- Bước đầu biết cách đọc thơ tự sự được viết theo thể thơ năm chữ có kết hợp các yếu tố miêu tả và biểu cảm thể hiện được tâm trạng lo lắng không yên của Bác Hồ; tâm trạng ngạc nhiên, xú[r]
Trang 1Tuần: 25 NS: 23/02/13
26/02/13
ĐÊM NAY BÁC KHÔNG NGỦ (Minh Huệ)
Hướng dẫn bài Kiểm tra Văn
A Mức độ cần đạt
Giúp hs
- Cảm nhận được tình yêu thương lớn lao của Bác Hồ giành cho bộ đội, dân công và tình
cảm của người chiến sĩ đối với Người trong bài thơ
- Hiểu được những đặc sắc trong nghệ thuật miêu tả và kể chuyện của bài thơ
- Kính yêu Bác Hồ, biết ơn thế hệ cha anh
B Trọng tâm kiến thức, kỹ năng, thái độ
1 Kiến thức
- Hình ảnh Bác Hồ trong cảm nhận của người chiến sĩ
- Sự kết hợp giữa yếu tố tự sự, miêu tả với yếu tố biểu cảm và các biện pháp nghệ thuật
khác được sử dụng trong bài thơ
2 Kỹ năng
- Kể tóm tắt diễn biến câu chuyện bằng một đoạn văn ngắn
- Bước đầu biết cách đọc thơ tự sự được viết theo thể thơ năm chữ có kết hợp các yếu tố
miêu tả và biểu cảm thể hiện được tâm trạng lo lắng không yên của Bác Hồ; tâm trạng ngạc
nhiên, xúc động, lo lắng và niềm sung sướng hạnh phúc của người chiến sĩ
- Tìm hiểu sự kết hợp giữa các yếu tố tự sự, miêu tả, biểu cảm trong bài thơ
- Trình bày được suy nghĩ của bản thân sau khi học xong bài thơ
3 Thái độ: Sau khi học xong văn bản biết kính yêu thêm về con người Bác Hồ và biết ơn
các thế hệ cha anh
C Phương pháp
Vấn đáp, thuyết trình, thảo luận, cảm nhận tác phẩm
D Tiến trình dạy học
1 Ổn định lớp: Kiểm tra sĩ số (Lớp 6A5 vắng………… ………p kp.)
2 Bài cũ: Tóm tắt ngắn gọn văn bản “Buổi học cuối cùng”? Em cho biết ý nghĩa tư
tưởng của truyện? (Phải biết yêu quý, giữ gìn và học tập để nắm vững tiếng nói dân tộc
mình, nhất là khi đất nước rơi vào vòng nô lệ)
3 Bài mới: Trong cuộc đời, biết bao đêm Bác từng không ngủ với lí do rất đỗi cao cả
”Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà” Một trong những đêm ”Không ngủ được” như thế của
người đã đi vào thơ Minh Huệ.
Hoạt động 1 : Giới thiệu chung
Dựa vào phần chú thích * trong Sgk, em hãy
trình bày hiểu biết của mình về tác giả Minh Huệ?
Em hãy cho biết câu chuyện diễn ra trong bối
I Giới thiệu chung
1 Tác giả: Minh Huệ (Sgk/66)
2 Tác phẩm:
- Hoàn cảnh ra đời: Bài thơ được trình bày như một câu chuyện về một đêm không ngủ của Bác
Trang 2cảnh lịch sử như thế nào?
Nhận vật trong bài thơ là ai? Bác hiện lên qua cái
nhìn của ai?
Bài thơ này được làm theo thể thơ nào?
Hoạt động 2: Hướng dẫn Đọc - hiểu văn bản
Gv nêu yêu cầu giọng đọc: Đọc nhịp chậm, giọng
thấp ở đoạn đầu và nhịp nhanh, giọng cao hơn một
chút ở đoạn sau Khổ cuối đọc chậm và mạnh để
khẳng định như một chân lý
Giáo viên đọc mẫu đoạn đầu – học sinh đọc tiếp
Phương thức biểu đạt chính của văn bản này là
gì?
Hướng dẫn phân tích cụ thể
Em hãy so sánh tâm trạng và cảm nghĩ của anh
đội viên qua hai lần thức giấc?
