- Bước đầu biết cách đọc thơ tự sự được viết theo thể thơ năm chữ có kết hợp các yếu tố miêu tả và biểu cảm thể hiện được tâm trạng lo lắng không yên của Bác Hồ; tâm trạng ngạc nhiên, xú[r]
Trang 1Tuần:25 Ngày soạn: 14/02/2014
(Minh Huệ)
A MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Cảm nhận được tình yêu thương lớn lao của Bác Hồ dành cho bộ đội, dân côg và tình cảm của người chiến sĩ đối với người trong bài thơ
- Hiểu được những nét đặc sắc trong nghệ thuật miêu tả và kể chuyện của bài thơ
- Kính yêu Bác Hồ, biết ơn thế hệ cha anh
B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG, THÁI ĐỘ
1 Kiến thức:
- Hình ảnh Bác Hồ trong cảm nhận của người chiến sĩ
- Sự kết hợp giữa yếu tố tự sự, miêu tả với yếu tố biểu cảm và các biện pháp nghệ thuật khác được sử dụng trong bài thơ
2 Kĩ năng:
- Kể tóm tắt diễn biến câu chuyện bằng một đoạn văn ngắn
- Bước đầu biết cách đọc thơ tự sự được viết theo thể thơ năm chữ có kết hợp các yếu tố miêu tả và biểu cảm thể hiện được tâm trạng lo lắng không yên của Bác Hồ; tâm trạng ngạc nhiên, xúc động, lo lắng và niềm sung sướng, hạnh phúc của người chiến sĩ
- Tìm hiểu sự kết hợp giữa các yếu tố tự sự, miêu tả, biểu cảm trong bài thơ
- Trình bày suy nghĩ của bản thân sau khi đọc xong bài thơ
3 Thái độ:
- Có lòng tự hào và biết ơn người lãnh tụ vĩ đại của đất nước và người anh hùng đã từng nếm mật nằm gai để dành độc lập, tự do cho đất nước
C PHƯƠNG PHÁP
- Vấn đáp, thảo luận
D TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1 Ổn định tổ chức : Lớp ……….
2 Bài cũ : Em hãy nêu tâm trạng của Phrăng trong buổi học cuối cùng?
3 Bài mới: GV giới thiệu bài
HO T Ạ ĐỘ NG C A GV VÀ HS Ủ N I DUNG BÀI D Y Ộ Ạ
Tiết 1:
Hđ1: Gv hướng dẫn hs tìm hiểu tác giả và tác phẩm
- Gv gọi hs đọc phần chú thích* sgk và yêu cầu hs tóm
tắt về tác giả, tác phẩm đó bằng vài nét cơ bản
- Gv giới thiệu thêm về tác giả Minh Huệ
Nhà thơ Minh Huệ sinh ngày 3/10/1927 và mất ngày
1/10/2003 Ông đã từng tham gia việt minh năm 1945 và
cuộc khởi nghĩa dành chính quyền ở Nghệ An Ông đã có
nhiều tác phẩm nổi tiếng và đã nhận nhiều giải thưởng
nhất là giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật năm
2007
I/ GIỚI THIỆU CHUNG
1 Tác giả:SGK
2 Tác phẩm: SGK
* Thể loại: Thơ ngũ ngôn tự do
Trang 2Hđ2: Gv hướng dẫn hs đọc và hiểu văn bản
- Gv hướng dẫn hs cách đọc bài thơ- và giới thiệu về thể
thơ
- Gv đọc mẫu đoạn đầu của bài thơ
- Gv gọi hs đọc tiếp đến hết bài
? Em hãy cho biết bài thơ kể lại chuyện gì? Hãy tóm tắt
lại diễn biến của câu chuyện đó?
- Hs phát biểu
Bài thơ kể về một đêm Bác không ngủ trên đường đi
chiến dịch thời kỳ kháng chiến chống Pháp ( Trong chiến
dịch Biên Giới năm 1950)
? Theo em trong truyện có mấy nhân vật? Đó là những
nhân vật nào?
- Hs trả lời :Bài thơ có hai nhân vật chính đó là anh bộ
đội và Bác Hồ
? Bài thơ kể về hai lần anh đội viên thức dậy thấy bác
không ngủ? Em hãy so sánh tâm trạng và cảm nghĩ
của anh trong hai lần đó?
