Gián án giáo án ngữ văn 6 tuần 22-24 (CKT)

Kể theo lời của người anh-> miêu tả tâm trạng nhân vật tự nhiên, nhân vật tự soi xét tình cảm, ý nghĩ, tự nhận thức.. tâm trạng người anh ngạc nhiên  Hãnh diện  Xấu hổ do tự nhận ra đư

Ngày soạn:14/12/2010

Tuần 22-tiết 85

BỨC TRANH CỦA EM GÁI TễI

(Taù Duy Anh)

- Tỡnh cảm của người em gỏi cú tài năng đối với người anh

- Những nột đặc sắc nghệ thuật miờu tả tõm lý nhõn vật và nghệ thuật kể

chuyện

- Cỏch thức thể hiện vấn đề giỏo dục nhõn cỏch của cõu chuyện : khụng khụ

khan, giỏo huấn mà tự nhiờn, sõu sắc qua sự tự nhận thức của nhõn vật chớnh

2.K

ĩ năng :

- Đọc diễn cảm, giọng phự hợp với tõm lý nhõn vật

- Đọc-hiểu nội dung văn bản truyện hiện đại cú yếu tố tự sự kết hợp với miờu

+ Đọc sách giáo viên và sách bài soạn

Học sinh: + Soạn bài

IV/ Cỏc bước lờn lớp

1 Ổn định tổ chức

2 Kiểm tra bài cũ:

a - Qua đoạn trích Sông nớc Cà Mau, em cảm nhận đợc gì về vùng

đất này?

b - Qua văn bản này, em học tập đợc tác giả điều gì khi viết văn

miêu tả?

3 Bài mới

Cuộc đời ai cũng có những lỗi lầm khiến ta ân hận Song sự ân hận

và hhối lỗi đó lại làm tâm hồn ta trong trẻo hơn, lắng dịu hơn truyện

Bức tranh của em gái tôi, viết về anh em Kiều Phơng rất thành công

trong việc thể hiện chủ đề tế nhị đó

Hoaùt ủoọng giaựo vieõn Hoaùt ủoọng hoùc sinh Noọi dung

Hướng dẫn đọc tìm hiểu nội

dung.

- GV hướng dẫn đọc : Đọc với giọng kể

chuyện, tâm sự , thể hiện được sự ăn

năn hối hận của người anh với em gái

mình.

- GV đọc mẫu : ( Em gái tôi … có vẻ vui

lắm )

-Gọi 2-3 học sinh đọc hết truyện.

-Mời học sinh nhận xét cách đọc.

+ Nêu vài nét tiêu biểu về tác giả Tạ

Duy Anh?

- Học sinh nêu, học sinh nhận xét.

- Giáo viên chốt ý:

-Tạ Duy Anh sinh năm 1959, quê ở

huyện Chương Mỹ, tỉnh Hà Tây.

+ Nêu vài nét về tác phẩm “ Bức Tranh

Của Em Gái Tôi “ ?

- GV mời 1 – 2 HS kể tóm tắt lại câu

chuyện.

- HS nhận xét cách kể.

Hoạt động 3 : Phân tích

Hướng dẫn tìm hiểu phương

thức kể chuyện và hệ thống

- Cho HS thảo luận.

-Hs nghe và ghi tựabài

-HS đọc và đọc chú thích

- GV chốt lại ý cơ bản:

Nhân vật chính : 2 anh em -> nhân vật

người anh có vị trí quan trọng hơn trong

việc thể hiện chủ đề.

Kể theo lời của người anh-> miêu tả

tâm trạng nhân vật tự nhiên, nhân vật tự

soi xét tình cảm, ý nghĩ, tự nhận thức.

- GV củng cố lại tiết 1.

- HS trả lời cá nhân

- Lớp nhận xét, bổ sung

-Nghe, củng cố lại kiến thứcvề nhân vật chính, nhânvật phụ và ngôi kể trongvăn tự sự

1.Phương thức kể chuyện và hệ thống nhân vật :

- Kể theo ngôi thứnhất :Tự nhiên và tựsoi xét tình cảm

- Nhân vật chính : 2

anh em Phương là

nhân vật chính, người

Anh là nhân vật trung

tâm

4.Củng cố :

- Em hãy cho biết sơ lược về tác giả, tác phẩm

- Em hãy cho biết phương thức kể chuyện và hệ thống nhân vật chính

 Ý nghĩa của truyện

- Bài sẽ trả bài : “Bức tranh của em gái tơi” tiết 1

 Hướng dẫn tự học :

- Nhớ : Tác giả, tác phẩm và phương thức biểu đạt cũng như hệ thống nhân vật

chính

Ngày soạn; 15/12/2010

Tuần 22-tiết 86

BỨC TRANH CỦA EM GÁI TễI

(Taù Duy Anh)

