Giáo án Ngữ văn 7 Tuần 1 đến Tuần 9

Kiến thức: Giúp học sinh: -Cảm nhận và hiểu biết được những tình cảm đẹp đẽ của người mẹ đối với con nhân ngày khai trường.. - Qua văn bản , em biết gì về tình cảm của người mẹ đối với

Tuần: 1

CỔNG TRƯỜNG MỞ RA

LÝ LAN I- MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

1 Kiến thức: Giúp học sinh:

-Cảm nhận và hiểu biết được những tình cảm đẹp đẽ của người mẹ đối với con nhân ngày khai trường

-Thấy được ý nghĩa lớn lao của nhà trường đối với cuộc đời mỗi con người

a PP: gợi mở, giải quyết vấn đề, phân tích, thuyết giảng

b Dddh: tư liệu: bài hát, tranh vẽ ngày khai trường

2 HS: Đọc VB soạn bài theo câu hỏi GV.

III CÁC BƯỚC LÊN LỚP

1 Ổn định :

2 Kiểm tra : Tập vở, SGK,

nội dung chuẩn bị theo yêu

cầu của giáo viên

3 Bài mới

Hoạt động 1:giới thiệu bài

- “Ngày đầu tiên đi học, mẹ

dắt tay tới trường, em vừa đi

-Văn bản này của ai?

-Văn bản có xuất xứ từ đâu?

-Bài văn thuộc văn bản gì ?

Em biết gì về loại văn bản

ấy?

- Nghe ghi tựa bài

- Dựa vào SGK trả lời-Suy nghĩ vận dụng kiếnthức VB 6 trả lời

I.Tìm hiểu chung:

1-Tác giả :Lý Lan 2- Tác phẩm:

- Đăng trên báo” Yêu

trẻ”số 166(1/9/2000)

- Văn bản nhật dụng :Văn bản đề cập đếnnhững nội dung có tínhcập nhật , đề tài có tínhchất thời sự đồng thời là

thuộc phương thức biểu đạt

nào? Vì sao em biết?

đầu -> bước vào

-Theo dõi phần đầu của VB

và cho biết : Người mẹ nghĩ

đến con vào thời điểm nào?

Thời điểm đó gợi cảm xúc gì

trong tình cảm hai mẹ con?

- Mẹ đã chuẩn bị những gì

cho con để con bước vào

ngày khai trường đầu tiên?

-Chi tiết nào miêu tả tâm

trạng của người mẹ?

- Nêu thắc mắc

- Suy nghĩ trả lời

HS nêu đại ý VB ngắngọn

HS suy nghĩ trả lời

-HS trả lời

- Suy nghĩ, trả lời

- HS đọc thầm đoạn từ “vào đêm trước -> mẹbước vào “

Văn bản nhật dụng đề cập vấn đề người mẹ và nhà trường

II- Đọc-Hiểu văn bản :

* Đại ý: Bài văn ghi lại

tâm trạng của một người

mẹ trong một đêm chuẩn

bị cho con bước vào ngàykhai trường đầu tiên

- Hai phần :

+ Từ đầu đến “ mẹ bướcvào”: Tâm trạng của mẹ + Phần còn lại : cảm nghĩcủa mẹ về vai trò của nhàtrường trong giáo dục thế

hệ trẻ

1 – Tâm trạng của mẹ trườc ngày khai trường của con

*Me : Thao thức khôngngủ, suy nghĩ triền miên -Sống lại quá khứ, nhớngày bà ngoại dắt mẹ vàolớp một, nhớ tâm trạnghồi hộp trước cổngtrường

- Rạo rực, bâng khuâng,xao xuyến

- Theo em, vì sao ngày khai

trường vào lớp một để lại

dấu ấn sâu đậm trong lòng

mẹ như thế ?

- Khi nhớ lại kĩ niệm ấy lòng

mẹ như thế nào?

- Nhận xét về cách dùng từ

trong câu văn trên ?

- Từ dấu ấn sâu đậm của

ngày khai trường đó điều mà

mẹ mong muốn cho con ở

đây là gì?

– Những điều này có phải

mẹ trực tiếp nói với con

không? Theo em, mẹ đang

tâm sự với ai?

-Chuyển ý sang hoạt động

4: Tổng kết

- Nhận xét nghệ thuật biểu

đạt của bài văn?

-VB viết về tâm trạng của

người mẹ trong đêm không

ngủ trước ngày khai trường

vào lớp 1 của con Qua tâm

HS nhìn đoạn” Thật sự

mẹ không … Bước vào”

– Nêu chi tiết- gạch chânchi tiết trong SGK

- Mẹ nghĩ về ngày Hộikhai trường ; nghĩ về vaitrò của GD đối với trẻ em

- Tất cả mọi trẻ em, HSđến tuổi đều được đếntrường

- Chỉ cần sai một li là sẽchệch hướng , lạc đường,hỏng việc Tác giả muốnkhẳng định tầm quantrọng của giáo dục vì giáodục quyết định tương laicủa đất nước

- Về tri thức , tình cảm, tưtưởng , đạo lí, tình bạn,tình thầy trò

-> trong giáo dục không được phép sai lầm.

