- ở lãnh địa : Kinh tế tự cung tự cấp - ở Thành thị : Kinh tế TCN, TN trao đổi, giao lưu Kinh tế hàng hóa - GV: Nhận xét kết luận: + Do sản xuất phát triển và nhu cầu mua bán tăng đồng [r]
Trang 1Tuần 1 Ngày soạn: 16/08/2012 Tiết 1 Ngày dạy: 21/08/2012
PHẦN MỘT KHÁI QUÁT LỊCH SỬ THẾ GIỚI TRUNG ĐẠI
Bài 1
SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA XÃ HỘI PHONG KIẾN Ở CHÂU ÂU
(Thời sơ – trung kì trung đại)
Trang 2I Mục tiêu bài học
1 Kiến thức
- Trình bày sự hình thành xã hội PK châu Âu
- Hiểu khái niệm “lãnh địa phong kiến” đặc trưng của kinh tế lãnh địa phong kiến
- Hiểu biết một số nét cơ bản về thành thị trung đại
- Phân biệt sự khác nhau giữa kinh tế lãnh địa và nền kinh tế trong thành thị trung đại
2 Kĩ năng : Rèn kĩ năng xác định vị trí các quốc gia PK Châu Âu trên bản đồ Vận dụng phương
pháp so sánh, đối chiếu để thấy rõ sự chuyển biến từ XHCHNL đến XHPK
3 Tư tưởng: Học sinh nhận thức được sự phát triển hợp qui luật của xã hội loài người đi từ xã
hội chiếm hữu nô lệ lên xã hội phong kiến
Trang 3II Thiết bị dạy học
- Một số tranh ảnh mô tả hoạt động trong lãnh địa PK và thành thị trung đại
- Bản đồ Châu Âu PK, bản đồ các quốc gia cổ đại cùng các tư liệu về kinh tế, chính trị, xã hội trong lãnh địa
III Tiến trình thực hiện bài học
1 Ổn định tổ chức
2 Giới thiệu: Lịch sử xã hội loài người đã phát triển liên tục qua nhiều giai đoạn từ XHCXNT
đến CHNL đến XHPK….Quá trình đi lên từ CHNL đến XHPK của loài người nói chung và của Châu Âu nói riêng như thế nào?
3 Các hoạt động dạy và học
Trang 4Hoạt động 1 ; Cá nhân / cả lớp
? Người Giecman tiến vào các quốc gia cổ đại phương Tây
vào thời gian nào và nhằm mục đích gì ?
? Sau đó người Giec – man đã làm gì?
-> Chia ruộng đất, phong tước vị cho nhau
? Hãy kể tên và xác định vị trí của các Vương quốc mới
trên bản đồ ?
GV: Mở rộng thêm cho hs về các Vương quốc mới sau này
1 Sự hình thành xã hội phong kiến Châu Âu:
Cuối thế kỉ V, người Giéc-man xâm chiếm, tiêu diệt các quốc gia cổ đại phương Tây, thành lậpnhiều Vương quốc mới
- Họ đã chiếm ruộng đất của chủ nô, đem chia cho nhau; phong cho các tướng lĩnh, quý tộc các tước vị như: công tước,
Trang 5phân chia thành những quốc gia hiện đại nào.
? Những việc làm trên có ảnh hưởng như thế nào đến xã
hội phương Tây lúc bấy giờ ?
? Lãnh chúa và Nông nô được hình thành từ những tầng
lớp nào của xã hội Cổ đại?
- Lãnh chúa phong kiến: là các tướng lĩnh và quý tộc có nhiều
ruộng đất và tước vị, có quyền thế và rất giàu có
- Nông nô: là những nô lệ được giải phóng và nông dân,
không có ruộng đất, làm thuê, phụ thuộc vào lãnh chúa
- Gv giải thích kỹ sự hình thành 2 giai cấp cơ bản đó
hầu tước…
- XH hình thành các tầng lớp mới:
- Lãnh chúa phong kiến:
- Nông nô Từ những biến đổi trên đã dẫn tới sự ra đời của xã hội PK châu Âu
Trang 6trong xã hội và đó chính là đặc điểm cơ bản của xã hội Pk
? Quan hệ giữa lãnh chúa và nông nô như thế nào?