- Hs thảo luậ, phát biểu
Khi lần đàu chợt thức dậy, anh ngạc nhiên vì trời khuya
rồi mà Bác vẫn ngồi trầm ngâm bên bếp lửa từ ngạc
nhiên đến xúc động khi anh hiểu rằng Bác vẫn ngồi đốt
lửa, sửa ấm cho các chiến sĩ Niềm xúc động càng lớn khi
anh được chứng kiến cảnh Bác Hồ đi dém chăn cho các
chiến sĩ với những bước đi nhẹ nhàng để không làm họ
giật mình Lúc này anh cảm nhận sự lớn lao mà gần gũi
của vị lãnh tụ qua hình ảnh so sánh:"Bóng Bác cao lồng
lộng/ ấm hơn ngọn lửa hồng" Hình ảnh Bác hiện ra qua
cái nhìn đầy xúc động của anh chiến sĩ đang trong tâm
trạng lâng lâng, mơ màng Hình ảnh Bác vừa lớn lao vĩ
đại nhưng lại hết sức gần gũi, sưởi ấm cả lòng anh hơn
ngọn lửa hồng
Lần thứ ba thức dậy anh thấy trời sắp sáng mà Bác vẫn
ngồi đinh ninh Sự lo lắng của anh trở thành hốt hoảng và
lần này anh nằng nặc mời Bác ngủ Nhưng khi nhận được
câu trả lời của Bác " Bác ngủ không an lòng " đã làm
cho anh đội viên một lần nữa thật sâu xa, thấm thía tấm
lòng mênh mông của Bác đối với nhân dân được tiếp
cận, thấu hiểu tình thương và đạo đức của Bác anh đội
viên như lớn thêm về tâm hồn và tình cảm
? Qua diễn biến tâm trạng của anh đội viên, em hiểu
bài thơ đã thể hiện điều gì ở người chiến sĩ này?
- Hstl-Gvkl và ghi bảng:
II/ ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
1 Đọc, tìm từ khó
2 Tìm hiểu văn bản
a Bố cục:
b PTBĐ:
c Phân tích
c1/ Cái nhìn và tâm trạng của anh đội viên đối với Bác
- Lần đầu thức dậy đã khuya nhưng Bác vẫn ngồi trầm ngâm bên bếp lửa
- Bóng Bác cao lồng lộng
ấm hơn ngọn lửa hồng
So sánh
-> Tâm trạng lâng lâng, mơ màng hình
ảnh Bác vừa lớn lao vĩ đại nhưng cũng hết sức gần gũi
- Lần thứ ba thức dậy Bác vẫn ngồi đinh ninh
- Anh vội mời Bác ngủ vì anh lo cho sức khẻo của Bác
-> Cảm nhận tấm lòng mênh mông của
Bác đối với bộ đội và dân công
Tóm lại: Tình cảm của anh đội viên
cũng là tình cảm của anh bộ đội và
Trang 3Tiết 2
? Theo em hình ảnh Bác Hồ qua cái nhìn của anh đội
viên đã được miêu tả qua những phương diện nào?
- Hstl-Gvkl:
Hình dáng, tư thế, cử chỉ, hành động và lời nói
? Em hãy tìm các chi tiết miêu tả những phương diện
đó? Và cho biết các chi tiết đó thể hiện tâm trạng Bác
ntn?
- Hstl-Gvkl và ghi bảng:
? Cách trả lời của Bác khi anh đội viên nằng nặc mời
Bác ngủ đã giúp em hiểu điều gì ở Bác?
- Hstl-Gvkl:
" Chú cứ việc ngủ ngonlàm sao cho khỏi ướt" đã bộc lộ
nỗi lòng lo lắng của Bác đối với bộ đội và nhân dân
? Qua các chi tiết đó em cảm nhận được hình tượng
Bác ntn? Đoạn trích đã được tác giả sử dụng nghệ
thuật gì?
- Hstl-Gvkl và ghi bảng:
Tác giả đã sử dụng nhiều từ láy, cùng với thể thơ năm
chữ để bộc lộ sự vĩ đại mà gần gũi của Bác đối với bộ đội
và nhân dân
? Em có suy nghĩ gì về khổ thơ cuối của bài thơ?