III-Tổng kết:

-NT: Văn tự sự xen yếu

tố biểu cảm như nhữngdòng nhật kí tâm tình,nhỏ nhẹ và sâu lắng

-ND:Bài văn giúp ta hiểu

tấm lòng thương yêu, tìnhcảm của cha mẹ đối concái và vai trò to lớn củanhà trường đối với cuộcsống mỗi con người

IV – Luyện tập:

- Ở lớp: +Quan sát,

Bức tranh trên các bạn vẽ

cảnh gì? Cảnh đó như thế

nào ?

- Khi xem tranh em có cảm

xúc suy nghĩ gì về hiện tại và

- Soạn bài : “ Mẹ tôi “

thuyết minh tranh +Đọc thêm:Trường học ( SGK tr- 9)

- Ở nhà: Bài tập 1-2 SGK

tr 9

Bổ sung:

Tuần: 1

MẸ TÔI (A- MI – XI) I-MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

1 Kiến thức:Giúp HS:

Hiều biết và thấm thía những tình cảm thiêng liêng sâu nặng của cha mẹ đối với con cái

2 Kĩ năng: - phân tích, cảm thụ văn học.

3 Thái độ: - yêu mến kính trọng Ông bà, cha mẹ.

II- CHUẨN BỊ:

1 GV: a PP: gợi mở, giải quyết vấn đề.

b Dddh: tham khảo SGK, SGV , bài hát

2 HS :Soạn bài theo câu hỏi SGK phần Đọc_ Hiểu văn bản tr 11, 12

III- CÁC BƯỚC LÊN LỚP.

Hoạt động của GV Hoạt động HS Nội dung – Ghi bảng

1- Ổn định :

2- Kiểm tra bài cũ

- Tóm tắt ngắn gọn văn bản

“Cổng trường mở ra “

- Qua văn bản , em biết gì về

tình cảm của người mẹ đối với

con mình và vai trò của nhà

trường đối với thế hệ trẻ.?

3- Bài mới.

Khởi động 1:giới thiệu bài.

Trong cuộc đời của mỗi

chúng ta, người mẹ có một vị trí

và ý nghĩa hết sức lớn lao,

thiêng liêng và cao cả.Nhưng

không phải khi nào ta cũng ý

thức hết đươc điều đó Chỉ khi

mắc những lỗi lầm ta mới nhận

ra tất cả Bài văn “Mẹ tôi” sẽ

cho ta một bài học như thế

– Em biết gì về tác giả A-MI-XI

?

– VB “Mẹ tôi” trích từ tác

HS trả bài theo câu hỏi

2-Tác phẩm:

phẩm nào?

Bài văn thuộc loại văn bản gì?

Thể loại?

- VB” Mẹ tôi” thuộc phương

thức biểu đạt nào? Vì sao em

biết ?

Hoạt động 3: Đọc -hiểu VB

- Hãy nêu đại ý của văn bản?

VB được viết bằng lối văn nào ?

( viết thư ) Ai viết cho ai ? ( bố

viết cho En- ri- cô )

- Lí do gì bố phải viết thư ?

( Trước mặt cô giáo, En - ri- cô

láo như 1 nhát dao…bố ; Bố

không thể nén…giận , con mà

lại …ư ; Thật đáng xấu… nhã

- Sau khi đọc thư bố, En-ri-cô

có thái độ như thế nào?

Nêu xuất xứ văn bản

Nhớ lại kiến thức lớp 6 trả lời

Trả lời

Suy nghĩ trả lời

- tìm chi tiết trong đoạn – trả lời- gạch chân các chi tiết trong SGK

- Thể loại truyện viết dướidạng bức thư

II- Đọc-Hiểu văn bản

*Đại ý: Bài văn miêu tả thái

độ tình cảm va những suynghĩ của người bố trước lỗilầm của con vàsự trân trọngcủa ông với vợ mình ( mẹ En-Ri-cô)

1/ Thái độ của bố khi

En-ri-cô thiếu lễ độ với mẹ.

=>Biểu hiện nỗi niềm đau

đớn, tức giận, buồn bã, thái

độ kiên quyết phê phánnghiêm khắc

2/ Tâm trạng của En-ri-cô

Theo em , điều gì đã khiến

cho En-ri-cô xúc động vô cùng

khi đọc thư bố?

( Chọn các lí do ở SGK: Chọn

câu a,c,d)

-Để nói lên điều đó, tác giả đã

sử dụng nghệ thuật gì?Vậy

En-ri-cô là người như thế nào?

(Hiểu được công lao to lớn

không gì sánh được của mẹ và

hãy cố gắng làm nhiều việc tốt

để đền đáp công ơn cha mẹ.)

Gọi 1HS đọc ghi nhớ

Hoạt động 4 : Luyện tập

- Cho HS đọc đoạn thư thể hiện

vai trò vô cùng lớn lao của

người mẹ đối với con

Hoạt động 5:Củng cố, Dăn dò

- Cho HS đọc tên các bài ca dao,

bài hát nói lên tình cảm của cha

mẹ đối với con cái

- Học bài, làm bài tập 2/ SGK tr

12

- Soạn bài : Từ ghép.

Nhìn SGK,tìm chi tiết, trả lời

Suy nghĩ trả lời

Nêu suy nghĩ của bản thân

_ Dùng kiến thức vừa tiếp thuđược trả lời

Nhìn lại quá trình phân tích-tổng kết ý, trả lời

khi đọc thư bố.

