Ngữ văn 7 - Tuần 1 (Chi tiết)

HS: Bài văn viết về tâm trạng của ngời mẹ trong đêm trớc ngày khai trờng của con?. Toàn bộ văn bản l tâm trạng của ngà tâm trạng của ng ời mẹ trong đêm trớc ngày khai trờng đầu tiên của

- Kieỏn thửực: Giuựp HS caỷm nhaọn ủửụùc nhửừng tỡnh caỷm thieõng lieõng, ủeùp

ủeừ cuỷa cha meù ủoỏi vụựi con caựi

- Kú naờng: Reứn kú naờng ủoùc, caỷm thuù vaờn baỷn , phaõn tớch taõm traùng cuỷa

ngửụứi meù

- Thaựi ủoọ: Thaỏy ủửụùc yự nghúa lụựn lao cuỷa nhaứ trửụứng, cha meù ủoỏi vụựi

cuoọc ủụứi moói con ngửụứi  ta caứng theõm yeõu quyự cha meù

B -Chuẩn bị

- GV hớng dẫn HS soạn bài , thiết kế bài dạy , chuẩn bị các phơng tiện dạy học cần thiết

- HS : Soạn bài theo yêu cầu của SGK và những huớng dẫn của GV

C Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy – học

Hoạt động của thầy, trò Kiến thức cần đạt

GV kiểm tra bài cũ, giới thiệu bài mới

HS trả lời

GV nhắc lại đặc điểm về văn bản nhật dụng giỳp

HS liờn hệ bài mới.

Văn bản nhật dụng khụng phải là khỏi niệm chỉ

thể loại,kiểu văn bản.Mà là núi đến tớnh chất của

nội dung văn bản.Đú là những bài viết cú nội

dung gần gũi,bức thiết với cuộc sống

Hoạt động 1 :

1 Kiểm tra bài cũ: Thế nào làvăn bản nhật dụng? Kể tênnhững văn bản nhật dụng đãhọc trong chơng trình Ngữ văn6? Các văn bản ấy đã đề cập

đến những vấn đề nào trong đờisống ?

2 Vaứo baứi Ngửụứi meù naứo cuừng thửụng yeõu, lo laộng cho con, nhaỏt laứ trong ngaứy ủaàu tieõn bửụực vaứo lụựp moọt cuỷa con em mỡnh ẹeồ hieồu roừ taõm traùng cuỷa caực

G Hãy đọc phần chú thích trong SGK sau đó

trình bày những nét sơ lợc về tác giả và xuất xứ

của tác phẩm

HS: Trả lời theo nội dung SGK.

G Cho biết phơng thức biểu đạt chính của văn

bản này là gì?

HS : Biểu cảm

Bài văn biểu lộ cảm xúc của ai ? Đó là những

cảm xúc nh thế nào?

HS: Bài văn viết về tâm trạng của ngời mẹ trong

đêm trớc ngày khai trờng của con

G Căn cứ vào những điều vừa tìm hiểu chung về

văn bản , theo con nên đọc văn bản này nh thế

nào ? Vì sao?

HS : Nêu cách đọc : Giọng chậm rãi; tình cảm

GV hớng dẫn đọc: Giọng dịu dàng, chậm rãi, tình

cảm

- 2 hs đọc bài, gv nhận xét

GV giải thích từ khó

GV nhận xét phần trả lời của hs

G Toàn bộ văn bản l tâm trạng của ngà tâm trạng của ng ời mẹ

trong đêm trớc ngày khai trờng đầu tiên của con

Tâm trạng và tình cảm ấy đợc thể hiện qua những

chi tiết nào?

G Trớc ngày khai trờng đầu tiên, cả ngời mẹ và

ngời con đã chuẩn bị những gì cho năm học mới ?

