Kiến thức: - Tình cảm sâu nặng của cha mẹ, gia đùnh đối với con cái ,ý nghĩa lớn lai của nhà trường đối với cuộc đời mỗi con người, nhất là đốh với tuổi thiếu niên nhi đồng - Lời văn biể[r]
Trang 1Ngày soạn: 12/8/2015
Tiết 1 văn bản
CỔNG TRƯỜNG MỞ RA (Văn bản nhật dụng – LÍ LAN)
I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Thấy được tình cảm sâu sắc của người mẹ đối với con thể hiện trong một tình
huống đặc biệt: đêm trước ngày khai trường
- Hiểu được những tình cảm cao quý ,ý thức trách nhiệm của gia đình đối với trẻ em – tương lai nhân loại
- Hiểu được giá trị của những hình thức biểu cảm chủ yếu trong một văn bản nhật dụng
II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG
1 Kiến thức:
- Tình cảm sâu nặng của cha mẹ, gia đùnh đối với con cái ,ý nghĩa lớn lai của nhà trường đối với cuộc đời mỗi con người, nhất là đốh với tuổi thiếu niên nhi đồng
- Lời văn biểu hiện tâm trạng người mẹ đối với con trong văn bản
2 Kĩ năng:
- Đọc - hiểu một văn bản biểu cảm được viết như những dòng nhật kí của một người mẹ
- Phân tích một số chi tiết tiêu biểu diễn tả tâm trạng của người mẹ trong đêm chuẩn bị cho ngày khai trường đầu tiên của con
- Liên hệ vận dụng khi viết một bài văn biểu cảm
3 Thái độ: - Thấy được ý nghĩa lớn lao của nhà trường đối với cuộc đời của
mỗi con người
III CHUẨN BỊ:
- GV: tranh ảnh về ngày khai trường
- HS: vở soạn, SGK
Phương pháp
- Đọc diễn cảm, phân tích, bình , nêu vấn đề.
IV TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
1 Ổn định trật tự (1 phút)
2 Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra sự chuẩn bị bài mới của HS (1 phút)
3 Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học
*Hoạt động 1: Khởi động
Mục tiêu: tạo hứng thú cho HS tiếp thu kiến thức về văn bản" cổng trường mở
ra"
Cách tiến hành
Trang 2Trong lần khai giảng đầu tiên của em ai đưa em đến trường? Em có nhớ đêm hôm trước ngày khai trường đó mẹ em đã làm gì, nghĩ gì không?
Hôm nay học bài văn này chúng ta sẽ hiểu được trong đêm trước ngày khai trường
để vào lớp 1 của con, mẹ đã làm gì và nghĩ gì?
Hoạt động của thầy Hoạt
động của tro
Nội dung cần đạt Hình
thành và phát triển năng lực học sinh.
*Hoạt động 2: Đọc- hiểu văn
bản
Mục tiêu:
- HS hiểu được cách đọc
diễn cảm đem lại hiệu quả
trong quá trình cảm thụ văn
bản; HS cảm nhận được tình
cảm thiêng liêng của cha mẹ
dành cho con cái
- HS có kĩ năng đọc diễn cảm,
cảm thụ văn bản
Cách tiến hành
-GV hướng dẫn đọc: to, rõ ràng,
thể hiện tâm trạng hồi hộp, thao
thức của mẹ, giọng đọc tâm
tình, trầm lắng
-GV đọc mẫu
-Gọi 2-3 HS đọc bài
-HS nhận xét GV sửa chữa
? Em hiểu “ nhạy cảm” nghĩa là
gì?
“ Háo hức “ là tâm trạng như thế
nào?
HS đọc các chú thích còn lại
Văn bản nhật dụng “ Cổng
trường mở ra” được viết theo
thể loại gì?( Phương thức biểu
đạt chính là gì?)
- Tự sự + biểu cảm
? Văn bản chia làm mấy phần?
Nội dung chính từng phần?
2-3
HS đọc bài
Suy nghĩ trả lời
I Đọc- Tìm hiểu chung:
1 Đọc văn bản.
2 Thảo luận chú thích
3.Bố cục
- P1: đầu -> ngày đầu năm học: tâm trạng của hai mẹ con trong đêm trước ngày khai giảng
P2: còn lại : tình cảm của mẹ đối với con
II Đọc - hiểu văn bản
1 Tâm trạng của hai mẹ con trong đêm trước ngày khai
Năng lực đọc diễn cảm
Năng lực tư duy
Trang 3HS theo dõi phần I.
