* Dự kiến trả lời: Tóm tắt văn bản tự sự : Là kể lại một cốt truyện nào đó để người đọc hiểu được nội dung cơ bản của tác phẩm ấy, khi tóm tắt cần phải chú ý: - Phải căn cứ vào những yếu[r]
Trang 1- Biết được cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong một tác phẩm truyện truyền kì
- HS thấy rõ số phận oan trái của người phụ nữ dưới chế độ phong kiến và vẻ đẹptruyền thống trong tâm hồn của họ qua nhân vật Vũ Nương
- Thấy được sự thành công về nghệ thuật của tác phẩm: nghệ thuật dựng truyện, dựngnhân vật, sự sáng tạo trong việc kết hợp những yếu tố kì ảo với những tình tiết cóthực tạo nên vẻ đẹp riêng của loại truyện truyền kì
- HS thấy được niềm cảm thương của tác giả với số phận oan nghiệt của người phụ
nữ Việt Nam trong xã hội phong kiến
- Mối liên hệ giữa tác phẩm và truyện “Vợ chàng Trương”
2 Kĩ năng
+ Kĩ năng bài học:
- Rèn luyện kĩ năng đọc và phân tích nhân vật
- Vận dụng kiến thức đã học để đọc hiểu tác phẩm viết theo thể loại truyền kì
- Cảm nhận được những chi tiết nghệ thuật độc đáo trong tác phẩm tự sự có nguồngốc dân gian
- Kể lại được truyện
+ Kĩ năng sống: giao tiếp, tư duy phê phán
3 Thái độ
- Bồi dưỡng thái độ trân trọng vẻ đẹp của người phụ nữ xưa, đồng cảm với số phậnbất hạnh của họ, có thái độ phê phán sự bất công của xã hội phong kiến
* Tích hợp giáo dục đạo đức: các giá trị TÌNH YÊU THƯƠNG, HẠNH PHÚC,
GIẢN DỊ, TÔN TRỌNG, TRÁCH NHIỆM, KHOAN DUNG
- GD ý thức đấu tranh với những bất công của xã hội;
- Trân trọng vẻ đẹp và cảm thông với nỗi khổ của người phụ nữ trong xã hội phongkiến;
- Nhân ái, khoan dung, tự trọng;
- Yêu gia đình, có trách nhiệm với bản thân
4 Định hướng phát triển năng lực
- Năng lực giải quyết vấn đề, sáng tạo, hợp tác, tự quản bản thân
- Năng lực giao tiếp, thưởng thức văn học
II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
- Giáo viên: nghiên cứu kĩ sách giáo khoa, sách bài tập, sách giáo viên, hướng dẫnchuẩn kiến thức kĩ năng, tư liệu tham khảo; chuẩn bị kế hoạch dạy học, thiết bị,phương tiện dạy học,
Trang 2- Học sinh: đọc kĩ sách giáo khoa, sách bài tập, những tài liệu liên quan; soạn bài; vàchuẩn bị đầy đủ theo hướng dẫn về nhà của giáo viên
- Kiểm tra sĩ số học sinh
- Kiểm tra vệ sinh, nề nếp
? Bản tuyên bố nêu ra những nhiệm vụ nào, dựa trên cơ sở nào? ( 5 đ)
Gợi ý trả lời :
- Qua bản: “ Tuyên bố thế giới về sự sống còn, quyền được bảo vệ và phát triển
cuả trẻ em”.Bảo vệ quyền lợi, chăm lo đến sự phát triển của trẻ em là một trong
những vấn đề quan trọng, cấp bách, có ý nghĩa toàn cầu Văn bản đã khẳng định vàcam kết thực hiện những nhiệm vụ có tính toàn diện vì sự sống còn, phát triển của trẻ
em, vì tương lai của toàn nhân loại ( 5 đ)
- Phần nhiệm vụ tác gỉa đã trình bày một cách cụ thể và toàn diện các nhiệm vụ từnhiệm vụ cấp bách trước mắt đến tương lai lâu dài vì sự sống còn, phát triển của trẻ
em và tương lai nhân loại ( 5 đ)
3 Bài mới (39’)
3.1 Hoạt động khởi động (2’)
- Mục tiêu: Tạo tâm thế cho các em vào bài mới.
- Phương pháp và kĩ thuật: Vấn đáp, nêu vấn đề, gợi mở
Trang 33.2 Hoạt động hình thành kiến thức (37’)
Mục tiêu: Hướng dẫn học sinh hình thành kiến thức trong bài học
PP-KT: hoạt động cá nhân, nêu vấn đề, tái hiện, thuyết trình,kt động não.