HS:

- Mọi thứ cần thiết : Quần áo ,sách vở đã sẵn

sàng

- Ngời mẹ còn chuẩn bị về tâm lí cho con: Khích

baọc cha meù trong ủeõm hoõm trửụực ngaứy khai trửụứng aỏy, chuựng ta tỡm hieồu vaờn baỷn

“Coồng trửụứng mụỷ ra”

"Yêu trẻ"-TP HCM

+ Tính chất : Là văn bản nhậtdụng

+ Thể loại : kí

+ Phơng thức biểu đạt : Biểu cảm

+ Nội dung : Tâm trạng của

mẹ trong đêm trớc ngày khai ờng của con và vai trò của giáodục, nhà trờng trong cuộc đờimỗi con ngời

tr-2 Đọc và tìm hiểu bố cục

- Toàn văn bản là nhứng tâm sự

và nỗi lòng của ngời mẹ đối vớicon Cảm xúc trớc ngày convào lớp 1

lệ con

- Ngời con cũng đã sẵn sàng cho năm học mới :

Tỏ ra ngòi lớn hơn khi thu dọn đồ chơi

G Với sự chuẩn bị chu đáo nh thế , tại sao vào

cái đêm trớc ngày khai trờng của con, ngời mẹ

vẫn không ngủ đợc ? Mẹ lo lắng điều gì?

HS: Mẹ lo con là đứa trẻ nhạy cảm sẽ háo hức vì

ngày khai trờng mà không ngủ đợc

G Thế nhng nỗi lo ấy đã đợc giải toả : “ Giấc ngủ

đến với con nhẹ nhàng nh uống một ly sữa, ăn

một cái kẹo” Vậy mà ngời mẹ vẫn không ngủ ,

bà đã có việc làm và suy nghĩ nh thế nào vào cái

Mẹ đang xúc động trớc một sự kiện lớn trong

đời con, bao nhiêu suy nghĩ của mẹ đều đang

h-ớng về con

G Đã tin tởng nh thế, đã khẳng định “ còn điều

gì để lo lắng quá đâu” nhng ngời mẹ vẫn không

ngủ đợc Vì sao vậy

HS: Vì ngơì mẹ nôn nao nghĩ về ngày khai trờng

năm xa của mình Khi ấy mẹ có tâm trạng nôn

nao, hồi hộp trên đờng tới trờng và chơi vơi hốt

hoảng khi phải xa bà ngoại.

G - Những kỷ niệm của tuổi thơ, đợc bà ngoại đa

đến trờng, đến ngày đầu tiên bớc vào cổng

tr-ờng (Hình ảnh: Hằng năm cứ vào cuối thu mẹ

tôi âu yếm dắt tay tôi đi trên con đờng làng dài và

hẹp )

- Hồi ức về tuổi thơ nh một bài ca đẹp, dài và xao

xuyến, rạo rực, cháy bỏng trong lòng mẹ Mẹ

muốn truyền ngọn lửa ấy cho con, san xẻ hạnh

phúc ấy cho con Ngày khai trờng đã khắc sâu

- Yêu thơng, chăm chút, lo lắngcho con

- Nhớ lại ngày khai trờng của mình

vào tân hồn và nỗi nhớ của mẹ.

G Có ấn tợng sâu đậm về ngày khai trờng đầu

tiên nh thế nhng tại sao ngời mẹ ấy không kể điều

này với chính đứa con của mình

HS: Vì muốn khắc sâu ấn tợng về ngày đầu tiên

đi học vào lòng con một cách nhẹ nhàng , cẩn

thận và tự nhiên

GV: Đó là tất cả những lí do khiến ngời mẹ

không ngủ đợc trong đêm trớc ngày khai trờng

của con Bao nôn nao, bao âu lo, bao mong muốn

cứ đan xen miên man trong tâm trạng mẹ đêm

nay Ngày mai, ngày đầu tiên con đến trờng có

chút lo lắng - mẹ đã chuẩn bị xong, mà sao vẫn

còn thao thức "Hàng năm, cứ vào cuối thu mẹ tôi

âu yếm nắm tay tôi dẫn đi trên con đờng làng dài

và hẹp " Hóa ra âm vang bài học thuở áo trắng

của chính mình cứ sống dậy xốn xang - mẹ không

ngủ đợc ấn tợng sâu đậm về cái ngày đầu tiên ấy

mẹ muốn khắc sâu vào con để con có những giây

phút thật đẹp, thật đáng trân trọng mà mai này

mỗi khi nhớ về con lại thấy xao xuyến, bâng

khuâng Có thể nói Lí Lan đã rất "sống" với kỉ

niệm tuổi thơ, với ngày khai trờng vào lớp Một.

