Vẻ đẹp của nhân vật nữ trong truyện ngắn nguyễn huy thiệp

ở khoá luận này chúng tôi chọn đề tài "Vẻ đẹp của ngời phụ nữ trong truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp", với hy vọng sẽ đóng góp một phần nhỏ bé của mình để bạn đọc hiểu rõ hơn về Nguyễn Huy T

Lời cảm ơn

Nhà văn Nguyễn Huy Thiệp là một gơng mặt mới lạ tiêu biểu cho nền văn học Việt Nam sau 1975, nhng không lạ đối với công chúng yêu thích văn chơng Tìm hiểu về truyện ngắn của Nguyễn Huy Thiệp là một việc làm thiết thực và bổ ích để góp phần làm rõ xu thế phát triển của văn xuôi việt nam sau thời kỳ đổi mới.

ở khoá luận này chúng tôi chọn đề tài "Vẻ đẹp của ngời phụ nữ trong truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp", với hy vọng sẽ đóng góp một phần nhỏ bé của mình để bạn đọc hiểu rõ hơn về Nguyễn Huy Thiệp

Với sự giúp đỡ tận tình của thầy giáo hớng dẫn cùng với sự nỗ lực cố gắng của bản thân, chúng tôi đã hoàn thành khoá luận này Đây là đề tài nghiên cứu có quy mô đầu tiên của tôi Do hạn chế về nhiều mặt, đề tài sẽ không tránh khỏi những thiếu sót và hạn chế Rất mong sự góp ý của quý thầy, cô giáo và các bạn.

Qua đây tôi xin chân thành bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới thầy giáo Hoàng Mạnh Hùng, tập thể thầy cô giáo trong khoa ngữ văn đã dày công giảng dạy, truyền đạt nhiều kiến thức quý báu để việc nghiên cứu hôm nay đợc thuận lợi.

Vinh, tháng 5-2006

Sinh viên

Trần Thị Hơng

Mục lục

Phần mở đầu Trang

1 lý do chọn đề tài 1

2 Lịch sử vấn đề 4

3 Nhiệm vụ nghiên cứu 8

4 Đối tợng và phạm vi nghiên cứu 9

Phần nội dung Chơng 1 Thế giới nhân vật trong truyệnngắn Nguyễn Huy Thiệp 11

1.1 Nhân vật trong tác phẩm văn học 11

1.2 Vị trí nhân vật nữ qua một số thời kỳ văn học Việt Nam 15

1.3 Thế giới nhân vật trong truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp 20

Chơng 2 Vẻ đẹp của nhân vật nữ trong truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp 29

2.1 Vẻ đẹp bình dị trong cuộc sóng đời thờng 30

2.2 Vẻ đẹp của lòng vị tha, của tâm hồn cao cả 39

2.3 Vẻ đẹp kỳ lạ, bí ẩn, nguyên sơ 44

2.4 Vẻ đẹp huyền thoại lịch sử 48

Chơng 3 Nghệ thuật xây dựng nhân vật nữ trong truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp 53

3.1 Nghệ thuật miêu tả ngoại hình 54

3.2 Nghệ thuật thể hiện ngôn ngữ và hành động 58

3.3 Nghệ thuật mieu tả thế giới nội tâm nhân vật 61

3.4 Nghệ thuật thể hiẹn số phận nhân vật 63

Phần kết luận 66

Tài liệu tham khảo 68

Phần Mở đầu

1 lý do chọn đề tài

Có thể nói sau ngày 30-4-1975 lịch sử, cuộc sống của con ngời Việt Nam hoàn toàn đổi thịt thay da Từ Nam chí Bắc hoà mình trong không khí tng bừng phấn khởi, thi đua sản xuất trong bầu tự do Nhng thực sự sôi động đổi mới và sự quẩy đạp mạnh mẽ của toàn xã hội thì phải đến những năm đất nớc bớc vào thời kỳ đổi mới Cuộc sống mỗi cá nhân, của

toàn xã hội trở nên phong phú, mạnh mẽ, đa dạng sâu sắc và toàn diện hơn.

Hoà chung với không khí đó văn học cũng không ngừng đổi mới để phùhợp với thời đại Cùng với các nhà văn: Lê Lựu, Nguyễn Minh Châu, Ma VănKháng Nguyễn Huy Thiệp tạo cho mình dấu ấn đặc biệt rất riêng trên văn

đàn cuối thập kỷ 80 của thế kỉ XX: "Dấu ấn Nguyễn Huy Thiệp" Đây là

một thành quả thời kỳ đổi mới của nớc ta trên lĩnh vực văn học

Hàng loạt số báo đăng tải các truyện ngắn của anh, giới nghiên cứu, phêbình đón đọc, tham gia các ý kiến về tác phẩm ấy không kém phần nhiệt huyết Ngời khen lắm, ngời chê cũng nhiều nhng có lẽ ai đã quan tâm đến văn học,

đặc biệt đã từng đọc tác phẩm của anh dù ít hay nhiều cũng không thể dửng

d-ng Nguyễn Huy Thiệp đa ngời đọc đi từ bất ngờ này đến bất ngờ khác Anhbuộc ngời đọc phải băn khoăn, phải day dứt để rồi phải ngoái lại quá khứ, h-ớng đến tơng lai và đối diện với thực tại Một hiện tai tàn nhẫn, gay gắt nhngcũng rất ngọt ngào ấm áp tình ngời Tất cả đã góp phần tạo nên một phong

cách có thể gọi là độc đáo không lẫn bất cứ ai: Phong cách Nguyễn Huy

Thiệp

Góp phần không nhỏ trong các yếu tố tạo nên phong cách đó chúng takhông thể không nói đến việc xây dựng nhân vật trong các truyện ngắn củaanh Từ ngàn xa chúng ta đợc biết một hình thức nghệ thuật đều có phơngthức thể hiện cuộc sống riêng Chẳng hạn trong hội hoạ phải dùng đờng nét,màu sắc, trong âm nhạc dùng âm thanh, tiết tấu…trong văn học, nhà văn phảitrong văn học, nhà văn phảinhờ đến nhân vật - yếu tố quan trọng nhất để nhà văn thể hiện ý tởng của mìnhthông qua tác phẩm Trong vô vàn cách xây dựng nhân vật đó, ngời viết phảilựa chọn, phải xây dựng sao cho in đậm cá tính sáng tạo và thể hiện đợc nộidung, t tởng của mình trong tác phẩm

1.2. Nguyễn Huy Thiệp là ngời đầu tiên trong văn học Việt Nam sau năm

1975 viết liên tục và nhiều nhất Nguyễn Minh Châu nhận xét: " Văn Nguyễn Huy Thiệp hớng về cái tôi sau một thời gian dài văn học theo cảm hứng sử thi.

Giai đoạn đổi mới, văn học đã " cởi trói "để một con chim nh Nguyễn Huy

Thiệp vùng vẫy trên bầu trời tự do"

Đến năm 1987 khi tác phẩm Tớng về hu ra mắt bạn đọc thì Nguyễn Huy

Thiệp đã thực sự gây chấn động d luận từ Nam chí Bắc Làng văn cha hết xôn

xao thì liên tiếp tác giả cho ra đời hàng loạt tác phẩm mới: Những ngọn gió Hua Tát, Con gái thuỷ thần, Không có Vua, Giới nghiên cứu phê bình xem

Nguyễn Huy Thiệp nh hiện tợng lạ,hiếm trong văn chơng từ xa đến nay

Nguyễn Huy Thiệp càng viết, d luận càng nhiều, truyện cha ra thì ngời ta đãkháo nhau, truyện đăng rồi thì đua nhau tìm đọc, đọc rồi bình phẩm Khắpnơi đâu đâu cũng bàn về truyện của anh Những bài nghiên cứu về tác phẩmcủa Nguyễn Huy Thiệp đã đẩy phê bình và lý luận văn học lên tầm cao mới.Chỉ trong một thời gian ngắn, bằng sự lao động miệt mài, nghiêm túc khôngmệt mỏi, Nguyễn Huy Thiệp đã viết rất nhiều, càng viết càng trở nên sắc sảo,càng gây ấn tợng mạnh mẽ Anh đã thực sự làm dậy sóng mặt hồ của văn ch-

ơng từ lâu vốn im lặng Hàng loạt tác phẩm ra đời tạo nên một Nguyễn HuyThiệp hoàn chỉnh hơn, đa dạng hơn nhng vô cùng phong phú và phức tạp Cậpnhật nóng hổi là những vấn đề anh đặt ra trong tác phẩm, nó nh món ăn tinhthần không thể thiếu đối với đông đảo bạn đọc Bởi vậy ai đã từng tiếp xúc vớitác phẩm của Nguyễn Huy Thiệp dù chỉ một lần thôi cũng không dễ dàngngoảnh mặt làm ngơ trớc những mảnh đời, số phận của nhân vật ở đấy ta bắt

gặp cả thế giới lung linh huyền ảo của Con gái thuỷ thần, đợc lạc vào thiên cổ tích với Những ngọn gió Hua tát về "Thơng nhớ đồng quê, hay Huyền thoại phố phờng, không chỉ có truyện trong hiện tại mà còn đem chuyện trăm năm

giở lại bàn

Do đó truyện ngắn của Nguyễn Huy Thiệp có sức cuốn hút hấp dẫnlòng ngời nhanh chóng Một điều phải thừa nhận rằng Nguyễn Huy Thiệp làmột nhà văn trẻ, đầy tài năng, đầy nhiệt huyết trên những trang sách của mình

1.3 Cho đến nay trong chơng trình học đại học, trong các trờng phổ thông

tên tuổi của anh dờng nh cha đợc đem vào giảng dạy Là một hiện tợng vănhọc nổi bật về cả nội dung lẫn hình thức nghệ thuật nhng cha đợc xác địnhchỗ đứng xứng đáng nh tầm vóc của nó Tiếp cận với tác phẩm của anh chúngtôi muốn góp phần làm cho "Sinh mệnh" tác phẩm văn chơng Nguyễn HuyThiệp nối dài mãi mãi Mặc dù có nhiều ý kiến khen, chê khác nhau nhng tấtthảy đều phải ghi nhận anh là một nhà văn sắc sảo, trí tuệ, một tài năng hiếm

có trên văn đàn nghệ thuật từ sau thời kỳ đổi mới Thiết nghĩ trong tơng lai ítnhiều tác phẩm của Nguyễn Huy Thiệp sẽ đợc đa vào trong chơng trình phổthông và đại học ý thức đợc tầm quan trọng đó chúng tôi thấy nghiên cứu vềanh sẽ có nhiều bổ ích giúp cho các thế hệ học sinh, sinh viên và những ai yêuthích văn học có thêm t liệu để tham khảo ở đề tài này chúng tôi quan tâm

đến vấn đề "Vẻ đẹp của nhân vật nữ trong truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp".

