Hoạt động 3: Đọc- hiểu văn bản 58’ GV hướng dẫn hs đọc vb Đọc chậm, gợi nhớ nhung và suy nghĩ của - Giới thiệu những nét chính về tác giả à Đoạn trích thuộc phần đầu truyện “Người thầ
Trang 1.Tuần: 8 Tiết: 29 – 30
HAI CÂY PHONG
I/ Mục tiêu cần đạt
1 Kiến thức
- Vẻ đẹp và ý nghĩa hình ảnh hai cây phong trong đoạn trích
- Sự gắn bó của người nghệ sĩ với quê hương, với thiên nhiên
và lòng biết ơn người thầy Đuy-sen
- Cách xây dựng mạch kể; cách miêu tả giàu hình ảnh và lời
văn giàu cảm xúc
2 Kĩ năng
- Đọc –hiểu văn bản có giá trị văng chương,phát hiện,phân
tích những nghệ thuật miêu tả,biểu cảm trong văn bản tự sự
- Cảm thụ vẻ đẹp sinh động, giàu sức biểu cảm của các
hình ảnh trong đoạn trích
3 Thái độ: Xác định giá trị bản thân: Biết ơn những người đã dưỡng dục mình, cĩ trách
nhiệm với quê hương
II/ Chuẩn bị
1 GV: Sách chuẩn, sgk, tranh,bảng phụ.
2 HS: Bài soạn, dụng cụ học tập
III/ Phương pháp
Vấn đáp, gợi mở, thuyết giảng, bình luận, thảo luận nhĩm
IV/ Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học
1/Khởi động ( 5’ )
Cho Hs choi trị Đốn ý đồng đội
2/ Dạy bài mới ( 2’ )
* HĐ1 Giới thiệu bài
“ Cây đa cũ, bến đị xưa” là những hình ảnh thân quen khiến
ai li hương cũng khiến lịng chạch nhớ Đối với nhà văn Ai- ma-
tốp nhớ đến làng quê qua hình ảnh hai cây phong Vì sao? Tác
phẩm hơm nay giúp ta cảm điều đĩ.
Hoạt động 2 Tìm hiểu chung
về văn bản ( 15’ )
? Tác giả của văn bản này là
ai? Nêu vài nét tiêu biểu về
tác giả đĩ?
? Văn bản “Hai cây phong”
được trích từ đâu? Vị trí của
đoạn trích?
- Phương thức biểu đạt được
sử dụng trong văn bản? PTBĐ
chính?
Hoạt động 3: Đọc- hiểu văn
bản ( 58’ )
GV hướng dẫn hs đọc vb
Đọc chậm, gợi nhớ
nhung và suy nghĩ của
- Giới thiệu những nét chính về tác giả
à Đoạn trích thuộc phần đầu truyện “Người thầy đầu tiên”
=> TS+MT+BC, miêu tả, biểu cảm quan trọng nhất
I Tìm hiểu chung
1 Tác giả
Ai-ma-tốp(1928 – 2008) là nhà văn nước Cư-rơ-gư-xtan, trước đây là một nước thuộc Cộng hịa Xã hội chủ nghĩa Xơ viết; các tác phẩm quen thuộc: Cây phong non trùm khăn đỏ, Người thầy đầu tiên,…
2 Tác phẩm
Đoạn trích thuộc phần đầu truyện “Người thầy đầu tiên”
II Đọc – hiểu văn bản 1.Nội dung
Trang 2người kể chuyện về
những kỉ niệm thưở
học trò
? Văn bản cĩ thể chia làm
mấy phần? Nội dung chính
của từng phần?
-Tìm các đại từ nhân xưng
trong bài?
- Người kể chuyện xưng tơi
bắt đầu từ đâu?
-Xưng “chúng tơi”bắt đầu từ
đâu?
- Tơi là ai?
-Chúng tơi là ai?
-Dựa vaị cách xưng hơ đĩ em
thấy tác giả kể theo mấy mạch
kể?
? Trong 2 mạch kể trên, mạch
kể nào là quan trọng? Vì sao?
- Hai cây phong được đặt
trong bức phơng nền như thế
nào?
- Đặt như vậy cĩ tác dụng gì?
- Hai cây phong được miêu tả
như thế nào?