- Hstl-Gvkl:
Cái đêm bác không ngủ trong bài chỉ là một lần trong vô
vàn cái đêm Bác không ngủ Bởi lẽ Bác đang lo lắng cho
vận mệnh dân tộc"chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà" Và
thương bộ đội và dân công là lẽ thường tình của Bác mà
mọi người dân đều hiểu
- Gv gọi hs đọc ghi nhớ trong sgk/67
? Nêu vài nét về nghệ thuật và ý nghĩa văn bản
Hđ3: Hướng dẫn tự học
- Gv yêu cầu hs đọc thuộc lòng 5 khổ thơ đầu của
bài thơ
nhân dân đối với Bác Hồ Đó là lòng kính yêu vừa thiêng liêng, vừa gần gũi,
là lòng biết ơn và niềm hạnh phúc được nhận tình yêu thương và sự chăm sóc của Bác
c2/ Hình tượng của Bác Hồ.
- Lặng yên bên bếp lửa
- Ngồi đinh ninh
- Râu im phăng phắc
Chiều sâu tâm trạng của Bác
- Bác dém chăn, đi nhẹ nhàng
- Sợ cháu mình giật thột
Thể hiện tình yêu thương sâu sắc và sự chăm sóc ân cần, tỉ mĩ của Bác đối với chiến sĩ
- Bác ngủ không an lòng- thương đoàn dân công
Bộc lộ nỗi lòng lo lắng của Bác đối với bộ đội và nhân dân
=> Bác giản dị, gần gũi, chân thực mà
hết sức lớn lao thể hiện lòng yêu thương sâu nặng, sự chăm sóc ân cần, chu đáo của bác đối với chiến sĩ và đồng bào
3/ Tổng kết:
+ Nghệ thuật:
+ Nội dung:
* Ý nghĩa văn bản: Đêm nay bác không ngủ thể hiện tấm lòng yêu thương bao
la của bác Hồ của bộ đội và nhân dân, tình cảm kính phục của bộ đội và nhân dân ta đối với Bác
III HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
- Đọc thuộc lòng năm khổ thơ đầu
- Chuẩn bị bài ẩn dụ.
Trang 4- Chuẩn bị bài Ẩn dụ
E RÚT KINH NGHIỆM
………
………….………
……….………
********************************************************************************
ẨN DỤ
A MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Năm được khái niệm ẩn dụ, các kiểu ẩn dụ
- Hiểu được tác dụng của các kiểu ẩn dụ
- Biết vận dụng kiến thức về ẩn dụ vào việc đọc – hiểu văn bản và viết bài văn miêu tả
B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG, THÁI ĐỘ
1 Kiến thức:
- Khái niệm ẩn dụ, các kiểu ẩn dụ
- Tác dụng của phép ẩn dụ
2 Kĩ năng:
- Bước đầu nhận biết và phân tích được ý nghĩa cũng như tác dụng của phép tu từ ẩn dụ trong thực tế sử dụng tiếng Việt
- Bước đầu tạo ra được một số kiểu ẩn dụ đơn giản trong viết và nói
3 Thái độ:
- Biết sử dụng ẩn dụ phù hợp với hoàn cảnh nói và viết
C PHƯƠNG PHÁP
- Vấn đáp, thảo luận
D TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1 Ổn định tổ chức : Lớp ……….
2 Bài cũ : Thế nào gọi là nhân hoá? Có mấy kiểu nhân hoá ? em hãy nêu một ví dụ?
3 Bài mới: GV giới thiệu bài
Hđ1 Gv hướng dẫn hs tìm hiểu nội dung bài học
Bước1: Tìm hiểu khái niệm về ẩn dụ.
- Gv gọi hs đọc ví dụ trong sgk
? Cụm từ " người cha trong khổ thơ nói về ai? Giải
thích vì sao có thể nói như vậy?
- Hs suy nghĩ trả lời
Người cha chỉ Bác Hồ vì bác và cha có những phẩm
chất giống nhau (tuổi tác, tóc bạc, sự chăm sóc)
? Em hiểu ẩn dụ là gì?
- Hstl-Gvkl và ghi bảng.
? Ẩn dụ có tác dụng như thế nào?
I TÌM HIỂU CHUNG.
1.Ẩn dụ là gì?
Ví dụ: SGK
Người cha= Bác Hồ
⇒ Gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên
Trang 5- Hs phát biểu
? Theo em cách nói này có gì giống và khác so với
so sánh?
- Gv cho hs thảo luận nhóm
- Đại diện nhóm trả lời- gv nhận xét và kết luận
Giống: đều có nét tương đồng
Khác: ẩn dụ là so sánh ngầm mà ẩn đi vế A, phương
diện so sánh mà chỉ còn lại vế B
Bước 2: Tìm hiểu các kiểu ẩn dụ
- Gv gọi hs đọc ví dụ trong sgk
? Em hãy cho biết các từ in đậm trong đoạn thơ
được dùng để chỉ hiện tượng hoặc sự vật nào? Vì
sao có thể ví như vậy?