Trong thế giới nghệ thuật muôn hình muôn vẻ đó, nhân vật nữ có sức hấp dẫnlôi cuốn bạn đọc đến kỳ lạ

Vậy thiết nghĩ đi tìm "Vẻ đẹp của nhân vật nữ trong truyện ngắn

Nguyễn Huy Thiệp" là góp phần làm hiện lên những ánh sao trời nơi đáy nớc

văn chơng thăm thẳm diệu kỳ kia

2 Lịch sử vấn đề.

Nguyễn Huy Thiệp xuất hiện trên văn đàn tơng đối muộn, mãi đến năm

1986, một vài tác phẩm của anh xuất hiện trên các tờ báo văn nghệ, nhng nócàn mờ nhạt Hơn một năm sau truyện ngắn của anh mới đợc chú ý và diễn racác cuộc tranh luận sôi nổi cho đông đảo mọi tầng lớp, nhà phê bình nghiêncứu, độc giả, Đó cũng là một hiện tợng đáng mừng Có nhiều ý kiến đánh giácao tài năng của Nguyễn Huy Thiệp, cũng có một số ý kiến chê bai, và một số

ý kiến trung hoà giữa hai phái đó Dù ở loại ý kiến nào chăng nữa họ đềukhẳng định: Nguyễn Huy Thiệp là một nhà văn trẻ, tài năng, trí tuệ, văn tàicủa anh có sức lôi cuốn mạnh mẽ đến kỳ lạ Theo Vơng Trí Nhàn: "Nếu có

một thứ "Quả bóng vàng" hay "Cây bút vàng" dành để tặng cho cây bút xuất

sắc hàng năm, thì trong năm vừa qua 1987 và nửa đầu 1988, ngời xứng đáng

đợc giải trong văn xuôi có lẽ là Nguyễn Huy Thiệp" Anh đã lộ diện trớc côngchúng không ồn ào náo nhiệt, cũng không êm đềm lặng lẽ mà là sự tổng hoàcủa hai bầu không khí ấy Cùng thời với Nguyễn Huy Thiệp còn có Phạm ThịThu Hoài, Nguyễn Khải, Nguyễn Minh Châu, Ma Văn Kháng, Lê Lựu lànhững nhà văn tiêu biểu cho giai đoạn văn học đổi mới mạnh mẽ

Trớc đây khi đất nớc còn chiến tranh, cả nớc đang xoay trần đánh giặcthì văn học chủ yếu đợc nhìn nhận là vũ khí t tởng phục vụ mục tiêu cáchmạng "Văn hoá nghệ thuật cũng là một mặt trận anh chị em là chiến sĩ trên

mặt trận ấy" (Hồ Chí Minh) Văn học thời kỳ này vẫn không hề lãng quên vai

trò vũ khí tinh thần nhng nó đợc nhấn mạnh trớc hết ở sức mạnh khám pháthực tại và cuộc sống ngày hôm nay Tiêu biểu cho vấn đề này là nhà vănNguyễn Huy Thiệp - Một nhà văn còn nhiều ẩn số và lắm d luận

Diệp Minh Tuyền: "Lâu lắm rồi văn học Việt Nam mới xuất hiện một hiện tợng nh hiện tợng Nguyễn Huy Thiệp" Dù phải e dè và thận trọng đến

đâu ngời ta vẫn không thể không thốt lên rằng anh đã mang đến cho văn xuôiViệt Nam một cuộc cách tân mới mẽ Độc giả ngạc nhiên trớc sự phong phúcủa vốn sống, sự sắc sảo của óc quan sát và sắc lạnh đến trí tuệ, sự đằm thắmcủa tình ngời, sự đa dạng của bút pháp Từng ấy thôi đủ làm cho nền văn họcchúng ta mang một diện mạo mới Từ cách chọn đề tài, cách xây dựng nhânvật, cách dựng truyện, lối hành văn để khái quát nên chủ đề t tởng mới trongvăn xuôi hiện đại

Nhà báo Phạm Xuân Nguyên nhận xét: "Nguyễn Huy Thiệp là ngời đầutiên trong văn học Việt Nam lập kỷ lục có nhiều bài viết nhất về sáng tác củamình chỉ một thời gian ngắn không có độ lùi của thời gian Phê bình tức thờisau sáng tác, liên tục, lâu dài, không chỉ trong nớc mà cả ngoài nớc", songcũng không ít ngời chê bai anh Thiết nghĩ đó cũng là điều đáng hoan nghênh

và cần có Bởi vì có bình phẩm, có tranh luận mới đem đến sự thống nhất, sự

đánh giá đúng đắn hơn Hơn nữa phát hiện và nuôi nấng tài năng là cực kỳkhó, còn để vùi dập một nhân tài thì quá dễ dàng "Thông thờng vạn sự khởi

đầu nan" nhng bớc đầu của Nguyễn Huy Thiệp khá may mắn đó là không khídân chủ trong công cuộc đổi mới đời sống văn nghệ Bằng tài năng thực sựcủa mình anh đã nhanh chóng" chọc thủng bức màn dửng dng" của công

chúng thu hút rất nhiều độc giả (Một tài năng mới - Báo văn nghệ 1998).

Đã có khá nhiều bài báo, bài nghiên cứu về tác phẩm của anh với nhiềuphơng diện, nhiều lĩnh vực Ngay trong trờng Đại học Vinh cũng đã không ítbài viết về tác phẩm của anh Nhng để đi sâu vào nét đẹp của nhân vật nữ d-

ờng nh cha đợc khám phá Bởi thế "Vẻ đẹp của nhân vật nữ trong truyện

ngắn Nguyễn Huy Thiệp" là đề tài tơng đối mới mẻ và ngay từ đầu đã hấp

dẫn chúng tôi khi tiếp xúc tác phẩm của anh Nhà phê bình văn học Đông Lanhận xét: "Truyện của anh thờng không có cốt truyện, là chuyện của nhiềuvấn đề, nó chảy nh một dòng chảy tự nhiên, sự cuốn hút của chúng không phải

là sự bất ngờ, mà ở độ sâu sắc của những ý tởng, ở tầm triét lý liên quan đếncuộc sống con ngời" [14;137]

Chúng tôi thấy Nguyễn Huy Thiệp là một tài năng, hiện tợng độc đáocủa nền văn học Việt Nam sau 1975 Bút pháp đa dạng, phong phú, không thểnhầm lẫn một nhà văn nào khác Khi là một Nguyễn Huy Thiệp hiện thực trần

trụi trong bút pháp cố sự (Tớng về hu, không có vua ) Khi là một Nguyễn Huy Thiệp đằm thắm trong bút pháp trữ tình (Chảy đi sông ơi, Tâm hồn mẹ, những bài học ở nông thôn ) Khi lại là một Nguyễn Huy Thiệp cổ xa không kém phần mới lạ (Kiếm sắc, vàng lửa, giọt máu) và có khi lại là Nguyễn Huy Thiệp trong phong cách thần thoại, h ảo (Những ngọn gió Hua Táp, Con gái thuỷ thần) Nhng dù bút pháp nào chăng nữa, ta vẫn thấy ở đấy mọt

Nguyễn Huy Thiệp nhân ái, chân thật, trí tuệ và sắc sảo [14;401]

Qua việc tìm hiểu "Vẻ đẹp nhân vật Nữ trong truyện ngắn Nguyễn

Huy Thiệp" chúng tôi cũng nh đông đảo độc giả yêu thích văn chơng anh một

lần nữa khẳng định sự đóng góp của nhà văn trong việc xây dựng nhân vật.Anh muốn cải tạo con ngời, hớng con ngời vào lối sống tốt đẹp hơn mà hiện

thực còn cha trọn vẹn, bất nh ý Đó chính là những mạch ngầm của những ý ởng và chính là những giả định biểu hiện của sự nghiền ngẫm cha xong mà tácgiả có ý đồ tung ra trớc bạn đọc.

t-Nh vậy, để nhìn nhận đợc vấn đề một cách chính xác, nhà văn luôn đa

ra những giả định hối thức ngời đọc ngẫm suy, băn khoăn để tìm lối kết thúctheo cách của mình Điều đó không phải giản đơn mà đòi hỏi phải là những ai

thực sự say mê văn chơng của anh Với đề tài nghiên cứu về: "Vẻ đẹp nhân

vật nữ trong truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp" Ngay ở bài đầu tiên "Tôi

không chúc bạn thuận buồm xuôi gió" Hoàng Ngọc Hiến đã nêu lên cái gọi là Thiên tính nữ "Trong các nhân vật nữ có những ngời u tú, nhiều ngời đáng gọi

là liệt nữ Nó là nguyên tắc t tởng tạo ra cảm hứng chủ đạo của tác giả" Hơnnữa tác giả còn viết: "Để viết chân thật về cuộc đời thực tại với toàn bộ nhữngmâu thuẫn phức tạp của nó Nguyễn Huy Thiệp đi tìm điểm tựa tinh thần.Thiên tính nữ là một điểm tựa tinh thần quan trọng của tác giả, thiếu một điểmtựa nh vậy văn chơng sẽ kém đi hoặc không thể hấp dẫn, không thể lôi cuốnbạn đọc đông đảo nh vậy Đẹp là một phẩm giá tinh thần cao quý của phụ nữ

Đó là tấm lòng bao dung và hào phóng với tất cả mọi ngời, nàng Bua (Nàng Bua) Đó là thiên tính làm mẹ, tình cảm hồn nhiên muốn chở che, đùm bọc, cứu giúp của Thu (Trong Tâm hồn mẹ) Đó là tình yêu thơng đồng loại vô bờ bến, chị Thắm (Chảy đi sông ơi) "Thiên tính nữ toả ra một ánh sáng dịu

dàng, huyền diệu trong tác phẩm của Nguyễn Huy Thiệp Tâm hồn ngời đọckhông khỏi trĩu nặng trớc bao sự tàn bạo thô bỉ, phơi bày trớc tác phẩm, đợctắm trong ánh sáng này trở nên nhẹ nhõm, thanh cao" [14;17,18]

Nguyễn Đăng Mạnh trong bài viết của mình cho rằng: "Đúng là nhữngvai nữ trong truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp có nhiều ngời tốt Có lẽ bản chất

đàn bà gần tạo hoá hơn chăng? Sức mạnh và vẻ đẹp của họ xét ra là vẻ đẹp sứcmạnh của tạo hoá Và bản thân họ cũng có thể là những đấng tạo hoá đã sinh

ra con ngời để sớm tạo ra sự sống" [14;462]

Có nhà nghiên cứu đã cho rằng tất cả mọi ngời phụ nữ trong tác phẩmcủa anh Thiệp đều tuyệt đẹp, tuyệt tốt và cho là "Thiên tính nữ sẽ cứu vãn thếgiới" Thiết nghĩ đánh giá nh vậy còn phiến diện và hơi vội vàng Bởi lẽ trong

tác phẩm của anh còn nhiều nhân vật với tâm địa xấu xa tàn nhẫn: Thuỷ (Tớng

về hu), Phợng (Con gái thuỷ thần), Ngời mẹ (Đời thế mà vui) cũng có một nhà

phê bình cho rằng Nguyễn Huy Thiệp đã đẩy con ngời trở về sống nh bảnnăng, nh cha thành ngời diệt đi mọi nguồn hy vọng của họ đối với cuộc sống