à 4 phần
- P1: từ đầu … phía tây -> Giới thiệu chung vị trí làng quê của nhân vật “tơi”
- P2: tiếp theo … thần xanh ->
cảm xúc tâm trạng của nhân vật “tơi” mỗi lần về thăm làng quê, thăm cây
- P3: tiếp theo … biêng biếc kia: tâm trạng của nhân vật tơi khi cùng lũ học trị trèo lên hai cây phong ngắm làng quê
- P4: Cịn lại -> nhân vật tơi nhớ đến người trồng 2 cây phong – thầy Đuy-sen
à Tơi, chúng tơi
à Xưng “tơi” từ đầu … thần xanh
Tơi lắng nghe….hết
=>Xưng “chúng tơi”: vào năm học …biếc kia
à Xưng tơi (họa sĩ) – nhà văn Ai-ma-tốp
=>Chúng tơi cũng là người kể nhưng cĩ thêm những người bạn trai ngày xưa
=> 2 mạch kể
=>Mạch kể xưng “tơi” là quan trọng – căn cứ vào độ dài của của văn bản Tơi cĩ mặt ở cả hai mạch kể
à Ở làng quê ven chân núi trên một cao nguyên rộng, trên đỉnh đồi Xung quanh cĩ những khe nước ào ào từ nhiều ngách đổ xuống Phía dưới là thung lũng đất vàng
=>Đây là khơng gian đẹp, gây
ấn tượng về cái đẹp của thảo nguyên hoang sơ, hùng vĩ
à Hai cây phong khổng lồ đu đưa, nghiêng ngả, tiếng lá xào
a Hai mạch kể lồng ghép
- Người kể chuyện xưng
“tơi”- đại từ nhân xưng ngơi thứ I số ít
è Nhân danh một người con của quê hương
- Người kể chuyện xưng
“chúng tơi” - đại từ nhân xưng ngơi thứ I số nhiều
èNhân danh cả “bọn con trai” ngày trước
èHai mạch kể lồng vào nhau trong kết cấu chung tổng thể của bài văn : tơi-chúng tơi-tơi
b Hai cây phong và kí ức tuổi thơ
- Hai cây phong khổng lồ đứng trên đỉnh đồi, cành cao ngất
- Nghiêng ngả, tiếng lá xào xạc
- Bĩng râm mát rượi
- Hàng đàn chim chao đi,
Trang 3- Ngòi bút miêu tả của tác giả
như thế nào?
- Trong mạch kể của “chúng
tôi”, có thể chia thành mấy
đoạn nhỏ?
- Em thích đoạn nào nhất? Vì
sao?
- Cảnh vật hiện ra như thế nào
qua con mắt trẻ thơ? Em có
nhận xét gì về cảnh đó?
-Ngoài yếu tố kể, tả, tác giả
còn sử dụng yếu tố nào?
- Hai cây phong có gì đặc biệt
đối với nhân vật “tôi”?
-Vì sao tác giả nhớ về hai cây
phong?
xạc, không ngớt…S/97 -> Cây phong chỉ được phác họa đôi nét nhưng là nét phác thảo của họa sĩ
à Đậm chất hội hoạ
à 2 đoạn
Đ 1: 2 cây phong trên đồi cao vào năm học cuối cùng trước
kì nghỉ hè, bọn trẻ trèo lên phá
tổ chim
Đ 2: thế giới đẹp đẽ, không gian bao la và ánh sáng mở ra trước mắt bọn trẻ khi ngồi trên cây cao
à Đoạn 2 vì mạch kể chuyện đậm chất hội họa, cảnh bọn trẻ
và không gian bao la, ánh sáng
mở ra, tác giả bày tỏ tình cảm, cảm xúc của mình vào lần đầu tiên bao quát mọi vật xung quanh, toàn cảnh quê hương quen thuộc bỗng hiện ra dưới chân mình
à Thế giới đẹp đẽ vô ngần của không gian bao la và ánh sáng
- Ánh sáng
- Chân trời xa thẳm
- Thảo nguyên hoang vu
- Nơi xa thẳm biêng biếc của thảo nguyên
- Dòng sông lấp lánh
- Làn sương mờ đục
- Chuồng ngựa của nông trang -> Bức tranh thiên nhiên rộng lớn Sống động, có màu sắc, đường nét, hình khối, âm thanh
à Còn yếu tố biểu cảm, làm nổi bật tâm trạng say sưa, ngây ngất của chúng tôi trong thế giới tuổi thơ
à Là kỉ niệm thời thơ ấu, là biểu hiện của quê hương
à Là nhân chứng của câu chuyện rất xúc động về thầy Đuy-sen với An-tư-nai gần 40 năm về trước mà người kể mới
chao lại
à Ngòi bút miêu tả đậm chất hội hoạ
- Cái “thế giới kì diệu”: + Chân trời xa thẳm biêng biếc
+ Thảo nguyên hoang vu + Dòng sông lấp lánh… sợi chỉ bạc
+ Làn sương mờ đụcà Kỉ niệm tuổi thơ đẹp đẽ không thể nào quên
c Hai cây phong và thầy Đuy-sen
- Hai cây phong là nhân chứng của câu chuyện xúc động về thầy Đuy-sen và cô
bé An-tư-nai
èThầy đã gửi gắm ở hai cây phong non ước mơ, hi vọng của mình
- Hai cây phong được miêu
Trang 4- Em biết gì về câu chuyện
xúc động này?