- Hstl-Gvkl:
Lửa hồng- chỉ màu đỏ
Thắp- chỉ sự nở hoa
Vì chúng có sự tương đồng về hình thức(màu) và sự
thực hiện (cách thức)
- Gv gọi hs đọc đoạn văn sgk
? Các từ in đậm trong đoạn văn có gì đặc biệt so
với cách nói thông thường?
- Gv cho hs thảo luận nhóm
- Đại diện các nhóm trình bày
- Gvkl lại:
Giòn tan= dùng nêu đặc điểm của bánh đây là sự
cảm nhận của vị giác
? Nắng có thể dùng vị giác để cảm nhận được
không?
- Hs phát biểu
Nắng không thể dùng vị giác để cảm nhận, việc sử
dụng tè giòn tan để nói về nắng là sự chuyển đổi cảm
giác Cách nói như thế này gọi là ẩn dụ chuyển đổi
cảm giác
? Em hiểu có mấy kiểu ẩn dụ?
- Hs dựa vào ghi nhớ để trả lời
Hđ2: Thực hiện phần luyện tập.
- Gv lần lượt cho hs thực hiện các bài tập trong sgk?
Bài tập1: Gv hướng dẫn cho hs so sánh đặc điểm và
tác dụng của ba cách diễn đạt
- Hsth-Gvkl và ghi bảng:
Bài tập 2:
sự vật, hiện tượng khác có nét tương đồng Làm cho câu văn, câu thơ có tính hàm súc, gợi hình, gợi cảm
2/ Các kiểu ẩn dụ:
* Ví dụ: SGK
- Lửa hồng= màu đỏ Ẩn dụ hình thức
- Thắp= chỉ sự nở hoaẨn dụ cách thức
- Người cha= Bác HồẨn dụ phẩm chất
- Nắng giòn tanẨn dụ chuyển đổi cảm giác
* Ghi nhớ: SGK
II/ LUYỆN TẬP Bài tập1: So sánh đặc điểm và tác dụng
của ba cách diễn đạt
- Cách1: Bình thường
- Cách 2: Có sử dụng hình ảnh so sánhCó hình ảnh
- Cách 3: Có sử dụng ẩn dụ Hàm súc cao hơn
Bài tập 2:Tìm các ẩn dụ và nêu lên nét
tương đồng giữa các sự vật, hiện tượng
Trang 6? Hãy tìm các ẩn dụ và nêu lên nét tương đồng
giữa các sự vật, hiện tượng được so sánh với
nhau?
- Hstl-Gvkl và ghi bảng:
Bài tập 3: Chỉ ra các ẩn dụ chuyển đổi cảm giác
- Gv hướng dẫn cho hs thực hiện
Bài tập 4: Gv đọc chính tả cho hs viết.
Hđ3: Hướng dẫn tự học
- Hs học bài và chuẩn bị bài luyện nói về văn miêu
tả
được so sánh với nhau
a, Ăn quả nhớ kẻ trồng cây Có nét tương đồng về cách thức
- Ăn quả: Chỉ sự hưởng thụ thành quả lao động
- Kẻ trồng cây: Người gây dựng nên thành quả lao động
b, Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng Có nét tương đồng về phẩm chất
- Mực- đen: Tương đồng cái xấu
- Đèn- sáng: Tương đồng cái tốt,hay, tiến bộ
c, Thuyền về có nhớ bến chăng
Ẩn dụ về phẩm chất
- Thuyền: Chỉ người đi xa
- Bến: Chỉ người ở lại
d, Mặt trời= Bác Hồ Ẩn dụ phẩm chất
- Bác Hồ- mặt trời: Soi sáng dẫn đường chỉ lối cho dân tộc thoát khỏi cuộc sống nô lệ tối tăm đi tới tương lai đọc lập, tự do, hạnh phúc
Bài tập 3: Các ẩn dụ chuyển đổi cảm giác:
a, chảy; b, chảy; c, mỏng; d, ướt
Bài tập 4: Chính tả: nghe - viết III HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
- Học thuộc phần ghi nhớ
- Viết một đoạn văn miêu tả có sử dụng phép ẩn dụ
E RÚT KINH NGHIỆM
………
………….………
……….………
Trang 7Tuần:25 Ngày soạn: 14/02/2014
LUYỆN NÓI VỀ VĂN MIÊU TẢ
A MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Cũng cố phương pháp làm văn tả ngựời: Lập dàn ý, dựa vào dàn ý để phát triển thành bài nói
- Rèn kĩ năng theo dàn bài
B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG, THÁI ĐỘ
1 Kiến thức:
- Phương pháp làm một bài văn tả người
- Cách trình bày miệng một đoạn văn miêu tả; nói dựa theo dàn bài đã miêu tả
2 Kĩ năng:
- Sắp xếp những điều đã quan sát và lựa chọn theo một thứ tự hợp lí
- Làm quen với việc trình bày miệng trước tập thể bài văn miêu tả một cách tự tin
3 Thái độ:
- Tự tin hơn trong khi nói
C PHƯƠNG PHÁP
- Vấn đáp, thảo luận
D TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1 Ổn định tổ chức : Lớp ……….