Tiến trình:
* Hoạt động 1 : Tìm hiểu chung về tác giả tác phẩm
Thời gian: 5 phút
Mục tiêu: HDHS tìm hiểu chung về tác giả, tác phẩm
PP: thuyết trình, vấn đáp
Kĩ thuật: hỏi và trả lời, động não, “trình bày một phút”, tóm tắt tài liệu,
? Trình bày hiểu biết của em về tác giả?
Hs phát biểu (Dựa vào phần thông tin đã chuẩn
bị ở nhà)
GV bổ sung: Nguyễn Dữ thuộc dòng dõi khoa
bảng, con của tiến sĩ Nguyên Tường Phiêu (tiến
sĩ khoa Bính Thìn- 1486 ?)
Hiện chưa rõ cụ thể năm sinh năm mất của ông
Nhưng theo các tài liệu để lại có thể đoán định
ông sống vào nửa đầu thế kỷ XVI, là học trò của
Tuyết Giang Phu Tử Nguyễn Bỉnh Khiêm Chế
độ phong kiến nhà Hậu Lê, sau một thời kì phát
triển rực rỡ cuối thế kỷ XV, đến đây đã bắt đầu
lâm vào tình trạng khủng hoảng, chính sự suy
yếu, các tập đoàn phong kiến Lê, Trịnh, Mạc
tranh giành quyền lực, gây lên loạn lạc liên
miên Chán nản trước thời cuộc lại chịu ảnh
hưởng của thầy học, sau khi đỗ Hương cống
Nguyễn Dữ chỉ làm quan có một năm rồi cáo
về, sống ẩn dật ở vùng núi rừng Thanh Hóa Đó
là cách phản kháng của nhiều trí thức tâm huyết
đương thời Tuy vậy, nhưng ông vẫn không từ
bỏ hoài bão giúp đời
? Em hiểu thế nào là Truyền kì mạn lục ?
- Truyền kì:Thể loại truyện ngắn viết về những
? Qua phần chuẩn bị ở nhà, em hãy giới thiệu
về tác phẩm: Truyền kì mạn lục”của tác giả
nguyễn Dữ?
- Chuyện người con gái Nam Xương là thiên
thứ 16 trong 20 truyện của truyền kì mạn lục,
theo lối văn xuôi cũ, viết bằng chữ Hán, có
I Giới thiệu chung
1 Tác giả Nguyễn Dữ
- Sống ở thế kỷ XVI lúc chế độphong kiến lâm vào tình trạngloạn li suy yếu
- Là học trò của Nguyễn BỉnhKhiêm , là người học rộng, tàicao nhưng chỉ làm quan một nămrồi về sống ẩn dật ở quê nhà
2 Tác phẩm
- Là truyện thứ 16/ 20 truyện củaTruyền kỳ mạn lục được viếtbằng chữ Hán
- Truyện được tái tạo trên cơ sở
truyện cổ tích: “Vợ chàng Trương”.
Trang 4nhiều câu biền ngẫu.
- Truyền kì mạn lục: là ghi chép tản mạn những
truyện thần kì với các yếu tố tiên phật , ma quỷ
vốn được lưu truyền rộng rãi trong dân gian
Truyện truyền kì thường mô phỏng những cốt
truyện dân gian hoặc dã sử vốn đã được lưu
truyền rộng rãi trong nhân dân( cũng có khi cốt
truyện là của Trung Quốc, nhưng lại được phát
triển trên cơ sở XH Việt Nam ) Sau đó bằng tài
năng sáng tạo củ mình, các tác gỉa sắp xếp lại
những tình tiết, bồi đắpthêm cho đời sống của
n/vật các yếu tố kì ảo Bởi thế, truyện có ma
quỷ, thần tiên hay yêu tinh, thủy quái nhưng
khát vọng của người trí thức có lương tri trước
những vấn đề lớn của thời đại, cuả con người
* Hoạt động 2: (11’) Đọc – tìm hiểu chú thích, bố cục kết cấu văn bản Mục tiêu: HDHS đọc, tìm hiểu chú thích và bố cục văn bản
PP-KT: đọc diễn cảm, vấn đáp, động não
GV hướng dẫn cách đọc: Rõ ràng, dứt khoát,
phân biệt giọng điệu trong đối thoại thể hiện
tâm trạng từng nhân vật
? Câu chuyện kể về cuộc đời, số phận của ai?
như thế nào? Hãy tóm tắt truyện từ nhân vật
chính ?