- Tỡnh cảm của người em gỏi cú tài năng đối với người anh

- Những nột đặc sắc nghệ thuật miờu tả tõm lý nhõn vật và nghệ thuật kể chuyện

- Cỏch thức thể hiện vấn đề giỏo dục nhõn cỏch của cõu chuyện : khụng khụ khan,giỏo huấn mà tự nhiờn, sõu sắc qua sự tự nhận thức của nhõn vật chớnh

3 K ĩ năng :

- Đọc diễn cảm, giọng phự hợp với tõm lý nhõn vật

- Đọc-hiểu nội dung văn bản truyện hiện đại cú yếu tố tự sự kết hợp với miờu tảtõm lý nhõn vật

- Kể túm tắt cõu chuyện trong một đoạn văn ngắn

III/ Chuẩn bị:

- Giáo viên:

+ Soạn bài

+ Đọc sách giáo viên và sách bài soạn

- Học sinh: + Soạn bài

IV/ Cỏc bước lờn lớp

1.Ổn định tổ chức

2 Kiểm tra bài cũ:

1) Neõu sụ lửụùc veà taực giaỷ vaứ taực phaồm ?

2) Phửụng thửực keồ chuyeọn vaứ heọ thoỏng nhaõn vaọt cuỷa baứi “BTCEGT” ủửụùc theồ hieọn nhửtheỏ naứo ?

3 Bài mới

Cuộc đời ai cũng có những lỗi lầm khiến ta ân hận Song sự ân hận và hhối lỗi

đó lại làm tâm hồn ta trong trẻo hơn, lắng dịu hơn truyện Bức tranh của em gái tôi,viết về anh em Kiều Phơng rất thành công trong việc thể hiện chủ đề tế nhị đó

Hửụựng daón tỡm hieồu phaõn tớch

-Lớp cỏo cỏo

diễn biến tâm trạng thái độ của

người anh

- Cho HS đọc lại các đoạn truyện miêu

tả tâm trạng nhân vật người anh.

- Nêu câu hỏi 3 SGK.

Hỏi: Khi phát hiện em gái tự chế thuốc

vẽ, thái độ người anh ra sao? Biểu hiện

tâm trạng của người anh lúc này như

thế nào?

GV chốt : - Thoạt đầu thấy em gái thích

vẽ, người anh chỉ coi đó là những trò

nghịch ngợm

Hỏi: Khi phát hiện ra tài vẽ của người

em, ngừơi anh đã có hành động và thái

độ như thế nào? Bộc lộ tâm trạng gì?

Theo em, tại sao anh lại thở dài.

GV chốt : - Khi tài năng hội hoạ của em

gái được phát hiện, cậu ta thất vọng về

mình, có thái độ khó chịu, gắt gỏng với

em gái do tự ái và mặc cảm  không

chơi thân với em, nhưng vẫn lén xem

tranh của em vẽ

Hỏi: Khi em báo tin đạt giải, người anh

có hành động và thái độ như thế nào?

GV chốt :

- Khi đứng trước bức tranh đạt giải nhất

của em, điều bất ngờ là bức tranh lại vẽ

chính cậu tâm trạng người anh ngạc

nhiên  Hãnh diện  Xấu hổ do tự

nhận ra được những yếu kém của mình,

thấy mình không xứng đáng với em …

-Người anh hiểu rằng : Bức chân dung

của mình được vẽ lên bằng tâm hồn và

lòng nhân hậu của cô em gái

-GV nhận xét, diễn giảng về tính ghen tị,

-Hs nghe câu hỏi vàlên trả lời

-Hs nghe và ghi tựabài

- Đọc đoạn truyện yêucầu

- Cá nhân suy nghĩ trả lời:

anh tỏ ra khó chịu, xemthường -> vui vẻ vì hơn em

-Người anh chỉ muốn gụcxuống bàn khóc -> lén xemtranh – thở dài- quát nạt

em, không thể thân với nó

-Lúc em đạt giải :buồn,, khóchịu, đẩy em ra-> tức, ghentị

2 Diễn biến tâm

trạng và thái độ của người anh :

- Quan sát những biểu hiện của lịng say mê hội họa của Kiều Phương

- Mặc cảm vì nghĩ rằng bản thân khơng

cĩ năng khiếu gì

- Xúc động khi cảm nhận được tâm hồn, lịng nhân hậu của Kiều Phương qua bức tranh “Anh trai tơi”

đố kị của người anh.

- Yêu cầu HS giải thích tâm trạng của

người anh khi đứng trước bức tranh của

em gái (Ngỡ ngàng -> hãnh diện -> xấu

hổ).

- GV nhận xét, bổ sung.

- GV nêu câu hỏi 4 SGK.