2 Bài cũ : Văn miêu tả có mấy phần ? Em hãy nêu từng phần của văn tả người?
3 Bài mới: GV giới thiệu bài
Các em đã được tìm hiểu về văn miêu tả, bố cục của bài văn miêu tả và các bước làm văn miêu tả, tiết học hôm nay dựa vào nội dung đã học, các em thực hiện làm bài tập và thực hành tiết luỵên nói
về văn miêu tả
Hđ1: Gv hướng dẫn hs thực hiện cũng cố nội dung
Hđ2: Gv hướng dẫn hs thực hiện các bài tập trong sgk
Bước 1: Gv cho hs ôn lại khái niệm về văn miêu tả
Bước 2: Gv cho hs thực hiện các bài tập trong sgk
- Gv chia lớp thành ba nhóm học tập và cho hs thảo
luận nhóm
* Nhóm 1: Thực hiện bài tập 1
* Nhóm 2: Thực hiện bài tập 2
* Nhóm 3: Thực hiện bài tập 3
- Sau khi thảo luận đại diện các nhóm trình bày kết
quả
- Gv gợi ý để các nhóm có thể trình bày được theo các
ý sau:
Bài tập1:
I/ CỦNG CỐ KIẾN THỨC
- Những yêu cầu của bài luyện nói: Bám sát nội dung, yêu cầu của bài tập trong sgk
- Ý nghĩa của bài luyện nói: tạo tác phong nhanh nhẹn, trình bày mạch lạc, rõ ràng trước tập thể
II/ LUYỆN TẬP
Bài tập1: Tả lại quang cảnhlớp học trong
Trang 8Thứ tự: không gian, thời gian, sự việc.
Tiếng chim gù biểu thị sự xúc động của buổi học
Bài tập 2:
Thầy Ha- men là người tận tuỵ với công việc, tận tâm
với học trò, rất nghiêm khắc
Thầy dạy môn tiếng Pháp
Trong buổi học cuối cùng thầy ăn vận sang trọng bằng
bộ trang phục đẹp nhất mà chỉ dùng vào những ngày
quan trọng
khác với ngày thường thầy không quở mắng Phrăng
khi đến lớp muộn, mà thầy nhẹ nhàng kiên trì giảng
giải
Kết thúc buổi học nét mặt thầy tái nhợt, lời nói ngọt
ngào, cầm viên phấn với sự dằn mạnh"nước Pháp
muôn năm"
Bài tập 3:
Mở bài: Giới thiệu thời gian, hoàn cảnh gặp gỡ thầy.
Thân bài: Miêu tả chi tiết về thầy(khuôn mặt, ngoại
hình, lời nói, cử chỉ, thái độ )
Cảm xúc của thầy khi gặp lại trò cũ
Kết bài: Cảm nghĩ của bản thân về thầy.
Hđ3: Hướng dẫn tự học
- Dặn hs tập nói nhiều hơn
- Tìm các văn bản đã được học, gạch chân những ý
chính và miêu tả bằng lời
- Chuẩn bị tiết kiểm tra văn học
buổi học cuối cùng bằng miệng
Bài tập 2: Tả lại bằng miệng hình ảnh
thầy giáo Ha- men trong buổi học cuối cùng
Bài tập 3: Làm dàn ý cho đề bài sau:
Nhân ngày 20-11 em theo mẹ đến chúc mừng thầy giáo cũ của mẹ nay đẫ về hưu
Em hãy tả lại hình ảnh thầy trong giây phút xúc động đó
III Hướng dẫn tự học
- Tìm các văn bản đã được học, gạch chân những ý chính và miêu tả bằng lời
- Chuẩn bị tiết kiểm tra văn học
E RÚT KINH NGHIỆM
………
………….………
……….………