- Câu chuyện kể về số phận oan nghiệt của một
người phụ nữ nhan sắc, đức hạnh chỉ vì một lời
nói ngây thơ của con trẻ mà bị nghi ngờ phải tự
kết liễu đời mình để tỏ rõ lòng trong sạch
? Em hãy xác định bố cục của văn bản? Nêu nội
dung chính của từng phần?
- Chia 3 phần:
+ Phần 1: Từ đầu đến cha mẹ đẻ mình : Cuộc
hôn nhân giữa Trương Sinh và Vũ Nương, sự xa
cách do chiến tranh và phẩm hạnh của nàng
trong thời gian xa cách
+ Phần 2: Tiếp theo đến qua rồi: Nỗi oan khuất
và cái chết bi thảm của Vũ Nương
+ Phần 3: Cuộc gặp gỡ giữa Phan Lang và Vũ
Nương ở động Linh phi, Vũ Nương được giải
Trang 5Hoạt động 3 (12’) Tìm hiểu nội dung, nghệ thuật văn bản Mục tiêu: HDHS tìm hiểu giá trị nội dung và nghệ thuật văn bản;
PP: đàm thoại, giảng bình, phân tích; Kt: đặt câu hỏi, động não
?Nhân vật Vũ Nương được miêu tả trong hoàn
cảnh nào? ở từng hoàn cảnh Vũ Nương đã bộc
lộ những đức tính gì?
Hs phát biểu → Gv chốt
*Trong cuộc sống vợ chồng: luôn giữ khuôn
phép, không để xảy ra bất hoà
*Khi tiễn chồng đi lính:+ Không màng danh lợi
chỉ mong 2 chữ bình yên
+ Cảm thông nỗi vất vả của chồng
+ Nói lên nỗi nhớ nhung của mình
Quả thực, Vũ nương là một người yêu chồng tha
thiết Trong hoàn cảnh bất khả kháng ấy, nàng
không màng đến công danh mà chỉ mong chồng
bình yên trở về Cách nói của nàng rất chân
thành tha thiết Nó thể hiện được một tình yêu
sâu nặng của, một người vợ thảo hiền, nết na
với chồng Nó làm yên lòng và động viên người
ra đi (Trong khi Trương Sinh thụ động, không
lo nghĩ gì cho mẹ già và người vợ đang mang
thai)
*Khi xa chồng:
+ Thuỷ chung, nhớ chồng tha thiết dài theo
năm tháng
+ Nuôi dạy con chu đáo, đảm đang, tháo vát
+ Chăm sóc mẹ chồng tận tình chu đáo, thuốc
thang đầy đủ, …lo liệu ma chay như cha mẹ đẻ
? GV yêu cầu 1 Hs đọc lời trăng trối của mẹ
chồng?Lời nói đó cho ta thấy điều gì?
- Lời trăng trối của mẹ chồng: ghi nhận nhân
cách, công lao đối với gia đình chồng
* Khi ở dưới thủy cung: gặp Phan Lang đã hỏi
thăm, khóc khi nghe kể về nhà xưa, vườn cũ =>
nặng lòng với gia đình
* Khi Trương Sinh lập đền giải: đã hiện lên =>
sự bao dung vị tha
? Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật nào
trong đoạn văn trên? Nêu tác dụng của biện
3 Phân tích
a Nhân vật Vũ Nương
- Người vợ thủy chung, nàng dâu hiếu thảo
Trang 6pháp nghệ thuật đó?
- Câu văn nhịp nhàng theo lối biền ngẫu, nhiều
hình ảnh ước lệ điển tích: thế chẻ tre, dưa chín
quá kì, liễu rủ bãi hoang, thư tín nghìn hàng,
cánh hồng bay bổng, tình muôn dặm quan san
- Lời kể ngắn nhưng thể hiện được thái độ trân
trọng của tác giả đối với nhân vật Vũ Nương
? Qua phân tích em nhận thấy Vũ Nương là
người phụ nữ như thế nào?
2 Hs phát biểu → Gv chốt
- Là một người vợ thuỷ chung, một nàng dâu
hiền thảo, một người mẹ rất mực yêu thương
con, hết lòng vun đắp cho hạnh phúc gia đình
GV: Người phụ nữ đức hạnh như Vũ Nương
xứng đáng có một cuộc sống hạnh phúc trọn vẹn
như Nàng hằng mong muốn Thế nhưng cuộc
đời của Nàng có được như vậy hay không? Vì
sao Nàng phải chịu cái chết oan uổng như vậy?