( Nông nô phụ thuộc vào lãnh chúa pk)
- Đời sống trong lãnh địa:+ Lãnh chúa: xa hoa, đầy đủ+ Nông nô: đói nghèo, khổ cực chống lãnh chúa
Trang 7? Đời sống trong lãnh Chúa , nông nô như thế nào ?
? Đặc điểm chính của nền kinh tế lãnh địa PK là gì?
? Phân biệt sự khác nhau giữa XH Cổ đại và XHPK?
-> XH Cổ đại: Chủ nô – Nô lệ
XHPK: Lãnh chúa – Nông nô
Hoạt động 3: cả lớp/ nhóm
- HS: Đọc đoạn in nghiêng
? Nêu vai trò của lãnh địa?
? Thành thị trung đại xuất hiện như thế nào ?
- Đặc điểm kinh tế: tự cấp, tự túc không trao đổi với bên ngòai
3 Sự xuất hiện các thành thị trung đại:
Nguyên nhân;
Trang 8- HS quan sát hình 2
? Trong thành thi trung đại diễn ra các hoạt động gì ?
? Trong thành thị người ta xây dựng những gì ?
? Cư dân của thành thị gồm những tầng lớp nào, họ làm gì
để sống ?
Thợ thủ công và thương nhân
? Thành thị xuất hiện có tác dụng như thế nào đến XHPK
phương Tây ?
- Cuối TK XI, sản xuất phát triển hàng hóa thừa đưa ra bán lập xưởng sản xuất Thị trấn ra đời rồi pt thành thành phố gọi là Thành thị trung đại xuất hiện
Hoạt động của các thành thị trung đại :
- lập ra các phường hội, thương hội
Trang 9HĐ nhóm; các nhóm cùng thảo luận nội dung sau;
Thảo luận : Kinh tế trong thành thị khác với kinh tế trong
lãnh địa như thế nào ? Tác dụng của sự xuất hiện thành
thị ?
- ở lãnh địa : Kinh tế tự cung tự cấp
- ở Thành thị : Kinh tế TCN, TN trao đổi, giao lưu ( Kinh
tế hàng hóa)
- GV: Nhận xét kết luận:
+ Do sản xuất phát triển và nhu cầu mua bán tăng đồng
thời nhằm thoát khỏi sự kìm kẹp của các lãnh chúa
để cùng nhau sản xuất và buôn bán
- vai trò của các thành thị trung đại thúc đẩy sản xuất, làm cho xã hội
PK phát triển
Trang 10+ Kinh tế lãnh địa sản xuất theo kiểu tự cung tự cấp không
trao đổi mua bán, còn thành thị trung đại hoạt động kinh tế
chủ yếu là mua bán
Hoạt động 4 Củng cố:
- XHPK ở Châu Âu được hình thành như thế nào?
- Vì sao lại có sự xuất hiện của thành thị trung đại? Kinh tế thành thị có gì mới? ý nghĩa sự ra đời của thành thị?
C Hướng dẫn VN: (2 phút)- Học bài theo câu hỏi SGK.- Chuẩn bị bài “Sự suy vong của chế độ
phong kiến và sự hình thành chủ nghĩa tư bản ở châu Âu”
Trang 11Tuần 1 Ngày soạn: 21/08/2012 Tiết 2 Ngày dạy: 24/08/2012
BÀI 2
SỰ SUY VONG CỦA CHẾ ĐỘ PHONG KIẾN
VÀ SỰ HÌNH THÀNH CHỦ NGHĨA TƯ BẢN Ở CHÂU ÂU
Trang 12I Mục tiêu bài học
Sau bài học HS đạt được;
1 Kiến thức:
- Biết được nguyên nhân,trình bày được những cuộc phát kiến địa lý lớn và ý nghĩa của chúng
- Trình bày quá trình hình thành chủ ngĩa tư bản ở châu Âu
2 Kĩ năng:
- - Biết sử dụng bản đồ thế giới ( Quả địa cầu ) xác định các nơi phát kiến địa lý lớn
- Biết so sánh, khai thác tranh ảnh trong bài
3 Tư tưởng:
Trang 13- Qua những sự kiện Lịch sử, giúp HS thấy được tính tất yếu, tính quy luật của quá trình phát triển từ XH PK lên XH TBCN.