Song nhìn chung, đa số đều nghiêng về ngợi ca và ghi nhận tài năng củaanh Đứng trớc các luồng t tởng khen, chê khác nhau đó chúng tôi xác định đề

tài đi theo hớng "Hoà nhập chứ không hoà tan" Góp phần xác định vị trí

Nguyễn Huy Thiệp trong văn đàn văn học Việt Nam Đồng thời với việc đi

tìm vẻ đẹp của ngời phụ nữ trong truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp để từng

bớc đa con ngời tiến gần đến bến bờ Chân - Thiện - Mỹ, là điều hết sức ýnghĩa và bổ ích trong cuộc sống Hơn nữa từ trớc đến nay cha có bài viết nào

đi sâu nghiên cứu về vẻ đẹp nhân vật nữ trong truyện của anh mà chỉ dừng lại

ở những ý kiến nhận xét hoặc rải rác trên báo văn nghệ Chúng tôi xem đó lànhững tài liệu quý báu giúp chúng tôi trong việc nghiên cứu đề tài này

3 Nhiệm vụ nghiên cứu.

Đây là một khoá luận có tính chất tập duyệt nghiên cứu khoa học,chúng tôi không có điều kiện đi sâu tìm hiểu toàn bộ các khía cạnh Hơn nữa

thời gian không cho phép, khoá luận này chỉ nghiên cứu chuyên sâu vào "Vẻ

đẹp nhân vật nữ trong truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp", để bớc đầu nhận

diện những phẩm chất thẩm mỹ cuả nhân vật nữ trong truyện ngắn NguyễnHuy Thiệp

4 Đối tợng và phạm vi nghiên cứu.

Thế giới nhân vật trong truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp vô cùng phongphú, đa dạng nên việc khảo sát, tìm hiểu đầy đủ, toàn diện cần có nhiều điềukiện khác Vì vậy ở khuôn khổ đề tài này chúng tôi quan tâm đến những nhânvật nữ trong truyện ngắn đợc in trong tập truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp -NXB Văn học 2003 Trong tổng số nhân vật nữ có trong tập truyện ngắn củanhà văn Nguyễn Huy Thiệp, chúng tôi chỉ đi sâu tìm hiểu những nhân vật

đóng vai trò quan trọng tác phẩm Trên thực tế chúng tôi thấy nhân vật nữtrong sáng tác của anh xuất hiện rất phong phú đa dạng Không phải truyệnngắn nào của anh cũng đều có nhân vật nữ và không phải truyện nào viết về

ngời phụ nữ thì họ là những nhân vật chính Bởi vậy tìm hiểu vẻ đẹp nhân vật

nữ trong truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp, chúng tôi tiến hành nghiên cứu,

khảo sát trong 20 truyện sau

 Chảy đi sông ơi

 Chút thoáng Xuân Hơng

 Cún

 Con gái thuỷ thần

 Không có Vua

Chơng I: Thế giới nhân vật trong truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp.

Chơng II: Vẻ đẹp của nhân vật nữ trong truyện ngắn của Nguyễn Huy

Thiệp.

Chơng III: Nghệ thuật xây dựng nhân vật nữ trong truyện ngắn Nguyễn

Huy Thiệp.

Chơng 1

Thế giới nhân vật trong truyện ngắn

Nguyễn Huy Thiệp

hiện thực cuộc sống với "muôn hình vạn trạng ", không có nhân vật nhà văn

không thể khái quát đợc những quy luật khách quan của cuộc sống con ngời.Bởi vậy có thể xem nhân vật là yếu tố then chốt của tác phẩm Một tác phẩm

có thể không có cốt truyện, không có xung đột nhng nhân vật thì không thểkhông có, dù đó là một truyện ý tởng Chính vì tầm quan trọng đó mà chúngtôi thấy nghiên cứu nhân vật là một trong những việc cần thiết nhất

1.1.1 Khái niệm nhân vật

Trong lý luận văn học, nhân vật là thuật ngữ biểu thị con ngời đợc nhàvăn thể hiện trong tác phẩm Nhân vật hoặc là có tên tuổi nh: Lục Vân Tiên,chị Dậu, anh Pha, nhân vật cũng có thể là không tên nh Thằng Mõ, Lính Lệ,Con Sen,

Nhân vật văn học không chỉ là con ngời cụ thể đợc khắc hoạ sâu đậmhay thoáng qua trong tác phẩm mà có thể là thần linh nh: Thần Dớt, ThầnSấm, Thần Ma Nh vậy nhân vật văn học là một đơn vị nghệ thuật có tính ớc

lệ, tính khách quan ở mức độ nhất định, thể hiện quan niệm của nhà văn vềcon ngời thông qua hình thức nghệ thuật Nhân vật nh một phơng tiện, công

cụ dẫn dắt độc giả vào thế giới riêng Nó đóng vai trò trọng yếu trong cấu trúcnghệ thuật của tác phẩm tự sự, kịch, nhằm thể hiện lý tởng thẩm mỹ của nhàvăn Nó đợc mô tả qua các xung đột, các mâu thuẫn, biến cố và chi tiết, gắn

bó với cốt truyện Đó là một chỉnh thể vận động có thể đạt đến tính cách điểnhình bộc lộ nh một qúa trình trong không gian và thời gian

Nh vậy nhân vật là nơi bộc lộ tài năng sáng tạo và tầm t tởng nghệ thuậtcủa nhà văn Là dấu hiệu để xem xét thể loại, khuynh hớng, trào lu

Theo cách nhìn của thi pháp học, nhân vật là sự đánh giá của nhà văn vềgiá trị con ngời, là cái nhìn của nhà văn đối với số phận con ngời Nhân vậttrong thi pháp học thấm đẫm nhân cách văn hoá của nhà văn Trong quá trìnhtiếp xúc tác phẩm, ngời đọc phát hiện ra đợc nhân vật sau khi đọc tác phẩm

Đó chính là kết quả sự sáng tạo thẩm mỹ của nhà văn bởi lẽ mỗi nhân vật đềuthể hiện ý thức, cách nhìn thái độ đánh giá của nhà văn về những phẩm chất,năng lực nhân tính của con ngời về số phận và tơng lai của nó Nếu nh trong lýluận văn học đã cung cấp những mẫu nhân vật làm mô hình sáng tạo, là sự rậpkhuôn theo mô típ nhất định Thì ở thi pháp học nhân vật do ngời đọc kháiquát ra từ cấu trúc nghệ thuật của tác phẩm Do vậy, nó không có giới hạn màtrở nên vô hạn

Theo chúng tôi nhân vật văn học vừa phản ánh khách quan đời sống mànhà văn nhận thức đợc, vừa thể hiện cuộc sống qua lăng kính chủ quan của tácgiả Nhân vật suy đến cùng là phản ánh quan niệm về con ngời và cuộc sống.Mỗi nhà văn có một cách nhìn về cuộc sống, về con ngời, và họ suy ngẫm vềcuộc đời hoàn toàn khác nhau Vì thế họ xây dựng nên những nhân vật khácnhau Nhân vật cũng là phơng tiện thể hiện mô hình cuộc sống của con ngời.Chẳng hạn các nhà văn hiện thực phê phán: Nam Cao, Nguyễn Công Hoan,Ngô Tất Tố, là những nhà văn cùng thời với nhau, họ đều viết về những ng-

ời nông dân trong sáng tác của mình nhng không giống nhau Điều đó cũng dễhiểu bởi vì mỗi nhà văn có cách cảm nhận, cắt nghĩa, lý giải mô hình con ngờikhác nhau

Nhân vật là hạt nhân của tác phẩm, là nơi bộc lộ tài năng, cá tính củanhà văn Do đó nhân vật ít nhiều chịu ảnh hởng cá tính sáng tạo của nhà văn

1.1.2 Phơng diện khách quan của nhân vật

Văn học là tấm gơng phản ánh đời sống, nhà văn phải là ngời th kýtrung thành của thời đại Bởi vậy nhà văn phải quan sát thực tế cuộc sống, phải

có vốn sống, vốn kinh nghiệm thực tiễn của nhân dân để từ đó xây dựng thànhcông nhân vật Càng am hiểu thực tế, càng hiểu biết sâu sắc cuộc sống hàngngày nhà văn mới viết nên những tác phẩm thiết thực và xây dựng đợc nhânvật đúng nh nó vốn có ngoài đời Nói cách khác tất cả nhịp đập của cuộc sống,dòng chảy của con ngời đợc nhà văn thể hiện trong tác phẩm thông qua cácnhân vật Nhân vật ở ngoài đời thế nào thì dới ngòi bút ngời nghệ sỹ họ hiệnlên trong tác phẩm nh thế ấy, không bôi đen, không tô hồng hiện thực Nếu

các nhà khoa học nói trực tiếp, ngắn gọn, súc tích thì nhà văn thể hiện đờisống gián tiếp qua nhân vật Điều đó sẽ làm cho độc giả dễ hiểu và nhớ lâu,tác động sâu sắc và hiệu quả lâu dài đó chính là u điểm, lý lẽ riêng của vănhọc Chẳng hạn khi chúng ta nói đến nhân vật Thuý Kiều, tác giả muốn lên ánxã hội đã chà đạp quyền sống, quyền làm ngời của ngời phụ nữ lúc bấy giờ.Nhà văn không nói bằng trực tiếp nh các nhà khoa học khác mà thông quahình tợng nhân vật, độc giả sẽ có suy ngẫm và thẩm thấu giá trị sâu sắc hơn

1.1.3 Phơng diện chủ quan của nhân vật

Nhân vật văn học là đơn vị có tính ớc lệ, ở những mức độ nhất định thểhiện một quan niệm nghệ thuật nào đó về con ngời của nhà văn Nhân vậttrong tác phẩm không thể đồng nhất với nguyên mẫu trong đời thực và luônmang trong mình bản chất quy ớc nghệ thuật đậm nét hoặc là mờ nhạt ởnhững phơng diện nào đó theo ý đồ nghệ thuật của nhà văn Nói khác đi môhình của cuộc sống đợc nhà văn thể hiện thông qua sự nhận thức thực tiễn đãnhuốm màu sắc chủ quan của tác giả Mỗi nhà văn có cách cắt nghĩa, lý giải,nhận thức theo cung cách riêng Từ chỗ nhận thức khác nhau họ xây dựng lênnhững nhân vật không giống nhau theo chủ quan của riêng mình