Tiết sau chúng ta nghiên cứu tiếp
Vũ Nương là một người vợ thuỷchung, một nàng dâu hiền thảo,một người mẹ rất mực yêu thươngcon, một người phụ nữ bao dung,
vị tha, nặng lòng với gia đình
Điều chỉnh, bổ sung
GV cho hs hoạt động cá nhân trong 3p
3.4 Hoạt động tìm tòi, mở rộng (3’)
- Mục tiêu: Học sinh vận dụng kiến thức để liên hệ thực tiễn, tìm tòi mở rộng kiến thức
- PP-KT: Nêu vấn đề, thuyết trình, giao việc, KT động não, hợp tác.
GV yêu cầu HS tìm đọc một số truyện khác trong tác phẩm “Truyền kì mạnlục” của Nguyễn Dữ Tóm tắt lại truyện đã đọc
Điều chỉnh, bổ sung
Trang 73.5 Hướng dẫn học bài và chuẩn bị bài (2’)
- Đọc và tóm tắt văn bản? Phân tích hình ảnh nhân vật Vũ Nương một người phụ nữđảm đang, người con hiếu thảo, người vợ thủy chung?
PHIẾU HỌC TẬP
Nếu kể về nỗi oan trái của Vũ Nương em sẽ tóm tắt như thế nào?
? Có người cho rằng Vũ Nương chết là do chính nàng; có người cho là do Trương Sinh và béĐản.Trình bày ý kiến của em nguyên nhân nào dẫn đến cái chết của Vũ Nương ?
? Vũ Nương đã có những cách nào để giải oan cho mình?
? Trong những lời nói của Vũ Nương, lời nào bày tỏ tình cảm gắn bó vợ chồng, lời nào đau xót nhất, gợi thương cảm cho người đọc người nghe?
? Qua những lời lẽ của Vũ Nương, em cảm nhận được điều gì đáng quý trong tâm hồn nàng?
? Cuối cùng, Vũ Nương đã chọn cái chết theo cách: “tắm gội chay sạch, ra bến Hoàng Giang ngửa mặt lên trời mà than; nói xong gieo mình xuống sông mà chết” Theo em cái chết ấy nói với chúng ta những gì về nhân cách con người Vũ Nương?
? Qua đó em thấy số phận con người đặc biệt là người phụ nữ trong XHPK như thế nào?
? Vậy đến đây em hiểu nỗi oan khuất của Vũ Nương bắt nguồn từ nguyên nhân nào? Qua cái chết oan khuất của Vũ Nương t/g muốn nói gì?
? Hãy tóm tắt phần truyện nói về việc Vũ Nương được giải oan?
? Em có nhận xét gì về cách kể chuyện ở đoạn này? Cách kể chuyện đó có tác dụng như thế nào?
? Với em chi tiết nào trong truyện là lí thú nhất? Vì sao?
? Trong sự trở về, nhân vật Vũ Nương được miêu ttả chủ yếu qua các lời nói của nàng Đó là những lời nào?
? Những lời lẽ ấy một lần nữa lại cho ta thấy thêm vẻ đẹp nào cuả VũNương ?Số phận bất hạnh của Vũ Nương gợi liên tưởng đến nhân vật nào trong chèo cổ Việt Nam?
? Theo em có cách nào giải thoát oan trái cho những con người như Vũ Nương, Thị Kính mà không phải cần đến sức mạnh siêu nhiên thần bí?
? Qua việc Vũ nương được giải oan tác giả muốn thể hiện tình cảm gì?
? Hãy chỉ rõ những chuyển biến tâm lí của Trương Sinh khi trở về?
? Qua phân tích em có nhận xét gì về con người Trương Sinh?
?Theo em điều gì tạo nên cá tính của Trương Sinh như vậy?
? Truyện có thể kết thúc ở chỗ nào? Tại sao lại có thêm đoạn cuối? đoạn truyện đó
có tác dụng gì?
? Vì sao Vũ Nương lại không quay trở về? Theo em kết thúc như vậy có thêm ý nghĩa gì?
Trang 8Hướng dẫn HS học bài : XƯNG HÔ TRONG HỘI THOẠI
? Trong Tiếng Việt chúng ta thường gặp những từ ngữ xưng hô nào?
? Cách sử dụng chúng như thế nào?