II Thiết bị dạy học
Những tư liệu đề cập tới chính trị, kinh tế, xã hội trong các lãnh địa PK
A KT Bài cũ:
a Hãy trình bày sự hình thành XH PK ở châu Âu ?
b Nguyên nhân xuất hiện các thành thị trung đại ?
Trả lời:
a Sự hình thành XH PK ở châu Âu:
- Cuối thế kỉ V, người Giecman tiêu diệt các quốc gia cổ đại …
Trang 14- Lập nhiều Vương quốc mới.
- Xã hội : Chia ra hai giai cấp Nông nô và lãnh chúa
=> XHPK Châu Âu đã xuất hiện.
b Nguyên nhân xuất hiện các thành thị trung đại:
- Cuối TK XI, sản xuất phát triển hàng hóa thừa đưa ra bán Thị trấn ra đời Thành thị trung đại xuất hiện
B Bài mới:
Các thành thị trung đại ra đời thúc đẩy sản xuất phát triển, vì vậy yêu cầu về thị trường được đặt
ra Nền kinh tế hàng hóa phát triển đã dẫn đến sự suy vong của chế độ PK sự hình thành chủ nghĩa tư bản ở Châu Âu
Trang 15HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TR Ò GHI BẢNG
? Nguyên nhân dẫn đến các cuộc phát kiến địa lí là gì?
? Các cuộc phát kiến được tiến hành trong điều kiện khoa
Trang 16- Quan sát miêu tả hình 3 SGK
? ở giai đoạn này có những cuộc phát kiến địa lí lớn nào ?
GV: Treo lược đồ hành trình của các nhà phát kiến địa lí
+ Tìm ra những con đường và vùng đất mới
+ Có nguồn nguyên liệu mới, quí
lí nh
- Các cuộc phát kiến lớn:+ Va-xcô đơ Ga-ma (1492)+ Cô-lôm-bô.(1498)
+ Ma-gien-lan (1519 -1522)
Trang 17+ Mở rộng thi trường, tư sản Châu Âu thu được món lời khổng
lồ
?Các cuộc phát kiến địa có ý nghĩa gì?
GV: Nhận xét kết luận: Đây là cuộc cách mạng về giao
thông vân tải và tri thức nó thuác đẩy thương nghiệp phát
triển
Hoạt động 2: cá nhân / cả lớp
- Cho HS đọc đọan in nghiêng /7 SGK
? ý nghĩa của cuộc phát kiến địa lý đem lại những gì cho
ý nghĩa :Các cuộc phát kiến địa
lí đã thúc đẩy thương nghiệp phát triển, đem lại nguồn lợi nhuận khổng lồ cho những quý tộc, thương nhân Châu âu
2 Sự hình thành chủ nghĩa
tư bản:
Trang 18các thương nhân châu Âu?
trong XHPK châu Âu ?
- Sau cuộc phát kiến địa lý các quí tộc, thương nhân có một nguồn vốn lớn.=> thành
Trang 19? So sánh quan hệ sản xuất Pk với quan hệ sản xuất tư bản
chủ nghĩa ?
-> Hoạt động nhóm
GV: Kết luận:
- Quan hệ sản xuất PK không có sự phân công lao động, chủ yếu
mang tính tự cấp tự túc nên sản lượng không cao
- Quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa thì ngược lại
giai cấp TS
- những người nông nô bị tước đoạt ruộng đất phải làm thuê cho ts => trở thành giai cấp VS
- Tư sản bóc lột nặng nề vô sản
=> Quan hệ SX TB được hìnhthành
Trang 20Hoạt động 3 Củng cố
Hãy điền thời gian của các cuộc phát kiến địa lí đã học vào bảng sau ?