1.1.4 Nhân vật mang dấu ấn tài nghệ của nhà văn

Nhân vật là yếu tố trung tâm của tác phẩm văn học dù ở thời đại nàocũng không thể thay đổi Xây dựng nhân vật là công việc quan trọng của nhàvăn Tên tuổi các nhà văn thờng gắn liền với tên tuổi của những nhân vật của

họ Chẳng hạn nói đến Nguyễn Du là chúng ta nghĩ ngay đến Thuý Kiều, TừHải, Mã Giám Sinh, Nói đến Nam Cao chúng ta nhớ đến Chí Phèo, Thị Nở,Bá Kiến, Nói đến Ngô Tất Tố chúng ta liên tởng đến Anh Pha, Chị Dậu,Nghị Quế Những nhân vật nh thế đã gây cho độc giả cảm tởng đó là nhữngcon ngời thật thậm chí thật hơn ở ngoài đời Chúng không còn là những nhânvật trong sách mà chính là những con ngời bằng xơng bằng thịt đã từ trangsách bớc ra cuộc đời Ngời đọc sau khi gấp sách lại vẫn cảm thấy nhân vật nh

đang ở quanh mình hay quẩn quanh đâu đó trong cuộc sống Mỗi nhà văn cómột cách cảm nhận, vốn sống, vốn hiểu biết khác nhau do đó họ xây dựng lênnhững nhân vật theo ý tởng của mình Điều đó thể hiện tài năng sáng tạo củangời nghệ sĩ Chẳng hạn đều nói về ngời lính cách mạng nhng mỗi nhà văn lạithể hiện vẻ đẹp một cách khác nhau ở nhân vật của họ Đều nói về nét đẹp củacác chàng trai mang lý tởng"Quyết tử cho tổ quốc quyết sinh", nhng những

ngời lính trong bài Tây Tiến, Quang Dũng hiện lên với chất hào hoa, lãng

mạn Dù sống gian khổ nơi núi rừng nhng đêm đêm hồn mộng vẫn bay về với

những cô gái Hà thành đẹp đẽ, thanh lịch Còn ngời lính trong bài Đồng Chí

của Chính Hữu đợc viết theo bút pháp hiện thực Họ xuất thân nơi đồng quênghèo khó với dáng vẻ chân chất mộc mạc Vẻ đẹp ở họ là cùng đồng camcộng khổ Cảm thông và chia sẻ, gắn bó nhau trong tình đồng đội keo sơn củanhững ngời nông dân mặc áo lính Điều đó đã chứng minh rằng mỗi nhà văn

có một dấu ấn đặc biệt riêng khi xây dựng nhân vật của mình

1.2 Vị trí nhân vật nữ qua một số thời kỳ văn học Việt Nam

1.2.1 Vị trí nhân vật nữ trong văn học Việt Nam thời Trung Đại

Thời kỳ chế độ quân chủ ngự trị cũng chính là thời kỳ ngời phụ nữtrong gia đình, trong xã hội thấp kém so với ngời nam Do vậy họ cha có vaitrò đáng kể trong tác phẩm văn học Đến thời trung đại nhân vật nữ đã trởthành đối tợng trung tâm phản ánh cuộc sống Từ trớc đến nay cha bao giờ ng-

ời phụ nữ xuất hiện nhiều nh thế trong văn học Chẳng hạn nh trong "Truyện

Kiều" (Nguyễn Du), con ngời mời phân vẹn mời, trọn tình hiếu nghĩa lại gặp

phải cảnh đời trái ngang Tình duyên lỡ làng, tình đời dang dở để rồi chịu kiếphồng nhan bạc phận Họ không chỉ bị xúc phạm về tinh thần mà còn cả thểxác Vì thế các nhân vật nữ trong các truyện thời kỳ này đều khó tránh khỏi đ-

ợc số mệnh éo le, sự ràng buộc của lễ giáo phong kiến, sự bủa vây của l ới đời.Qua nhân vật của mình Nguyễn Du luôn luôn mơ ớc mong muốn mọi điều tốt

đẹp nên những tình cảm ấy ông dành vào nhân vật của mình , tái tạo nênnhững cảnh đời dù gặp nhiều oan trái , bất công nhng phẩm chất con ngời luôntoả sáng

Trong sáng tác thơ văn Hồ Xuân Hơng, vị trí nhân vật nữ nh đợc pháttriển lên một bậc so với trớc Đức hạnh với lòng kiên trinh, sức chịu đựng nghịlực của nguời phụ nữ trong cuộc sống đã trở thành truyền thống Cuộc đời đầy

áp bức, bất công giăng giăng những trói buộc, khỉnh khi chỉ làm sắc thêm đứchạnh của ngời con gái đợc rèn luyện trong lao động và thơng đau Qua bài

"Bánh trôi nớc" chúng ta thấy đợc hiện thực khổ đau của thân phận ngời con

gái bị cuộc đời vùi dập tởng nh chìm nghỉm trớc dòng đời ấy vậy mà đức

kiên trinh và nghị lực vợt lên trên cái khổ đau ấy chính là"Tấm lòng son" mới

thật đáng quý

Nh vậy nhân vật nữ hiện lên trong xã hội đầy rẫy những bất công ngangtrái, với cuộc sống bất nh ý nhng vẫn luôn giữ đợc phẩm chất trong sáng củamình Dù ở bất cứ hoàn cảnh nào vẫn không nhụt chí vơn lên để khẳng địnhphẩm chất ngời phụ nữ Việt Nam hiền hậu đảm đang

1.2.2 Vị trí nhân vật nữ trong văn học Việt Nam trớc 1945

Nếu nh ở thời kỳ trung đại trong văn học chủ yếu diễn tả những tâmtrạng phụ nữ quý tộc hoặc có chấm phá đến phụ nữ làng thì chỉ đa ra nhữngnét thôn nữ dịu dàng Giai đoạn này văn học dân tộc đã có nhân vật phụ nữnông thôn xuất hiện Họ không giống nh những nhân vật trớc đây là vẻ đẹpdịu dàng, nhỏ nhẹ mà hơn thế họ rất khoẻ khoắn mạnh mẽ Chẳng hạn nh chị

Dậu trong tác phẩm Tắt Đèn của Ngô Tất Tố Nhà văn đã xây dựng đợc hình

tợng chân thực, đẹp đẽ về ngời phụ nữ nông dân - nhân vật hấp dẫn cho nềnvăn học Việt Nam Giống nh nhiều phụ nữ trong văn chơng truyền thống, ChịDậu vốn là một ngời xinh đẹp, nết na, có tinh thần vị tha, yêu chồng và thơngcon hết mực Chính tình yêu thơng ấy đã tạo nên ở chị một sức mạnh quyếtliệt đến bất ngờ Đứng trớc bao khó khăn vất vả tởng không thể nào vợt qua đ-

ợc, phải nộp một lúc hai suất su thuế, anh Dậu thì đau ốm, đàn con còn bédại Tất cả trông vào sự lèo lái của chị Với tính thông minh, sắc sảo, có tinhthần quật khởi, ý thức sâu sắc về nhân phẩm, ở chị toát lên vẻ đẹp mộc mạccủa ngời phụ nữ nông thôn hồn hậu Chị sống ở nơi tăm tối, ức hiếp dồn nén

nhng tâm hồn vẫn toả ngát hơng sen "gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn".

Bằng thái độ trân trọng và sự hiểu biết sâu sắc về ngời phụ nữ, Ngô Tất

Tố đã xây dựng thành công nhân vật chị Dậu với vẻ đẹp dù ở bất cứ hoàn cảnhnào vẫn giữ đợc phẩm chất trong sáng Nhân vật chị Dậu đã góp phần khôngnhỏ tạo nên sự thành công của tác phẩm

Hay trong truyện Chí Phèo của nhà văn Nam Cao cũng vậy, nhân vật

Thị Nở vốn là một con ngời xấu xí, xấu đến ma chê quỷ hờn, nhng nhờ thiêntính nữ trong con ngời Nở mà đã phục thiện đợc tên lu manh nh Chí Nếu nhlúc đầu thị Nở chỉ khơi dậy bản năng sinh vật ở gã say nh Chí, thì sau đó sựchăm sóc ân tình và tình yêu thơng chân thành mộc mạc của Nở đã làm thứcdậy bản chất lơng thiện trong Chí Cuộc gặp gỡ với thị Nở loé lên nh một tiachớp trong cuộc đời tối tăm dằn vặt của Chí Tình yêu thơng của ngời phụ nữ

dù xấu xí đến cỡ nào vẫn thức tỉnh anh và linh hồn của anh lâu nay bán choquỷ dữ, giờ đây đã trở về Tình yêu của Thị đã mở đờng cho Chí trở lại làmngời, câu trả lời của Thị đã quyết định số phận của anh Qua đó chúng ta thấy

nhà văn Nam Cao đã thấy đợc vai trò của ngời phụ nữ đặc biệt là thiên tính

nữ trong họ có thể phục thiện đợc con quỷ dữ nh Chí Phèo.

Không chỉ trong văn xuôi mà ngay trong lĩnh vực thi ca cũng vậy, vai trò nhân vật nữ ngày càng đợc xác lập rõ hơn Trong thơ Nguyễn Bính, nhân vật nữ chiếm da số và ông nổi tiếng nhờ xây dựng thành công nhân vật nữ:

Hôm qua em đi tỉnh về

Hơng đồng gió nội bay đi ít nhiều

1.2.3 Vị trí nhân vật nữ trong văn học Việt Nam sau 1945

Sau ngày nớc nhà đợc độc lập, nền văn học phát triển thêm một bớcnhất định Các nhà văn, nhà thơ có điều kiện mở mang tầm nhìn của mình và

đề tài ngời phụ nữ chiếm số lợng tơng đối lớn Viết về ngời phụ nữ trong chiếntranh Nguyễn Minh Châu đã dẫn dắt ngời đọc vào những trang văn hấp dẫncủa những cuộc tình chung thuỷ, bền chặt giữa bao đạn bom tàn phá Đó làcâu chuyện tình giữa Nguyệt và Lãm, trong hoàn cảnh bom rơi đạn nổ, súnggiật chuông rền, nhng đã đợc tác giả thi vị hoá Qua lời giới thiệu chị Tính,Nguyệt - cô gái trẻ đẹp đã yêu Lãm - một ngời thanh niên cha từng biết mặt.Tình yêu của họ giữa bom đạn tàn phá, giữa chiến tranh khốc liệt vẫn lung

linh bền chặt Chính Lãm cũng phải ngạc nhiên và cảm động: "Cái sợi chỉ xanh nhỏ bé và óng ánh qua thời gian mà vẫn không hề đứt ?" Dờng nh qua

ngòi bút của Nguyễn Minh Châu, chiến tranh không làm cho con ngời dễ dàng

đổi thay, nhụt chí mà đó là môi trờng để cho con ngời khẳng định vẻ đẹp, sựchín chắn và lòng thuỷ chung sắt son của ngời con gái Sau năm 1945 nền vănnghệ Việt Nam có nhiều điều kiện thuận lợi, phạm vi đề tài mở rộng vì thế cangợi vẻ đẹp của ngời phụ nữ chiến sĩ trở thành một đề tài khá quen thuộctrong các sáng tác của nhà văn Đây cũng là vấn đề góp phần quan trọng tạonên sự thành công của các nhà văn