?Nêu nhận xét của em về từ ngữ xưng hô trong Tiếng Việt?
? Đã bao giờ em gặp tình huống không biết xưng hô như thế nào trong giao tiếp chưa?
?Xác định từ ngữ xưng hô trong 2 đoạn trích trên
? Phân tích sự thay đổi cách xưng hô của Dế Choắt và Dế Mèn trong 2 đoạn trích? Giải thích sự thay đổi đó?
?Qua phân tích em rút ra bài học gì khi giao tiếp?
Trang 9Ngày soạn: 23/09/2021
TIẾT 17 Văn bản CHUYỆN NGƯỜI CON GÁI NAM XƯƠNG ( TIẾT 2)
(TRÍCH “TRUYỀN KÌ MẠN LỤC”)
Nguyễn Dữ
-I MỤC TIÊU BÀI DẠY ( Như tiết 16)
II CHUẨN BỊ
III PHƯƠNG PHÁP/ KĨ THUẬT
IV TIẾN TRÌNH GIỜ DẠY
1 Ổn định tổ chức (1’)
- Kiểm tra sĩ số học sinh
- Kiểm tra vệ sinh, nề nếp
2 Kiểm tra bài cũ (5’)
Câu hỏi: - ? Qua việc phân tích ở tiết 1, em hãy cho biết Vũ Nương là người phụ
nữ như thế nào?
Gợi ý trả lời: Vũ Nương là một người vợ thuỷ chung, một nàng dâu hiền thảo, một
người mẹ rất mực yêu thương con, một người phụ nữ bao dung, vị tha, nặng lòng vớigia đình
3.Bài mới (39’)
3.1 Hoạt động khởi động (2’)
- Mục tiêu: Tạo tâm thế cho các em vào bài mới.
- Phương pháp và kĩ thuật: Vấn đáp, nêu vấn đề, gợi mở
Mục tiêu: Hướng dẫn học sinh hình thành kiến thức trong bài học
PP-KT: hoạt động cá nhân, nêu vấn đề, tái hiện, thuyết trình,kt động não.
Tiến trình:
* Hoạt động 1 : (22’) Tìm hiểu giá trị nội dung và nghệ thuật của văn bản Mục tiêu: HDHS phân tích nội dung và nghệ thuật văn bản
PP: Phát vấn, nêu vấn đề, phân tích,giảng bình; kt động não, đặt câu hỏi, trình
bày, nhóm
? Nếu kể về nỗi oan trái của Vũ Nương em sẽ tóm tắt
như thế nào?
HS kể tóm tắt : - Sau khi chồng đi lính, Vũ Nương
sinh con trai dặt tên là Đản Trương Sinh trở về nghe
a Nhân vật Vũ Nương
* Người vợ thủy chung, nàng dâu hiếu thảo:
Trang 10theo lời con trẻ, nghi vợ hư hỏng.
- Vũ Nương một mực kêu oan nhưng Trương Sinh
không nghe đánh mắng đuổi đi
- Vũ Nương ra sông trẫm mình
? Có người cho rằng Vũ Nương chết là do chính
nàng; có người cho là do Trương Sinh và bé
Đản.Trình bày ý kiến của em nguyên nhân nào dẫn
đến cái chết của Vũ Nương ?
? Trong những lời nói của Vũ Nương, lời nào bày tỏ
tình cảm gắn bó vợ chồng, lời nào đau xót nhất, gợi
thương cảm cho người đọc người nghe?
HS: Tự bộc lộ
- “Thiếp vốn con kẻ khó oan cho thiếp”
- “Kẻ bạc mệnh này phỉ nhổ”
? Qua những lời lẽ của Vũ Nương, em cảm nhận
được điều gì đáng quý trong tâm hồn nàng?
HS: Đó là tâm hồn nhiều khát vọng hạnh phúc, sâu
sắc, chân thật, dễ tổn thương và cao thượng
? Cuối cùng, Vũ Nương đã chọn cái chết theo cách:
“tắm gội chay sạch, ra bến Hoàng Giang ngửa mặt
lên trời mà than; nói xong gieo mình xuống sông mà
chết” Theo em cái chết ấy nói với chúng ta những gì
về nhân cách con người Vũ Nương?
HS: - Vũ Nương trong sạch, ngay thẳng, cao thượng
? Qua đó em thấy số phận con người đặc biệt là
người phụ nữ trong XHPK như thế nào?