? Tìm những chi tiết miêu tả
tâm trạng hai mẹ con trong đêm
trước ngày khai giảng?
Mẹ Con
- Thao thức
không ngủ,
chuẩn bị đồ
dùng, sách
vở, đắp mền,
buông màn,
trằn trọc, suy
nghĩ triền
miên
- Giấc ngủ đến với con nhẹ nhàng như một li sữa, ăn một cái kẹo, gương mặt thanh thoát, nghiêng trên gối mền, đôi môi hé mở, thỉnh thoảng chúm lại háo hức, trong lòng không có mối bận tâm
? Em hiểu trằn trọc có nghĩa là
gì?
? Em có nhận xét gì về cách
thức miêu tả của tác giả?
- Thể hiện tâm trạng qua hành
động, cử chỉ
- Đối chiếu hai tâm trạng của
mẹ con
? Cách miêu tả đó có tác dụng
gì?
? Theo em tại sao người mẹ
không ngủ được?
-HS thảo luận nhóm ( 4 nhóm)
thời gian 2 phút
-Đại diện báo cáo: GV kết luận
- Lo lắng, chăm chút cho con,
trăn trở suy nghĩ về người con
- Bâng khuâng, hồi tưởng lại
Thảo luận nhóm theo bàn sau đó đại diện trình bày
Suy nghĩ trả lời
Thảo luận sau đó nhóm trưởng trình
giảng
- Mẹ : thao thức, chuẩn bị đồ dùng cho con, trằn trọc suy nghĩ
- Con: giấc ngủ đến…uống li sữa,không có mối bận tâm nào
- Tâm trạng của hai mẹ con không giống nhau:
+ Tâm trạng con: háo hức, thanh thản,
nhẹ nhàng
+ Tâm trạng mẹ: bâng khuâng, xao xuyến,trằn trọc suy nghĩ miên man
2 Tình cảm của mẹ đối với
con.
- Mẹ yêu thương, lo lắng, chăm sóc, chuẩn bị chu đáo mọi điều kiện cho ngàykhai trường đầu tiên của con
Năng lực hợp tác, tư duy, giải quyết vấn đề
Năng lực tư duy, hợp tác, tự quản
Trang 4tuổi thơ của mình.
? Từ đó em hiểu gì về tình cảm
của mẹ đối với con?
? Vậy em làm gì đề đền đáp tình
cảm của mẹ đối với mình?
- Chăm học, chăm làm, vâng lời
cha mẹ, thầy cô…
?Chi tiết nào chứng tỏ ngày khai
trường đã để lại dấu ấn sâu đậm
trong tâm hồn mẹ ?
- Sự nôn nao, hồi hộp khi cùng
bà ngoại đến trường, sự chơi
vơi, hốt hoảng khi cổng trường
đóng lại
? Vì sao tác giả để mẹ nhớ lại ấn
tượng buổi khai trường đó của
mình ?
- Mẹ có phần lo lắng cho đứa
con trai nhỏ bé lần đầu tiên đến
trường
- Vì ngày khai trường có ý nghĩa
đặc biệt với mẹ, với mọi người
? Có phải người mẹ đang nói
trực tiếp với con không? Theo
em, mẹ đang tâm sự với ai?
Cách viết đó có tác dụng gì ?
- Mẹ tâm sự gián tiếp với con,
nói với chính mình -> nội tâm
nhân vật được bộc lộ sâu sắc, tự
nhiên Những điều đó đôi khi
khó nói trực tiếp
- HS theo dõi đoạn văn cuối
? Đoạn văn thể hiện điều gì qua
hành động và lời nói của mẹ ?
? Câu văn nào nói về tầm quan
trọng của nhà trường đối với thế
hệ trẻ ?
“ Bằng hành động đó họ
muốn… cả hàng dặm sau này”
bày
Suy nghĩ trả lời
Suy nghĩ trả lời
- Mẹ đưa con đến trường với niềm tin
và kì vọng vào con
3 Tầm quan trọng của nhà trường đối với thế hệ trẻ
- Nhà trường mang lại tri thức, hiểu biết
- Bồi dưỡng tư tưởng tốt đẹp, đạo lí làm
người
- Mở ra ước mơ, tương lai cho con người
Năng lực tư duy, cảm thụ văn học
Năng lực cảm thụ văn
Trang 5? Cách dẫn dắt của tác giả có gì
đặc biệt ?