Nhớ bà ngoại, tình thơng con, nỗi niềm về thời

thơ ấu những kỉ niệm, cảm xúc ấy mãnh liệt tha

thiết ấy cứ rạo rực, bâng khuâng, xao xuyến mãi

trong lòng ngời mẹ Tâm trạng đẹp đẽ ấy đợc tác

giả diễn tả một cách nhẹ nhàng, tinh tế mà thấm

thía.

G Theo dõi những việc làm và suy nghĩ của ngời

mẹ vào cái đêm trớc ngày khai trờng đầu tiên của

con, em có thể nói gì về ngời mẹ này

HS : - Mẹ thao thức không ngủ, suy nghĩ triền

miên

- Mẹ chuẩn bị chu đáo cho con

- Mẹ hồi hộp về ngày khai trờng đầu tiên của

- Mẹ quan tâm và yêu quý con

- Một ngời mẹ có tâm hồn tinh tế và nhậy

cảm

G Có phải ngời mẹ đang nói trực tiếp với con

mình không? Theo con cách viết này có tác dụng

gì?

HS: Ngời mẹ đang tâm sự với con và cũng chính

là đang nói với lòng mình

 Giúp tác giả đi sâu vào thế giới tâm hồn,

miêu tả đợc một cách tinh tế tâm trạng hồi hộp,

bâng khuâng cũng nh những tình cảm tha thiết

mà mẹ dành cho con Đó là những điều sâu thẳm

khó nói bằng lời

G Đọc đoạn còn lại của văn bản.trong đoạn này

ngời mẹ đã nghĩ về điều gì ?

HS : - Nghĩ về ngày khai trờng ở Nhật Bản

- Về ảnh hởng của gd đối với trẻ em

G Mẹ muốn gởi mong muốn của mình vào liên

t-ởng ấy, mẹ cũng mong sao ở nớc mình cũng sẽ

nh vậy Ngày khai trờng sẽ là ngày hội của không

chỉ lớp trẻ mà còn là ngày mọi ngời, mọi ngày thể

hiện sự quan tâm đến sự nghiệp giáo dục Mẹ tin

yêu và kỳ vọng vào con

G Nếu cho rằng những suy nghĩ của ngời mẹ về

nền giáo dục Nhật Bản ấy ẩn chứa những ớc mơ,

mong muốn cho con mình Con có đồng ý không?

Đó là ớc mơ gì?

HS: Ước mơ mà bất kì bậc cha mẹ nào cũng

mong đó là con mình đợc hởng một nền giáo dục

tiến bộ nhất, mọi trẻ em đợc chăm sóc giáo dục

với tất cả sự quan tâm của xã hội

GV:Em hiểu cau nói “sai một li đi một dặm” có ý

nghĩa gì khi gắn với sự nghiệp giáo dục?

HS: không đợc sai lầm trong gd vì gd quyết định

 Yêu thơng con, nâng niu chăm sóc con ân tình, chu

đáo một tâm hồn tinh tế và nhạy cảm.

=> Ca ngợi tấm lòng yêu

th-ơng, tình cảm sâu nặng của mẹvới con

2 Cảm xúc về khai trờng và suy nghĩ về vai trò của giáo dục đối với cuộc đời mỗi con ngời

- Mẹ nghĩ và liên tởng đếnngày khai trờng ở Nhật Bản -Ngày lễ trọng đại, tôn vinhngành giáo dục của xã hội

tơng lai của đất nớc

G Kết bài ngời mẹ nói "bớc qua cánh cổng trờng

là một thế giới kì diệu sẽ mở ra" Con thử hình

dung lại xem thế giới kì diệu đó là gì? HS thảo

luận

HS:- Thế giới của điều hay lẽ phải, của tình

th-ơng và đạo lí

làm ngời

- Thế giới của ánh sáng tri thức, của những

hiểu biết lí thú và kì diệu mà nhân loại hàng

vạn năm đã tích lũy đợc

- Thế giới của tình thầy trò cao đẹp, tình bạn

thiêng liêng, của những ớc mơ và khát vọng

bay bổng niềm vui niềm hi vọng

G Bài văn giản dị nhng vẫn khiến ngời đọc suy

ngẫm xúc động Vì sao vậy?