HS: - Đau khổ bất hạnh, bị đày đọa, chịu sự bất công
vô lí
GV giảng: Bi kịch của Vũ Nương là một lời tố cáo
XHPK xem trọng quyền uy của kẻ giàu có và của
người đàn ông trong gia đình, đồng thời bày tỏ niềm
cảm thông của t/g đối với số phận oan nghiệt của
người phụ nữ Người phụ nữ đức hạnh ở đây không
được che chở bênh vực mà lại còn bị đối xử một cách
bất công vô lí; chỉ vì lời nói ngât thơ của con trẻ và vì
sự hồ đồ Vũ phu của anh chồng ghen tuông ít học
mà đến nỗi phải kết liễu cuộc đời mình
? Vậy đến đây em hiểu nỗi oan khuất của Vũ Nương
*Nỗi oan trái của Vũ Nương:
Trang 11
bắt nguồn từ nguyên nhân nào? Qua cái chết oan
khuất của Vũ Nương t/g muốn nói gì?
HS:
GV chốt và tiểu kết: Nỗi oan khuất của Vũ Nương là
một bi kịch của số phận con người đặc biệt là người
phụ nữ đồng thời tác giả tố cáo chế độ phong kiến
nam quyền độc đoán và cuộc chiến tranh phong kiến
phi nghĩa
? Hãy tóm tắt phần truyện nói về việc Vũ Nương
được giải oan?
HS: Vũ Nương tự tử nhưng không chết do được các
nàng tiên dưới biển cứu Dưới thủy cung, tình cờ
nàng được gặp người cùng làng là Phan Lang cũng
được cứu sống Phan Lang khuyên nàng trở về sum
họp gia đình Trương Sinh lập đàn giải oan cho Vũ
Nương Nàng hiện lên nhưng quyết định không trở
về dương thế mà ở lại dưới biển
? Em có nhận xét gì về cách kể chuyện ở đoạn này?
Cách kể chuyện đó có tác dụng như thế nào?
HS: - T/g sử dụng nhiều yếu tố kì ảo
- TD: + Tạo màu sắc truyền kì cho câu chuyện
+ Tạo không khí cổ tích dân gian
+ Thiêng liêng hóa sự trở về của Vũ Nương
+ Hoàn chỉnh thêm nét đẹp tính cách Vũ Nương
+ Thể hiện ước mơ về sự công bằng
- “Vũ Nương ngồi trên chiếc kiệu hoa hiện” Vì ở
đây cái thiện cái tốt được ngợi ca tôn vinh qua sự trở
về lộng lẫy sang trong của người Việt Nam”
? Trong sự trở về, nhân vật Vũ Nương được miêu ttả
chủ yếu qua các lời nói của nàng Đó là những lời
nào?
HS: - “Tôi bị chồng người ta nữa”
- “Có lẽ không thể có ngày”
- “Nhờ nói hộ tôi sẽ trở về”
- ‘Thiếp cảm ơn…được nữa’’
? Những lời lẽ ấy một lần nữa lại cho ta thấy thêm vẻ
đẹp nào cuả VũNương ?Số phận bất hạnh của Vũ
Nương gợi liên tưởng đến nhân vật nào trong chèo
Nỗi oan khuất của VũNương là một bi kịch của sốphận con người đặc biệt làngười phụ nữ đồng thời tácgiả tố cáo chế độ phongkiến nam quyền độc đoán
và cuộc chiến tranh phongkiến phi nghĩa
*Vũ Nương được giải oan:
Trang 12cổ Việt Nam?
HS: Độ lượng, thủy chung, ân nghĩa, tha thiết với
hạnh phúc gia đình
- Nhân vật Thị Kính trong vở “Quan Âm Thị Kính”
? Theo em có cách nào giải thoát oan trái cho những
con người như Vũ Nương, Thị Kính mà không phải
cần đến sức mạnh siêu nhiên thần bí?
HS: Cần xóa bỏ chế độ áp bức bất công, tạo XH công
bằng tôn trọng phụ nữ
GV giảng: Những yếu tố kì ảo trước hết nó làm hoàn
chỉnh thêm những nét dẹp vốn có của nhân vật Vũ
Nương, một con người dù đã ở thế giới khác vẫn
nặng tình với cuộc đời, quan tâm đến chồng con,
phần mộ tổ tiên, vẫn khao khát được phục hồi danh
dự Điều quan trọng hơn những yếu tố kì ảo đã tạo
nên một kết thúc phần nào có hậu cho tác phẩm.Thể
hiện ước mơ ngàn đời của Nguyễn Dữ, về sự công
bằng trong cuộc đời, người tốt dù có phải trải qua
bao oan khuất cuối cùng cũng sẽ được minh oan
? Qua việc Vũ nương được giải oan tác giả muốn
thể hiện tình cảm gì?