- Đưa ra ví dụ cụ thể mà sinh
động để đi đến kết luận về tầm
quan trọng của giáo dục
-GV mở rộng về giáo dục ở Việt
Nam và sự ưu tiên cho giáo dục
của Đảng và Nhà nước ta
? Người mẹ nói: “bước qua
cổng trường là một thế giới kì
diệu sẽ mở ra” Em hiểu thế giới
kì diệu đó là gì ?
-HS thảo luận nhóm 4 (4p)
-Đại diện báo cáo
-GV kết luận:
? Từ sự phân tích trên em có suy
nghĩ gì về nhan đề “ Cổng
trường mở ra” ?
- Hình ảnh nghệ thuật mang ý
nghĩa tượng trưng như cánh cửa
cuộc đời mở ra
*Hoạt động 3: tổng kết rút ra
ghi nhớ
Mục tiêu: HS khái quát được
giá trị nội dung và nghệ thuật
của văn bản
Cách tiến hành
? Bài văn giúp ta hiểu gì về tình
cảm của mẹ và vai trò của nhà
trường đối với cuộc sống mỗi
con người ?
-HS đọc ghi nhớ; GV khái quát
* Hoạt động 4: Tiến hành cho
học sinh luyện tập, thực hành
Học sinh liên hệ
Thảo luận nhóm
Suy nghĩ trả lời
III Tổng kết:
1 Ý Nghĩa: Văn bản thể
hiện tấm lòng, tình cảm của người mẹ đối với con, đồng thời nêu lên vài trò to lớn của nhà trường đối với cuộc sống của mỗi con người
2 Nghệ thuật: Lựa chọn
hình thức tự bạch như những dong nhật kí của người mẹ nói với con
- Sử dụng ngôn ngữ biểu cảm
3 Ghi nhớ: ( SGK)
IV Luyện tập
Bài tập 1 :
Em tán thành ý kiến trên vì
nó đánh dấu bước ngoặt, sự thay đổi lớn lao trong cuộc đời mỗi con người: sinh hoạt trong môi trường mới, học
học
Năng lực liên hệ
Năng lực hợp tác, giải quyết vấn đề
Năng lực tổng hợp khái quát, thực hành
Trang 6nhiều điều -> tâm trạng vừa háo hức
vừa hồi hộp , lo lắng
Bài tập 2 :( về nhà)
Trang 74 Củng cố (3p)
- Em thấy người mẹ trong bài văn là người như thế nào?
( Tình cảm, sâu sắc, tế nhị, hiểu biết.)
? Mượn tâm trạng mẹ trong đêm trước buổi khai trường để nói gì?
- Tầm quan trọng của việc học , nhà trường
- Tình cảm sâu nặng mẹ -> con
- Nhắc nhở người làm con phải nhớ đến tình cảm của mẹ
5 Dặn dò:(1p)
- Học ghi nhớ + phân tích
- Làm BT 2 + đọc thêm SGK trang 9
- Soạn tiết 2 văn bản: Mẹ tôi, đọc trả lời câu hỏi SGK.
**************************************************************
*******
Ngày soạn: 12 /8 /2015
Tiết 2 Văn bản
MẸ TÔI
(Ét-môn-đô đơ A-mi-xi)
I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Qua bức thư của người cha gửi cho đứa con mắc lỗi với mẹ, hiểu tình yêu
thương, kính trọng cha mẹ là tình cảm thiêng liêng đối với mỗi con người
II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG
1 Kiến thức:
- Sơ lựơc về tác giả Ét - môn - đô - đơ A - mi - xi
- Cách giáo dục vừa nghiêm khắc vừa tế nhị, có lí và có tình của người cha khi con mắc lỗi
- Nghệ thuật biểu cảm trực tiếp qua hình thức một bức thư
2 Kĩ năng:
a Kĩ năng chuyên môn:
- Đọc - hiểu một văn bản dưới hình thức một bức thư
- Phân tích một số chi tiết liên quan đến hình ảnh người cha ( tác giả bức thư và người mẹ nhắc đến trong bức thư
b.Kĩ năng sống:
Trang 8- Tự nhận thức và xác định được giá trị của lòng nhân ái, tình thương và trách nhiệmcủa cá nhân với hạnh phúc gia đình
- Giao tiếp phản hồi, lắng nghe tích cực, trình bày suy nghĩ, ý tưởng, cảm nhận của bản thân về cách ứng xử thể hiện tình cảm của các nhân vật,giá trị nội dung và nghệ thuật của văn bản
3 Thái độ: - Thấy được ý nghĩa lớn lao của nhà trường đối với cuộc đời của
mỗi con người
III CHUẨN BỊ:
- GV: bảng phụ ghi bài tập trắc nghiệm
- HS: soạn bài, SGK
- phương pháp: Cặp đôi chia sẻ suy nghĩ về lòng nhân ái, tình thương và hạnh
phúc gia đình
- §ọc diễn cảm, phân tích, bình, nêu vấn đề
IV.TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
1 Ổn định tổ chức (1p)
2 Kiểm tra bài cũ : (4p)
Qua văn bản "Cổng trường mở ra " em hãy nêu tầm quan trọng của nhà trường đối với thế hệ trẻ?
