HOẠT ĐỘNG CỦA GV & HS NỘI DUNG KIẾN THỨC - Trong một văn bản có cần bố trí, sắp đặt I- Bố cục và những yêu cầu về bố cục trong nội dung ý tứ như việc sắp xếp các cầu thủ văn bản.. 1- Bố [r]
Trang 1Ngµy so¹n: 03 / 09 / 2015
TIẾT 5 CUỘC CHIA TAY CỦA NHỮNG CON BÚP BÊ
( Khánh Hoài)
I MỤC TIÊU
1/ Kiến thức:
- Thấy được những tình cảm anh em ruột thịt thắm thiết , sâu nặng và nổi đau khổ của những đứa trẻ rơi và hoàn cảnh bố mẹ li dị
- Đặc điểm nghệ thuật của văn bản
2/ Kỹ năng:
- Đọc hiểu văn bản truyện Đọc diễn cảm lời đối thoại phù hợp với tâm trạng nhân vật
- Kể và tóm tắt truyện
3/ Thái độ:
- Giáo dục sự cảm thông đối với các bạn nhỏ có hoàn cảnh gia đình không may mắn Giáo dục ý thức giữ hạnh phúc gia đình
II PHƯƠNG PHÁP VÀ KĨ THUẬT DẠY HỌC
- Đặt và giải quyết vấn đề
- KTDH: Động não
III CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
1 Chuẩn bị của GV: Nghiên cứu nội dung, phương pháp giảng dạy phï hîp víi HS Soạn
bài, tham khảo tài liệu liên quan, phiếu học tập
2 Chuẩn bị của HS: Đọc Soạn bài đầy đủ theo câu hỏi ở sgk.
IV TIẾN TRÌNH BÀI HỌC
1 Kiểm tra bài cũ
? Hãy miêu tả cảm nhận của em về hình ảnh và vai trò của người mẹ qua 2 văn bản “Cổng trường mở ra” và “Mẹ tôi”?
Người mẹ là người hết lòng yêu thương, lo lắng, hi sinh cho con, bao dung, độ lượng, sẵn sàng tha thứ khi con nhận ra khuyết điểm và quyết tâm sữa chữa
- Lòng kính yêu và biết ơn cha mẹ là tình cảm tự nhiên gần gũi và thiêng liêng cần rèn luyện suốt đi
2 Bài mới
* Đặt vấn đề:
Trẻ em có quyền được hưởng hạnh phúc gia đình không? Tất nhiên rồi! Vậy mà 2 anh em Thành - Thuỷ rất ngoan, rất thương nhau phải đau đớn chia tay với những con búp bê, khi bố mẹ chúng không sống với nhau nữa Những đứa con sớm bất hạnh ấy biết cầu cứu ai đây? Cuộc chia tay bắt buộc đó đã diễn ra như thế nào, qua đấy người kể muốn nói lên điều gì?
Hoạt động 1: Tìm hiểu chung
(Gv đọc -> hs đọc tiếp đến hết văn bản)
Gọi 1h/s tóm tắt nội dung truyện)
(Tìm hiểu chú thích 1,3,4,5)
I Tìm hiểu chung
1 Đọc tìm hiểu chú thích :
* Đọc:
Trang 2- Hướng dẫn HS tìm hiểu một số từ khó
qua chú thích (sgk)
Truyện kể về ai, về việc gì? Ai là nhân vật
chính trong truyện?
* Chú thích:
- Câu chuyện được kể theo ngôi thứ mấy?
việc lựa chọn ngôi kể này có tác dụng gì?
-> Ngôi thứ nhất: Người xưng “tôi”trong
truyện là người chứng kiến các việc xảy ra,
cũng là người cùng chịu nỗi đau như em gái
của mình Cách lựa chọn ngôi kể này giúp
tác giả thể hiện được một cách sâu sắc
những suy nghĩ, tình cảm và tâm trạng của
nhân vật Tăng thêm tính chân thực
- Tại sao tên truyện lại là” cuộc chia tay cuả
những con búp bê”? Tên truyện có liên quan
gì đến ý nghĩa của truyện?