Hỏi: Em hiểu như thế nào về đoạn kết

của truyện? Qua đó, em có cảm nghĩ gì

về nhân vật người anh?

- GV nhận xét, nhấn mạnh thêm: người

anh nhận thức được các sai của mình.

- Cho Hs tìm hiểu về cô em gái.

Hướng dẫn Hs cảm nhận về

nhân vật cô em gái

- Nêu câu hỏi 5 SGK.

Hỏi: Theo em tài năng hay tấm lòng

nhân hậu của Kiều Phương đã cảm hoá

được người anh ?

Tại sao Kiều Phương lại vẽ anh trai

hoàn thiện đến thế?

-> Em cảm nhận thế nào về cô bé Kiều

Phương? Điều gì khiến em cảm mến

nhất ở nhân vật này ?

-GV nhận xét, giáo dục về tình anh em,

lòng nhân hậu, mối quan hệ tài đức.

- GV có thể cho HS quan sát tranh SGK

để miêu tả vài nét về hình ảnh Kiều

Phương (tích hợp TLV).

Hướng dẫn tìm hiểu ý nghĩa tư

tưởng của truyện

Hỏi: Qua tìm hiểu truyện , em có hãy

nêu ý nghĩa tư tưởng của truyện ?

-Cá nhân suy nghĩa giảithích tâm trạng của ngườianh

- Nghe

- HS nghe GV chốt vàghi nhận

- HS thảo luận

-> Nhận xét: tình cảmtrong sáng, nhân hậu baogiờ cũng đẹp hơn sự ghen

tị, đố kị

-Nghe

-Cá nhân suy nghĩ -> nhậnxét: lòng nhân hậu, độlượng đã cảm hoá ngườianh

3.Cô em gái Kiều Phương:

- Tính tình: tò mòhiếu động, hồn nhiên,trong sáng, nhân hậu

- Say mê vẽ trang,biết sáng tạo và có tàihội họa

- Thương anh và vẽvề anh

4 Ý nghĩa tư tưởng của truyện (Gv

giảng, không ghi bảng)

Gv chốt : Trước thành công của người

khác ta cần vui vẻ công nhận và phải

biết trân trọng đồng thời phải vượt qua

tự ti để phấn đấu thực hiện cho mình

một hoài bảo tốt hơn

Hỏi: Qua tìm hiểu truyện, em có suy

nghĩ gì về tấm lòng của con người phải

như thế nào trước sự thành công của

mình hay của người khác ?

H

ỏi : Truyện kể thơi ngơi thứ mấy ?

Cách kể như thế tạo nên câu chuyện như

thế nào ?

H

ỏi : Miêu tả diễn biến tâm lý của nhân

vật người anh như thế nào ?

GV chốt :

- Kể chuyện bằng ngơi thứ nhất tạo nên

sự chân thật cho câu chuyện

- Miêu tả chân thật diễn biến tâm lý của

nhân vật

Hỏi : Sau khi học xong, các em rút ra

được ý nghĩa gì ?

GV chốt :

Tình cảm trong sáng, nhân hậu bao giờ

cũng lớn hơn, cao đẹp hơn lịng ghen

- Miêu tả chân thậtnhân vật

- Trước thành cônghay tài năng củangười khác, mỗingười cần vượt qualòng mặc cảm và sựtự ty để có được sựtrân trọng và niềmvui thực sự trongcuộc sống

- Lòng nhân hậu vàđộ lượng có thể giúpcon người tự vượtlên bản thân mình

5 Ngh ệ thuật .

- Kể chuyện bằng ngơithứ nhất tạo nên sựchân thật cho câuchuyện

- Miêu tả chân thậtdiễn biến tâm lý củanhân vật

6 Ý nghĩa :

Tình cảm trongsáng, nhân hậu bao giờcũng lớn hơn, cao đẹphơn lịng ghen ghét, đố

kỵ

- Cho HS thảo luận tìm giá trị nội dung

và nghệ thuật truyện

- GV nhận xét, chốt lại ý cơ bản

-> Rút ra ghi nhớ SGK

Qua câu chuyện về người anh và cơ em

gái cĩ tài hội họa, truyện Bức tranh của

em gái tơi cho thấy

- Cho HS đọc lại ghi nhớ

- Thảo luận nhanh tìmnội dung và nghệthuật đoạn trích

- Đọc ghi nhớ SGK

III/ Tổng kết

Nội dung : Tình cảmtrong sáng hồn nhiên

và lịng nhân hậu củangười em gái đã giúpcho người anh nhận raphần hạn chế ở chínhmình

Gv hường dẫn : Bài tập 1

Viết 1 đoạn văn : Tâm trạng của ngưới

anh khi đứng trước bức trang của em

cần : Chân thật, hối hận -> yêu thương

em nhiều hơn

Bài tập 2 : Hs tự suy nghĩ và thực hiện

Nghệ thuật : Truyện đãmiêu tả tinh tế tâm lýnhân vật qua cách kểtheo ngơi thứ nhất

IV/ Luyện tập

(Thực hiện ở nhà)

4 Củng cố :

- Qua truyện, các em cĩ nhận xét gì về người anh của Kiều Phương ?