Gợi ý: Cách viết giống nhật kí, dễ bộc lộ cảm

xúc

GV: Em hãy nêu nội dung cơ bản của bài văn

GV : Bài văn đã chỉ rõ ngày khai trờng vào lớp

Một là ngày có dấu ấn sâu đậm nhất trong tâm

hồn tuổi thơ và cuộc đời mỗi con ngời và học tập

là nghĩa vụ cao cả của tuổi trẻ đối với gia đình và

xã hội Vì thế chúng ta ý thức một cách sâu sắc

rằng "Bớc qua cánh cổng trờng là một thế giới kì

diệu sẽ mở ra" Thế giới kì diệu ấy là cả chân trời

văn hóa, khoa học đang rộng mở bao la, đón chờ

ta ở phía trớc.

Hoạt động 4

IV/ Luyện tập

B i t ài t ập 1

Yêu cầu học sinh trao đổi ý kiến và lí giả tại sao

ngày khai trờng lớp 1 lại để lại ấn tợng sâu đậm

trong mỗi ngời (HS thảo luận nhóm)

HS: Tự do bộc lộ Có thể : ấn tợng sâu đậm nhất

vì là buổi khai trờng đầu tiên, đánh dấu bớc ngoặt

lớn

B i t ài t ập 2 :Viêt đoạn văn kể về kỉ niệm đáng nhớ

của em trong ngày khai trờng?

Đợc thấy những điều mới lạ, có những cảm xúc

bỡ ngỡ, lo sợ, vui sớng

- Câu cầu khiến mạng tính

động viên, khích lệ con: "Đi đicon, hãy can đảm thế giớikì diệu sẽ mở ra"

=> Giáo dục trong nhà trờng

Có vai trò vô cùng quan trọng

đối với cuộc sống mỗi con ngời

và toàn xã hội Trờng học là thếgiới kì diệu của tuổi thơ, nơi chắp cánh cho tơng lai mỗi ng-ời

Hoạt động 3

III/ Tổng kết1/ Nghệ thuật

- Độc thoại nội tâm, miêu tảtâm trạng nhân vật Nhân vậtnói về những suy nghĩ và tâmtrạng của mình

- Nhẹ nhàng, tình cảm2/ Nội dung

- Bằng lời văn sâu lắng, nhẹnhàng và tình cảm, qua tama sựcủa ngời mẹ đa thấu hiểuvề ssự

hi sinh thầm lặng và cao cả của

mẹ dành cho con đồng thờicũng thây sđợc vai trò to lớncủa nhà trờng đối với mỗi conngời

Gợi ý: Đoạn văn phải chân thành sâu sắc, ghi lại

những rung động thật sự của bản thân

D - Củng cố:

E - Hớng dẫn học bài:

1) Baứi vửứa hoùc:

- Naộm noọi dung baứi hoùc

- Thuoọc ghi nhụự SGK/9

- Laứm baứi taọp 2 2) Baứi saộp hoùc: Chuaồn bũ baứi: “Meù toõi”

- Tỡm hieồu taực giaỷ , chuự thớch

- Thaựi ủoọ cuỷa ngửụứi boỏ ủoỏi vụựi En-ri-coõ nhử theỏ naứo?

- ẹieàu gỡ ủaừ khieỏn En - ri - coõ “Xuực ủoọng voõ cuứng” khi ủoùc thử cuỷa boỏ.