-> Những con búp bê là những đồ chơi của
tuổi nhỏ, thường gợi lên sự ngộ nghĩnh,
trong sáng, ngây thơ, vô tội Cũng như 2 anh
em Thành - Thuỷ thế mà đành phải chia tay
Tên truyện gợi ra một tình huống buộc
người đọc phải theo dõi và góp phần thể
hiện được ý định của người viết?
- Thực chất trong truyện có những cuộc chia
tay nào?
-> Cuộc chia tay giữa bố và mẹ (không miêu
tả nhưng là đầu mối dẫn đến các cuộc chia
tay khác)
+ Cuộc chia tay của các đồ chơi
+ Cuộc chia tay giữa cô giáo, các bạn và bé
Thuỷ
+ Cuộc chia tay giữa 2 anh em
- Cuộc chia tay nào là cảm động nhất? Hãy
chia đoạn theo các nội dung đó?
* Ngôi kể thứ nhất.
2 Bố cục: 3 phần:
+ Từ đầu -> như vậy(nước mắt đã ứa ra) + Tiếp -> “Trùm lên cảnh vật”
+ Còn lại:
Hoạt động 2 : Tìm hiểu văn bản
- Thái độ và tâm trạng của 2 anh em như
thế nào khi nghe mẹ giục chia đồ chơi?
II Tìm hiểu văn bản
Trang 3-Tại sao các em lại có thái độ và tâm trạng
như thế?.
1- Hai anh em và những cụôc chia tay:
* Khi mẹ giục chia đồ chơi:
- Thuỷ: kinh hoàng, sợ hãi, đau đớn, run bần bật, nức nở
- Thành: Cố nén nhưng nước mắt tuôn trào như suối
-> Giờ chia tay đã đến
- Đọc đoạn văn tiếp và cho biết vì sao tác
giả lại tả cảnh thiên nhiên, sinh hoạt buổi
sáng tươi vui, ríu ran như thế nhằm mục
đích gì? Có thể rút ra điều gì về nghệ thuật
kể chuyện xen miêu tả và biểu cảm?
-> Thành -Thuỷ còn nhỏ, ngoan ngoãn
thương yêu nhau, chăm sóc nhau trong bất
hạnh càng gợi lên trong người đọc lòng trắc
ẩn, thương xót, càng bực, trách sự vô trách
nhiệm và ích kỷ của cha mẹ chúng
Cách kể chuyện xen miêu tả và biểu cảm để
khắc sâu thêm hoàn cảnh bất thường trớ
trêu, đáng thương cảm của 2 đứa trẻ
- Tìm những chi tiết chứng tỏ anh em
Thành- Thủy rất thương yêu nhau?
(Thảo luận nhóm):
- Chi tiết nào làm em cảm động nhất vì
sao?
(H/s tự trả lời)
- Hai anh em rất mực thương yêu nhau + Ra sân vận động vá áo cho anh
+ Chiều nào cũng đón em
+ Nhường nhau không chia búp bê + Dẫn em đến trường chào cô giáo + Đau đớn khi phải chia xa
+ Nhìn mãi bóng em
=> Đau đớn và cảm động
3 Củng cố:
- Búp bê có ý nghĩa như thế nào đối với hai anh em Thành ,Thủy?
- Tại sao khi đến trường Thủy lại khóc thút thít?