- Hình ảnh 2 cây phong được
miêu tả như thế nào qua con
mắt của nhân vật “tôi”? Tìm
từ ngữ mô phỏng âm thanh
của 2 cây phong?
- Nguyên nhân nào khiến 2
cây phong chiếm vị trí trung
tâm và gây xúc động cho
người nghe?
- Tác giả đã sử dụng BPNT gì
để miêu tả 2 cây phong?
- Qua văn bản, em rút ra được
ý nghĩa gì?
Hoạt động 4: HD HS tổng
kết ( 5’ )
? Cho biết giá trị nội dung và
nghệ thuật của văn bản?
biết gần đây
à Chính thầy Đuy-sen đã đem hai cây phong về trồng trên đồi cao này cùng cô bé An-tư-nai
Thầy đã gửi gắm vào 2 cây phong ước mơ hi vọng: những đứa trẻ nghèo khổ, thất học như An-tư-nai sau này sẽ lớn lên , được mở mang kiến thức
và trở thành những con người hữu ích
à Có tiếng nói riêng, tâm hồn riêng, chan chứa lời ca êm dịu
- Thân cây ngả nghiêng…nhiều cung bậc khác nhau
- Làn sóng thủy triều, tiếng thì thầm tha thiết
- Dù bão giông… ngọn lửa bốc cháy
Cách miêu tả thể hiện sự quan sát tinh tế những hình ảnh thân thuộc Đây là bức tranh bằng ngôn từ có âm thanh
à Hai cây phong gắn bó với kỉ niệm sâu xa của tác giả, của tuổi học trò ngây thơ, là nhân chứng của một câu chuyện cảm động về tình thầy trò
à Nhân cách hóa cao độ, nó mang hình ảnh của 2 con người
à Trả lời
- Dựa vào ghi nhớ, trả lời
tả “động” hơn:
+”…nghiêng ngả thân cây, lay động lá cành”
+ Chúng “có tiếng nói riêng
và hẳn phải có một tâm hồn riêng”
èHai cây phong đã được nhân cách hoá cao độ, hết sức sinh động
2 Ý nghĩa văn bản
Hai cây phong là biểu tượng của tình yêu quê hương sâu nặng gắn liền với những kỉ niệm tuổi thơ đẹp đẽ của người họa sĩ làng Ku-ku-rêu
III Tổng kết
Ghi nhớ: SGK/ 101
3 Hướng dẫn HS học bài ở nhà ( 5’ )
* Hướng dẫn HS học bài ở nhà
Đọc tác phẩm “Người thầy đầu tiên”, học thuộc một đoạn văn viết về hai cây phong
trong văn bản
*Chuẩn bị bài mới: Ôn tập truyện kí Việt Nam
- Lập bảng thống kê SGK tr104
- Nêu điểm giống và khác nhau về nội dung và nghệ thuật của 3 vb trong các bài
2,3,4
- Trong mỗi văn bản đó em thích nhất nhân vật nào? Vì sao?