Ở lần đầu anh có tâm trạng như thế nào khi
chứng kiến cảnh Bác đi “dém chăn” cho bộ đội?
Tác giả dùng nghệ thuật gì để khắc họa hình ảnh
Bác?
Thảo luận: Ở đây, vì sao bài thơ không kể lần thứ
hai mà từ lần thứ nhất chuyển ngay sang lần thứ
3? -> Mục đích của việc này nhằm thể hiện trong
cái đêm mưa, lạnh ấy anh đã nhiều lần tỉnh giấc và
lần nào cũng chứng kiến Bác Hồ không ngủ Số 3
dùng để chỉ số nhiều Từ lần một đến lần ba, tâm
trạng và cảm nghĩ của anh đội viên có sự biến đổi
rõ rệt
Qua cảm nghĩ của anh, hình ảnh và tấm lòng Bác
đã được khắc họa sâu đậm như thế nào?
Từ đó, em có nhận xét gì về Bác? Đó còn là tình
cảm gì của người chiến sĩ đối với lãnh tụ?
Hết tiết 93 chuyển tiết 94
Trong văn bản, ngoài nhân vật anh đội viên còn có
một nhân vật quan trọng, thể hiện chủ đề, tư tưởng
tác phẩm đó là Bác Hồ Tiếp theo chúng ta sẽ tìm
hiểu hình tượng Bác
Hình ảnh Bác được khắc họa qua hình dáng, tư
thế nào?
trong chiến dịch biên giới 1950
- Nhân vật trung tâm là Bác Hồ được hiện lên qua cái nhìn và tâm trạng của anh đội viên
- Thể loại: Ngũ ngôn (5 tiếng)
II Đọc - hiểu văn bản
1 Đọc, tìm hiểu nghĩa từ khó
2 Tìm hiểu văn bản
2.1 Phương thức biểu đạt: Tự sự, miêu tả kết
hợp biểu cảm
2.2 Phân tích
a Cái nhìn và tâm trạng của anh đội viên đối với Bác Hồ
- So sánh tâm trạng và cảm nghĩ của anh đội viên qua hai lần thức:
Lần 1 Lần 2 (lần thứ 3)
- Ngạc nhiên xúc động khi chứng kiến cảnh Bác “dém chăn”
- Hành động “Nhón chân” thể hiện được
sự lớn lao và gần gũi của vị lãnh tụ qua hình ảnh so sánh:
Bóng Bác cao lồng lộng/ Ấm hơn ngọn lửa hồng.
- Lo lắng -> hốt hoảng khi thấy Bác vẫn ngồi canh giấc ngủ cho chiến sỹ
-> Cảm nhận một lần nữa thật sâu xa, thấm thía tấm lòng cao cả của Bác
-> Nghệ thuật so sánh thể hiện chân thực tình cảm của anh chiến sĩ đối với Bác
=> Lòng biết ơn và niềm hạnh phúc được nhận tình yêu thương và sự chăm sóc thiêng liêng của Bác Niềm tự hào về vị lãnh tụ vĩ đại mà bình dị
Hết tiết 93 chuyển tiết 94
b Hình tượng Bác Hồ
* Hình dáng, tư thế: Lặng yên ngồi, vẻ mặt trầm ngâm như đang nghĩ ngợi điều gì: “ngồi đinh ninh”; “chòm râu im phăng phắc”…
-> Biểu hiện chiều sâu tâm trạng được bộc lộ rõ hơn qua cái nhìn trong trạng thái mơ màng của anh đội viên
* Cử chỉ và hành động:
Trang 3Tư thế ấy biểu hiện chiều sâu tâm trạng như thế
nào?
Cử chỉ và hành động của được tập trung miêu tả
qua những chi tiết nào?
Hành động đó chứng tỏ Bác là người như thế
nào?
Trong lời nói của Bác trong hai lần anh đội viên
mời Bác đi ngủ, đã thể hiện tình yêu thương đối
với bộ đội, chiến sỹ như thế nào?
Qua đó, em thấy Bác là người như thế nào?
Em hãy cho biết, vì sao ở khổ thơ cuối nhà thơ lại
viết như thế?
Hs suy luận, trả lời
Mở rộng: Tìm những từ láy trong bài và cho biết
giá trị biểu cảm của một số từ láy cho là đặc sắc?