- GV hớng dẫn HS soạn bài , thiết kế bài dạy , chuẩn bị các phơng

tiện dạy học cần thiết

- HS : Soạn bài theo yêu cầu của SGK và những huớng dẫn của GV

C Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy – học

Hoạt động của thầy và trò Kiến thức cần đạt

GV kiểm tra bài cũ, giới thiệu bài mới

HS trả lời

GV lựa chọn cách vào bài

+ Đã lần nào em phạm lỗi với cha mẹ hay

cha

+ Thái độ, tình cảm của cha mẹ khi ấy ra

Hoạt động 1

1 - Kiểm tra : Qua bài văn "Cổng

trờng mở ra" con hiểu đợc điều gì

về ý nghĩa của việc học tập trong cuộc đời mỗi ngời? Con

cảm nhận đợc gì về tâm trạng và tình cảm của ngời mẹ dành cho

đứa con yêu?

2- Bài mới : Trong cuoọc ủụứi cuỷa moói con ngửụứi, ngửụứi meù coự moọt vũ trớ heỏt

+ Em có ân hận không

G Nêu những hiểu biết của em về tác giả,

tác phẩm?

Bổ sung: Ông là tiểu thuyết gia, nhà thơ,

ngời viết truyện ngắn và là tác giả của

nhiều cuốn truyện thiếu nhi và truyện

phiêu lu nổi tiếng Những kỉ niệm thời

học trò và những kỉ niệm thời là sinh viên

học viện quân sự Mô- đê- na là cơ sở để

tác giả h cấu nên những áng văn nhẹ

nhàng dung dị , đầy nhân ái mê hoặc trái

tim của hàng triệu độc giả trên khắp tráI

G Văn bản trên đợc viết theo thể loại nào?

Có gì đặc biệt trong phơng thức biểu đạt? Vì

sao có thể nói đây là 1 văn bản nhật dụng

HS trả lời

GV: Theo con bài văn này kể về ai?

A - Ngời mẹ B - Enricô

C - Tâm trạng của ngời cha

HS : Tâm trạng ngời cha (GV ghi đề mục

của bài học)

G Vì sao bố viết th cho Enricô? Khi viết th

cho con ngời cha có tâm trạng nh thế nào?

HS: + Vì Enricô phạm lỗi "trớc mặt cô giáo

đã nói lời thiếu lễ độ với mẹ

+ Tâm trạng ngời cha: Buồn bã, tức

giận, xấu hổ

sửực quan troùng Meù laứ taỏt caỷ nhửừng

gỡ thieõng lieõng vaứ cao caỷ nhaỏt Nhửng khoõng phaỷi ai cuừng yự thửực ủửụùc ủieàu ủoự, chổ ủeỏn khi maộc nhửừng loói laàm ta mụựi nhaọn ra ủieàu ủoự Vaờn baỷn “Meù toõi” seừ cho ta baứi hoùc nhử theỏ.

Hoạt động 2 Hướng dẫn đọc hiểu

nội dung ý nghĩa của văn bản

I/ Đọc và tìm hiểu chung

1 Tác giả - Tác phẩm

- A-mi-xi (1846 - 1908) nhà văn ta-li-a, tác giả của nhiều tập truyệnngắn, tập sách Tác phẩm của ôngthiên về tình cảm, sâu lắng và chủyếu đi vào giáo dục nhân cách,tình cảm con ngời

I "Mẹtôi" đợc trích trong" Nhữngtấm lòng cao cả" - 1886

2 Hớng dẫn đọc và tìm hiểu chung

GV: Qua từ ngữ nào em nhận thấy tâm

trạng này?

HS tìm chi tiết, từ ngữ:

+ Nhát dao đâm vào tim, không thể nén

cơn tức giận, vong ân bội nghĩa, bội

bạc, xấu hổ

GV: Vì sao ngời cha lại thấy sự thiếu lễ độ

của con đối với ngời mẹ nh nhát dao đâm

vào tim bố?