4 H íng dÉn HS häc bµi ë nhµ:
- Về xem lại Nội dung bài giảng học
- Chuẩn bị nội dung tiết 2
V RÚT KINH NGHIỆM TIẾT DẠY
Trang 4
Trang 5
Ngµy so¹n: 03 / 09 / 2015
Tiết 6 CUỘC CHIA TAY CỦA NHỮNG CON BÚP BÊ
( Khánh Hoài) (Tiếp theo)
I MỤC TIÊU
1/ Kiến thức:
- Thấy được những tình cảm anh em ruột thịt thắm thiết , sâu nặng và nổi đau khổ của những đứa trẻ rơi và hoàn cảnh bố mẹ li dị
- Đặc điểm nghệ thuật của văn bản
2/ Kỹ năng:
- Đọc hiểu văn bản truyệnn đọc diễn cảm lời đối thoại phù hợp với tâm trạng nhân vật
- Kể và tóm tắt truyện
3/ Thái độ:
- Giáo dục sự cảm thông đối với các bạn nhỏ có hoàn cảnh gia đình không may mắn Giáo dục ý thức giữ hạnh phúc gia đình
II PHƯƠNG PHÁP VÀ KĨ THUẬT DẠY HỌC
- Đọc - bình giảng- thảo luận Đặt và giải quyết vấn đề
- KTDH: Động não
III CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
1 Chuẩn bị của GV: Nghiên cứu nội dung, phương pháp giảng dạy phï hîp víi HS Soạn
bài, tham khảo tài liệu liên quan, phiếu học tập
2 Chuẩn bị của HS: Đọc Soạn bài đầy đủ theo câu hỏi ở sgk.
IV TIẾN TRÌNH BÀI HỌC
1 Kiểm tra bài cũ
? Hình ảnh hai anh em và những cuộc chia tay?
2 Bài mới
Hoạt động 1 : Cuộc chia tay ở trường học
- Chi tiết nào trong cuộc chia tay của Thuỷ
với lớp học làm cô giáo bàng hoàng và chi
tiết nào làm em cảm động nhất? Vì sao?
- Có nhận xét gì về cuộc chia tay này?
- Hãy giải thích vì sao khi dắt Thuỷ ra khỏi
trường , tâm trạng của Thành lại “kinh
ngạc thấy mọi người vẫn đi lại bình
thường, nắng vẫn vàng ươm trùm lên cảnh
vật”?
2- Cuộc chia tay ở trường học
- Cô giáo tặng Thuỷ quà
- Thuỷ không nhận và cho biết “không đi học nữa, và đi bán hoa quả”
- Cô giáo tái mặt, nước mắt giàn giụa
=> Bất ngờ và cảm động
-> Thành thấy kinh ngạc vì trong khi mọi
việc đều diễn ra bình thường, cảnh vật vẫn
rất đẹp, cuộc đời vẫn bình yên thế mà
Thành và Thuỷ lại phải chịu đựng sự mất
mát, đổ vỡ quá lớn Tâm hồn của Thành
Trang 6đang nổi giông bảo, cả trời đất như sụp đổ
trong tâm hồn thế mà mọi người vẫn tỏ
thái độ “bình thường”
Diễn biến tâm lý được miêu tả chính xác
tăng thêm nổi buồn thăm thẳm, trạng thái
thất vọng, bơ vơ của nhân vật
Hoạt động 2 : Cuộc chia tay đột ngột ở nhà của 2 anh em.
- Lời nói và hành động của Thuỷ khi thấy
anh chia 2 con búp bê ra 2 bên có gì mâu
thuẫn?
- Theo em có cách nào để giải quyết mâu
thuẫn ấy không?
-> Gia đình phải đoàn tụ: 2 em không phải
chia tay
- Kết thúc truyện Thuỷ đã có cách giải
quyết như thế nào?
- Chi tiết này gợi cho em suy nghĩ và tình
cảm gì?
-> Gợi lên trong lòng người đọc sự thương
cảm đối với Thuỷ, thương 1 em gái có lòng
vị tha, thà mình chịu chia lìa chứ không để
búp bê phải chia tay Khiến người đọc thấy
sự chia tay của 2 em nhỏ
là vô lí, không nên có
3- Cuộc chia tay đột ngột ở nhà của 2 anh em.
