh ra những con ngời có trí tuệ, biết cách sử dụng trí tuệ và phát triển khả năng chuyên môn của mình, để họ sử dụng kiến thức và khả năng chuyên môn một cách có trách nhiệm với t cách là một công dân, biết sử dụng đúng đắn các quyền con ngời và quyền công dân chân chính của mình, chứ không phải chỉ là những nhà kỹ thuật đợc đào tạo nhng không có tri thức về xã hội

Cho nên chỉ có thể đào tạo nghiêm túc chơng trình giáodục đại cơng, bao gồm cả giáo dục pháp luật trong các trờngcao đẳng kỹ thuật mới có thể đạt đợc mục tiêu của giáo dụcnớc ta Do đó, đào tạo trình độ cao đẳng kỹ thuật khôngchỉ đào tạo đơn thuần về kỹ thuật và ngành nghề kỹthuật Có nh vậy đào tạo trình độ cao đẳng mới phát triểnnăng lực trí tuệ và vun đắp những kỹ năng, chuẩn bị chosinh viên trở thành con ngời toàn diện và trởng thành cùng với

ý thức chấp hành pháp luật và tinh thần trách nhiệm nghềnghiệp.

Tuy nhiên cần phải khẳng định rằng giáo dục pháp luậtphức tạp hơn rất nhiều so với việc giảng dạy chuyên môn kỹthuật Chúng ta có thể giảng dạy sinh viên cao đẳng đại học

lý thuyết về đạo đức và pháp luật, nhng nh thế không đủ

để ngăn họ có thể hành động gian dối trong các kỳ thi cử,

kể cả thi môn học về pháp luật Bởi vì ý thức và nhân cáchcon ngời là một phẩm chất của toàn bộ con ngời với t cách cánhân là tổng hoà của các mối quan hệ xã hội Không hẳnmột sinh viên học thuộc lòng các nội dung đợc giảng dạy vềluật pháp đã là ngời chấp hành pháp luật một cách nghiêmtúc Nhân cách của con ngời là kết quả của một quá trìnhrèn luyện lâu dài, thậm chí cả đời ngời với những kinhnghiệm vô cùng phong phú

Trong công cuộc đổi mới và phát triển toàn diện đất nớc,trong quá trình xây dựng nhà nớc pháp quyền xã hội chủnghĩa, thiết lập một xã hội “công bằng, dân chủ, văn minh”,giáo dục pháp luật trở thành nhiện vụ trọng tâm Trong lời bếmạc Kỳ họp thứ IV Quốc hội khóa XI, Chủ tịch Quốc hộiNguyễn Văn An đã nhấn mạnh việc ban hành đợc nhiều đạoluật là rất quan trọng, nhng quan trọng hơn là phải làm chopháp luật phát huy tác dụng tích cực trong cuộc sống Để làm

đợc điều này các cơ quan hữu quan cần khẩn trơng banhành các văn bản hớng dẫn thi hành làm tốt việc triển khaithực hiện, tăng cờng công tác tuyên truyền, phổ biến, giáodục pháp luật; kịp thời xử lý nghiêm minh các hành vi vi phạmpháp luật.

Giáo dục pháp luật trong các trờng cao đẳng kỹ thuật cótác động quan trọng và trực tiếp trong việc trang bị kiếnthức pháp luật, bồi dỡng tình cảm, ý thức trách nhiệm và khảnăng điều chỉnh các hành vi đúng đắn cho đội ngũ cán bộchuyên môn kỹ thuật Giáo dục pháp luật còn góp phần tạo ranhững điều kiện thuận lợi cho việc nâng cao hiệu lực vàhiệu quả học tập chuyên môn đối với sinh viên, thúc đẩy việcnâng cao ý thức học tập của sinh viên

Điều quan trọng xin đợc nhấn mạnh ở đây là, đối với

ng-ời dân, cũng nh đối với sinh viên, mục tiêu hàng đầu của

ch-ơng trình giáo dục pháp để giúp họ thực hiện các quyền con ngời và quyền tự do dân chủ của mình trong khuôn khổ của luật pháp Vấn đề ở chỗ phải làm cho sinh viên,

cũng nh mỗi ngời hiểu đợc rằng pháp luật không phải chỉ làcấm đoán, hạn chế tự do hay áp đặt nghĩa vụ, mà giáo dụcpháp luật để mọi ngời hiểu mình có quyền làm những việckhông trái với đạo đức và luật pháp không cấm Giáo dục pháp

luật góp phần tạo cho sinh viên năng lực sử dụng pháp luật và

kỹ năng chuyên môn phục vụ cuộc sống

Vì thế khi đề cập đến vấn đề giáo dục pháp luật mộtmặt phải khẳng định rằng đó là một bộ phận không thểtách rời của qúa trình giáo dục chung, mặt khác giáo dụcpháp luật có những nét riêng, phản ánh tính đặc thù của nó

đợc thể hiện ở chỗ có chơng trình riêng

 Tính đặc thù của giáo dục pháp luật trong các ờng cao đẳng kỹ thuật

tr-Tính đặc thù của giáo dục pháp luật trong các trờng cao

đẳng kỹ thuật thể hiện ở những điểm sau:

Thứ nhất, giáo dục pháp luật trong các trờng cao đẳng kỹ thuật là giảng dạy chính khoá một môn học thuộc chơng

trình đào tạo chính thức ở trình độ cao đẳng, thuộc hệthống đào tạo đại học Nội dung giảng dạy về pháp luật trong

các trờng cao đẳng kỹ thuật bao gồm giảng dạy về những nội dung cơ bản và cơ sở lý thuyết về luật pháp và giảng dạy

về thực tiễn của đời sống pháp luật, trong đó bao hàm giảng dạy một cách có chọn lọc nội dung luật thực định

Sinh viên phải thi hoặc kiểm tra môn học này nh đối vớinhững môn học khác, cùng với những môn học khác, sinh viênphải thi hoặc kiểm tra đạt mới hoàn thành nhiệm vụ và đợctốt nghiệp