- Đồng thời ta cũng thấy bản chất gì của người em giá Kiều Phương ?

- Qua truyện, ta rút ra nội dung và nghệ thuật gì của truyện ?

5 Dặn dị :

- Bài vừa học :

+Nhận xét gì về người anh của Kiều Phương

+Bản chất của người em giá Kiều Phương

+Nội dung và nghệ thuật của truyện

- Chuẩn bị bài mới :

+ Đọc kỹ và trả lời ác câu hỏi ở bài “ Luyện nói về quan sát, tưởng tượng,

so sánh và nhận xét trong văn miêu tả “ Chú ý trả lời trước các câu hỏi:

1,2,3,4,5 ở sách giáo khoa

* Yêu cầu HS :

+ Học bài

+ Chuẩn bị : Luyện nói về : quan sát, tưởng tượng, so sánh, nhận xét trong

văn miêu tả

- Bài sẽ trả bài : “Quan sát, tưởng tượng … trong văn miêu tả”

 Hướng dẫn tự học :

- Đọc kỹ truyện, nhớ những sự việc chính, kể tĩm tắt được truyện

- Hiểu ý nghĩa của truyện - Hình dung và tả lại thái độ của những người xung

quanh khi cĩ một ai đĩ thành tích xuất sắc

Ngày soạn: 17/12/2010

Tuần 22-tiết 87+88

LUYỆN NĨI VỀ QUAN SÁT, TƯỞNG TƯỢNG, SO SÁNH

VÀ NHẬN XÉT TRONG VĂN MIÊU TẢ

I/ Mức độ cần đạt:

- Nắm chắt các kiến thức về văn miêu tả được sử dụng trong bài luyện nĩi

- Thực hành kỹ năng quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn

miêu tả

- Rèn kỹ năng lập dàn ý và luyện nĩi trước tập thể lớp

II/ Trọng tâm kiến thức, kĩ năng :

1 Ki ến thức :

- Những yêu cầu cần đạt đối với việc luyện nĩi

- Những kiến thức đã học về quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong

- Đưa các hình ảnh cĩ phép tu từ so sánh vào bài nĩi

- Nĩi trước tập thể lớp thật rõ ràng, mạch lạc, biểu cảm, nĩi đúng nội dung,

Luyện nói là một trong những kĩ năng hết sức cơ bản trong tập làm

văn Chúng ta đang học văn miêu tả vậy luyện nói cũng là một kĩ năng cơ

bản, hôm nay chúng ta sẽ luyện nói, quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận

xét trong văn miêu tả

Hoạt động giáo viên Hoạt động học sinh Nội dung

Hoạt động 1 : Khởi động

- Ổn định lớp

Phần này Hs chỉ hiểu mà không ghi

+ Kiểm tra việc chuẩn bị bài ở

nhà của học sinh

- Giới thiệu bài mới : Giáo viên

giới thiệu bài, ghi tựa bài lên

bảng, chia bảng làm ba phần.

Hoạt động 2 : Luyện tập

Hướng dẫn cách luyện nói

-Bước 1 : Gv nêu vai trò, tầm quan

trọng của việc luyện nói  Gv có

thể gọi Hs nói về một vấn đề đơn

giản (việc học tập) để nhận xét

khả năng nói của Hs

- Bước 2 : GV lưu ý HS : lập dàn ý

(không viết thành văn), diễn đạt ý

rõ, mạch lạc

- bước 3 : Giao nhiệm vụ cho mỗi

nhóm chuẩn bị một bài tập :

* GV chia lớp làm 04 nhóm thảo

- GV củng cố và rèn kỹ năng nói

cho học sinh:

Chú ý nói lưu loát, tự tin Trình

bày mạch lạc, rõ ràng Khi nói cần

chú ý phát âm chuẩn, đúng giọng

 Bắt đầu thực hiện luyện nói :

- GV lưu ý HS: BT 1 tập trung vào

-> Đại diện nhómlần lượt trình bày –lớp nhận xét

- Hồn nhiên, hiếu động

- Có tài năng hội hoạ

- Có vẻ đẹp tâm hồn trongsáng, lòng vị tha, nhân hậu.b.Anh của Kiều Phương còncó những nét chưa đẹp :

- Tài năng của em đượcphát hiện, người anh mặccảm, tự ti, không chơi thânvới em

- Người anh trong thực tếvới người anh trong tranhkhông giống nhau

Bài tập 2: (Tả người)

+ Mở bài: Giới thiệu vềngười mình tả(em gái)

+ Người nói phải nêu được nhận

xét của mình về 2 nhân vật

+ Miêu tả lại hình ảnh nhân vật

qua tưởng tượng

- Lưu ý HS BT 2: chú ý làm nổi

bật đặc điểm của người được miêu

tả bằng hình ảnh so sánh, nhận

xét

+ Đặc điểm của người em gái có

những nét nào nổi bật ?