- Tru tréo, giận dữ không muốn chia rẽ 2 con búp bê
- Thương anh không có con vệ sĩ canh giấc
- Đặt 2 con búp bê canh nhau (để lại cho anh)
và theo mẹ về quê
=> Rất vô lí và không nên có
Hoạt động 3: Ý nghĩa văn bản.
* Thảo luận nhóm: (2 nhóm)
.?- Qua câu chuyện này, tác giải muốn
nhắn gửi đến mọi người điều gì?
?Nét đặc sắc của nghệ thuật kể chuyện ở
đây là gì
-Kể chuyện xen lẫn miêu tả và biểu cảm
-Kể =cách miêu tả cảnh vật xung quanh và
NT miêu tả tâm lí nhân vật (Thành )
III Ý nghĩa văn bản.
1 Bài học rút ra từ câu chuyện:
- Tổ ấm gia đình là vô cùng quý giá và quan trọng
- Vai trò, trách nhiệm của cha mẹ đối với con cái
- Đảm bảo quyền sống hạnh phúc của trẻ em
2.Nghệ thuật.
Kể chuyện xen lẫn miêu tả và biểu cảm -Kể bằng cách miêu tả cảnh vật xung quanh
và NT miêu tả tâm lí nhân vật (Thành
Trang 7* Ghi nhớ: (sgk).
Hoạt động 4 : IV Đọc thêm : (sgk)
IV Đọc thêm : (sgk)
Trách nhiệm của bố mẹ
3 Củng cố:
- Nắm được 3 cuộc chia tay
- Mỗi cuộc chia tay 2 anh em có tâm trạng như thế nào
- Bức thông điệp mà tác giả muốn gửi đến người đọc
4 H íng dÉn HS häc bµi ë nhµ:
- Tóm tắt được truyện
- Nội dung của truyện
- Xem bài Bố cục trong văn bản Soạn bài Ca dao dân ca.
V RÚT KINH NGHIỆM TIẾT DẠY
Trang 8
Ngµy so¹n: 05 / 09 / 2015
TIẾT 7 : BỐ CỤC TRONG VĂN BẢN
I MỤC TIÊU
1/ Kiến thức:
- Tác dụng của việc xây dựng bố cục trong văn bản
2/ Kỹ năng:
- Nhận biết phân tích bố cục vănbản
- Vận dụng kiến thức về bố cục trong việc đọc - hiểu văn bản
- Xây dựng bố cục cho một văn bản nói viết
3/ Thái độ:
- Có ý thức xây dựng bố cục khi viết văn bản
II PHƯƠNG PHÁP VÀ KĨ THUẬT DẠY HỌC
- Quy nạp - Đàm thoại- thảo luận.
- KTDH: Động não
III CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
1 Chuẩn bị của GV: Nghiên cứu nội dung, phương pháp giảng dạy phï hîp víi HS Soạn
bài, ghi bảng phụ
2 Chuẩn bị của HS: Đọc Soạn bài đầy đủ theo câu hỏi ở sgk Xem trước Nội dung bài
giảng mới, đọc kĩ 2 văn bản ở lớp 6
IV TIẾN TRÌNH BÀI HỌC
1 Kiểm tra bài cũ
? Tính liên kết là gì? Làm thế nào để văn bản có tính liên kết?
2 Bài mới
* Đặt vấn đề:
Trong bóng đá, các huấn luyện viên phải sắp xếp các cầu thủ thành một đội hình, còn trong chiến đấu, những vị tướng phải bố trí các đạo quân, cánh quân thành thế trận Vì sao cần làm như thế, nếu không có sự sắp xếp như vậy thì có thể dẫn đến hậu quả gì? Trong việc tạo lập các văn bản, có gì cần được bố trí, sắp đặt như thế không?
Hoạt động 1 : Bố cục và những yêu cầu về bố cục trong văn bản
- Trong một văn bản có cần bố trí, sắp đặt
nội dung ý tứ như việc sắp xếp các cầu thủ
không?