3 Bài mới
*Hoạt động 1: Khởi động
Mục tiêu: tạo hứng thú cho HS tiếp thu kiến thức văn bản "Mẹ tôi"
Cách tiến hành
Trong cuộc đời mỗi chúng ta, người mẹ có vị trí và ý nghĩa hết sức lớn lao, thiêng liêng, cao cả Tuy nhiên không phải ai, lúc nào cũng ý thức được điều đó, chỉ khi mắc lỗi lầm ta mới nhận ra tất cả Văn bản“ Mẹ tôi” sẽ cho ta bài học như thế
Hoạt động của thầy Hoạt
động của tro
Nội dung cần đạt Hình
thành và phát triển năng lực học sinh.
*Hoạt động 2: Đọc- tìm hiểu
chung
Mục tiêu: HS cảm nhận
được t/c thiêng liêng, cao cả
mà cha mẹ giành cho con
cái; HS có kĩ năng đọc diễn
cảm, cảm thụ văn bản
Cách tiến hành
-GV hướng dẫn đọc: thể hiện
I Đọc, tìm hiểu chung:
1 Đọc văn bản.
2 Chú thích
Trang 9tâm tư và tình cảm buồn khổ
của người cha trước những lỗi
lầm của con -> sự trân trọng
của ông đối với vợ
-GV đọc mẫu HS đọc , nhận
xét, GV sửa chữa
? Nêu vài nét về tác giả?
? Văn bản được trích từ đâu?
Về hình thức văn bản có gì đặc
biệt?
- Mang tính chuyện nhưng
được viết dưới hình thức bức
thư (qua nhật ký của con), nhan
đề “Mẹ tôi”
? Tại sao đây là bức thư người
bố gửi con mà tác giả lấy nhan
đề là “ Mẹ tôi” ?
- Con ghi nhật ký
- Mẹ là tiêu điểm để hướng tới,
để làm sáng tỏ mọi vấn đề
? Em hiểu “lễ độ” là gì?
- HS đọc từ khó
? Nêu nguyên nhân khiến người
cha viết thư cho con?
- Chú bé nói không lễ độ với
mẹ -> cha viết thư giáo dục
con
? Những chi tiết nào miêu tả
thái độ của người cha trước sự
vô lễ của con ?
- Sự hỗn láo của con như một
nhát dao đâm vào tim bố vậy
- Bố không thể nén được cơn
giận
- Con mà lại xúc phạm đến mẹ
ư ?
- Thà bố không có con còn hơn
là thấy con bội bạc Con không
được tái phạm nữa
- Trong một thời gian con đừng
2-3
HS đọc bài
Suy nghĩ trả lời
Suy nghĩ trả lời
Thảo
a.Tác giả: Ét-môn-đô đơ A-mixi(1846-1908) là nhà văn I
ta li tác giả của nhiều cuốn sách nổi tiếng
- Tác phẩm: Văn bản “ Mẹ tôi” trích trong tác phẩm “ Những tấm lòng cao cả”
Truyện thiếu nhi – 1886
b.Từ khó: ( SGK- t11)
II Đọc, hiểu văn bản
1 Thái độ của người cha
- Bố viết thư cho En-ri-cô vì
em đã trót vô lễ với mẹ
+ “Sự hỗn láo của con như nhát dao đâm xuyên vào tim bố”
+ “Con mà lại xúc phạm đến
mẹ ư?"
+ “Thà bố không có con còn hơn thấy con bội bạc.Con không đợc tái phạm nữa
- Trước lỗi lầm của En-ri-co, người cha ngỡ ngàng, buồn
bã và rất tức giận chỉ cho con thấy tình cảm (đau đớn) thiêng liêng của người mẹ
Năng lực đọc diễn cảm
Năng lực tư duy
Năng lực tư duy, giải quyết vấn đề
Trang 10hôn bố
? Em có nhận xét gì về nghệ
thuật sử dụng trong phần trên?
Tác dụng?