GV: Nếu Vũ Nương là một chân dung có nhiều nét
đẹp thì Trương Sinh là một hình ảnh của con người
mang nhiều tính xấu
? Hãy chỉ rõ những chuyển biến tâm lí của Trương
Sinh khi trở về?
-Vốn tính đa nghi, hay phòng ngừa quá sức với vợ
-Trở về nhà mẹ mất, tâm trạng nặng nề không vui
-Tin lời đứa con lên ba, tính đa nghi lên cao trào,
đinh ninh là vợ hư hỏng trở nên u mê
- Bỏ ngoài tai mọi lời phân trần của vợ
- Cái thế của con nhà giàu có
- Cái thế của người chồng người đàn ông trong chế
Với các yếu tố kỳ ảohoangđường, tác giả đãhoàn chỉnh thêm nét đẹptính cách Vũ Nương Đồngthời thể hiện ước mơ về sựcông bằng, khẳng định niềmcảm thương của tác giả đốivới số phận bi thảm củangười phụ nữ dưới chế độPhong kiến
b Nhân vật Trương Sinh
Trang 13độ gia trưởng phong kiến
- Nhân vật Trương Sinh là biểu tượng cho những
người đàn ông mang nặng tư tưởng nam quyền
? Truyện có thể kết thúc ở chỗ nào? Tại sao lại có
thêm đoạn cuối? đoạn truyện đó có tác dụng gì?
2- 3 Hs phát biểu → Gv chốt:
- Sau cái chết của Vũ Nương
- Thêm vào để câu chuyện có hậu để nguyện vọng
minh oan của Vũ Nương được thực hiện và cũng là
nguyện vọng của nhân dân ta : người tốt phải gặp
điều tốt đẹp Ngoài ra để truyện li kì, hấp dẫn hơn,
tạo một thế giới mơ màng, lung linh hấp dẫn đúng
đặc trưng của thể truyền kì
? Vì sao Vũ Nương lại không quay trở về? Theo em
kết thúc như vậy có thêm ý nghĩa gì?
- Kết thúc như vậy tăng ý nghĩa triết lý của câu
chuyện Dù có hạnh phúc, có khát khao hạnh phúc
trần thế, dù đáng được hưởng hạnh phúc nhưng
người đàn bà trong xã hội phong kiến không bao giờ,
không thể nào có được hạnh phúc Cái chết vẫn là kết
thúc bi thảm không thể cứu vãn nổi Và hạnh phúc đã
mất đi thì không thể làm lại được nữa Chàng Trương
phải trả giá cho hành động của chính mình
? Trong truyện, qua lời dặn dò của 2 người phụ nữ
khi Trương Sinh đi lính ta biết thái độ của người dân
đối với chiến tranh phong kiến như thế nào?
- Cuộc chiến tranh không được lòng dân
Gv liên hệ: TK 16- chiến tranh giành quyền lực
+ Bởi cuộc chiến tranh phong kiến, li tán gia đình
+ Tư tưởng phong kiến hẹp hòi trọng nam khinh nữ
- Kết quả: con mất mẹ, chồng mất vợ, hạnh phúc gia
đình ni tán Vũ Nương đầu hàng số phận nhưng cũng
là tố cáo những kể đàn ông vũ phu, độc đoán của xã
hội PK Đó chính là giá trị hiện thực của tác phẩm
Trương Sinh là kẻ vôhọc, đa nghi, hồ đồ, độcđoán, vũ phu và thô bạo đãđẩy Vũ Nương đến cái chếtoan nghiệt Trương Sinh đạidiện cho xã hội phong kiếnxem trọng quyền uy của kẻgiàu và quyền uy của ngườiđàn ông trong gia đình
* Hoạt động 2: (5’) Tổng kết nội dung và nghệ thuật của văn bản
Mục tiêu: HDHS tổng kết kiến thức;
PP-KT: vấn đáp, động não
Trang 14? Qua phân tích Bi kịch cuộc đời Vũ Nương em hiểu
giá trị hiện thực của tác phẩm này là gì?