* Dùng thư trao đổi, nhắc lại

kỉ niệm, khơi gợi cảm xúc Ngoan, hiếu thảo, biết nhận

ra lỗi lầm

III- Tổng kết : -NT: Cách biểu lộ tình cảm

bằng thư sâu sắc, kín đáo, từngữ chọn lọc, lời văn tế nhịcảm động

- ND:Yêu thương , kính trọng

cha mẹ là tình cảm thiêngliêng cao cả

IV-Luyện tập : BT1: SGK-tr12 BT2: Kể lại 1 việc em đã gây

ra khiến bố mẹ buồn phiền

Bổ sung :

Tuần: 1

Tiết:3

TỪ GHÉP I- MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

1 Kiến thứcGiúp HS:

-Nắm được cấu tạo của 2 loại từ ghép Từ ghépchính phụ và từ ghép đẳng lập

- Hiểu được cơ chế tạo nghĩa của từ ghép Tiếng Việt

2 HS: Soạn bài , ôn lại từ đơn vàtừ phức

III- CÁC BƯỚC LÊN LỚP

Nhắc lại kiến thức bài“ Từ

và cấu tạo của từ tiếng Việt

chính phụ chính phụ

-Tiếng đứng sau bổ sungnghĩa cho tiếng đứng trước

trước?

- Vậy tiếng nào là tiếng

chính , tiếng nào là tiếng

mấy tiếng? Tiếng đứng sau

có bổ sung nghĩa cho tiếng

đứng trước không ?

- Giữa 2 tiếng có quan hệ

như thế nào với nhau?

- Từ ghép kiểu như thế gọi

- Hãy so sánh nghĩa của

tiếng “bà” vơi nghĩa của từ

bà ngoại, “ thơm” với

=> Từ ghép đẳng lập.

- Sách vở , giầy dép , xinhđẹp

*Ghi nhớ ( SGK tr- 14)

II - Nghĩa của từ ghép:

* TÌm hiểu VD (tr- 13)

Bà -> bà ngoại Thơm -> thơm phức

- Bà: người đàn bà sinh ra

mẹ , cha

- Bà ngoại : người đàn bàsinh ra mẹ

- Thơm : Có mùi như hươngcủa hoa dễ chịu , làm cho

dưa hấu , cá trích , ốc bươu

đã mất nghĩa nhưmg người

- Em hãy so sánh nghĩa của

từ quần áo với nghĩa của

mỗi tiếng” quần và áo”.Còn

nghĩa của từ trầm bổng thì

như thế nào so với nghĩa

của mỗi tiếng” trầm và

- Nghe

- Đọc ghi nhớ

- Đọc , xác địmh yêucầu các bài tập

- Thảo luận nhóm

+ Tổ 1 : BT1+ Tổ 2 : BT2+ Tổ 3 : BT3

thích ngửi

- Thơm phức : Có mùi thơmbốc lên mạnh hấp dẫn

=> Nghĩa của từ ghép chính phụ hẹp hơn nghĩa của tiếng chính

*Tìm hiểu VD (sgk tr-14) Quần áo -> Quần + áo Trầm bổng -> Trầm + bổng.

Ao : Đồ mặc từ cổ xuống ,chủ yếu che lưng ngực vàbụng

Quần :Đồ mặc từ thắc lưngtrơ xuống

có hai ống Quần áo : Đồ mặc nóichung ( Nghĩa khái quát ) ->

Có thể chỉ có áo hoặc quầnthôi nhưmg vẫn nói chungnhư thế được

=> Nghĩa của từ ghép đẳnglập khái quát hơn nghĩa củacác tiếng tạo nên nó

*Ghi nhớ 2(SGK.tr.14)

III- Luyện tập:

1/ Xếp các từ ghép vào bảngphân loại :

TGCP: Lâu đời, xanh ngắt,nhà máy, nhà ăn, cười nụ

3/Tạo từ ghép đẳng lập.Núi non Mặt mũi sông màyHam muốn Học hỏi thích hành

Xinh đẹp Tươi tỉnh Tươi vui4/ Giải thích cách dùng từghép

-Có thể nói “1 cuốn sách”,

“1 cuốn vở” vì “sách”và

“vở” là DT chỉ sự vật tồn tạidưới dạng cá thể, có thểđếm được

- “Sách vở” là từ ghép ĐL

có nghĩa tổng hợp chỉ chungcác loại nên không thể nói “

1 cuốn sách vở”

*Bổ sung :

Tuần: 1

Tiết: 4

LIÊN KẾT TRONG VĂN BẢN

I- MỤC TIÊU CẦN ĐẠT :

1 Kiến thức: Giúp HS thấy:

- Muốn đạt được mục đích giao tiếp thì văn bản phải có tính liên kết Sự liên kết ấy cần được thể hiện trên cả 2 mặt hình thức ngôn ngữ và nội dung ý nghĩa

a pp: gợi mở, giải quyết vấn đề

b Dddh: nghiên cứu SGK, SGV, bảng phụ ghi đoạn văn

2 HS: Soạn bài theo yêu cầu.

III CÁC BƯỚC LÊN LỚP.

Hoạt động 1: Giới thiệu bài.

Văn bản sẽ không thể hiểu

Hoạt đông 2: Hướng dẫn hình

thành kiến thức.

Gọi 1HS đọc to VD 1a( tr 17)

Đoạn văn trên được trích

trong VB nào?( Mẹ tôi) Đoạn

văn gồm có mấy câu?( 5 câu)

Theo em, nếu bố của En-

ri-cô chỉ viết mấy câu ấy thì

En-ri- cô đã có thể thật hiểu rõ điều

bố muốn nói chưa?