- So sánh => đau đớn
- Câu cầu khiến => mệnh lệnh
- Câu hỏi tu từ => ngỡ ngàng
? Qua đó em thấy được thái độ
của cha như thế nào?
GV phân tích thêm đoạn “ Khi
ta khôn lớn đó”
? Vì sao ông lại có thái độ như
vậy chúng ta tìm hiểu phần
2
Hs: quan sát vào đoạn 2 SGK
? Những chi tiết nào nói về
người mẹ ?
- Thức suốt đêm… mất con
- Người mẹ sẵn sàng… cứu
sống con
? Hình ảnh người mẹ được tác
giả tái hiện qua điểm nhìn của
ai? Vì sao?
- Bố -> thấy hình ảnh, phẩm
chất của mẹ
-> tăng tính khách quan, dễ bộc
lộ tình cảm thái độ đối với
người mẹ, người kể
? Từ điểm nhìn ấy người mẹ
hiện lên như thế nào? Em có
nhận xét gì về lời lẽ, những chi
tiết, h/ảnh mà t/giả viết trong
đoạn văn này ?
? Thái độ của người bố đối với
người mẹ như thế nào?
- Trân trọng, yêu thương Một
luận sau đó nhóm trưởn
g trình bày
Suy nghĩ trả lời
Suy nghĩ trả lời
Thái độ cương quyết, nghiêm khắc trong khi giáo dục con
2 Hình ảnh người mẹ
+ “mẹ sẵn sàng bỏ hết một năm hạnh phúc để tránh cho con một giờ đau đớn”
+ “Thức suốt đêm lo lắng cho con, khóc nức nở khi nghĩ rằng có thể mất con ”
- “Người mẹ sẵn sàng cứu sống con, có thể đi ăn xin để nuôi con”
- Lời lẽ chân tình thấm thía,
từ ngữ gợi cảm, h/ảnh đối lập qua đó làm nổi bật h/ảnh người mẹ trìu mến thiết tha, yêu con vô hạn
Năng lực cảm thụ văn học
Năng lực tư duy, hợp tác
Năng lực tư duy
Năng
Trang 11người mẹ như thế mà En-ri-cô
không lễ độ thì đó là một sai
lầm khó mà tha thứ Vì vậy thái
độ của bố là hoàn toàn thích
hợp
- GV giải thích: nguyên văn lời
dịch: Nhưng thà rằng bố phải
thấy con chết đi còn hơn là
thấy con bội bạc với mẹ
-Người soạn thay: Bố không
thấy con -> là đoạn diễn đạt
khá cực đoan -> nhưng có tác
dụng đề cao người mẹ, nhấn
mạnh ý nghĩa giáo dục và thái
độ của bố đề cao mẹ
? Trước thái độ của bố En-ri-cô
có thái độ như thế nào?
- Xúc động vô cùng
? Điều gì đã khiến em xúc động
khi đọc thư bố ? (GV treo bảng
phụ có nhiều đáp án)
- Bố gợi lại những kỉ niệm mẹ
và En-ri-cô
- Lời nói chân thành, sâu sắc
của bố
- Em nhận ra lỗi lẫm của mình
? Nếu bố trực tiếp nói hoặc
mắng em trước mọi người liệu
En-ri-cô có xúc động như vậy
không? Vì sao?
- Không: xấu hổ -> tức giận
- Thư: đọc, suy nghĩ, thấm thía,
không thấy bị xúc phạm
? Đã bao giờ em vô lễ chưa?
Nếu vô lễ em làm gì?
- HS độc lập trả lời
GV: Trong cuộc sống chúng ta
không thể tránh khỏi sai lầm,
điều quan trọng là ta biết nhận
ra và sửa chữa như thế nào cho
Học sinh liên hệ
Thảo luận nhóm
Suy nghĩ trả lời
III Tổng kết:
1 Ý Nghĩa: Vai trò của
người mẹ vô cùng quan trọng trong gia đình
- Tình yêu thương, kính trọng cha mẹ là tình cảm thiêng liêng nhất đối với mỗi con người
2 Nghệ thuật: Sáng tạo nên
hoàn cảnh xảy ra câu chuyện:
En_ ri _cô mắc lỗi với mẹ
- Lồng câu chuyện trong bức thư ……
- Lựa chọn hình thức biểu cảm trực tiếp, có ý nghĩa giáo dục, thể hiện thái độ nghiêm khắc của người cha đối với con
* Ghi nhớ: ( SGK -tr12)
lực cảm thụ văn học
Năng lực liên hệ
Năng lực hợp tác, giải quyết vấn đề
Năng lực tự quản