Thời gian Các cuộc phát kiến lớn về đia lí
Điaxơ đi vòng qua cực Nam của Châu Phi
Vacxcơđơ Gama cập bến Calicut ở Tây Nam Ấn Độ.Côlômbô tìm ra Châu Mĩ
Magienlan đi vòng quanh Trái Đất
? Quan hệ sản xuất TBCN ở châu Âu được hình thành như thế nào ?
C Hướng dẫn VN:
- Học bài theo câu hỏi SGK
Trang 21- Chuẩn bị bài “Cuộc đấu tranh của giai cấp tư sản chống phong kiến thời hậu kì trung đại ở châu
Trang 22PHONG KIẾN THỜI HẬU KỲ TRUNG ĐẠI Ở CHÂU ÂU
I Mục tiêu bài học
Sau bài học HS đạt được;
1 Kiến thức:-Hiểu được nguyên nhân trình bày được khái niệm nội dung và ý nghĩa của phong
trào văn hóa phục hưng
- Trình bày PTCC Tôn giáo và những tác động trực tiếp của phong trào này đến CHPK châu Âu lúc bấy giờ
- Nêu nguyên nhân ,diễn biến và ý nghĩa của cuộc chiến tranh noongt dân đức
2 Kĩ năng:- Phân tích cơ cấu giai cấp mâu thuẫn XH Nguyên nhân sâu xa cuộc đấu tranh của
giai cấp Tư sản chống PK
Trang 233 Tư tưởng:- Bồi dưỡng cho HS nhận thức về sự phát triển hộp quy luật của XH lòai người Vai
trò của giai cấp Tư sản Lòai người đang đứng trước 1 bước ngoặt lớn Sự sụp đổ của CĐPK
II Thiết bị dạy học
- Bản đồ thế giới (hoặc bản đồ châu Âu)
- Tranh ảnh về thời kì Văn hóa Phục hưng
- Một số tư liệu nói về những nhân vật LS và danh nhân văn hóa tiêu biểu thời Phục hưng
III Tiến trình thực hiện bài học
A KT Bài cũ:
? Các cuộc phát kiến địa lý đã tác động như thế nào đến XH châu Âu?
? Quan hệ sản xuất TBCN ở châu Âu được hình thành như thế nào?
Trang 24B Bài mới :
Ngay trong lòng XHPK, CNTB đã được hình thành Giai cấp Tư sản ngày càng lớn mạnh, tuy nhiên họ lại kh”ng có địa vị XH thích hợp Do đó giai cấp Tư sản đã chống lại PK trên nhiền lĩnh vực PTRHPH là minh chứng cho cuộc đấu tranh của giai cấp Tư sản chống PK
Hoạt động: cá nhân / nhóm
HS đọc phần in nghiêng SGK/8
? Nguyên nhân nào dẫn đến phong trào
văn hóa phục hưng
GV: Nêu nguyên nhân: Do PK kìm hãm sự
1 Phong trào Văn hóa Phục hưng (thế kỉ XIV – XVII) :
- Nguyên nhân : do sự kìm hãm, vùi dập của chế độ phong kiến đối với các giá trị văn hóa
Giai cấp tư sản có thế lực về kinh tế nhưng ko có địa vị xã
Trang 25phát triển của kinh tế XH Họ phá hủy các di
sản VH cổ đại trừ nhà thờ và tu viện còn các
trường học chỉ đào tạo giáo sĩ Những hành
động này đối lập với tư sản nhưng vì tư sản chỉ
có thế lực kinh tế không có địa vị XH nên
không ngăn cản được các hành động đó đấu
tranh chống PK giành địa vị xã hội
Phân tích kênh hình 6 SGK/8
? Văn hóa phục hưng là gì ?
-> Là khôi phục những giá trị văn hóa Hy
hội
->Phong trào văn Hóa phục hưng
Trang 26Lạp và Rôma; sáng tạo văn hóa mới của GCTS.
? Tại sao tư sản lại chọn văn hóa làm cuộc
mở đường cho đấu tranh chống PK ?
-> Do TS không có địa vị XH và VH là lĩnh vực tác động sâu sắc vào tư tưởng nhân dân trong việc khôi phục lại những giá trị VH cổ đại là tinh hoa của nhân loại Vì thế sẽ tập hợp được đông đảo dân chúng để chống lại phong kiến
Trang 27? ở giai đoạn này xuất hiện những nhà văn
hóa phục hưng tiêu biểu nào ?