- Em muốn viết một lá đơn xin gia nhập đội
TNTPHCM Nêu các nội dung cần trình bày
trong đơn
-> Quốc hiệu
Tên đơn
Họ và tên
Ngày, tháng, năm sinh
Địa chỉ:
Lí do xin gia nhập Đội
I- Bố cục và những yêu cầu về bố cục trong văn bản
1- Bố cục của văn bản:
Trang 9Lời hứa khi trở thành đội viên
Lời cảm ơn
Nơi, ngày tháng năm viết đơn
- Những nội dung trong đơn cần được sắp
xếp theo một trật tự không Vì sao?
- Vì sao khi xây dựng văn bản, cần phải
quan tâm tới bố cục?
- Thế nào là bố cục (ghi nhớ 1)
* BT1: Thảo luận nhóm: (2 nhóm).
Tìm ví dụ trong thực tế
- Các phần, các đoạn, ý tứ của văn bản cần phải có trình tự trước sau rành mạch, hợp lý -> bố cục
- Sắp xếp rành mạch, hợp lý bài viết sẽ có hiệu quả thuyết phục cao
Ghi nhớ sgk
Hoạt động 2: Những yêu cầu về bố cục trong văn bản:
- So sánh nguyên bản với văn bản ở ví dụ có
gì giống nhau và khác nhau ?
- Các câu văn trong mỗi đoạn có tập trung
một ý thống nhất không? ý đoạn kia có
phân bịêt được với nhau không? Vì sao?
- Khi sắp xếp các ý như thế làm cho nội
dung văn bản như thế nào?
- Theo em nên sắp xếp bố cục câu chuyện
trên như thế nào?
-> Bố cục cần phải rành mạch rõ ràng từng
phần, từng đoạn
(Ghi nhớ: 2, ý 1)
- Đoạn văn bản gồm mấy đoạn?
- ý các đoạn văn có phân bịêt với nhau
tương đối rõ ràng không?
- Cách kể chuyện như trên bất hợp lí ở chỗ
nào? Vì sao?
-> Vì cách sắp xếp bố cục
- Yêu cầu thứ 2 về bố cục trong văn bản là
gì? (ghi nhớ 2 , ý 2)
- Trong văn bản miêu tả tự sự ở lớp 6 bố cục
gồm mấy phần?
- Cho biết nhiệm vụ của mỗi phần trong
từng văn bản?
Gv: Kiểu văn bản nào cũng phải tuân thủ bố
cục 3 phần và các phần đều có nhiệm vụ cụ
thể, rõ ràng
(Gọi h/s đọc ghi nhớ sgk)
2- Những yêu cầu về bố cục trong văn bản:
Ví dụ1 : (sgk)
- Các ý đầy đủ giống nguyên bản, sắp xếp lộn xộn
- Bố cục : 2 phần
- Các ý sắp xếp lộn xộn
=> Nội dung văn bản tối nghĩa vô lí
* Bố cục cần phải rành mạch rõ ràng
Ví dụ 2: (sgk)
- Bố cục : 2 phần
- ý tương đối rõ ràng
- Đ1: Một anh hay khoe nhưng chưa khoe được
+ Đ2: Anh ta đã khoe được
=> Nội dung văn bản không nêu bật ý nghĩa phê phán, không còn buồn cười
* Bố cục phải hợp lí
3- Các phần của bố cục:
Mở bài Thân bài
Trang 10(Hướng dẫn H/s làm) Kết bài
4- Ghi nhớ: (sgk)
Hoạt động 3: Luyện tập:
(Hướng dẫn H/s làm)
Thảo luận bàn :Đọc nội dung đơn xin nghĩ
phép
Đây không phải là bố cục duy nhất,có thể
sáng tạo theo bố cục khác miễn hợp lí
(Viết bài văn ở nhà)
II- Luyện tập:
Số 1:Sự rành mạch trong văn bản 3- Bố cục: chưa thật rành mạch, hợp lí
+ Các điểm 1,2,3 ở thân bài chỉ kể lại việc học tốt chưa phải là trình bày kinh nghiệm học tốt