Chẳng hạn chị Lộc trong tác phẩm Con chị Lộc in trong tập "Bức th Cà Mau" của tác giả Anh Đức Truyện ngắn của anh không phải là truyện bình th-

ờng, phẳng lặng với những câu chuyện êm đềm dịu ngọt mà thờng nhữngchuyện rất dữ dội, xoáy sâu vào tâm can con ngời Sự xung đột giữa chị Lộcvới kẻ thù đã nói lên phẩm chất ngời sáng của ngời phụ nữ miền nam yêu nớcnói riêng và ngời phụ nữ Việt Nam nói chung Vẻ đẹp hiện lên ở ngời phụ nữnày là vợt lên hoàn cảnh, số phận của mình để đơng đầu với thực tế vô cùngtrái ngang Trong lúc bụng mang dạ chửa vẫn không chịu quỳ gối trớc kẻ thù

để đón nhận đứa con đợc trọn vẹn Ngợc lại tình yêu con vô bờ bến nhng

không vì thế mà đặt nhiệm vụ cách mạng vào thế yếu Dòng máu yêu nớc cótrong con ngời chị đã khiến họ tự giác làm tất cả công việc, không mảy maynghĩ đến những tình cảm, nhu cầu cá nhân, thậm chí sẵn sàng hy sinh cả tìnhmẫu tử cho tổ quốc Viết về những con ngời, những số phận đặc biệt là sốphận của ngời phụ nữ đã trở thành một trong những mục tiêu chính cho vănhọc giai đoạn này

1.2.4 Vị trí nhân vật nữ trong văn học Việt Nam sau năm 1975

Trải qua 30 năm kháng chiến, dân tộc ta đã dành đợc thắng lợi Nhngthắng lợi ấy không phải dễ dàng, mà phải trả giá bằng máu và nớc mắt củacon ngời Hơn thế không chỉ là máu của những ngời chiến sỹ đã ngã xuốngnơi chiến trờng mà đó còn là máu và nớc mắt của những ngời ở hậu phơng

Đặc biệt là ngời phụ nữ Trong chiến tranh họ phải đợi chờ, sau chiến tranhnỗi đau đó vẫn không nguôi

Nhân vật Quỳ trong tác phẩm "Ngời đàn bà trên chuyến tàu tốc hành"

(Nguyễn Minh Châu) đã sống với căn bệnh mộng du đi tìm thánh nhân giữa

đời thờng Cuối cùng Quỳ một mình lang thang trong cơn mộng du, hay bơ vơgiữa hang đá im ắng với những kỷ vật của tình nhân Khi Hoà - ngời yêu cô đã

hy sinh, Quỳ thốt lên: "Đến bây giờ tôi mới hiểu đợc trong tất cả mọi sự mất mát thì mất mát một con ngời là không có gì bù đắp đợc, không sao lấy lại đ- ợc" Chiến tranh không chỉ mất mát ở trận địa, nơi bom rơi lửa đạn, mà còn là

những đớn đau, mất mát cho những ngời vợ, ngời mẹ nơi hậu phơng Họ mònmỏi, đợi chờ, hy sinh tuổi trẻ, ngày đêm hồi hộp lo âu, khắc khoải Đó chính

là nỗi đau của Thai trong Cỏ Lau Có sự chịu đựng nào lớn hơn sự chờ đợ

trong thấp thỏm, lo âu, trong hy vọng lẫn vô vọng Giá nh Thai không chỉ yêu

đợc một lần, cô bớt chung thuỷ thì cuộc đời có lẽ đỡ đau khổ hơn, đỡ dằn vặthơn Nhng trớ trêu và đáng tự hào thay Thai thuộc loại ngời chỉ yêu một lầnbằng cả tấm lòng son sắt thuỷ chung

Trong sáng tác Nguyễn Thi cũng vậy, nhà văn tỏ ra có cảm tình đặc biệtvới những nhân vật nữ dù đó là nhân vật chính hay phụ Có những nhân vật chỉxuất hiện trong vài trang viết hoặc có khi chỉ vài chấm phá nhng với ngòi bút

đầy xúc cảm của ông nhân vật hiện lên thật đầy đủ mọi tính cách, vẻ đẹp nh

nó vốn có làm cho chúng ta hết sức cảm phục Điều này cũng giống với nhà

văn Anh Đức trong tiểu thuyết Hòn Đất Thông qua hình tợng ngời phụ nữ nh:

Chị Sứ, cô Quyên, bà cà sợi, đó là những phụ nữ mang vẻ đẹp kiêu hãnh làniềm tự hào của ngời dân Việt Nam

Điểm qua vai trò của nhân vật nữ trong một số thời kỳ văn học nh vậychúng tôi thấy hình tợng phụ nữ có vị trí đặc biệt trong sáng tác văn nghệ Cóthể nói ngời phụ nữ đã và đang đóng vai trò quan trọng tạo nên các giá trị vănhọc dân tộc Từ xa, sự xuất hiện ngời phụ nữ trong tác phẩm văn chơng đã tạonguồn cảm hứng cho nhà văn, nhà thơ rất phổ biến Đặc biệt đỉnh cao trong

văn học dân tộc là kiệt tác Truyện Kiều Nguyễn Du; tác phẩm bất hủ này đã

đánh dấu nền văn học nớc nhà bằng sự xây dựng thành công nhân vật nữ ThuýKiều

Vì vậy, việc nghiên cứu nhân vật nữ và đi tìm vẻ đẹp của họ là việc làm

hết sức có ý nghĩa và là cuộc hành trình đi tới Chân - Thiện - Mỹ

1.3 Thế giới nhân vật trong truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp

Bớc vào những trang văn của Nguyễn Huy Thiệp chúng ta bắt gặp ở đómột thế giới nhân vật đa dạng và phong phú Bằng tài năng và tâm huyết củamình dờng nh anh đã cố gắng tất cả những vốn hiểu biết, những kinh nghiệmtừng trải của mình cho độc giả thông qua thế giới nhân vật Đặc biệt ở mảnghiện thực đời sống Dù ở miền núi đến miền xuôi, từ nông thôn đến thành thị,không chỉ trong hiện tại mà tác giả còn lần về quá khứ Thế giới nhân vật ấy

có đầy đủ mọi hạng ngời: Nhà s, nhà giáo, ngời buôn, học sinh, sinh viên,

Từ ông tớng đến ông quản lí chợ phân Từ già, trẻ, gái, trai các nhân vật cómặt khắp mọi nơi trong cuộc sống, bộc lộ tất cả mọi buồn vui, tủi cực hayhạnh phúc tất cả tạo một thế giới phong phú, đa dạng về nhân vật

1.3.1 Thế giới nhân vật phong phú, đa dạng và phức tạp

Đến với tác phẩm Nguyễn Huy Thiệp, khi trang sách cuối cùng đã khéplại, ấn tợng đầu tiên của độc giả là một thế giới phong phú về số lợng, phứctạp về tính cách Tất cả nhịp đập của cuộc sống cứ hiện lên ngồn ngộn, chi tiếtdới ngòi bút của Nguyễn Huy Thiệp Có thể khẳng định chắc chắn rằng đây là

sự kết tinh cao độ với tất cả vốn sống, toàn bộ nhân vật mà nhà văn đã gặp

tr-ớc đây và bằng sự tởng tợng của nhà văn Đó là sự tổng hợp, bổ sung nâng caotrên cơ sở một thế giới quan, một nhân sinh quan và phơng pháp sáng tác mới

Có thể nói rằng một số nhân vật tởng chừng nh xuất hiện lần đầu trong vănhọc nhng thực chất có lẽ đã đợc tác giả thai nghén từ lâu Trong tác phẩm củaanh không có hiện tợng rập khuôn tính cách, số phận hay hoàn cảnh mà tất cả

đều đợc thể hiện theo một phong cách riêng không lặp lại nhân vật nào, sốphận nào Những trang viết về nhân vật kỳ lạ, lạ đến mức khác thờng là nhữngtrang viết hay nhất của ngòi bút hiện thực sau 1975 Mỗi một loại nhân vật đ-

ợc miêu tả bằng thủ pháp nghệ thuật riêng trên cơ sở quan niệm về con ngờicủa nhà văn

Nhân vật mà anh quan tâm miêu tả là những con ngời hay đúng hơn là

số phận của nó Dù là một ông tớng về hu hay là một anh đồ tể, dù là ôngvua ,hay là một thi nhân, dù là cô gái chèo đò hay một Bác sỹ, dù là kỹ s hay

là ngời đẩy xe ba gác Mỗi nhân vật đều đợc anh tạc thành những tính cáchkhó quên

Thật vậy, ai đã từng đọc truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp dù chỉ một lầnthôi mới thấm thía đợc điều đó Có những tác phẩm khi gấp sách lại ngay cảtên nhân vật trong đó cũng bị lu mờ liền sau đấy Nhng đã từng biết đến truyệnngắn Nguyễn Huy Thiệp thì có lẽ quên đi tính cách, số phận của nhân vậttrong từng truyện ngắn của anh là điều không dễ dàng gì Làm sao chúng ta có

thể quên đợc con ngời nh Tớng Thuấn (Tớng về hu), ngời lái đò nh chị Thắm (Chảy đi sông ơi) hay nàng Bua (Nàng bua)

Nhân vật của anh thờng rất thật nh là đang đứng sờ sờ trớc mặt ta, nhng

đôi lúc ảo đến mức huyền bí (Con gái thuỷ thần).

Một lần nữa chúng tôi khẳng định tài năng nghệ thuật của Nguyễn HuyThiệp-Một năng lực vợt bậc về lao động sáng tạo nghệ thuật sau thời kỳ đổimới văn học Thông qua hệ thống nhân vật này bức tranh hiện thực Xã hội

Việt Nam hiện lên ngồn ngột sôi động Tớng về hu là truyện ngắn rất quen

thuộc với độc giả và có lẽ để lại ấn tợng đậm nét nhất đối với những ai quantâm đến nhà văn Nguyễn Huy Thiệp Không êm dịu nh tiếng gọi của nó, ngay

từ khi tác phẩm mới ra đời đã gây ra một làn sóng d luận, làng văn cha hết xôn

xao bàn tán thì liên tiếp tác giả cho ra các tác phẩm mới: Những ngời thợ xẻ, Những bài học ở nông thôn, Con gái thuỷ thần Đồng thời với việc xuất hiện

các tác phẩm đó hàng loạt nhân vật nổi lên rất phong phú, nhng không kémphần phức tạp Thế giới ấy bao gồm các nhân vật đời thờng có, phàm tục có,nông dân có, trí thức có từ tớng đến ăn mày, từ già trẻ, gái trai và từ miềnngợc đến miền xuôi

Họ không phải là ông to bà lớn, là thần thánh cao siêu mà họ là nhữngcon ngời rất đỗi bình thờng với những đau đớn, buồn vui, hạnh phúc hay tủinhục Nhìn chung ở họ có cái gì đó rất đáng thơng, đáng trân trọng bởi họ

là những con ngời nhỏ bé trong cộng đồng to lớn này

Đó là chị Thắm (Chảy đi sông ơi) chân thành ở bến sông quê, suốt đời

chỉ biết hy sinh cho đồng loại Chị âm thầm lặng lẽ nhng đã cứu sống biết baocon ngời, mang lại niềm hạnh phúc cho họ ấy vậy mà cuối cùng chị phải chết