Định hớng: Vì cha rất yêu con, rất tôn trọng

mẹ và thất vọng vì con h Đó là nỗi đau thực

sự của bao bậc cha mẹ khi con h

GV: Hãy chỉ rõ thái độ nghiêm khắc và kiên

quyết của ngời cha trong lá th gửi con?

HS: + Không bao giờ đợc tái phạm.

+ Phải xin lỗi mẹ, cầu xin mẹ hôn con

+ Thà rằng bố không có con còn hơn

thấy con bội bạc

+ Thôi con đừng hôn bố nữa

G Có ý kiến cho rằng ngời bố đã ghét bỏ,

từ chối đứa con khi nói: thà rằng bố không

có con thôi con đừng hôn bố nữa ".em có

đồng ý không? Vì sao?

HS tự bộc lộ ý kiến của mình.

GV bình ngắn: Lời cha minh chứng cho thái

độ kiên quyết đến quyết liệt trớc lỗi lầm của

con Yêu và ghét, còn và mất mà ông nói với

con trai nh một lời khẳng định cho tình cảm

cũng nh niềm mong mỏi hi vọng của ông nơi

con mình Và càng yêu con bao nhiêu hẳn

lòng ông càng thất vọng vì thái độ vô lễ của

con bấy nhiêu

GV: Để cảnh cáo con ngay sau khi cậu bé

mắc lỗi ngời cha đã chủ động viết th cho

con Tại sao ngời cha không trực tiếp nói

hoặc có ngay một hình phạt mà lại chọn

cách viết th?

HS : Khi cậu bé mắc lỗi ngời cha đã không

sử dụng hình phạt mà chủ động viết th để

tác động đến nhận thức, tình cảm, cảm xúc

của con nhng cũng không thiếu sự nghiêm

khắc Đây là một cách giáo dục có hiệu quả

HS trả lời Có thể thảo luận nhóm

GV nhận xét:

Định hớng : Đây là một bức th mang tính tế

nhị Ngời bố không trực tiếp phê phán lỗi

- Buồn bã tức giận, xấu hổ vì sự thiếu lễ độ của con

- Kiên quyết nghiêm khắc nhắc nhở con

của con trớc mặt mọi ngời , ông cũng không

muốn nói chuyện trực tiếp với con vì ông rất

hiểu tâm lí trẻ con Chúng dễ bị tự ái khi bị

phê bình trực tiếp Chọn giải pháp viết th ,

ngời bố tránh cho con sự xấu hổ mà từ đó

có thể dẫn đến tự ái rồi ơng ngạnh làm trái

ý ngời lớn Đây là cách suy nghĩ thấu đáo

và giáo dục có hiệu quả Khi đọc bức th

ng-ời con sẽ đối diện với chính mình để suy

nghĩ và sửa đổi.

GV: Theo em qua bức th, qua sự việc mắc

lỗi lầm của con, ngời cha muốn con mình

phải khắc ghi điều gì? Có thể đọc những câu

văn trực tiếp thể hiện điều đó

HS : Tình yêu thơng, kính trọng cha mẹ là

tình cảm thiêng liêng hơn cả Thật đáng xấu

hỏ cho kẻ nào chà đạp lên tình yêu thơng

đó

G Đến đây em có thể cho biết cha của

Enricô là ngời nh thế nào?

HS: Là ngời rất yêu thơng con Nghiêm

khắc song chân tình gần gũi

G Văn bản là một bức th bố gửi cho con, tại

sao lại lấy nhan đề là "Mẹ tôi"?

HS: trả lời theo suy nghĩ cá nhân

Định hớng: Cậu bé Enricô đã chép bức th

của ngời bố gửi cho mình Lấy nhan đề "Mẹ

tôi" vì câu chuyện xảy ra liên quan đến ngời

mẹ, những lời cha nghiêm khắc, chân tình

cũng xoay quanh hình ảnh ngời mẹ Nhan

đề ấy nh một sự hối hận, chuộc lỗi của

Enricô với mẹ và đặc biệt gợi hình ảnh ngời

- Ngòi cha yêu thơng con ; nghiêmkhắc, chân tình, sâu sắc

2 Hình ảnh ngời mẹ