+ Điểm 4 không phải là nói về học tập
- Bố cục rành mạch cần:
+ Chào mừng hội nghị, tự giới thiệu + Nêu từng kinh nghiệm học tập
+ Nhờ rút kinh nghiệm -> kỷ năng cao
+ Nguyện vọng được nghe ý kiến góp ý
- Bố cục hợp lí cần: chú ý trật tự sắp xếp các kinh nghiệm
+ Kinh nghiệm học ở lớp, làm BT ở nhà + Tham khảo tài liệu, tìm tòi sáng tạo
3 Củng cố:
- Nêu nội dung chính của bài học
- Nêu bố cục của 1 văn bản
- Đọc lại ghi nhớ ở SGK
4 H íng dÉn HS häc bµi ë nhµ:
- Học và nắm được nội dung từng phần của 1 văn bản
- Vận dụng làm bài tập 3 SGK
- Đọc bài: mạch lạc trong văn bản
V RÚT KINH NGHIỆM TIẾT DẠY
Ngµy so¹n: 07 / 09 / 2015
TIẾT 8: MẠCH LẠC TRONG VĂN BẢN
Trang 11I MỤC TIÊU
1/ Kiến thức:
- Mạch lạc trong văn bản và sự cần thiết mạch lạc trong văn bản
- Điều kiện cần thiết để một văn bản có tính mạch lạc
2/ Kỹ năng:
- Biết xây dựng bố cục khi viết văn bản
- Rèn luyện kĩ năng nói, viết mạch lạc
3/ Thái độ:
- Có ý thức trong khi nói và viết
II PHƯƠNG PHÁP VÀ KĨ THUẬT DẠY HỌC
- Phân tích mẫu , đàm thoại, thảo luận nhóm
- KTDH: Động não
III CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
1 Chuẩn bị của GV: Nghiên cứu nội dung, phương pháp giảng dạy phï hîp víi HS Soạn
bài, bảng phụ ghi các ví dụ
2 Chuẩn bị của HS: Đọc Soạn bài đầy đủ theo câu hỏi ở sgk.
IV TIẾN TRÌNH BÀI HỌC
1 Kiểm tra bài cũ
- Thế nào là bố cục? Những yêu cầu về bố cục trong văn bản?
- Đọc bài văn đã làm ở BT 3
2 Bài mới
* Đặt vấn đề:
Nói đến bố cục là nói đến sự sắp đặt, sự phân chia Nhưng văn bản lại không thể không liên kết Vậy làm thế nào để các phần, các đoạn của một văn bản vẫn được phân cách rành mạch mà lại không mất đi sự liên kết chặt chẽ với nhau?
Hoạt động 1 : M ch l c v nh ng yêu c u v m ch l c trong v n b n ạ ạ à ữ ầ ề ạ ạ ă ả
- Mạch lạc là từ Hán việt hay Thuần Vịêt?
-> Hán Việt
Gv giải thích: Theo cuốn từ điển yếu tố
Hán việt thông dụng, các yếu tố mạch lạc
được giải thích như sau:
+ Mạch: ống dẫn máu trong cơ thể ->
mạch lạc, mạch lộ
+ Lạc: Mạng lưới -> mạch lạc, liên lạc
- Theo em nghĩa đen mạch lạc là gì?
- Khái niệm mạch lạc trong văn bản có
được dùng theo nghĩa đen không?
- Tuy nhiên nội dung của khái niệm mạch
lạc trong văn bản có hoàn toàn xa rời với
nghĩa đen của từ mạch lạc không?
- Xác định mạch lạc trong văn bản có
những tính chất gì trong số các tính chất
I- Mạch lạc và những yêu cầu về mạch lạc trong văn bản
1- Mạch lạc trong văn bản:
- Mạch lạc trong văn bản
+ Trôi chảy, thành dòng, thành mạch
+ Tuần tự đi qua các phần, các đoạn