đuối không một ai ra tay cứu giúp, không một ngời thân bên cạnh Đó còn là

cô giáo Thục (Những ngời thợ xẻ) có một tấm lòng vô cùng cao quý, tình yêu

thơng đồng loại đằm thắm chân thành của những con ngời nghèo khó nhnggiàu lòng nhân đạo Đó là một gia đình xáo trộn truyền thống đạo đức, trở nênnhốn nháo: Em thì đòi "Chim" chị dâu, bố chồng bắc ghế nhìn con dâu tắm

Đoài là công chức nhà nớc làm ở bộ giáo dục nhng lại tỏ ra không đợc giáo

dục đến nơi đến chốn (Không có vua) Đó là một quan chức của bộ y tế với

c-ơng vị đầu tàu gc-ơng mẫu thì lại hiếp cô gái thái rồi bỏ trốn về xuôi trốn tránhtrách nhiệm Có ai ngờ đứa con ấy không đợc giáo dục tử tế sau này trở thành

tên lâm tặc khét tiếng (Thổ cẩm)

Viết về cuộc sống hôm nay Nguyễn Huy Thiệp đã nhìn thẳng vào sựthật Anh không vòng vo, ngần ngại nêu lên những bê tha nhếch nhác trongcuộc sống, kể cả thói h tật xấu nhỏ nhặt và kín đáo nhất Điều đó thể hiện ở

tâm lý ông Bỗng lúc lo đám tang cho chị dâu vẫn lạnh lùng tính toán "Mất mẹ

bộ xa lông, ai lại đi đóng quan tài bằng gỗ dổi bao giờ, lúc nào bốc mộ cho chú bộ ván (Tớng về hu) Nhân vật của Nguyễn Huy Thiệp không chỉ là những

con ngời hiện hữu giữa cuộc đời mà còn là những nhân vật với tên tuổi của họ

đi vào lịch sử nh: Nguyễn thị lộ, Ngô Thị Vinh Hoa, Quang Trung, GiaLong Không chỉ là nhân vật có thực mà là nhân vật nửa thực nửa h nh: Mẹ

Cả (Con gái thuỷ thần),Nàng Sinh(Nàng sinh). Khác với Nguyễn HuyThiệp, Nguyễn Minh Châu thờng xây dựng nhân vật của mình theo mô típquen thuộc kiểu nh ngời đàn ông sám hối sau những lỗi lầm của mình Hayxây dựng thành công nhân vật phụ nữ chịu nhiều thua thiệt do chiến tranh vàviết về những phẩm chất tốt đẹp của họ Dờng nh tài năng của Nguyễn minh

châu cứ xoáy sâu vào nhân vật theo sở trờng của ông Nguyệt (Mảnh trăng cuối rừng), Quỳ (Ngời đàn bà trên chuyến tàu tốc hành), Thai (Cỏ lau).

Nguyễn Huy Thiệp là ngời hơn ai hết có những bớc đi hoàn toàn mới

mẻ so với những nhà văn cùng thời Bởi anh không theo một mô típ rập khuôn,máy móc cũ mà luôn có sự sáng tạo mới trong phơng pháp sáng tác Anh đãsáng tạo nên những nhân vật sống đúng với hoàn cảnh, thời đại của mình

Tóm lại nhân vật trong truyện ngắn của Nguyễn Huy Thiệp vừa có tốt,xấu, già, trẻ, gái, trai và đủ mọi tầng lớp, mọi cung bậc trong xã hội Thế giớinhân vật ấy đã chứng minh cho một thực tế sinh động của ngày hôm nay Nóchân thực, đủ mọi góc cạnh để phản ánh đúng một xã hội thực tại và quá khứ

1.3.2 Nhân vật Kiếm tìm, lu lạc và khao khát

Tiếp xúc với truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp chúng tôi thấy nhân vậttrong truyện của anh sống không yên ổn, thờng loay hoay tìm kiếm, trải qua

nhiều cảnh ngộ đáng thơng tâm Trong (Tớng về hu) một ông Tớng suốt cuộc

đời đóng góp, phụng sự cho tổ quốc cả thời trai trẻ cống hiến sức lực trí tuệnơi chiến trờng, đến tuổi về hu tởng đợc thanh nhàn nghỉ ngơi Nhng khi vềnhà phải chứng kiến cảnh đời ngang trái mà ngán ngẫm, ông cô đơn ngaychính ngôi nhà của mình Khi cuộc sống kinh tế thị trờng đã len lỏi vào tậngia đình mà Thuỷ - Con dâu ông là ngời tận dụng cơ hội nhanh nhất Là mộtBác sĩ giỏi nhng mê mải với đồng tiền để quên đi đạo đức truyền thống Khi

mẹ chồng chết Thuỷ không hề nhỏ giọt nớc mắt mà chỉ lo tính toán tiền nong

Sự vô cảm của cô đã làm cho ông Thuấn cảm thấy ngao ngán trớc cuộc đời.Trong chợ đời nhốn nháo đó, một con ngời nh Tớng Thuấn làm sao sống "yênbình" không suy nghĩ, không dằn vặt lơng tâm đợc chứ Chính vì thế ông cảmthấy mình lạc lõng ngay chính trong ngôi nhà của những ngời thân yêu nhất.Không thể chấp nhận cuộc sống bế tắc, đầy rẫy toan tính, xem đồng tiền làchúa tể nh vậy Cuối cùng Tớng Thuấn phải ra đi để khẳng định phẩm chất củamình sau khi đám tang vợ xong Ông trở lại với chiến trờng, với đạn bom, vớisúng ống nhng lại thanh thản, thoát đợc nỗi cô đơn, bế tắc Trở lại chiến trờng,hành trang mang theo chỉ gói gọn trong chiếc ba lô nhng ở đấy chứa đựng cảkhối tình ngời Nguyễn Huy Thiệp đã thể hiện mặt trái của đời sống, nhng bêncạnh đó anh vẫn tin về đời sống, hy vọng về cuộc đời rằng tình trạng này cóthể giải quyết đợc dù nó cha có phơng hớng rõ ràng Đó chính là tấm lòng,quan niệm của tác giả ngày hôm nay

Cha hết, nhân vật của Nguyễn Huy Thiệp trải qua hoàn cảnh éo le, bị

cuộc đời xô đẩy làm cho tình ngời bị xói mòn đến khiếp sợ Hạnh (Huyền thoại phố phờng), Một chàng trai khoẻ mạnh, đợc học hành đến nơi đến chốn,

có ý chí, có bản lĩnh, mang một khát vọng đổi đời mãnh liệt Mãnh liệt đếnmức bệnh hoạn Hạnh ao ớc giàu sang thật nhanh bằng bất cứ hình thức nào

kể cả những việc làm phi đạo đức Lang thang phiêu bạt hết nơi này đến nơikhác, Hạnh vẫn cha tìm đợc việc làm mà mục đích đạt tới giàu sang nhanhchóng Y đã lấy đồng tiền làm mục tiêu sống và hành động của mình Do đó

Hạnh coi thờng đạo đức, học thức của chính mình "Tài năng mà nghèo thì buồn ghê lắm" Chính vì đồng tiền ám ảnh nh vậy nên Hạnh dờng nh bị mê

hoặc trớc sự giàu có của mẹ con bà Thiều Y đang tâm ngủ với một ngời đángtuổi mẹ mình nhằm đạt đợc tấm vé số Đồng tiền nh đợc lên ngôi, Hạnh đánh

mất lòng tự trọng, danh dự và cả nhân phẩm Hay cậu bé Đăng trong( Tâm

hồn mẹ) luôn có một cuộc hành trình kiếm tìm một tình yêu đích thực, khát

khao tìm hơi ấm yên bình của tình mẫu tử

Điển hình nhất trong số nhân vật kiếm tìm, khao khát đi tìm chân lý của

cuộc sống đó là nhân vật Chơng trong (Con gái thuỷ thần) Chơng cũng cô

đơn lạc lõng, cả cuộc đời mãi đi tìm khát vọng của mình, hạnh phúc của mìnhnhng thật khó nắm bắt bởi vì nó quá mong manh Suốt cuộc đời nhân vật Ch-

ơng loay hoay tìm lại chính mình để tìm tình yêu đích thực, sự khát khao cháybỏng đến mức Chơng cứ đi, đi mãi không bao giờ ngng nghỉ để hớng đến vẻ

đẹp thiên thần mà chẳng bao giờ đạt tới Chơng cố quẫy đạp để vợt khỏikhuôn khổ, những luật lệ hiện tại để tìm một niềm tin Bên cạnh đó cô phợng

thứ ba Trong( con gái thuỷ thần) là đỉnh điểm của tôn thờ chủ nghĩa tự do Cô

đã sẵn sàng bứt phá mọi giá trị truyền thống, tình cảm, đạo đức, tôn giáo, triếthọc chỉ vì khát khao vơn tới tự do đích thực

Không bằng lòng với thực tại, với những gì có trong tay họ thờng đi tìmchân lý cho riêng mình Càng đi nhiều càng vô vọng, càng khát khao mãnhliệt Qua đó tác giả muốn khẳng định rằng cuộc đời này những điều tốt đẹpkhông nhiều, chúng ta phải bỏ sức để kiếm tìm, dù không nhiều nhng những

điều tốt đẹp và vẻ đẹp của tâm hồn con ngời vẫn luôn luôn tồn tại Anh chocông chúng thấy niềm tin tởng vào tơng lai hơn khi chúng ta đích thực đi tìm

vẻ đẹp của chân lý "Cuối chân trời xa có một ngôi sao lấp lánh đang dần bị

ánh sáng ngày lấn lớt, muốn xoá chìm đi Thế là tôi đi về phía ấy tôi không

để ngôi sao kia lụi tàn" (Con gái thuỷ thần).