-> Các nhà văn hóa khoa học tiêu biểu có
tư tưởng chống PK: Rabơle, Đêcactơ,
Lêônađơvanxi, Côpecnich, Sêchxpia…
? Nội dung của phong trào Văn hóa Phục
hưng
- GV nêu một số nhà khoa học và những
tác phẩm nổi tiếng thời bấy giờ ( Tư liệu
SGV/24)
- Nội dung phong trào Văn hóa Phục hưng :
+ Lên án XH PK, Giáo hội Kitô
+ Đề cao giá trị con người, đề cao Khoa học tự nhiên
ý nghĩa: phát động quần chúng đấu tranh chống lại xã hội phong kiến bảo thủ, lạc hậu ; đồng thời mở đường cho sự phát
Trang 28? Nêu ý nghĩa của phong trào văn hóa phục
? Ai là người đi đầu trong phong trào này ?
Nội dung tư tưởng của họ là gì ? Kết quả
triển văn hóa ở một tầm cao mới của châu Âu và nhân loại
2 Phong trào Cải cách tôn giáo:
Trang 29- Nêu những cải cách của Lu Thơ và Can
Vanh
- Giới thiệu tranh SGK
? Hệ quả của nhũng cải cách đó
toái
-Cải cách của Can- vanh; chịu ảnh hưởng cảu cải cách lu -thơ hình thành một giáo phái mới gọi là đạo tin lành
- Hệ quả
+ Đạo Ki Tô bi phân hóa thành hai giáo phái cựu giáo và tân giáo
+ Thúc đẩy các cuộc khởi nghĩa nông dân
3 Chiến tranh nông dân Đức
Nguyên nhân;Do ảnh hưởng của cái cách Lu-
Trang 30Hoạt động: 3 cá nhân/ cả Lớp
? Nêu nguyên nhân dẫn đến chiến tranh
nông dân Đức
? Nêu diễn biến và ý nghĩ của cuộc chiến
tranh nông dân Đức
thơ
Chế độ Pk kìm hãm tầng lớp thị dân có thế lực kinh tế
ý nghĩa.Đây là cuộc chiến tranh vĩ đại nhất.
phản ánh lòng căm thù của nông dân bị áp bức
Trang 31- góp phần vào trận chiến chống chế độ pk.
Hoạt động 4 Củng cố:
1.Vì sao giai cấp TS đứng lên đấu tranh chống giai cấp quý tộc PK ?
2 Em hãy nêu nội dung tư tưởng Cải cách của Luthơ và Canvanh ?
C Hướng dẫn VN: - Học bài theo câu hỏi SGK Chuẩn bị bài “Trung Quốc thời phong kiến”.
Tuần 2 Ngày soạn: 24/08/2012 Tiết 4 Ngày dạy: 31/08/2012
Trang 32Bài 4 TRUNG QUỐC THỜI PHONG KIẾN
I Mục tiêu bài học
Sau bài học HS đạt được;
1 Kiến thức:
-Biết được nét nổi bật của tình hình chính trị Trung quốc thời phong kiến về :
- Biết được nhũng nét chủ yếu về tình hình kinh tế Trung quốc qua các triều đại phong kiến
2 Kĩ năng:
Lập bảng niên biểu các thế thứ triều đại PK Trung Quốc
Trang 33Bước đầu biết vận dụng phương pháp phân tích lịch sử
3 Tư tưởng:
- Nhận thức được TQ là một quốc gia PK lớn ở phương Đông Là láng giềng của Việt Nam và có ảnh hưởng tới quá trình lịch sử của ta
II Thiết bị dạy học
- Bản đồ treo tường TQ thời PK, một số tranh ảnh về các triều đại PKTQ, các tư liệu sưu tầm thêm về các chính sách của các triều đại PKTQ nếu có
III Tiến trình dạy học
A KT Bài cũ:
CÂU HỎI: Nguyên nhân dẫn đến phong trào Văn hóa Phục hưng? Nội dung phong trào?