- Đôi mắt ra sao ?

- Đôi má như thế nào ?

- Đôi môi ra sao ?

- Hàm răng có gì nổi bật ?

- Sở thích của em gái thích

Chuyển tiết 2 :Không có kiểm tra

- Bài tập 3 : lập dàn ý bài văn

miêu tả đêm trăng theo yêu cầu

gợi ý SGK

+ Bầu trời lúc đó ra sao ?

+ Tối đến mặt trăng soi sáng như

thế nào ?

+ Cây cối, nhà cửa, và tất cả cảnh

vật dưới ánh trăng rằm như thế

- HS dựa vào câuhỏi gợi ý của GVmà trả lời và nhậnxét bổ sung cho đủ

ý

- Nghe- lập dàn ý

- HS dựa vào từngcâu hỏi của GV màtrả lời  HS nhậnxét lẫn nhau

+ Thân bài : Nêu đặc điểmcủa người đó (em gái) :

- Hình dáng :

* Đôi mắt đen tinh nghịch

* Má căng tròn

* Đôi môi hồng đỏ

* Răng trắng đều như hạtbắp non

- Sở thích : xem hoạt hình,chơi trò nấu ăn

- Việc làm : thích được giúpmọi người làm việc, pháphách, ……

+ Kết bài : nêu nhận xétchung và tình cảm của emđối với người đó (em gái)

Bài tập 3 : ( Tả cảnh ) + Mở bài : giới thiệu cảnh

được tả : Trăng rằm, sángđẹp

+ Thân bài : Tả đặc điểm

tiêu biểu

- Bầu trời trong trẽo vàdường như xa hơn, rộnghơn, hàng triệu vì sao lấplánh

- Trăng mọc sớm và khátròn

- Đêm của làng quê thậtyên ả, thanh bình

+Cây cối rung rinh tronggió, lấp lánh dưới ánhtrăng

+Nhà cửa như đã ngủ yên.+Con đường làng toả ánh

nào ?

-GV gợi ý : từng phần một để học

sinh trả lời  Sửa chữa và nhận

xét  Ghi nhận

-Bài tập 4: Lưu ý HS lập dàn ý về

cảnh bình minh trên biển, trong đó

tập trung vào yếu tố so sánh,

tưởng tượng

+ Thời gian : -lúc mặt trời mới

mọc

- Bầu trời ra sao ? Biển lúc

đó như thế nào ?

- Bãi cát vàng dưới ánh

nắng sẽ có hình ảnh gì ?

- Đoàn thuyền dánh cá giữa

bầu trời và biển có những

nét sinh động gì ?

Bài tập 5: Lưu ý HS lập dàn ý về

“người dũng sĩ ’ trong truyện mà

Hs đã học hoặc đã đọc từ đầu năm

đến nay

Hãy nói trước lớp về người dũng sĩ

theo trí tưởng tượng của em :

- Nhân vật đẹp

- Nhân hậu, khỏe mạnh

- Dũng cảm

=> GV hướng dẫn HS các ý chính

để học sinh thực hiện

Thực hành luyện nói trên lớp

- Bước 1: GV cho HS thảo luận về

- Nghe – quan sát,tưởng tượng, sosánh

- HS dựa vào gợi ýcủa GV mà trả lờicâu hỏi  nhậnxét

Hs tự nói theo ý củamình , Hs khác nghevà nhận xét

trăng vàng-> thơ mộng.+Những em nhỏ chơi tròtrốn tìm

- Càng về khuya trăng cànglên cao, cảnh càng huyềndiệu

+ Kết bài: Nêu cảm nghĩ

của em về đêm trăng quêhương

Bài tập 4: Quang cảnh một buổi sáng trên biển.