- Nguyên nhân nào làm cho

En-ri- cô khó hiểu?

- Chúng ta biết rằng nếu các

câu sai ngữ pháp thì văn bản sẽ

không thể hiểu rõ, trường hợp

này có phải như thế không?

( không )

- VB cũng sẽ không thể hiểu

được khi nội dung ý nghĩa của

các câu văn không thật sự chính

xác, rõ ràng Trường hợp này

có phải như thế không ?

- Vậy nếu En- ri-cô chưa hiểu ý

bố thì đó là vì lí do gì ?

- Do đó muốn cho đoạn văn có

thể hiểu được thì nó phải có

cũng chưa đảm bảo có một cây

tre Muốn có một cây tre trăm

đốt thì 100 đốt tre kia phải

được nối liền nhau Tương tự

như thế, không có văn bản nếu

các câu các đoạn không nối liền

nhau, không quan hệ chặt chẽ

với nhau Mà nối liền chính là

liên kết

Đọc VDĐánh số thứ tự từng câu

Suy nghĩ, trả lời

Suy nghĩ, chọn câu trả lời đúng

Không

Không phải như thế

Giữa các câu chưa có sựliên kết về nội dung -chưa nối liền nhau, gắn

bó nhau -> văn bản khóhiểu, rời rạc

c- Các câu trong đoạn văntrên

phải quan hệ chặt chẽ về nội

dung ý nghĩa.

- Vậy theo em, liên kết có tác

dụng gì ?

Chuyển ý:Để nội đung ý ngiã

giữa các câu trong văn bản có

Gợi: Giữa câu( 1)-( 2) thiếu ý

gì; Giữa câu (4)-( 5) thiếu ý gì?

Em hãy chữa lại đoạn văn để

En- ri- cô hiểu ý bố?

- Giữa câu (1) - (2) = thiếulời khuyên nhủ và thái độ củabố

- Giữa câu (4) – (5) = thiếunhững lời nói rất chân tình vàsâu sắc của bố

Giữa các câu thiếu ý nên cáccâu không gắn kết với nhau

về nội dung ý nghĩa Muốncho đoạn văn dễ hiểu thì taphải làm cho nội dung cáccâu thống nhất và gắn bó chặtchẽ với nhau-> Đây làphương tiện liên kết đầu tiên

chữa lại nữa không?Vì sao?

- Tại sao chỉ thiếu vài từ và sai

một từ mà lại làm cho đoạn

văn khó hiểu?

- Vậy ,văn bản còn liên kết với

nhau nhờ phương tiện nào

nữa?

- Tóm lại, muốn văn bản có

tính liên kết người viết phải

Giải thích đoạn văn có tính

liên kết chưa? Vì sao?

Hướng dẫn: Yêu cầu HS đánh

số thứ tự cho các câu trong

đoạn văn và trả lời các câu hỏi

trong đoạn văn trên

- Câu 1 -2 nối với nhau vì có

Đọc đoạn văn + đánh số thứ tự cho từng câu

-> lớp nhận xétĐọc BT 2 và thực hiện theo yêu cầu

b – Đoạn văn “ Một ngày kia…nút kẹo”

Câu (1) nói về tương lai tình trạng không ngủ được của con Nhưng câu (2) không nói thời gian nào, giấc ngủ đến với con một cách dễ dàng Có thể thêm” còn bây giờ”( cụm từ chỉ thời gian)

- Giữa câu (1) - (2) thiếu cụm

từ chỉ thời gian

Ba câu trong đoạn văn chưa

có sự liên kết, vì đối tượng nói đến ở câu(1) (2) là đứa con còn đối tượng ở câu 3 là đứa trẻ -> không hợp lí

- Câu 3 dùng từ” đứa tre”

thay “con”

Làm cho người ta hiểu sai ý, các câu mâu thuẩn nhau -> chưa gắn bó chặt chẽ -> khó hiểu

Nhờ phương tiện ngôn ngữ =

từ, câu ( liên kết hình thức)

c Văn bản có tính liên kết : + Liên kết về nội dung ý nghĩa

+ Liên kết về hình thức ngôn ngữ ( từ, câu…)

BT3: Gọi HS đọc BT, Xác

định yêu cầu BT

BT4 Gọi HS đọc BT và nêu

yêu cầu của BT

Hướng dẫn: Đối tượng nhắc

đến trong câu đầu là ai?( mẹ)

* Đối tượng trong câu thứ 2?

4 Giải thích tính liên kếttrong văn bản, ngoài 2 câutrên còn có các câu sau nốikết thành 1 thể thống nhấtlàm cho đoạn văn liên kếtchặt chẽ với nhau

*Bổ sung:

1 Kiến thức: Thấy được những tình cảm chân thành, sâu nặng của hai anh

em trong câu chuyện Cảm nhận được nỗi đau đớn, xót xa của những bạn nhỏ chẳng may rơi vào hoàn cảnh gia đình bất hạnh

2 Kĩ năng: Thấy được cái hay của truyện là ở cách kể rất chân thật và cảm

động

3 Thái độ: Biết thông cảm và chia sẻ với những người bạn nhỏ chẳng may

rơi vào hoàn cảnh gia đình bất hạnh

III TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung 1.Ổn định lớp:

-Kiểm tra nề nếp, sĩ số

-Lớp trưởng báo cáo

2.Kiểm tra bài cũ:

-Hỏi: Hãy nêu cảm nghĩ của

bản thân sau khi học qua văn

Giới thiệu tác giả văn bản

Hướng dẫn HS đọc văb bản

GV nêu câu hỏi 1 và 2 sgk

*Chuyển ý: Trước tiên chúng

ta sẽ tìm hiểu cuộc chia tay

giữa hai anh em.