Trang 34ĐÁP ÁN: - Nguyên nhân : do sự kìm hãm, vùi dập của chế độ phong kiến đối với các giá trị văn hóa Giai cấp tư sản có thế lực về kinh tế nhưng ko có địa vị xã hội.
->Phong trào văn Hóa phục hưng
- Nội dung phong trào Văn hóa Phục hưng :
+ Lên án XH PK, Giáo hội Kitô
+ Đề cao giá trị con người, đề cao Khoa học tự nhiên
CÂU HỎI:? Nêu nội dung Cải cách tôn giáo của Luthơ? Tác động của nó?
ĐÁP ÁN:
Sự thống trị về tư tưởng,giáo lý của chế độ phong kiến là lực cản đối với giai cấp tư sản.Diễn biến; Cải cách tôn giáo của Luthơ :
Trang 35-lên án những hành vi tham lam và đồi bại của giáo hoàng,đòi bãi bỏ những thủ tục lễ nghi phiền toái.
Tác động + Đạo Ki Tô bi phân hóa thành hai giáo phái cựu giáo và tân giáo.
+ Thúc đẩy các cuộc khởi nghĩa nông dân
B Bài mới:
Là một trong những quốc gia ra đời sớm và phát triển nhanh, TQ đã đạt được nhiều thành tựu rực
rỡ trên mọi lĩnh vực Vậy sự phát triển này như thế nào?
Hoạt động:1 cá nhân / cả lớp
1 Sự hình thành xã hội phong kiến ở
Trang 36- Giáo viên giới thiệu lại sự hình thành quốc
gia cổ đại
? Điều kiện nào dẫn đến sự hình thành xã
hội PK Trung Quốc ?
? Xã hội PK Trung Quốc hình thành vào
khoảng thời gian nào ?
? Giai cấp địa chủ và nông dân lĩnh canh
hình được hình thành như thế nào?
Trang 37- Giáo viên giải thích “ Nông dân lĩnh canh
- GV tách 2 triều đại để phân tích
chủ trở thành tá điền phải nộp địa tô
=> Xã hội phong kiến được hình thành.
2/ xã hội phong kiến tời Tần – Hán:
Trang 38- So sách điểm chung và sự khác nhau giữa
chính sách của 2 triều đại
? Sự giống và khác nhau cơ bản của 2 triều
đại Tần – Hán ?
- Giới thiệu lồng ghép Tần Thủy Hoàng và
tranh 8 SGK
GV: Sau khi nhà Tần-Hán sụp đổ thì trải
qua một thời gian dài mới xuất hiện được
- tiến hành chiến tranh xâm lược
Trang 39Hoạt động 3 ;nhóm
Gv chia cả lớp thành 4 nhóm
- các nhóm cùng thảo luận nộ dung sau
? : Căn cứ vào đâu mà khẳng định dưới
thời Đường xã hội PK TQ là thịnh vượng
nhất ?
- Học sinh trình bày theo các ý :
+ Bộ máy nhà nước
+ Chính sách đối nội, đối ngoại, chính sách
phát triển kinh tế của vua Đường
3/ Sự thịnh vượng của Trung Quốc dưới thời Đường:
* Bộ máy nhà nước :
- Củng cố hoàn thiện hơn
- Tổ chức thi cử để chọn nhân tài
* Đối nội: Giảm tô thuê, lấy ruộng công và
ruộng hoang chia cho ND(Phép quân điền )
=> Xã hội phồn thinh, kinh tế phát triển cường thịnh nhất Châu Á
* Đối ngoại :Tiến hành chiến tranh xâm
Trang 40HS các nhóm làm việc đại diện nhóm trình
bày giáo vien chuẩn kiến thức ,
GV giải thích quân điền; X thuật ngữ
lược mở rộng lãnh thổ
Hoạt động 4 Củng cố:
1 Thời cổ đại TQ đã trải qua các triều đại nào ?
2 Nhà Đường củng cố bộ máy nhà nước bằng nhiều biện pháp đó là những biện pháp gì ?
a Cử người thân đi cai quả các địa phương
b Mở khoa thi chọn người tài