TRUNG tâm QUỐC GIA THÔNG TIN THUỐC ADR

Số lượng lớn và đa dạng các thuốc lưu hành trên thị trườngYêu cầu về chi phí, kỹ năng, thời gian và công sức là các yếu tố gây khó khăn trong việc tra cứu thông tin thuốc của các CB y tế

TRUNG TÂM QUỐC GIA THÔNG TIN THUỐC & ADR

Mục tiêu học tập

1 Trình bày được Vai trò và Chức năng của Trung tâm thông tin thuốc.

2 Trình bày được vai trò hoạt động của mạng lưới thông tin thuốc.

3 Trình bày được nội dung của Thông tin thuốc.

4 Trình bày được và chức năng của đơn vị thông tin thuốc trong bệnh viện của một số nước trên thế giới.

5 Trình bày được tổ chức hoạt động của đơn vị thông tin thuốc trong bệnh viện.

6 Nêu được kết quả hoạt động của đơn vị thông tin thuốc trên thế giới đã biết.

7 Trình bày được Qui trình trả lời câu hỏi thông tin thuốc.

1 TRUNG TÂM THÔNG TIN THUỐC

Số lượng lớn và đa dạng các thuốc lưu hành trên thị trường

Yêu cầu về chi phí, kỹ năng, thời gian và công sức là các yếu tố gây khó khăn trong việc tra cứu thông tin thuốc của các CB y tế

Sự gia tăng về số lượng thông tin mới, thông tin nhanh chóng bị lạc hậu

Tình trạng tự dùng thuốc phổ biến ở BN nhưng thiếu loại hình thông tin hướng BN

1.1.SỰ CẦN THIẾT PHẢI

CÓ TRUNG TÂM TTT .

Sự phát triển của tư nhân hóa các dịch vụ y tế: cả đơn vị y

tế công lập và tư nhân đều cần thông tin thuốc

Sự cần thiết của thông tin chuyên nghiệp để giảm chi phí

điều trị và triển khai điều trị hiệu quả/kinh tế

Dịch vụ cung cấp thông tin thuốc độc lập và có tổ chức là

yếu tố sống còn để cân bằng với các nguồn thông tin

nhiễu và sai lệch về thuốc

1.1.SỰ CẦN THIẾT PHẢI CÓ TRUNG TÂM TTT.

1.2 SỰ PHÁT

TRIỂN CỦA THÔNG

TIN THUỐC TRÊN

THẾ GIỚI

1.2.1.Hệ thống thông tin thuốc tại các nước phát triển

-Năm 1962, Trung tâm TTT đầu tiên tại trung tâm y tế Kentucky - Mỹ, do

một bộ phận tách ra khỏi khoa Dược làm nhiệm vụ cung cấp TTT ->dược

sĩ ->một chuyên gia tư vấn thuốc

- Sau đó lan rộng và hoàn thiện ở Mỹ mà còn ở các nước có nền y tế phát triển khác

-Sang thập kỷ 70, tại nhiều nước đã hình thành hệ thống các trung tâm

TTT từ trung ương đến địa phương

1.2 SỰ PHÁT TRIỂN CỦA THÔNG TIN THUỐC TRÊN

THẾ GIỚI

1.2.1.Hệ thống thông tin thuốc tại các nước phát

triển .

-Tại Úc, trung tâm TTT đầu tiên được thành lập năm 1968 tại bệnh viện Royal Melbourne, Victoria , đến cuối thập kỉ 70, các trung tâm TTT đã được hình thành ở hầu hết các bệnh viện

đa khoa địa phương

- Quy mô của các trung tâm TTT phát triển, đối tượng phục vụ ngày càng đa dạng, chất lượng ngày càng được nâng cao

1.2.SỰ PHÁT TRIỂN

CỦA THÔNG TIN

THUỐC TRÊN THẾ

GIỚI

1.2.2.Hệ thống thông tin thuốc các nước đang phát

triển(TT)

-Tại các nước có nền y tế đang phát triển (các nước khu vực châu Á, châu Phi và một số nước châu Mỹ)

-Diễn ra muộn hơn Cho đến những năm 80, được thành lập như Zimbabwe (1979) Costa Rica (1983), Hong Kong(1988)

-Hoạt động còn chậm chạp và gặp nhiều khó khăn:

- Tài chính được coi là một trong những khó khăn hàng đầu tại nhiều quốc gia

- Sự thiếu hụt về CS vật chát,

- Nguồn TL tham khảo

- nhân lực thông tin thuốc còn thiếu

- Những khó khăn và bất cập trong việc sử dụng thuốc hợp lý, an toàn vẫn còn tồn tại

1.2.3.Các nước thuộc khu vực Đông Nam Á:

Mô hình lồng ghép thuốc và chất độc (Intergrated Drug and  Poison Information  National Center ) chức năng:

+Thu thập tổng hợp, đánh giá, phân loại các thông tin liên quan đến thuốc và sức khỏe:

+Triển khai hệ thống mạng máy tính tra cứu, phân tíhc tin nhanh chóng, chính xác;

+Cung cấp dịch vụ thông tin về thuốc và chất độc;

+Theo, thu thập các thông tin phản hồi, ADR, khuyết tật của thuốc từ các tuyến dưới và đưa ra cách xử lý

1.2 Sự phát triển của thông tin thuốc trên thế giới

1.2.4.Một số nét về thực trạng và xu hướng của hoạt động thông tin thuốc hiện nay

- Đang có sự suy giảm Tại Mỹ kể từ sau đỉnh cao phát triển năm 1986 với 127 /năm 2003 còn 89 Đến năm 2009, chỉ

75 còn hoạt động

- Chức năng của các trung tâm TTT mở rộng Thời gian dành cho hoạt động trả lời câu hỏi TTT giảm, các hoạt động khác tăng, đặc biệt công tác đào tạo

- Số lượng câu hỏi nhận được có xu hướng giảm nhưng mức độ phức tạp tang

- Hoạt động mới phục vụ nhu cầu của cán bộ y tế, chưa hướng tới cộng đồng

1.2 Vài nét về hoạt động thông tin thuốc Trên thế giới

1.2.4 Một số nét về thực trạng và xu hướng của hoạt động thông tin thuốc hiện nay (TT)

* Các nguyên nhân dẫn đến sự suy giảm :

- Nguồn tài liệu tham khảo ngày càng mở rộng với sự phát triển mạnh mẽ của các phần mềm TTT, các dữ liệu TTT trên mạng Internet và công cụ tra cứu PDA (Personal Digital Assistant) tạo thuận lợi cho các cán bộ y tế và người sử dụng trong việc tìm kiếm thông tin

- Kĩ năng tìm kiếm thông tin thuốc của các cán bộ y tế ngày càng được đẩy mạnh Họ có thể tự tìm kiếm câu trả lời cho nhiều câu hỏi hơn trước mà không cần đến sự trợ giúp của chuyên gia TTT

Ngày nay, cùng với sự phát triển của tin học, sự mở cửa thị trường nói chung và thị trường thuốc nói riêng đã làm cho tình hình Thông tin thuốc tiến bộ nhanh chóng.

2.1.Sự hình thành và phát triển của hệ thống Thông tin thuốc :

Khó khăn trong hoạt động DIC ở VN

Tổ chức

- Hệ thống từ trung ương đến cơ sở đều chưa hoàn chỉnh về tổ chức bộ máy, chức năng, nhiệm vụ

- Phụ thuộc nhiều vào các nguồn tài trợ, dự án và chưa có sự phối hợp với nhau

- Tại các cơ sở điều trị, đơn vị Thông tin thuốc thành lập nhưng hầu như không hoạt động hoặc không hiệu quả, hình thức, chưa có nội dung

- Các nhà sản xuất ,phân phối chỉ chú trọng đến phần quảng bá sản phẩm và xem nhẹ phần Thông tin thuốc

2.3 Cơ sở vật chất, trụ sở và trang thiết bị.

- Hoạt động hoàn toàn nhờ sự hỗ trợ của các tổ chức quốc tế, vì vậy chưa có sự định hướng lâu dài

- Cơ sở vật chất chưa được trang bị đầy đủ

- Hệ thống cơ sở dữ liệu TTT còn rất hạn chế

- Trang thiết bị không đồng bộ từ nhiều nguồn tài trợ khác nhau

- Tại các cơ sở điều trị, đơn vị TTT thành lập còn mang nặng tính hình thức, chưa có nội dung, phương hướng hoạt động cụ thể