Hoạt động 2: Hướng dẫn

Đọc- Hiểu văn bản

-Hỏi: Tình cảm giữa hai anh

em như thế nào? Hãy tìm các

chi tiết trong truyện để chứng

minh điều đó? (trước đây?

Lúc sắp phải chia tay?)

-Hỏi: Lời nói và hành động

của Thuỷ khi thấy anh chia

hai con búp bê ra hai bên có gì

mâu thuẫn?

-Hỏi: Theo em có cách nào

giải quyết mâu thuẫn ấy

được không? Nguyên nhân?

-Hỏi: Kết thúc truyện, Thuỷ

đã lựa chọn cách giải quyết

như thế nào? Chi tiết ấy gợi

-Trả lời: Thuỷ giận dữkhông muốn chia rẽ chúngnhưng lại thương anh Thành,

sợ không có người canh gátcho anh ngủ

-Trả lời: Chỉ có cách là giađình đoàn tụ, hai anh emkhông phải chia tay

-Trả lời: Để lại con Em Nhỏbên cạnh con vệ Sĩ  yêuquý anh, giàu lòng vị tha

-Hai anh em rất gần gũi,thương yêu, chia sẻ vàquan tâm đến nhau:

+Thuỷ vá áo cho anh,Thành đón em tan học +Nhường đồ chơi chonhau, khóc khi phải chiatay…

-Thuỷ giàu lòng vị tha,thương anh

-Nghệ thuật miêu tả tâm

lý nhân vật: nỗi buồn sâuthẳm, trạng thái thấtvọng, bơ vơ

-GV thuyết giảng thêm về

quyền trẻ em: Quyền được

sống với cha mẹ…

*Chuyển ý: Cuộc chia giữa

Thuỷ và lớp học diễn ra như

thế nào? Chúng ta sẽ tìm hiểu

phần tiếp theo.

-Hỏi: Tâm trạng, tình cảm của

Thuỷ đối với cảnh vật ở

trường học hôm ấy ra sao?

-Hỏi: Chi tiết nào trong cuộc

chia tay của Thuỷ với lớp học

làm cô giáo bàng hoàng? Vì

sao cô lại bàng hoàng?

-Hỏi: Thuỷ đã mất quyền trẻ

em đó là quyền gì?

-Hỏi: Tình cảm của các bạn

đối với Thuỷ như thế nào?

-HS đọc Trả lời (như nộidung ghi)

-HS đọc Chia nhóm thảoluận Đại diện nêu ý kiến:

a.kể theo ngôi thứ I  tínhchân thực, sức thuyết phục

b.Búp bê ngộ nghĩnh, trongsáng, vô tội … chia tay (nhưhai anh em Thành- Thuỷ)

-Nghe

-Trả lời: cắn chặt môi, nhìncột cờ, tấm bảng…

-Trả lời (như nội dung ghi)

-Trả lời: Quyền được đi học,đến trường

-Trả lời (như nội dung ghi)

2.Cuộc chia tay với lớp học:

-Thuỷ không muốn rời xatrường

-Cô giáo tặng Thuỷ quyển

vở và chiếc bút máy nắp vàng nhưng Thuỷ sẽ không còn được đi học.-Cô giáo và các bạn đềukhóc

-Hỏi: Qua câu chuyện, theo -Trả lời (như nội dung ghi)

em, tác giả muốn nhắn gửi

đến mọi người điều gì?

gì làm tổn hại đến nhữngtình cảm tự nhiên, trongsáng ấy

*Bổ sung:

Tuần: 2

3 Thái độ:

Tầm quan trọng của bố cục trong văn bản, trên cơ sở đó có ý thức xây dựng

bố cục khi tạo lập văn bản

II CHUẨN BỊ

1 Giáo viên:

a pp: gợi mở, giải quyết vấn đề, HĐ nhóm

b Dddh: SGV, SGK, bảng phụ

2 Học sinh: Soạn bài theo định hướng câu hỏi sgk.

III TIẾN TRÌNH LÊN LỚP

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung cần đạt 1.Ổn định:

Kiểm tra sĩ số

2 Kiểm tra bài cũ.

- Em hiểu như thế nào là

liên kết trong văn bản ?

- Muốn làm cho văn bản

có tính liên kết thì chúng

ta phải sử dụng những

phương tiện liên kết nào ?

Hoạt động 1:Giới thiệu

bài mới.

Bố cục văn bản” Cuộc

chia tay của những con

búp bê”->Các phần các Nghe.

đoạn được sắp xếp theo

- Cho biết trong lá đơn đó,

em phải ghi những nội

cách sắp xếp nội sung của

hai lá đơn dưới đây

không? Vì sao?

Vậy những lời nói

trong nội dung lá đơn ấy

có cần sắp xếp theo một

trật tự không? Có thể tùy

thích muốn ghi nội dung

nào trước cũng được

- Học lớp … trường.

+ Lý do xin gia nhập đội.

+ Lời hứa khi trở thành đội viên.