RÚT KINH NGHIỆM
Trang 5………
………
Tuần: 8, Tiết: 31,32
ÔN TẬP TRUYỆN KÍ VIỆT NAM
======oOo======
I/ Mục tiêu cần đạt
1/ Kiến thức
- Sự giống nhau, khác nhau cơ bản về các truyện kí đã học về các phương diện thể loại,
phương thức biểu đạt, nội dung, nghệ thuật.
- Những nét độc đáo về nội dung và nghệ thuật của từng văn bản
- Đặc điểm của nhân vật trong các tác phẩ truyện
2/ Kĩ năng
- Khái quát, hệ thống hĩa và nhận xét về tác phẩm văn học trên một số phương diện cụ
thể
- Cảm thụ nét riêng về tác phẩm độc đáo của văn học
II/ Chuẩn bị
1 Giáo viên: SGk, Chuẩn KTKN, bảng phụ
2 Học sinh: Phiếu học tập.
III/ Phương pháp
Gợi mở, vấn đáp
IV/ Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học:
1 Khởi động
Cho hs sắm vai đoạn trích Tức nước vỡ bờ
2 Dạy bài mới
* Hoạt động 1 : Giới thiệu bài mới
Đoạn trích các bạn vừa sắm vai nằm trong tác phẩm nào? Của ai?=> Tắc đèn của Nam Cao
Đĩ là 1 trong những tác phẩm truyện, kí mà các em đã học Hơm nay chúng ta sẽ đi vào ơn
tập lại các tác phẩm này
-GV sử dụng bảng phụ
-Hỏi: Em hãy kể tên những
văn bản truyện kí VN đã học
từ đầu năm ?
-GV chốt và ghi tên những VB
vào bảng phụègọi HS lên
bảng điền các nội dung còn
lại vào
-GV nhận xét, sửa chữa và ghi
bảng
*HĐ1:
-HS nhắc lại kiến thức cũ
-HS lên bảng trình bày
-Lớp nhận xét, bổ sung
1/ Lập bảng
những văn bản truyện ký VN đã học
Tên văn
bản, tác
giả
Thể loại Phương thức
biểu đạt
Nội dung chủ yếu Đặc sắc nghệ
thuật
Tôi đi học
(1941)
Thanh Tịnh
(1911-1988)
Truyệ n ngắn
Tự sự (xen trữ tình)
Những kỉ niệm trong sáng của tuổi học trò trong buổi tựu trường đầu tiên
Diễn tả bằng dòng cảm nghĩ với những rung động thiết tha, ngòi bút giàu chất thơ
Trong lòng
Trang 6mẹ (Trích
hồi kí
Những ngày
thơ ấu –
1940)
Nguyên
Hồng
(1918-1982)
Hồi kí (trích) Tự sự (xentrữ tình)
Nỗi đau của chú bé mồ côi và tình thương mẹ của chú bé
Văn hồi kí chân thành, trữ tình thiết tha
Tức nước
vỡ bờ (Tắt
đèn – 1939)
Ngô Tất Tố
(1893-1954)
Tiểu thuyế t (trích)
Tự sự Phê phán chế độtàn ác, bất nhân
và ca ngợi vẻ đẹp tâm hồn, sức sống tiềm tàng của người phụ nữ nông thôn
Khắc hoạ nhân vật và miêu tả hiện thực một cách chân thực, sinh động
Lão Hạc –
1943
Nam Cao
(1915 – 1951)
Truyệ n ngắn (Trích)
Tự sự (xen trữ tình)
Số phận bi thảm của người nông dân cùng khổ và nhân phẩm cao đẹp của họ
Khắc hoạ nhvật sinh động, có chiều sâu tâm lý, cách kể chuyện tự nhiên, linh hoạt, vừa chân thực, vừa đậm chất triết lý và trữ tình
HĐ 2: Tìm hiểu tiếp câu 2
-Hỏi: Hãy nêu những điểm
giống nhau và khác nhau chủ
yếu về nd và hình thức nghệ
thuật của 3 VB trong các bài
2,3 và 4 ?