- Mặt trời như chui từ dưới

nước lên (đang đội biển)

- Bầu trời trong trẻo, sángsủa, mát mẻ như gương mặtcủa bé sau giấc ngủ ngon

- Chân trời đằng đông ửnglên một vầng sáng màuhồng

- Biển thức giấc và bắt đầunổi sóng

-Bãi cát vàng lấp lánh trongnắng sớm

-Những đoàn thuyền nốiđuôi nhau ra khơi trongkhông gian náo nức củamột ngày mới

Bài tập 5:

Có thể nói về “Thạch Sanh

”

cách diễn đạt

- Bước 2 : Yêu cầu đại diện nhóm

trình bày kết quả thảo luận trước

lớp -> GV nhận xét, bổ sung

- Bước 3: Yêu cầu đại diện nhóm

trình bày một nội dung nào đó để

nhiều HS được luyện tập

- Bước 4: GV nhận xét, bổ sung

Tổng kết bài học

Gv nhận xét kết quả chung :

- Nêu những ưu điểm và

những hạn chế

- Chỉ ra những điểm cần lưu

ý khắc phúc cho tiết luyện

nói tiếp theo

-Gv giao bài tập về nhà cho Hs

- Thảo luận nhómvề cách diễn đạt

- Đại diện nhómtrình bày, lớp nhậnxét

- Cá nhân diễn đạtmột nội dung cụthể

-> lớp nhận xét

Lắng nghe và ghinhớ

4 Củng cố :

- Theo hệ thống bài tập ở hoạt động 2

5 Dặn dị :

- Bài vừa học :

- Tập nĩi trước tập thể lớp cho thật quen và tự nhiên

- Chuẩn bị bài mới : “Vượt thác”

+ Đọc chú thích  để nắm sơ lược vế tác giả và tác phẩm

+ Chuẩn bị trả lời 5 câu hỏi trong phần đọc-hiểu văn bản

+ Luyện tập : Nêu cảnh thiên nhiên đặc sắc và được miêu tả ra sao giữa hai vănbản “Sơng nước Cà Mau-Vượt thác”

- Bài sẽ trả bài :

 Hướng dẫn tự học :

- Xác định đối tượng miêu tả cụ thể , nhận xét về đối tượng và làm rõ nhận xét

đĩ qua các chi tiết và hình ảnh tiêu biểu

- Lập dàn ý cho bài văn miêu tả (các đề trong phần TLV miêu tả trong Sáng tạo)

Ngày soạn: 19/12/2010

Tuần 23-tiết 89

VƯỢT THÁC (Voừ Quaỷng)

I/ Mức độ cần đạt:

Thấy được giỏ trị nội dung và nghệ thuật độc đỏo trong vượt thỏc

II/ Trọng tõm kiến thức, kĩ năng :

1.Ki ến thức :

- Tỡnh cảm của tỏc giả đối với cảnh vật quờ hương , với người lao động

- Một số phộp tu từ được sử dụng trong văn bản nhằm miờu tả thiờn nhiờn vàcon người

+ Bảng phụ trao đổi nhóm

IV/ Cỏc bước lờn lớp

1 Ổn định tổ chức.

2 Kiểm tra bài cũ:

a Theo em nhaõn vaọt coõ em gaựi – Kieàu Phửụng laứ ngửụứi nhử theỏ naứo ? (8

B Ngửụứi em gaựi vaứ ngửụứi anh trai

 C Ngửụứi anh trai

d Nhân vật Kiều Phơng để lại trong em những cảm nhận gì?

Qua bài Bức tranh của em gái tôi, em tự rú t ra cho mình bài học

gì?

3 Bài mới

Nếu nh trong truyện Sông nớc Cà Mau, Đoàn Giỏi đã đa ngời đoc

tham quan cảnh sắc phong phú, tơi đẹp của vùng dất cực Nam Tổ

Quốc ta, thì Vợt thác trích truyện Quê Nội , Võ Quảng lại dẫn chúng ta

ngợc dòng sông Thu Bồn, thuộc miền Trung Trung bộ đến tận thợng

nguồn lấy gỗ Bức tranh phong cảnh sông nớc và đôi bờ miền Trung

này cũng không kém phần lí thú

Hoaùt ủoọng giaựo vieõn Hoaùt ủoọng hoùc sinh Noọi dung

ẹoùc vaứ tỡm hieồu chung veà baứi

vaờn

- Cho HS ủoùc chuự thớch daỏu sao

- GV giụựi thieọu taực giaỷ Voừ Quaỷng, taực

phaồm “ Vửụùt thaực“.

- GV nhaỏn maùnh theõm: Voừ Quaỷng laứ

nhaứ vaờn chuyeõn vieỏt cho thieỏu nhi, ủửa

ta veà thieõn nhieõn soõng nửụực treõn con

soõng Thu Boàn ụỷ mieàn Trung trong

cuoọc vửụùt thaực gian nan, vaỏt vaỷ cuỷa

1 Taực giaỷ:

- Voừ Quaừng (1920 –2007), queõ ụỷ tổnhQuảng Nam., laứ nhaứvaờn chuyeõn vieỏt chothieỏu nhi

2 Taực phaồm :

- Vaờn baỷn “Vửụùt thaực”

con người.

- GV hướng dẫn cách đọc (thay đổi

giọng theo từng đoạn)-> đọc mẫu 1

đoạn -> gọi 2 HS đọc tiếp.