- Lý do xin vào đội

- Lời hứa khi được kết nạp

Trình bày

I- Bố cục và những yêu cầu về bố cục trong văn bản.

- Lý do xin vào Đội

- Lời hứa khi được kếtnạp

b) Bố cục là cách sắp

quan tâm tới bố cục?

- Em nhắc lại bố cục là gì?

Gọi 2 HS đọc đoạn văn

(1) + (2) SGK/29

Đoạn (1) bản kể đã

nêu đủ ý văn bản: “Êch

ngồi đáy giếng” chưa?

gồm mấy đoạn? Nội dung

của mỗi đoạn ấy có tương

đối thống nhất không?

Bố cục giúp cho sự sắp xếp các ý, các nội dung trong văn bản được hợp lý.

Ý diễn đạt rành mạch, văn bản có tính thuyết phục hơn.

ĐọcXác định

Xác định

Chưa.

Trình bày

- Đều có những câu văn

về cơ bản là giống nhau.

- Bản kể có 2 đoạn Về nội dung chưa liên kết chặt chẽ về ý nghĩa (Ếch

bị trâu giẫm bẹp không gắn với việc nó nghênh ngang đi lại khắp nơi, nhâng nháo nhìn trời mà lại đưa xuống cuối cùng…).

Hình thức: diễn biến câu chuyện kể lộn xộn, không theo trình tự (chuyện kể ra sau lại kể trước) kể chuyện ếch nghênh ngang đi lại trước

xếp các thứ tự thành mộttrình tự rành mạch, hợp lí

- Vậy để hai ví dụ trên

một lần nữa của MB Nói

như vậy có đúng không?

-Vậy văn bản thường

được xây dựng theo bố

Trình bày

Nghe

b Điều kiện để một bốcục được coi là rànhmạch, hợp lí :

+ Nội dung các đoạnphải thống nhất , chặtchẽ , có sự phân biệt rạchròi

+ Trình tự xếp đặt cácđoạn phải dễ hiểu , đạtmục đích giao tiếp

3- Các phần của bố cục.

a- Bố cục về tự sự vàmiêu tả

- Văn bản tự sự :+ MB: Giới thiệu chung

về nhận vật sự việc

+ TB: Diễn biến và pháttriển của sự việc, câuchuyện

+ KB: Kết thúc của câuchuyện

- Văn bản miêu tả :+ MB: tả khái quát vềđối tượng

+ TB: Tả chi tiết về đốitượng

+ KB: Tóm tắt về đốitượng và phát biểu cảmnghĩ

b Bố cục văn bản

Mở bài, Thân bài, Kếtbài, mỗi phần có nhiệm vụriêng -> quan hệ chặt chẽ

đầu, không đuôi -> người

nghe sẽ không hiểu được

b Thân bài : “ Đêm qua

… Đi thôi con” : Cảnhchia đồ chơi của hai anh

em và cảnh chia tay củaThủy với lớp học

c Kết bài : Phần cònlại: Cuộc chia tay đầy xúcđộng của hai anh em

lạc trong văn bản theo

định hướng câu hỏi trong

sgk.

+ Đọc văn bản cuộc

chia tay của những con

búp bê -> xác định hệ

thống logic của văn

bản ,điều kiện để văn bản

bố cục rành mạch hợp lý

3- Nhận xét về bố cục của bài báo cáo.

Bố cục bài báo cáochưa rành mạch, hợp lý

*Bổ sung:

Tuần: 2

Tiết: 8

MẠCH LẠC TRONG VĂN BẢN I- MỤC TIÊU CẦN ĐẠT.

1.Kiến thức:- Có những hiểu biết bước đầu về mạch lạc trong văn bản và sự

cần thiết phải làm cho văn bản có mạch lạc, không đứt đoạn hoặc quẩn quanh

2 Kĩ năng:- Thấy được sự phổ biến và sự hợp lí của dạng bố cục ba phần ,

hiểu rõ hơn nhiệm vụ của mỗi phần để từ đó có thể làm mở bài, thân bài, kết bàiđúng hướng, đạt kết quả tốt hơn

3 Thái độ:- Chú ý đến sự mạch lạc trong các bài tập làm văn.

II- CHUẨN BỊ

1 Giáo viên :

a pp: gợi mở, giải quyết vấn đề, quy nạp

b Dddh: Nghiên cứu sgk, sgv, bảng phụ

2 Học sinh : Chuẩn bị bài theo định hướng câu hỏi trong sgk.

III TIẾN TRÌNH LÊN LỚP

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung

1 Ổn định.

Kiểm tra sĩ số lớp

2 Kiểm tra bài cũ

Khi xây dựng văn bản phải

chú ý những yêu cầu nào ?

Khi nào một bố cục được

xem là rành mạch, hợp lí

3 Bài mới

*Hoạt động 1:Giới thiệu

bài.

Ta thấy dù là kiểu văn

bản nào nó cũng đòi hỏi phải

có một bố cục chặt chẽ ,

rành mạch , hợp lí Ngoài

bố cục ra , văn bản cũng cần

phải mạch lạc để người đọc ,

người nghe thấy dễ hiểu và

hứng thú Tiết học hôm nay

ta cùng tìm hiểu để thấy rõ

Thực hiện theo yêu cầu

Nghe

những nội dung trên

đen có nghĩa là mạch máu

trong thân thể Trong văn

- Qua tìm hiểu mục 1.a,b em

hiểu mạch lạc trong văn bản

+ Trôi chảy thành dòng, thành mạch.