-GV nói thêm:
+Đều được sáng tác vào thời
kì 1930 – 1945
+Đi sâu miêu tả số phận cực
khổ của những con ngừơi bị
vùi dập
+Yêu thương, trân trọng những
tình cảm, phẩm chất đẹp đẽ
của con người, tố cáo những
gì tàn ác, xấu xa
+Bút pháp hiện thực
-GV: Có thể nói, những điểm
giống nhau của 3 VB nêu trên
đều là những đặc điểm chung
nhất của dòng văn xuôi hiện
thực nước ta trước CMèGV nói
qua cho HS ý niệm sơ bộ về
dòng VH nàyèGV giúp HS hiểu
khái niệm truyện kí hđ trong
VHVN qua việc chỉ ra những
nét giống nhau của các VB
HĐ 2
-HS tiến hành trao đổi, thảo luận
a)Giống nhau:
-Đều là văn tự sự, là truyện kí hiện đại
-Đều lấy đề tài về con người và cuộc sống xã hội
-Đều chan chứa tinh thần nhân đạo
-Đều có lối viết chân thực, gần đời sống, rất sinh động
b)Khác nhau:
Những nét riêng của mỗi văn bản
-HS nhận biết sự khác biệt qua việc tìm hiểu bảng phân loại trên
HĐ 3: Tìm hiểu
điểm giống và khác nhau chủ y ế u về nội dung và
nghệ thuật của 3 văn bản 2, 3, 4 a/ Giống nhau
_ Đều là văn bản tự sự, truyện ký Việt Nam hiện đại _ Đều lấy đề tài về con người và cuộc sống xã hội đương thời, đi sâu vào miêu tả số phận cực khổ của những con người bị vùi dập
_ Đều chan chứa tinh thần
Trang 7HĐ 3: Tìm hiểu tiếp câu 3
-Hỏi: Trong mỗi VB của các bài
2,3 và4 kể trên, em thích nhất
nhvật hoặc đoạn văn nào ? Vì
sao ?
-GV định hướng cho HS có
những xúc cảm thẩm mĩ
đúng đắn, tinh tếèyêu cầu
các em thâm nhập vào VB
“sống” với nhân vật và câu
chuyện để có rung cảm
thựcèđịnh hướng cho các em
có những xúc cảm thmĩ đúng
đắn, tinh tế và giải thích được
căn cứ của những xúc cảm
dẫn tới sự lựa chọn của mình
tiếp câu 3
-HS tự do trình bày theo cảm nhận của riêng mình:
+Tiếp xúc với văn bản tác phẩm thực sự
+Nêu ra được những căn cứ chính xác
+Có xúc cảm chân thật
nhân đạo
_ Đều có lối viết chân thật, sinh động
b/Khác nhau:
thống kê mục
3/ Lựa chọn nhân vật mà
em thích
* Điểm khác nhau giữa nội dung và nghệ thuận giữa 3 văn bản
Văn bản Thể loại Phương thức
biểu đạt Nội dung chủ yếu
Đặc điểm nghệ thuật Trong
lịng mẹ Hồi ký (trích) Tự sự - xentrữ tình
Nỗi đau cay đắng của bé Hồng và tình yêu thương mẹ mãnh liệt
Văn hồi ký chân thực, trữ tình thiết tha
Tức nước
vỡ bờ
Tiểu thuyết (trích) Tự sự
Phê phán chế độ tàn ác, bất nhân và ca ngợi vẻ đẹp tâm hồn, sức sống tiềm tàng của người phụ
nữ nơng thơn
Khắc họa nhân vật
và miêu tả hiện thực, chân thực, sinh động
Lão Hạc Truyện ngắn
Số phận bi thảm và phẩm chất cao quý của người nơng dân Việt Nam trước CMT8
Khắc họa nhân vật
cụ thể, sinh động
Kể, tả chân thực, tự nhiên, đậm chất triết lý
3/ Hướng dẫn chuẩn bị bài mới
* Hướng dẫn tự học
Soạn bài, lập bảng ơn tập ở nhà theo sự hướng dẫn SGK
- Học kỹ bài tuần sau kiểm tra một tiết
*Chuẩn bị bài : Thông tin về ngày trái đất năm 2000
- Văn thuộc thể loại gì?
- Đọc văn bản giải thích thuật ngữ (Ca- đi- mi, Plác- tíc, đi- ơ- xít)
- Trình bày hồn cảnh ra đời của văn bản?
- Nêu tác hại và biện pháp hạn chế sử dụng bao bì
ni lông?
- Đọc trước ghi nhớ
RÚT KINH NGHIỆM
Trang 8………