+Phê phán thói ghen tuông mù quáng, quyền gia
trưởng của đàn ông trong gia đình
+ Tố cáo XHPK bất công, Tố cáo chiến tranh phi
nghĩa đã gây nên cảnh gia đình tan nát, chia lìa
? Qua phân tích văn bản, em hiểu được những điều
sâu sắc nào về hiện thực cuộc sống và số phận người
phụ nữ trong xã hội phong kiến?
- Hiện thực cuộc sống áp bức bất công,trong cuộc
sống ấy, con người nhỏ bé, đức hạnh không thể bảo vệ
được hạnh phúc chính đáng của mình
? Em đọc được ở tác giả những đặc sắc nghệ thuật
nào trong cách kể chuyện thần kì ?
-Thảo luận nhóm.(3')
-Đại diện phát biểu → Gv chốt
? Qua văn bản em hiểu gì về tình cảm của nhà văn
dành cho người phụ nữ đức hạnh?
- Ca ngợi người phụ nữ tiết hạnh, xót thương cho thân
phận khổ đau, bị vùi dập
Gv: Đây là một câu chuyện hay và cảm động khắc hoạ
nét đẹp tâm hồn mang tính truyền thống của người phụ
nữ Việt Nam Đồng thời thể hiện niềm thương cảm
cho số phận nhỏ nhoi của họ dưới chế độ phong kiến
Từ 1 chiếc bóng oan nghiệt văn bản đã mở ra trước
mắt người đọc biết bao điều sâu rộng về tình nghĩa vợ
chồng, về quan hệ giữa người với người trong cuộc
sống
GV khái quát phần ghi nhớ
GV: Cho HS đọc nọi dung ghi nhớ SGK
4 Tổng kết
a Nội dung
b Nghệ thuật
Tác giả đã xây dựng tìnhtiết truyện hợp lí, tạo đượckịch tính cao đồng thờisáng tạo nên cách kết thúctruyện không sáo mòn, xâydựng được yếu tố kì ảogiàu ý nghĩa
Sự kết hợp tự sự với trữtình diễn biến tâm lí nhânvật được khắc hoạ rõ nét,hợp lôgic
Điều chỉnh, bổ sung
GV cho hs hoạt động cá nhân trong 3p
GV gọi hs trả lời và nhận xét và có thể cho điểm
1 Đọc thêm bài: Viếng Vũ Thị
2 Liên hệ tính cách và số phậncủa người phụ nữ VN trong thờiđại ngày nay?
Trang 15Điều chỉnh, bổ sung
3.5 Hướng dẫn học bài và chuẩn bị bài (2’)
? Chi tiết nào trong truyện đem lại xúc động cho em nhiều nhất? Vì sao ?
? Ý nghĩa của văn bản:
- Với quan niệm cho rằng hạnh phúc khi đã tan vỡ không thể hàn gắn được, truyệnphê phán thói ghen tuông mù quáng và ca ngợi vẻ đẹp truyền thống của người phụ nữViệt Nam
-Tự kể tóm tắt truyện
- Viết một đoạn văn phân tích vai trò của hình ảnh cái bóng trong truyện
- Soạn bài “Cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp”.
PHIẾU HỌC TẬP
? Ví dụ a, bộ phận in đậm là lời nói hay ý nghĩ của nhân vật? Nó được ngăn cách với
bộ phận đứng trước bằng những dấu hiệu gì?
? Trong ví dụ b bộ phận in đậm là lời nói hay ý nghĩ Nó được ngăn cách với nhau bằng dấu hiệu gì?
?Lời nói và ý nghĩ trong 2 ví dụ trên được nhắc lại như thế nào?
? Việc nhắc lại nguyên văn lời nói hay ý nghĩ của người hoặc nhân vật gọi là lời dẫn trực tiếp Em hiểu thế nào là lời dẫn trực tiếp ?
? Có thể thay đổi vị trí giữa các bộ phận in đậm với bộ phận đứng trước được không? Nếu được thì 2 bộ phận đó ngăn cách với nhau bằng dấu gì?
? Ví dụ a, bộ phận gạch chân là lời nói hay ý nghĩ? Nó được ngăn cách với bộ phận đứng trước bằng dấu gì không?
? Ví dụ b, bộ phận gạch chân là lời nói hay ý nghĩ? Giữa bộ phận gạch chân với bộ phận đứng trước có từ gì? Từ đó có thể thay thế được không?
?Lời nói và ý nghĩ trong 2 ví dụ trên được nhắc lại như thế nào?
? Em hiểu thế nào là lời dẫn gián tiếp ?
? Sự giống và khác nhau giữa lời dẫn trực tiếp và lời dẫn gián tiếp?