1.3.3 Nhân vật giàu tính biểu trng

Đọc kỹ tác phẩm Nguyễn Huy Thiệp chúng tôi thấy nhà văn không chỉthành công trên những trang văn xuôi diễn tả cuộc sống và con ngời hiện tại

Mà anh còn lật dở lại quá khứ bằng tài năng cầm bút của mình thông qua các

nhân vật lịch sử nh: Nguyễn Thị Lộ (Nguyễn Thị Lộ), Ngô Thị Vinh Hoa (Phẩm tiết), Gia Long (Kiếm sắc)

Những nhân vật lịch sử trong truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp đều lànhững con ngời rất đỗi bình thờng, ở họ có mọi cái mà con ngời bình thờng

đều có cả Tốt có, xấu có, cao cả hay thấp hèn tác giả không tô hồng cũng

nh bôi đen hiện thực do đó tiếp xúc những nhân vật nh thế chúng ta thấy rấtgần gũi cảm giác nh chính con ngời ngoài đời vậy Nó không cao sang, quyềnquý, không phải ông to bà lớn mà là hớng những con ngời hiện hữu giữa cuộc

đời Điều đó nhà văn nh muốn thể hiện chuyện quá khứ, chuyện ngày xa đểnói về cuộc sống và con ngời hôm nay

Ngô Thị Vinh Hoa là một ngời phụ nữ rất đặc biệt, nửa h nửa thực làcon ngời trần nhng ẩn chứa cái gì đó thánh nhân Dờng nh tác giả muốn chứngminh rằng nó là hiện thân cho tính Chân - Thiện - Mỹ mà suốt cuộc đời nhàvăn đang khát khao, mong mỏi vơn tới điều kỳ diệu ấy Đó còn là vẻ đẹp hoàn

mỹ, lung linh nhất tựu trung đầy đủ nhất trong hình tợng Hồ Xuân Hơng Làmột vẻ đẹp giản dị nhng cao quý, thanh tao Vẻ đẹp ấy phải đợc chính cuộc

đời và qua thử thách của thời gian khẳng định Xuân Hơng hiện lên chútthoáng thôi chứ không hiện hữu rõ ràng, lộ diện trần trụi giữa cuộc đời điều đócàng tạo vẻ đẹp khách quan đối với độc giả

Bên cạnh những nhân vật lịch sử chúng ta còn bắt gặp một số nhân vậtmang tính cổ tích truyền thuyết, mang ý nghĩa rất lớn trong sáng tác của

Nguyễn Huy Thiệp Đến với Mời truyện ngắn ở bản Hua Tát ,chúng tôi nhận

thấy cuộc sống và con ngời ở bản có nhiều điều khác lạ Càng đi sâu khámphá, tìm hiểu càng thấy cuộc sống con ngời ở đây có gì đó rất hấp dẫn và cũngkhó hiểu Đó là những cảnh đời ngang trái, tình huống bất ngờ làm cho độcgiả không khỏi ngạc nhiên và luôn đặt câu hỏi cho chính mình

"Trái tim hổ" kể về cô gái 16 tuổi tên là Pùa xinh đẹp nhng lại có hoàn

cảnh oái ăm, bị liệt cả hai chân từ nhỏ Bên cạnh đó là một chàng trai mồ côi,

bị dị dạng Hay đó là cô bé Sinh côi cút, gầy guộc tởng chừng nh không làm

đợc việc gì,vậy mà đã làm đợc việc không ai ngờ tới Nhng có lẽ điều làmchúng ta ngạc nhiên và có sức hấp dẫn ma quái đến công chúng độc giả có lẽ

là nhân vật Bua (Nàng Bua) Bua là một ngời phụ nữ không bình thờng Nhng

để đánh giá nàng tốt hay xấu cho đến nay cha ai khẳng định đợc Ngòi búthiện thực sắc lạnh của Nguyễn Huy Thiệp vẫn dửng dng phơi bày cuộc sốngkhốn khổ của những con ngời nghèo đói Họ đói nghèo về tiền bạc nhng tình

yêu thơng con ngời thì vô bờ bến Một bà cụ 80 tuổi (Con gái thuỷ thần) vì

tình yêu thơng đối với đứa con trai của mình bà sẵn sàng hy sinh tất cả kể cảtính mạng của mình Xuất phát từ tình cảm yêu quý bà dành cho đứa con trai,

từ cái tâm của ngời mẹ muốn cho con mình có một ngôi nhà bà mới nhắm đợcmắt mà bà phải lừa dối ngời khác và lừa dối cả chính mình Hay nhân vật Ch-

ơng suốt cuộc đời cứ đi mãi không bao giờ dừng lại "Tôi cứ đi, đi mãi trớc mặt tôi là dòng sông tha thiết, sông chảy ra biển, biển rộng vô cùng - Tôi cha biết biển mà tôi sống nửa cuộc đời rồi đấy"( Con gái thuỷ thần) Hành trình

đi tìm Mẹ Cả của nhân vật Chơng nh muốn nhắc nhở với độc giả rằng vẻ đẹptrên đời này là rất hiếm và không dễ dàng gì mà có đợc Đó cũng là điều màsuốt đời mình nhà văn cha vơn tới Nhà văn muốn đi tìm vẻ đẹp đích thực nh-

ng dờng nh các nhân vật của anh càng quẫy đạp càng bị mắc lới trong vòngxoáy cuộc đời.

Tóm lại thế giới nhân vật trong truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp đa dạng

và phong phú đủ mọi tầng lớp, mọi hạng ngời Dới ngòi bút tài năng của anhcác nhân vật hiện lên sinh động, đông đúc nh ngoài cuộc đời vậy Điểm nổibật của Nguyễn Huy Thiệp là mỗi nhân vật mang một thế giới riêng biệt độc

đáo, không nhân vật nào giống nhân vật nào Trong đó nổi lên hơn cả là nhânvật nữ chiếm một tỷ lệ khá cao Hầu nh truyện nào của anh cũng xuất hiện ítnhiều bóng dáng của ngời phụ nữ Có một điều khiến ta luôn băn khoăn rằngtruyện của Nguyễn Huy Thiệp thờng xuất hiện những nhân vật ngố ngáo, ducôn, lu manh mà thờng là nhân vật nam Điều đó khiến cho ta liên tởng đếnmột xã hội nhốn nháo, lộn xộn và có cảm giác nặng nề ngột ngạt Nhng mỗilần bắt gặp nhân vật nữ tâm hồn ngời đọc nh đợc dịu lại

Trớc đây viết về nhân vật nữ các nhà văn thờng theo mạch cảm hứng sửthi nh trong sáng tác của Anh Đức, Nguyễn Thi, Nguyễn Minh Châu Cũngviết về đề tài ngời phụ nữ nhng có gì đó cha thể hiện đầy đủ mọi mặt, còn e dèlỡng lự Giờ đây khi đến với tác phẩm của Nguyễn Huy Thiệp, ngòi bút lạnhlùng, dửng dng của anh đã phơi bày đợc góc khuất của tâm hồn bằng con mắtcủa nhà tiểu thuyết Bởi thế nhân vật nữ trong sáng tác của Nguyễn Huy Thiệphiện lên chân thực nh cuộc sống bên ngoài Trên con đờng sáng tác của mìnhanh đã nhanh chóng tạo ra một thế giới nhân vật đa dạng và phong phú Qua

đó nhà văn đã phản ánh đợc sâu sắc hiện thực có cả bề sâu lẫn chiều rộngtrong đời sống của con ngời sau những năm chiến tranh đi vào đổi mới điềuquan trọng là anh đã sáng tạo đợc loại hình nhân vật vừa độc đáo vừa hấp dẫnlại phù hợp với yêu cầu của độc giả hôm nay Nổi lên hơn cả là nhân vật nữ -

Đối tợng thẩm mỹ của chủ thể sáng tạo với những vẻ đẹp nh họ vốn có

Khảo sát tập truyện ngắn của Nguyễn Huy Thiệp - NXBVH-2003

chúng tôi thống kê đợc 226 nhân vật, trong đó: Nhân vật nam chiếm 56%; Nhân vật nữ chiếm 44% Trong 20 truyện ngắn mà đề tài chúng tôi quan tâm

có tất cả 50 nhân vật nữ Nhng để đi sâu tìm hiểu vẻ đẹp của nhân vật nữ đề tài

này chỉ quan tâm đến những nhân vật đóng vai trò quan trọng trong tác phẩm

(Khoảng 25 nhân vật) Để tiện cho việc theo dõi và học tập chúng tôi phân ra

nh sau:

- Vẻ đẹp bình dị trong cuộc sống đời thờng: 48%

- Vẻ đẹp của lòng vị tha, của tâm hồn cao cả cao cả: 24%

- Vẻ đẹp kỳ lạ, bí ẩn , nguyên sơ: 12%

- Vẻ đẹp huyền thoại lịch sử: 16%

Chơng 2

Vẻ đẹp của nhân vật nữ trong truyện ngắn

Nguyễn Huy Thiệp

Dù ở nơi đâu hay ở thời đại nào, con ngời vẫn không ngừng hớng tới cái

đẹp Nhất là ở thời đại ngày nay, khi đời sống con ngời đợc nâng cao thì cái

đẹp ấy lại có điều kiện toả sáng ánh sáng diệu kỳ ấy đủ sức để cảm hoá conngời và có thể cứu vãn đợc thế giới Đó là động lực, là mục tiêu phấn đấu củacon ngời nhất là ngời phụ nữ Vẻ đẹp ấy không chỉ ở hiện hữu bên ngoài màcòn ẩn khuất trong tâm hồn họ Từ xa vẻ đẹp ấy nh một biểu tợng thiêng liêng

mà cả thế giới phải ngỡng mộ và ngày nay cũng vậy Nhng nếu nh vẻ đẹp hìnhthức bên ngoài có thể phai tàn theo năm tháng thì vẻ đẹp bên trong đặc biệt là

vẻ đẹp trong tâm hồn ngời phụ nữ nó tồn tại nh một sự vĩnh hằng Dẫu cholớp bụi của thời gian hay những dâu bể cuộc đời chẳng đủ sức để làm phai

nhạt "Thiên tính nữ trong truyện Nguyễn Huy Thiệp là một vẻ đẹp nh thế".

Hoàng Ngọc Hiến trong bài Tôi không chúc bạn thuận buồm xuôi gió

đã nêu lên: "Thiên tính nữ toả một ánh sáng dịu dàng, huyền diệu trong tácphẩm của Nguyễn Huy Thiệp Tâm hồn ngời đọc không khỏi trĩu nặng trớcbao sự tàn bạo, thô bỉ, quái ác, hèn kém , phơi bày ra trong tác phẩm, đợc tắmtrong ánh sáng này sẽ trở nên nhẹ nhõm, thanh cao" Hầu hết các truyện củaanh đều xuất hiện nhân vật nữ nhng ở các nhân vật đó không có sự rập khuôn

mà mỗi nhân vật có một tính cách, đặc điểm, một nét rất riêng Điều đó thểhiện tài năng xây dựng nhân vật của nhà văn Nguyễn Huy Thiệp ở thời đơng

đại không phải nhà văn nào cũng quan tâm và dành sự u ái cho nhân vật nữ,

điều đó chứng tỏ nhân vật nữ có vị trí rất lớn trong quan niệm của anh

Có thể khẳng định rằng phụ nữ đã trở thành đối tợng trung tâm cho cácnhà văn khám phá, ngợi ca Kế thừa và phát huy truyền thống đó Nguyễn HuyThiệp dã dành những trang viết về họ hết sức tinh tế và độc đáo Ngòi bút sắcnét của anh đã len lỏi vào tất thảy mọi góc khuất của con ngời để tìm bằng đ-