- Lưu ý HS 1 số từ khó.

Hỏi: Bài văn chia làm mấy đoạn?

Gv chốt : 3 đoạn

a.Trước khi vượt thác

b.Vượt thác.

c.Sau khi vượt thác

Theo em người quan sát đứng ở vị trí

nào Hỏi : Vị trí đó có thích hợp không

, vì sao ?

- Vị trí miêu tả : đứng trên thuyền, vị

trí này thích hợp cho việc quan sát và

miêu tả

Tìm hiểu bức tranh thiên nhiên

Hỏi: Cảnh dòng sông và hai bên bờ

sông qua sự miêu tả ở trong bài đã

thay đổi như thế nào theo từng chặng

đường của con thuyền ?

Hỏi: Theo em, vị trí quan sát để miêu

tả của người kể chuyện trong bài này

là ở chỗ nào ? Vị trí quan sát ấy có

thích hợp không ? vì sao ?

Gợi ý: Đoạn sông vùng đồng bằng,

-Hs nghe và ghi tựabài

- Truyện viết về cuộc

sống của một làng quêven sông Thu Bồntrong những ngày saucách mạng háng Tám

1945 và những năm đầucủa cuộc kháng chiếnchống thực dân Pháp

3 Bố cục : 3 đoạn

a.Từ đầu -> “nhiều thác nước”: Miêu tả

dòng sông ở đồng bằng

II/.Tìm hiểu văn bản

1 Cảnh thiên nhiên :

- Vùng đồng bằng :Eâmđềm , hiền hòa và thơmộng

- Cảnh có nhiều thácghềnh : Cảnh thay đổi

- Cảnh sông có nhiềuthác dữ :

đoạn sông có nhiều thác dữ, đoạn

sông phẳng lặng.

Vị trí quan sát là trên con thuyền, nên

thuận lợi cho việc miêu tả một cách

khái quát và cụ thể

Hỏi: Cảnh con thuyền vượt thác đã

được miêu tả như thế nào ? Hãy tìm

các chi tiết miêu tả ngoại hình, hành

động của nhân vật dượng Hương Thư

trong cuộc vượt thác ? Những cách so

sánh nào đã được sử dụng ?

Hỏi: Tác giả đã sử dụng biện pháp

nghệ thuật gì trong việc miêu tả cảnh

thiên nhiên ở đây ?

Qua đó em thấy cảnh thiên nhiên ở

đây như thế nào?

Hỏi: Ở đoạn đầu và đoạn cuối có hai

hình ảnh miêu tả cây cổ thụ Hãy chỉ

ra hai hình ảnh ấy và cho biết tác giả

đã chuyển nghĩa nào ở mỗi trường

hợp?

(GV diễn giảng – nâng cao)

Tìm hiểu hình ảnh nhân vật

dượng Hương Thư trong cảnh

vượt thác

- Cho HS chú ý đoạn 2.

Hỏi: Dượng Hương Thư trong cảnh

vượt thác được miêu tả như thế nào về

ngoại hình và hành động? Tác giả đã

sử dụng nghệ thuật gì để miêu tả

- HS trả lời cá nhân

- So sánh, nhân hoá

- Cá nhân suy nghĩ trả lời:

Thiên nhiên phong phú, đa

Cảnh dòng nước hiểmtrở và dữ dội

- Cảnh cuối : đồng bằng phẳng nhưchào đón con người saucuộc vượt thác thắnglợi

 Cảnh thiên nhiên đadạng, phong phú, giàusức sống; vừa tươi đẹpnhưng vẫn mang mộtvẻ nguyên sơ và cổkính, uy nghiêm củavùng núi rừng

2 Cuộc vượt thác của dượng Hương Thư :

- Cảnh con thuyền vượtthác qua những chỗnguy hiểm một cách

dượng Hương Thư ?

Gv chốt :

Ngoại hình : Cởi trần, như 1 pho

tượng đồng đúc, các bắp thịt cuồn

cuộn, hai hàm răng cắn chặt, quai

hàm bạnh ra, cặp mắt nảy lửa -> so

sánh

Hỏi: Tìm những chi tiết cụ thể miêu tả

động tác dượng Hương Thư khi vượt

thác?

Gv chốt :

Động tác : Co người phóng sào, ghì

chặt trên đầu sào, thả sào, rút sào rập

ràng nhanh như cắt -> so sánh.

Hỏi: Qua cách miêu tả thể hiện điều

gì ở dượng Hương Thư?

- GV nhận xét, bổ sung.

Dượng Hương Thư Mạnh mẽ, dũng

mảnh và hào hùng

Hỏi : Miêu tả cảnh thiên nhiên như thế

nào ? Miêu tả dương Hương Thư ra

sao ? Miêu tả hai đối tượng này cĩ kết

Hỏi : Cách sử dụng ngơn ngữ miêu tả

và kể chuyện hay ở chỗ nào ? Cĩ giàu

hình ảnh khơng ? Cĩ tình cảm khơng ?