+ Tuần tự đi qua khắc các phần, các đoạn trong VB.

+ Thống nhất, liên tục, không đứt đoạn.

Trình bày

I- Mạch lạc và những yêu cầu về mạch lạc trong văn bản.

1- Mạch lạc trong văn bản.

Có tính chất thông suốt,liên tục, không đứt đoạn,không làm đứt đi sự liênkết chặt chẽ giữa các phần,các đoạn trong văn bản

2- Các điều kiện để văn bản có tính mạch lạc.

- Các phần , các đoạn ,các câu trong văn bản đều nói

về một đề tài , biểu hiện một chủ đề chung xuyên

bản xoay quanh sự việc

chính nào? Hai anh em

Thành và Thủy có vai trò gì

trong truyện?

- Sự việc chính đó đóng vai

trò gì trong truyện?

- Hai anh em Thành và Thủy

có vai trò gì trong truyện?

- GV gọi HS đọc VD 2b

(SGK/32)

- Các từ ngữ: Chia tay, chua

đồ chơi, anh cho em tất …

được lặp đi lặp lại Theo em,

Xoay quanh sự việc chính

là sự chia tay và những con búp bê.

Sự việc chính: sự chia tay

và những con búp bê còn nhân vật chính Thành và Thủy.

Xác định

Sự việc chính đó giúp người đọc theo dõi được câu chuyện và hiểu được ý định của người viết.

Thể hiện chủ đề của truyện VD: “Cuộc chia tay của những con búp bê” có thể kể về nhiều sự việc, nói

về nhiều nhân vật nhưng nội dung truyện luôn bám sát đề tài, luôn xoay quanh một sự việc chính với những nhân vật chính.

Trình bày

Hai anh em Thành và Thủy đóng vai trò thực hiện các sự việc và thể hiện tư tưởng chủ đề của văn bản

GV gọi HS đọc mục 2 c.

- Hãy cho biết các đoạn ấy

được nối với nhau theo mối

liên hệ nào trong các mối

liên hệ nêu ở SGK?

- Những mối liên hệ giữa

các đoạn ấy có tự nhiên và

hợp lý không?

- Qua việc tìm hiểu ví dụ

mục 2, em hãy cho biết các

điều kiện để văn bản có tính

Nghe

Đọc, xác định, thực hiện theo yêu cầu BT

II- Luyện tập.

1- Tính mạch lạc.

a- Văn bản “Mẹ tôi”

- Chủ đề: Ca ngợi lòngyêu thương và sự hy sinhcủa mẹ đối với con

- Trình tự các phần xoayquanh và thể hiện chủ đềxuyên suốt

+ Bố đau lòng vì conthiếu lễ độ với mẹ

+ Bố nói về mẹ

+ Khuyên con phải xinlỗi mẹ một cách thành khẩn

b- Văn bản:

(1) Văn bản “ Lão nông

và các con”

- Chủ đề: Lao động là

- Chủ đề: sắc vàng trù phú đầm ấm, của làng quê mùa đông giữa ngày mùa được dẫn dắt hợp lý, phù hợp.

+ Câu đầu: Giới thiệu bao quát sắc vàng trong thời gian và không gian Sau đó là biểu hiện của sắcvàng trong thời gian và không gian đó

+ Hai câu cuối: Nhận xét và cảm xúc về màu vàng

*Bổ sung

Tuần: 3

Tiết: 9

BAI 3

CA DAO, DÂN CA NHỮNG CÂU HÁT VÈ TÌNH CẢM GIA ĐÌNH I- MỤC TIÊU CẦN ĐẠT.

1 Kiến thức:

- Hiểu khái niệm ca dao, dân ca

- Nắm được nội dung, ý nghĩa và một số hình thức nghệ thuật tiêu biểu của

ca dao, dân ca qua những bài ca thuộc chủ đề tình cảm gia đình

a.pp: gợi mở, nêu vấn đề, thuyết giảng

b Dddh: Nghiên cứu kỹ SGV, SGK, ca dao Việt Nam

2 Học sinh : Đọc và soạn bài theo định hướng câu hỏi sgk, sưu tầm ca dao dân ca

có liên quan đến chủ đề bài học

I II TIẾN TRÌNH LÊN LỚP

1.Ổn định

Kiểm tra sĩ số

2 Kiểm tra bài cũ.

Điều kiện để một văn bản

Đối với tuổi thơ của

mỗi con người Việt Nam,

ca dao, dân ca là nguồn

Đọc vài bài ca dao , dân

ca

Nghe

suối trong lành, ngọt ngào

vỗ về tâm hồn chúng ta

qua lời ru êm dịu của bà

của mẹ Hôm nay, chúng

ta cùng nhau đọc lại và

tìm hiểu những bài ca dao

về tình cảm gia đình

Hướng dẫn học sinh

tìm hiểu nắm được khái

niệm ca dao, dân ca

GV cho HS đọc chú

thích về ca dao (SGK/35)

Qua đó em hiểu gì về

ca dao dân ca?

Giảng: Ca dao, dân ca

là những bài thơ, bài hát

trữ tình dân gian của

quần chúng nhân dân, do

nhân dân sáng tác và lưu

hành truyền miệng trong

dân gian từ đời này sang

nghiêm trang, vừa tha

thiết ân cần Ngắt nhịp câu

6:2/2/2, câu 8: 2/2/2/2

hoặc 4/4

- Gọi HS đọc lại bài 1

- Lời ca dao là lời của

ai? Nói với ai?

dao nói đến công cha

nghĩa mẹ tương tự như lời

1?