- Các nhà sản xuất dược phẩm, các nhà phân phối chú trọng đến phần quảng bá sản phẩm và xem nhẹ phần Thông tin thuốc

2.4 Đội ngũ nhân lực

- Theo một khảo sát của DI & ADR , hiện nay mới chỉ có 23% đơn vị TTT trong BV có DS chuyên trách

- Thiếu đội ngũ cán bộ được đào tạo

- Biên chế chưa được bố trí phù hợp và đầy đủ cả về số lượng và trình độ chuyên sâu

- Việc tập huấn và đào tạo chưa được tiến hành đồng bộ và thường xuyên

- Kiến thức về bệnh học, dược lâm sàng còn hạn chế

- Năng lực về ngoại ngữ, kỹ năng ứng dụng thành tựu công nghệ thông tin để tìm và phân tích thông tin còn hạn chế

2.4 Đội ngũ nhân lực

2.5 Các hoạt động chính của Hệ thống thông tin thuốc.

 Nội dung chính của công tác dược lâm sàng bệnh viên

 Thu thập, lưu trữ và xử lý Thông tin thuốc

-Cập nhật thông tin từ các cơ quan quản lý dược phẩm trên thế giới và các thông tin y tế đáng chú ý trong nước

-Tiếp nhận, trả lời các yêu cầu về thông tin thuốc cho các cơ quan quản lý

-Trả lời các câu hỏi thông tin thuốc từ các cá nhân/đơn vị

 Xây dựng KH và biên soạn, các nội dung CSDL dành cho cán bộ y tế

-Hỗ trợ các bệnh viện xây dựng tài liệu thông tin thuốc

-Tham gia đào tạo, tập huấn cho cán bộ y tế

3 Mạng lưới Thông tin thuốc ở Việt Nam

3.1.Mạng lưới thông tin thuốc

-Cần có trung tâm Thông tin thuốc 3 cấp:

a)Trung tâm Quốc gia;

 b) Ba trung tâm khu vực ở ba miền Nam, Trung, Bắc là đơn vị đầu mối chịu sự chỉ đạo của Trung tâm quốc gia  

c) Các đơn vị thông tin thuốc và cảnh giác dược của khối bệnh viện, trung tâm y tế huyện trực thuộc tỉnh và các bệnh viện tư nhân được coi là một phần của mạng lưới

Tổ chức:

3.2.Trung tâm Quốc gia Thông tin thuốc và theo dõi ADR.

3.2.1.Chức năng :

- Thu thập, đánh giá, tổng hợp, sắp xếp các thông tin liên quan đến thuốc và sức khỏe

- Triển khai một hệ thống tra cứu tin nhanh chóng, chính xác và phân tích hệ thống bằng máy tính

- Cung cấp những dịch vụ thông tin hiệu quả và đắc lực về thuốc chữa bệnh, chất độc

- Có chức năng giúp Bộ Y tế xây dựng cơ sở dữ liệu thông tin về thuốc bao gồm cả thông tin

về cảnh giác dược;đào tạo, nghiên cứu khoa học, chỉ đạo tuyến, hợp tác quốc tế và tư vấn

3.2.Trung tâm Quốc gia Thông tin thuốc và theo dõi ADR.

 +Hướng dẫn, chỉ đạo, kiểm tra, huấn luyện thông tin cho tuyến cơ sở;

 +Thu thập các thông tin phản hồi, ADR, khuyết tật của thuốc từ tuyến cơ sở để xử lý hoặc đưa lên tuyến quốc gia.

3.3 Trung tâm TTT ở tuyến vùng, tỉnh

3.4 Đơn vị Thông tin thuốc ở quận, huyện, bệnh viện

và cộng đồng (thu thập, xử lý, biên tập, lưu trữ, phân phát thông tin);

3.5 Dược sỹ LS trong hoạt động TTT

4 Các loại dịch vụ thông tin

- Dịch vụ điện thoại (phonelines) giải đáp thắc mắc, cung cấp thông tin thuốc và chất độc liên quan đến sức khỏe trong mỹ phẩm, thực phẩm, các hóa chất dùng trong đời sống hàng ngày…

- Dịch vụ mạng máy vi tính khai thác thông tin thuốc chữa bệnh và chất độc với chi phí rất ít