GV chốt :

- Phối hợp miêu tả cảnh thiên nhiên và

miêu tả ngoại hình, hành động của con

- Những cây to …….-> sosánh => tâm trạng phấnchấn và mạnh mẽ

- HS trả lời cá nhân

-Cá nhân tìm chi tiết

- Mạnh mẽ, hào hùng

-Nghe

- HS trả lời cá nhân

- Nghe

- HS trả lời cá nhân

- HS trả lời cá nhân

- Nghe

hào hùng

* Hình ảnh dượng Hương Thư :

- Ngoại hình : Gânguốc, vững chắc

- Động tác : Dũngmãnh, hào hùng

=> Sức mạnh của conngười lao động trên nềncảnh thiên nhiên rộnglớn, hùng vĩ

III Tổng kết

1 Nghệ thuật

- Phối hợp miêu tả cảnhthiên nhiên và miêu tảngoại hình, hành độngcủa con người

- Sử dụng phép nhânhĩa, so sánh phong phú

và cĩ hiệu quả

- Lựa chọn chi tiết miêu

tả đặc sắc và chọn lọc

- Sử dụng ngơn ngữgiàu hình ảnh, biểu cảm

và gợi nhiều liên tưởng

- Lựa chọn chi tiết miêu tả đặc sắc và

chọn lọc

- Sử dụng ngơn ngữ giàu hình ảnh,

biểu cảm và gợi nhiều liên tưởng

Hỏi : Qua văn bản “Vượt thác” cho ta

một ý nghĩa gì về thiên nhiên và con

người lao động ?

Hướng dẫn Hs cảm nhận

chung về hình ảnh thiên nhiên

và con người được miêu tả

(Ghi nhớ)

- Hỏi :Qua bài văn em có cảm nhận

như thế nào về thiên nhiên và con

người được miêu tả ở đây ?

- GV nhận xét, chốt lại ý cơ bản

- Hỏi : Qua đó làm nổi bật hình ảnh

của con người ra sao ?

- GV nhận xét, chốt lại ý cơ bản

-> Rút ra ghi nhớ SGK

- HS nghe và nghinhận

Tả cảnh, tả người từ điểm nhìn trên con thuyền theo hành trình vượt thác rất tự nhiên, sinh động

2.Nội dung.

“Vượt thác” là mộtbài ca về thiên nhiên,đất nước, quê hương, vềlao động ; từ đĩ kín đáonĩi lên tình yêu đấtnước, dân tộc của nhàvăn

Bài văn miêu tả cảnhvượt thác của conthuyền trên sơng ThuBồn, làm nổi bật vẻhùng dũng và sức mạnhcủa con người lao độngtrên nền cảnh thiênnhiên rộng lớn, hùng vĩ

Hoạt động 4 : Luyện tập

Gv hướng dẫn cho học sinh thực hiện

ở nhà

Nếu còn thời gian thì Gv cho học sinh

đọc phần đọc thêm tại lớp

Thực hiện theo yêu cầu của GV

III/ Luyện tập:

4 Củng cố :

- Văn bản “Vượt thác” cho ta nội dung gì về thiên nhiên và con người lao

động ?

- Qua đĩ, cho ta thấy nghệ thuật gì mà tác giả đã sử dụng ?

- Qua văn bản “Vượt thác” truyền cho ta tình yêu gì ?

5 Dặn dị :

- Bài vừa học : Nắm lại

+ Cảnh thiên nhiên và con người lao động

+ Nhận biết rõ các nghệ thuật trong văn bản

+ Tình yêu thiên nhiên, con người  Đất nước

- Chuẩn bị bài mới :

“So Sánh “ (tt)

+ Tìm hiểu về các kiểu so sánh  ghi nhớ

+ Tìm hiểu tác dụng của so sánh  ghi nhớ

+ Chuẩn bị trước 3 bài luyện tập

- Bài sẽ trả bài : So sánh

 Hướng dẫn tự học :

- Đọc kỹ văn bản, nhớ những chi tiết miêu tả tiêu biểu

- Hiểu ý nghĩa của các phép tu từ được sử dụng trong bài khi miêu tả cảnhthiên nhiên

- Chỉ ra những nét đặc sắc của phong cảnh thiên nhiên được miêu tả trong sơng nước Cà Mau và vượt thác

Ngày soạn: 20/12/2010

Tuần 23-tiết 90

SO SÁNH( TT)

I/ Mức độ cần đạt:

Biết vận dụng hiệu quả phép tu từ so sánh khi nĩi và viết.

II/ Trọng tâm kiến thức, kĩ năng :