ợc vẻ đẹp ẩn náu trong họ

"Để viết chân thật về cuộc đời thực tại với những toàn bộ mâu thuẫn của

nó, Nguyễn Huy Thiệp đi tìm điểm tựa tinh thần Thiên tính nữ là một điểmtựa quan trọng của tác giả Thiếu một điểm tựa nh vậy, văn chơng viết về sựxấu xa của con ngời sẽ trở thành một thứ văn chơng vô lại mà mục tiêu cao

nhất là lột truồng con ngời ra phơi bày toàn bộ những sự đớn hèn của nó"

2.1 Vẻ đẹp bình dị trong cuộc sống đời thờng

Qua quá trình khảo sát về nhân vật nữ, chúng tôi thấy chiếm số lợngnhiều nhất là những nhân vật mang vẻ đẹp bình dị của cuộc sống đời thờng

Đây là vẻ đẹp vốn có ngoài cuộc sống và cũng rất phổ biến trong văn chơng.Song dành sự u ái cho nhân vật nữ là sự lựa chọn của ngời cầm bút Chắc hẳnnhân vật nữ có điều gì đó hấp dẫn, cuốn hút để chiếm lĩnh đợc vị trí nhất địnhtrong cảm hứng sáng tác của Nguyễn Huy Thiệp

Đó là vẻ đẹp của chị Hiên (Những bài học nông thôn), Bà lâm, Mẹ lâm

là những con ngời có cuộc sống rất đỗi bình thờng ,nhng trong sâu thẳm tâm

hồn của họ có cái gì đó ẩn chứa bao suy t thầm kín Trong "Thơng nhớ đồng quê" ta bắt gặp chị Ngữ hiền hậu với đôi mắt "thất thần" nhìn về dãy núi Đông

Sơn nh muốn giải bày nỗi niềm gì đấy Một cô bé Quy với một tâm hồn trongtrẻo nh nớc suối rừng Một tấm lòng từ tâm của cô giáo Thục nơi miền sơn c-

ớc Hay nỗi khát khao cuộc sống hạnh phúc của Diệu (Cún), Muôn (Truyện tình kể trong đêm ma) Đó còn là vẻ đẹp của Pùa (Trái tim hổ) cô gái bị tật

nguyền, là mục tiêu phấn đấu và ghi dấu tài năng của các chàng trai Hếnh

(Nạn dịch) nói về ngời phụ nữ đức hạnh, thuỷ chung thơng yêu chồng hết mực một trí tuệ sắc sảo, thông minh nh Hà Thị E (Tiệc xoè vui nhất) trong việc kén chồng Ngay cả Thuỷ (Tớng về hu) đợc nhà văn trao cho nhiệm vụ lối

sống hiện sinh thực dụng, lạnh lùng và tàn nhẫn Nhng ở Thuỷ vẫn lấp lánhmột vẻ đẹp mà nếu nhìn phiến diện không ai nhận ra đợc Đó là ngời con dâusắc sảo, nết na, kính nể bố chồng, thơng yêu con, đồng thời hết lòng chiềuchuộng nhân tình Biết đối nhân xử thế, chống chèo với mọi lèo lái xungquanh để vun vén cho gia đình Điển hình nhất cho vẻ đẹp trong cuộc sống đờithờng đó là tấm lòng thơm thảo của cô giáo Thục

Trên đây là những nhân vật nữ tiêu biểu cho vẻ đẹp bình dị trong cuộcsống hàng ngày của một nửa nhân loại Điều này giải thích cho ta hiểu hơn vìsao sự xuất hiện hình ảnh ngời phụ nữ trong văn chơng ngày càng nhiều.Thông qua những nhân vật nữ nhà văn đã phát hịên ra đợc vẻ đẹp của họ

Chính trong đói nghèo, trong niềm khao khát, trong xã hội nhốn nháo, họ cốquẫy đạp để vơn tới nhng gì tốt đẹp nhất Đó là vẻ đẹp thật sự vốn có của họ

mà cuộc sống cơm áo gạo tiền đã làm khuất đi Dờng nh Nguyễn Huy Thiệpmuốn khẳng định niềm đam mê, khao khát tình yêu và giàu nữ tính nh mộtbản năng tự nhiên của con ngời

Nhân vật Hiên (Những bài học nông thôn), Cũng nh bao ngời con gái

khác, chị cũng ao ớc một cuộc sống hạnh phúc bên chồng, bên con chứ khôngmơ ớc gì cao siêu Nhng lẽ đời không đơn giản thế, một ngời con gái đangtuổi xuân xanh nhng phải xa chồng biền biệt, ngày đêm vò võ nơi làng quê tẻnhạt, đơn điệu đến rợn ngời Nỗi buồn của ngời vợ trẻ dờng nh cứ dày thêmtheo thời gian, nhiều khi công việc bộn bề tởng nh chị quên đi nỗi nhớ thơngtrong lòng Nhng không nh thế đã có lúc nỗi buồn ấy đã len lỏi vào tận mọi

ngõ ngách trong con ngời chị: "Nhiều khi buồn quá ngời chị cứ bã ra" Đói

rét, vất vả, không nghĩa lý gì đối với chị, bởi lẽ từ đầu đến cuối câu truyệnHiên không hề phàn nàn vì cuộc sống túng thiếu, cũng không thấy câu nói

"Nhiều khi mệt quá " Chỉ có nỗi buồn choán lấy tâm hồn hiên khiến chị cảm

thấy cuộc đời tẻ nhạt và buồn quá Sống trong tâm trạng nh vậy chị nhớ lại

ngày xa: "Ngày còn cha lấy chồng vui vui là", còn hiện thực thì ngao ngán Sự buồn chán lên đến tột đỉnh Hiên phải thốt lên! Sao đàn bà phải lấy chồng?

Câu hỏi không mục đích nhng đó là lời than thở của một tâm hồn khao khátyêu đơng Chính tình yêu chân thành, thuỷ chung với anh lính xa nhà đãkhông cho phép chị bứt phá ra khỏi hoàn cảnh của thực tại Để rồi cuối cùngchị vẫn phải đối mặt với cuộc sống, với công việc của ngày thờng, cùng vớinỗi niềm nhung nhớ ngời chồng ở nơi xa Nỗi chờ đợi, mong mỏi, thiết thathầm lặng và cháy bỏng trong tâm hồn chị lại càng khắc sâu thêm cuộc sốnghiện tại Bởi chị ý thức đợc rằng ngày trớc cha có chồng vui vui là còn giờ

đây chị là gái đã có chồng, là chim vào lồng, là cá đã cắn câu nên trách nhiệm

và tình thơng với gia đình là trên hết Đó là một vẻ đẹp truyền thống của ngờiphụ nữ á đông Cũng trong tác phẩm này chúng ta thấy Bà lâm cũng là ngờiphụ nữ ẩn chứa nhiều khao khát, uất ức của con ngời không thoả mãn thực tại

Bà tâm sự: "Chung quy vì tôi mãi lam, mãi làm, đáng lẽ ngày xa tôi phải chơi vung tàn tán thì đâu đến nỗi cả đời chỉ biết mỗi một con b " mang tiếng

thuỷ chung, đức hạnh, chẳng biết báu cho ai, chỉ biết về già sống lâu khổ con,khổ cháu Suốt cuộc đời có lẽ bà đã hy sinh mọi niềm vui cá nhân để chăm locho cuộc sống chồng con mình Ngòi bút của Nguyễn Huy Thiệp sắc sảo đếntận mọi góc khuất của đời sống, đến mọi hành động, lời nói sâu kín và tế nhị

nhất Cũng viết về ngời phụ nữ ở nông thôn nhng hình ảnh chị Ngữ (Thơng nhớ đồng quê) lại có cái nhìn khác về cuộc sống "Chị Ngữ đứng lặng, mắt ngơ ngẩn thất thần nhìn về dãy núi xa phía vòng cung Đông Sơn, tựa nh không hiểu sao bỗng dng trời cao phũ phàng đến thế" Đó là lúc chị nghe tin hai đứa

em gái chết, cái nhìn ấy thể hiện nỗi đau đớn trớc cảnh đời oan nghiệt của

ng-ời con gái từng trải trong cuộc đng-ời Có ai đó đã nói rằng trong tất cả mọi sựmất mát, thì mất mát một con ngời là không có gì bù đắp đợc, không sao lấylại đợc

Quả đúng nh vậy, chị Ngữ đã đón nhận nỗi đau kinh hoàng ấy bằngnhững giọt nớc mắt chảy vào trong, một nỗi đau giằng xé, quặn lòng trớc sựmất mát quá lớn Điều đó càng khẳng định tình yêu thơng chị dành cho các

em là vô bờ bến Càng đi sâu khám phá vẻ đẹp của nhân vật nữ với bề ngoài ởng nh bình lặng, tầm thờng nhng bên trong họ là cả thế gới nội tâm phong

t-phú, ẩn chứa bao nỗi niềm tâm sự Đến với cô Diệu trong tác phẩm "Cún" ta

thấy ẩn sau vẻ bề ngoài xấu xa ấy là một tâm hồn khát khao yêu đơng mãnhliệt Cũng nh bao ngời phụ nữ khác, cô lấy chồng những mong đợc hạnh phúcsuốt đời, với ngời con gái chừng ấy thôi cũng mãn nguyện lắm rồi ấy vậy màcuộc đời bất nh ý, một khát khao, một mong muốn nhỏ nhoi ấy cũng chẳng đ-

ợc đáp lại Diệu lấy chồng nhng khốn nạn thay gặp phải gã sở khanh hànhnghề nên bị lừa gạt.Chính vì Diệu quá hồn nhiên và trong sáng mới dễ dàng cảtin rồi vấp phải ngời chồng nh thê.Thiêt nghĩ một tâm hồn trong trẻo với baodục vọng đời thờng cũng cần đợc ngợi ca bởi đó là ớc mơ rất chính đáng Diệu

đâu ớc mơ gì cao sang, quyền quý, nhà lầu, xe hơi mà chỉ ham muốn nhỏ nhoi

là một cuộc sống hạnh phúc bên ngời chồng nhng sống trong xã hội đấynhững mong muốn rất ngời nh thế cha thực hiện đợc Tình yêu là đề tài muônthuở của con ngời, là vấn đề thiết thực trong cuộc sống mà thiếu nó chúng takhông thể có cuộc sống trọn vẹn Xuân diệu đã từng nói:

Làm sao sống đợc mà không yêuKhông nhớ không thơng một kẻ nào Bởi vậy trong sáng tác của Nguyễn Huy Thiệp anh đã dành không ít số lợng

nhân vật nữ thể hiện khát vọng tình yêu, hạnh phúc Muôn (Truyện tình kể trong đêm ma) đã có một tình yêu mãnh liệt và điên cuồng Tình yêu của họ

đã tạo cho bạn trẻ một niềm tin, một sức mạnh phi thờng Muôn - Một cô gáixinh đẹp, dám yêu và dám hy sinh cho ngời mình yêu Vì tình yêu với Bạc KỳSinh mà cô gái thái này đã làm bằng mọi cách để giải thoát cho ngời yêu -Một ngời sống ngoài vòng pháp luật Lần đầu đọc tác phẩm chúng ta nh giật