- Việc sử dụng nhiều từ láy đã làm tăng giá trị
miêu tả tạo hình của nhiều chi tiết, hình ảnh Ví dụ:
Trầm ngâm, xơ xác, đinh ninh, phăng phắc, lồng
lộng…
- Một số từ láy làm tăng giá trị biểu cảm, diễn tả cụ
thể các trạng thái tình cảm, cảm xúc Ví dụ: Mơ
màng, thầm thì, nằng nặc…
* Tổng kết
Hãy nêu khái quát giá trị nội dung và nghệ thuật
của văn bản này?
Hs trả lời, Gv chốt ý dẫn đến Ghi nhớ Hs đọc
“Rồi Bác đi dém chăn Từng người từng người một
Sợ cháu mình giật thột Bác nhón chân nhẹ nhàng.”
-> Giống hành động của người cha, người mẹ lo cho con (dùng nhiều từ láy liên tiếp nhau)
=> Tình yêu thương sâu sắc và sự chăm sóc ân cần, tỉ mỉ của Bác Hồ đối với chiến sỹ
* Lời nói:
- Lần đầu, đáp lại sự năn nỉ của anh đội viên, Bác chỉ nói vắn tắt:
“Chú cứ việc ngủ ngon Ngày mai đi đánh giặc.”
- Lần sau, khi anh đội viên nằng nặc mời Bác đi nghỉ thì câu trả lời của Bác bộc lộ rõ nỗi lòng, sự
lo lắng đối với tất cả bộ đội và nhân dân:
“Bác thương đoàn dân công…
… Mong trời sáng mau mau.”
=> Bác hiện lên là một người giản dị, gần gũi, chân thực mà hết sức lớn lao Bác là vị lãnh tụ vĩ đại đáng kính
“Bác ơi, tim Bác mênh mông thế
Ôm cả non sông, mọi kiếp người.”
(Tố Hữu)
c Ý nghĩa khổ thơ cuối
Từ sự việc nhỏ có tầm khái quát lớn, làm cho người đọc thấu hiểu một chân lý đơn giản mà lớn lao:
“Đêm nay Bác không ngủ
Vì một lẽ thường tình Bác là Hồ Chí Minh.”
=> Đêm không ngủ trong bài thơ là một đêm trong vô vàn đêm không ngủ của Bác Cuộc đời của Người dành trọn vẹn cho nhân dân, cho Tổ
quốc Đó chính là lẽ sống “Nâng niu tất cả chỉ quên mình” của Bác mà mọi người đều thấu hiểu.
3 Tổng kết
* Ghi nhớ: (Sgk/67)
III Hướng dẫn tự học
Trang 4* Luyện tập: Bt2: Gv hướng dẫn, Hs tiến hành làm
bài tập ở nhà
Hoạt động 3: Hướng dẫn tự học
Gv nêu yêu cầu để Hs học thêm ở nhà
* Hướng dẫn làm bài Kiểm tra Văn: Để chuẩn bị
cho bài kiểm tra Văn sắp tới, các em về ôn lại tất
cả những văn bản đã học ở HK II và phần Tập làm
văn, đặc biệt là văn miêu tả Đề sẽ gồm 2 phần,
trắc nghiệm và tự luận Trắc nghiệm gồm 6 câu hỏi
về những kiến thức ngắn gọn, chiếm 30% tổng số
điểm Phần tự luận chiếm 70% điểm nên các em
phải đầu tư nhiều hơn Phần tự luận gồm 2 câu:
Câu hỏi ngắn và một câu dài liên quan đến văn
miêu tả Khi làm bài, chú ý đọc kỹ đề, làm nháo
trước khi làm vào giấy kiểm tra, chú ý chính tả và
trình bày sạch đẹp
- Tìm hiểu và nhớ hoàn cảnh sáng tác bài thơ
- Học thuộc lòng bài thơ, nắm nội dung bài học
- Thấy được sự kết hợp độc đáo, phù hợp giữa thể thơ năm chữ và lối kể chuyện kết hợp miêu tả, biểu cảm
- Sưu tầm một số bài thơ nói lên tình cảm của nhân dân đối với Bác Hồ kính yêu