- Dịch vụ mạng truyền hình và bộ giải mã với nhiều kênh khác nhau được hỏi và giải đáp

5 Nội dung thông tin cần cung cấp

-Thông tin các vấn đề liên quan đến thuốc như quy định, quy chế, quyết định của ngành, thông tin

về thuốc cấm lưu hành;

-Thông tin các lĩnh vực khác liên quan đến thuốc: thuốc mới, sinh dược học, dược động học, giá

cả, xử lý ngộ độc

-Thông tin thuốc còn góp phần:

+Soạn thảo văn bản, tài liệu (Sổ tay hướng dẫn, thống kê hàng năm, tài liệu tập huấn);

+Đào tạo, tập huấn về nghiệp vụ Thông tin thuốc ;

+Xây dựng mạng Pharmline (cung cấp bảng tóm tắt (abstracts) cho các loại thuốc);

+In ấn;

-Đối với các nhà thuốc thì hoạt động Thông tin thuốc thu hẹp hơn nhiều

6 Các nguồn dữ liệu tra cứu thông tin thuốc

 Vai trò của các nguồn Dữ liệu:

 T hông tin thuốc có ý nghĩa quan trọng trong việc hướng dẫn lựa chọn, sử dụng thuốc hợp lý, an toàn

 Thông tin từ các cơ sở dữ liệu là cơ sở để nhân viên y tế nhận định phản ứng có hại xảy ra.

 Đảm bảo việc đánh giá kịp thời, chính xác thông tin về ADR , các biện pháp dự phòng

và xử trí có ảnh hưởng tích cực đến kết quả điều trị

Thông tin liên tục được cập nhật dựa trên kết quả các nghiên cứu lâm sàng ,giám sát thuốc lưu hành là cơ sở để NVYT đưa ra các quyết định sử dụng.

1.Trang web của các Cơ quan Quản lý Dược phẩm trên thế giới và tại Việt Nam.

2.Bản tin/tạp chí trong lĩnh vực Cảnh giác Dược

Các nguồn tài liệu cập nhật thông tin thuốc

• Trang web của các Cơ quan Quản lý Dược phẩm trên thế giới và tại Việt Nam

TT Tên Cơ quan Quản lý

Dược phẩm Địa chỉ trang web Cách thức truy cập

1 Cục Quản lý Dược http://www.dav.gov.vn/ Vào mục Văn bản quản lý

2 Cục Quản lý KCB http://www.kcb.vn/ Vào mục Tin tức

3 Trung tâm DI&ADR http://canhgiacduoc.org.vn/ Vào mục Tin trong nước và Tin nước ngoài

4 CQQL DP Châu Âu (EMA) http://www.ema.europa.eu Vào mục Latest news

5 (US.FDA) http://www.fda.gov Vào mục MedWatch: Safety Alerts

6 CQQL DP Anh (MHRA) http://www.mhra.gov.uk/ Vào mục Latest safety information → Medicines

actions, alerts and monitoring communications → Alerts → Current year alerts

http://medsafe.govt.nz/ Vào mục News and events

• Trang web của các Cơ quan Quản lý Dược phẩm trên thế giới và tại Việt Nam

TT Tên bản tin/tạp chí Địa chỉ trang web Mức độ cập nhật

1 Bản tin Cảnh giác Dược http://magazine.canhgiacduoc.org.vn/ 3 tháng/lần

2 WHO Pharmaceuticals Newsletter http://www.who.int/medicines/publications/newsletter/en/ 2 tháng/lần

3 WHO Drug Information http://www.who.int/medicines/publications/druginformation/en/ 3 tháng/lần

4 Drug Safety Update (MHRA) http://www.mhra.gov.uk/, vào mục Safety information → Drug Safety

6 Medicines Safety Update (TGA) http://www.tga.gov.au/, vào mục Health professionals → Health

professional information & education

2 tháng/lần

7 Adverse Drug Reaction News Bulletin (HAS) http://www.hsa.gov.sg/, vào mục Health Products Regulation → Safety

Information and Product Recalls → Adverse Drug Reaction News Bulletin

4 tháng/lần

8 Prescriber Update (Medsafe) http://medsafe.govt.nz/, vào mục Publications → Prescriber Update 3 tháng/lần

2.Bản tin/tạp chí trong lĩnh vực Cảnh giác Dược

KẾT LUẬN