- Gọi HS đọc lời ca dao

2.

-Lời ca dao là lời của ai?

Nói về điều gì? (Nói đến

ảnh ấy? Nghệ thuật được

sử dụng ở bài ca dao này

là gì?

- Không gian: “Ngõ sau”

gợi nghĩ đến sự cô đơn

của nhân vật, gợi nghĩ đến

– trời, mẹ – đất ; cha – núi , mẹ – biển nói công cha sánh đôi với nghĩa

mẹ là cách nói đối xứng truyền thống của nhân dân ta

Giải nghĩa từ

Chú thích ( sgk )

Trình bày

Ghi lòng là khắc tạc trong lòng, suốt đời không bao giờ quên.

Đọc

Xác định

- Thời gian: Chiều chiều.

- Không gian: Ngõ sau.

-Tâm trạng buồn xót xa nhớ quê, nhớ mẹ

-> Nỗi nhớ thương cha

mẹ, quê nhà da diết của người con gái lấy chồng

xa

số phận của người phụ nữ

trong gia đình dưới chế độ

gia trưởng phong kiến vậy

Chuyển -> lời ca dao 3

- Gọi HS đọc lời ca dao 3

- Lời ca dao là lời của ai?

Nói với ai? Nói về điều

gì?

- Tình cảm của con cháu

đối với ông bà được diễn

tả bằng cách nào? Dựa

vào đâu em biết?

- Em có biết câu ca dao có

sử dụng cách so sánh này?

- “Bao nhiêu … bấy

nhiêu” diễn tả nỗi nhớ như

tụ -> gợi nhớ, gợi buồn

->Ngữ thời gian gợi buồn.

- Ngõ sau : nơi vắng lặng, heo hút , vắng vẻ ->

gợi sự cô đơn của nhân vật.

Những tình cảm đó được diễn tả bằng hình thức so sánh So sánh ngang bằng.

- Bao nhiêu … bấy nhiêu -> so sánh ngang bằng.

Chi tiết: Người xa, bác

4 Lời 4:

- Lời của ông bà , cha

mẹ nói với con cháu về tình anh em thân thương, ruột thịt

định mối quan hệ giữa hai

anh em như thế nào?

- Mối quan hệ anh em

được tác gả diễn đạt bằng

biện pháp nghệ thuật nào?

Vì sao tác giả lại so

sánh anh em như thể tay

chân ? So sánh như vậy

nhằm nói lên điều gì về

tình anh em?

- Bài ca dao muốn nhắc

nhở ta điều gì?

- Em còn biết bài ca dao

nào hoặc văn bản nào

khác nói về anh em yêu

- Tình cảm nào được diễn

tả trong 4 bài ca dao ?

Hoạt động 4: Hướng dẫn

luyện tập

Sưu tâm một số bài ca

dao mà em biết về môi

trường

thân.

Trình bày

Những từ: “Cùng, chung, một” khắc sâu mối quan hệ anh em là ruột thịt, cùng cha mẹ sinh ra, cùng sống sướng khổ có nhau trong một ngôi nhà.

-Truyện “Cây khế”.

Nghe

Khái quát

->Tình anh em ruột thịt,thiêng liêng, gắn bó

2.Nội dung.

Tình cảm gia đình thiêng liêng, sâu nặng

IV- Luyện tập.

- Chiều chiều ra đứng bên sông

Muốn về quê mẹ mà không có đò

- Đói lòng ăn hột chà là

Để cơm nuôi mẹ, mẹ già yếu răng

- Vẳng nghe chim vịt kêu chiều

Bâng khuâng nhớ mẹ chín chiều ruột đau

- Ngày nào em bé cỏn con

Bây giờ em đã lớn khônthế này

Hoạt động 5 Củng cố,

Dặn dò: Chuẩn bị phần

học : “Những câu hát về

tình yêu quê hương, đất

nước, con người” theo

định hướng câu hỏi sgk

Sưu tầm các câu ca dao

tương tự

Cơm cha, áo mẹ, chữ thầy

Nghĩ sao cho bỏ những ngày ước ao

1 Kiến thức:- Nắm được nội dung, ý nghĩa và một số hình thức nghệ thuật

tiêu biểu của ca dao, dân ca qua những bài ca thuộc chủ đề tình yêu quê hương, đất nước, con người

2 Kĩ năng:- Thuộc các lời ca dao thuộc chủ đề.

3 Thái độ:- Tình cảm yêu quê hương, đất nước , con người.

II- CHUẨN BỊ.

1 Giáo viên :

a pp: gợi mở, giải quyết vấn đề, hđ nhóm

b Dddh: ca dao Việt Nam ,tranh minh họa

2 Học sinh : Đọc soạn bài theo định hướng câu hỏi sgk.

III: TIẾN TRÌNH LÊN LỚP

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung cần đạt

1 Ổn định

Kiểm sĩ số lớp

2 Kiểm tra bài cũ:

Đọc thuộc lòng bài ca

dao thứ nhất và cho biết

nội dung của bài ca dao

Mỗi miền quê đều có

không ít câu ca hay, mượt

mà, mộc mạc tô điểm cho

niềm tự hào của riêng địa